Tiết 36 Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

+ Giao tieẫp baỉng hình thöùc noùi chính laø phong caùch ngođn ngöõ sinh hoát coøn gói laø: khaơu ngöõ, ngođn ngöõ noùi, ngođn ngöõ hoôi thoái -Tieân trình baøi dáy: Thôøi gian Hoát ñoô

Tieât :36 Tieâng Vieôt:

Ngaøy sóan :12.11.2009

I M ụ c tieđu : Giuùp học sinh:

1.Kieân thöùc:-Naĩm khaùi nieôm vaø caùc dáng bieơu hieôn cụa phong caùch ngođn ngöõ sinh hoát

2 Kó naíng : -Reøn luyeôn, nađng cac naíng löïc giao tieâp haỉng ngaøy

3 Thaùi ñoô :-Theơ hieôn thaùi ñoô giao tieâp coù vaín hoaù trong ñôøi soâng

II.Chuaơn bò:

1 Chuaơn bò cụa giaùo vieđn:

-Giaùo vieđn thieât keâ giaùo aùn, laøm moôt soâ sô ñoă bieơu bạng (tranh, mođ hình, …)

2 Chuaơn bò cụa hóc sinh:

-Hóc sinh ñóc baøi, soán baøi, laøm baøi taôp, chuaơn bò taøi lieôu vaø ñoă duøng hóc taôp

III Hoát ñoông d ạ y h ọ c:

1 Oơn ñònh tình hình lôùp : (1phuùt) Kieơm tra só soâ, veô sinh phoøng hóc, ñoăng phúc

2 Ki ể m tra baøi c ũ : (5phuùt)

Thöïc hieôn trong quaù trình dáy baøi môùi

3 Giạng baøi m ớ i :

* Giôùi thieôu baøi : (1phuùt)

Trong cuoôc soâng haỉng ngaøy, con ngöôøi luođn luođn caăn coù söï trao ñoơi ngođn ngöõ

+ Xaõ hoôi loaøi ngöôøi luođn coù hai hình thöùc giao tieâp baỉng ngođn ngöõ laø noùi vaø vieât, trong ñoù noùi laø hình thöùc phoơ caôp nhaât, ai cuõng coù theơ thöïc hieôn ñöôïc

+ Giao tieẫp baỉng hình thöùc noùi chính laø phong caùch ngođn ngöõ sinh hoát (coøn gói laø: khaơu ngöõ, ngođn ngöõ noùi, ngođn ngöõ hoôi thoái)

-Tieân trình baøi dáy:

Thôøi

gian Hoát ñoông cụa giaùo vieđn Hoát ñoông cụa hóc sinh Noôi dung

15’ Hoát ñoông 1Giaùo vieđn höôùng daên :

hóc sinh tìm hieơu ngöõ

lieôu:

- Giaùo vieđn cho hóc

sinh ñóc ñóan ñoôc

thóai trong ngöõ lieôu ôû

múc I.1

-Cuoôc hoôi thóai dieên

ra ôû ñađu ? Khi naøo?

Nhađn vaôt giao tieâp laø

ai?

-Noôi dung vaø múc ñích

giao tieâp laø gì?

-Töø ngöõ , cađu vaín

trong ñóan hoôi thóai

Hoát ñoông 1 :

Hóc sinh tìm hieơu ngöõ lieôu:

- Hóc sinh ñóc ñóan ñoôc thóai trong ngöõ lieôu ôû múc I.1 (Chuù yù theơ hieôn ñuùng gióng ñieôu), sau ñoù trạ lôøi caùc cađu hoûi:

+ Noôi dung: baùo ñeân giôø ñi hóc

Múc ñích: ñeơ ñeân lôùp ñuùng giôø quy ñònh

+ Nhöõng töø ngöõ quen thuoôc, gaăn guõi trong sinh hoát haøng ngaøy,

I.Tìm hieơu ngöõ lieôu (saùch

giaùo khoa)

- Cuoôc hoôi thóai dieên ra ôû khu taôp theơ X, vaøo buoơi tröa

- Nhađn vaôt giao tieâp :Lan , Höông, Huøng, mé Höông, ngöôøi ñaøn ođng

- Noôi dung hoôi thóai :Taôp trung vieôc ñi hóc chaôm cụa Höông

- Múc ñích hoôi thóai :Giúc Höông ñi hóc

- Töø ngöõ hoôi thóai :Quen thuoôc, gaăn guõi trong sinh hóat haøng ngaøy

-Cađu vaín :Tưnh löôïc chụ ngöõ, Giaùo aùn 10 cô bạn - 1 - – Nguyeên Vaín Mánh

có đặc điểm gì?(dẫn

chứng)

Họat động 2:

Giáo viên hướng dẫn

học sinh hình thành

khái niệm và các dạng

biểu hiện của phong

cách ngôn ngữ sinh

hoạt:

Từ việc phân tích ngữ

liệu trên, hãy cho biết

thế nào là phong cách

ngôn ngữ sinh hoạt:

Được dùng trong phạm

vi nào, để làm gì, ngôn

ngữ được sử dụng như

thé nào?

-Ngôn ngữ sinh họat

biểu hiện ở các dạng

nào? Cho ví du ï?

+ Dạng nói có mấy

hình thức?

+ Dạng viết có mấy

hình thức?

-Trong tác phẩm văn

chương có xuấät hiện

ngôn ngữ sinh họat

không? Vậy theo em,

có gì khác nhau giữa

ngôn ngữ sinh họat

trong tự nhiên và ngôn

nữ sinh họat trong văn

chương?

- Giáo viên hướng dẫn

học sinh phân biệt tác

giả bắt chước ngôn

ngữ sinh họat trong tự

nhiên nhưng cải biến

lại phù hợp với đặc

trưng , phù hợp với thể

câu văn thường tỉnh lược chủ ngữ; có nhiều câu cảm thán, cầu khiến

Họat động 2:

Học sinh hình thành khái niệm và các dạng biểu hiện của phong cách ngôn ngữ sinh hoạt

Học sinh phân biệt tác giả bắt chước ngôn ngữ sinh họat trong tự nhiên nhưng cải biến lại phù hợp với đặc trưng , phù hợp với thể lọai : (theo gợi ý sách giáo khoa 10 –trang 165)

câu cảm thán, câu cầu khiến

* Tóm lại :Ngôn ngữ sinh họat là ngôn ngữ nói , ngôn ngữ hội thọai, còn gọi là khẩu ngữ

II.Khái niệm và các dạng biểu hiện của phong cách ngôn ngữû sinh hoạt:

1.Khái niệm:

Ngôn ngữ sinh họat là lời ăn tiếng nói hằng ngày , dùng để thông tin, trao đổi ý nghĩ, tình cảm … đáp ứng nhu cầu trong cuộc sống

2.Các dạng biểu hiện : + Dạng nói: độc thoại, đối thoại

+ Dạng viết: nhật ký, hồi ức cá nhân, thư từ

+Dạng tái hiện (mô phỏng, bắt chước) lời nói tự nhiên , nhưng được sáng tạo theo các thể loại văn bản khác nhau: Kịch, tuồng, chèo, truyện, tiểu thuyết khi tái hiện lời nói tự nhiên được gọt giũa, biên tập lại phần nào theo thể loại văn bản và ý định chủ quan của người sáng tạo Nhưng dù ở dạng nào ngôn ngữ sinh hoạt cũng có những dấu hiệu đặc trưng của phong cách ngôn ngữ

Giáo án 10 cơ bản - 2 - – Nguyễn Văn Mạnh

lọai : (theo gợi ý sách

giáo khoa 10 –trang

165)

Hoạt động 3:

Hướng dẫn học sinh

luyện tập: học sinh

thảo luận theo nhóm,

giáo viên chỉ định 1

em trong mỗi nhóm

trình bày:

- Câu ca dao 1 trong

bài 3a:Thế nào là “nói

cho vừa lòng nhau” ?;

“Lựa lời mà nói”

nghĩa là thế nào?

- Câu b:Xác định ngôn

ngữ sinh họat ở dạng

nào? Thời gian giao

tiếp? Chủ thể giao

tiếp? Mục đích của

người nói? Đặc điểm

từ ngữ ?

Hoạt động 3:

Học sinh luyện tập:

Học sinh thảo luận theo nhóm

-“nói cho vừa lòng nha”, “Lựa lời mà nói”

_ Đoạn trích là lời đáp trong cuộc đối thoại của nhân vật Năm Hên nói chuyện với dân làng

+ Xác định thời gian:

“sáng mai sớm, đi cũng không muộn”

+ Chủ thể nói: Ông Năm Hên (Tôi cần

Tôi bắt Tôi đây ) + Thái độ của người nói: Gieo niềm tin cho dân làng (có vậy thôi! Bà con cứ tin tôi! )

+ Từ ngữ của nhân vật trong đoạn trích là từ ngữ địa phương nam bộ (ngặt tôi không mang thứ phú quới đó) Trong đoạn trích này tác giả mô phỏng ngôn ngữ sử dụng ở vùng Nam Bộ và ngôn ngữ của những người chuyên bắt cá sấu, nhằm mục đích làm sinh động ngôn ngữ kể chuyện, đồng thời giới thiệu những đặc điểm của địa phương Nam Bộ và những con người

III.Luyện tập:

“Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

_ “chẳng mất tiền mua”: tài sản chung của cộng đồng dân tộc, ai cũng có quyền sử dụng

“Lựa lời”: nhấn mạnh đến khía cạnh lựa chọn, tức là dùng lời nói 1 cách có suy nghĩ, có ý thức và phải chịu trách nhiệm về lời nói của mình

“Vừa lòng nhau: Tôn trọng người nghe để tìm ra tiếng nói chung, không xúc phạm người khác, những cũng không a dua với những điều sai trái

Nếu cứ làm vừa lòng nhau một chiều thì cũng là tìm cách xu nịnh, vuốt ve lẫn nhau Vậy nên tùy trường hợp mà nói, có khi cần nói thẳng Lời nói thẳng tuy không phải lúc nào cũng làm vừa lòng nhau nhưng lại rất tốt và có hiệu quả Tuy nhiên lúc nào cũng nói thẳng không phải là điều tốt Câu nói lưu ý chúng ta phải nói năng thận trọng và có văn hóa

Giáo án 10 cơ bản - 3 - – Nguyễn Văn Mạnh

sống ở đây qua nhân vật ông Năm Hên 4.Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: ( 3 phút)

- Nhắc lại trọng tâm bài học ( ghi nhớ)

-Hướng dẫn đọc thêm.

- Ra bài tập về nhà: Khái niệm, các dạng biểu hiện của phong cách ngôn ngữ sinh hoạt?

-Chuẩn bị bài: -Soạn bài: -Nắm được thế nào là “Hào khí Đông a”? So sánh phần nguyên tác chữ Hán và bản dịch -Tiểu sử Phạm Ngũ lão?

-Hãy phân tích ý nghĩa, giá trị “Cái thẹn” ở đây là thế nào?

-Hình ảnh người con trai thời Trần ? Ý nghĩa đối với tuổi trẻ hôm nay?

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung :

Giáo án 10 cơ bản - 4 - – Nguyễn Văn Mạnh

Giáo án 10 cơ bản - 5 - – Nguyễn Văn Mạnh