Bài tập lớn môn quản lý công 1

Ở Việt Nam: TSC là những tài sản được đầu tư, mua sắm từ nguồn Ngânsách nhà nước, tài sản được xác lập quyền sở hữu Nhà nước theo quy định củapháp luật, tài sản của các chương trình, dự

LỜI MỞ ĐẦU

Tài sản công (TSC) có vai trò rất quan trọng, nó là yếu tố cơ bản của quátrình sản xuất và quản lý xã hội; là nguồn lực tài chính tiềm năng cho đầu tưphát triển, phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước; là vốn liếng nhằmphát triển kinh tế, tạo tiền đề vững chắc cho kinh tế nhà nước giữ vai trò trọngyếu, góp phần nâng cao đời sống nhân dân để hiện thực hóa những mục tiêu đặt

ra Để thực hiện vai trò chủ sở hữu TSC của mình, Nhà nước phải thực hiệnchức năng quản lý nhà nước đối với TSC nhằm sử dụng, bảo tồn, phát triểnnguồn TSC tiết kiệm, hiệu quả phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội,

đưa Việt Nam phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Thực tế thời gian qua TSC luôn là vấn đề thời sự của Chính phủ, Quốc

hội TSC nói chung, TSC đầu tư vào các doanh nghiệp (bao gồm trụ sở làm việc, xe công, máy móc thiết bị…), TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng (Điện, đường, trường, trạm…) là TSC có giá trị nhất và chiếm trên 70% tổng giá trị

TSC Công tác quản lý TSC nói chung, TSC trong doanh nghiệp và trong lĩnhvực kết cấu hạ tầng nói riêng hiện nay không thực sự hiệu quả, thiếu một cơ sởkhoa học về lý thuyết và thực tế quản lý, sử dụng khối tài sản có giá trị lớn nhấtnày Vì vậy, việc nghiên cứu nhằm hoàn thiện công tác quản lý TSC nói chung

và TSC trong các doanh nghiệp, TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng nói riêng có

ý nghĩa hết sức quan trọng Với ý nghĩa đó, em chọn đề tài “Tìm hiểu về TSC

và công tác quản lý tài sản nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp và TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng trên địa bàn huyện Vân Đồn”.

Kết cấu bài tiểu luận: Ngoài phần lời nói đầu, kết luận, Bài tiểu luận gồm

3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về TSC, công tác quản lý tài sản nhà nước đầu tưvào doanh nghiệp và TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý tài sản nhà nước đầu tư vào doanhnghiệp và TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng huyện Vân Đồn.

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài sản nhà nướcđầu tư vào doanh nghiệp và TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng huyện Vân Đồn

Bài tiểu luận được viết trong khoảng thời gian ngắn do đó vẫn còn nhiềuthiếu sót cần khắc phục Kính mong thầy giáo – PGS.TS Đặng Công Xưởng

và các bạn góp ý đề bài tiểu luận của em được hoàn thành tốt hơn

Em xin trân trọng cảm ơn !

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI SẢN CÔNG, CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI SẢN NHÀ NƯỚC ĐẦU TƯ VÀO DOANH NGHIỆP VÀ TÀI SẢN CÔNG

THUỘC LĨNH VỰC KẾT CẤU HẠ TẦNG

1.1 Khái niệm và phân loại TSC

1.1.1 Khái niệm tài sản

Lịch sử phát triển xã hội loài người là lịch sử đấu tranh và chinh phụcthiên nhiên nhằm phục vụ cho việc tồn tại và phát triển của loài người Trongquá trình lịch sử đó, con người một mặt phải dựa vào thiên nhiên để tồn tại, mặtkhác với quá trình lao động, con người đã tạo ra những sản phẩm lao động nhằmphục vụ cho việc tồn tại và phát triển của mình Cùng với sự phát triển của xãhội, những tài sản là của cải vật chất do con người khai thác từ thiên nhiên vànhững sản phẩm do con người sản xuất ra ngày càng phong phú và đa dạng

Hiện nay, có nhiều cách quan niệm về tài sản:

Tài sản là toàn bộ tư liệu sản xuất và tư liệu sinh hoạt có giá trị do các chủthể xã hội năm giữ và chi phối như: toàn bộ các tư liệu vật chất tồn tại trong tựnhiên và do con người tạo ra

Theo Từ điển Bách Khoa Việt Nam- Nhà xuất bản Bách Khoa Hà Nội –

2005, tập 4 trang 32 : “Tài sản: thuật ngữ kế toán kinh doanh chỉ tất cả những

gì có giá trị tiền tệ thuộc sở hữu của một của một đơn vị hoặc của Nhà nước; có thể được dùng để trả nợ, sản xuất ra hàng hoá hay tạo ra lợi nhuận bằng cách nào đó” Một tài sản có ba đặc tính không thể thiếu: lợi nhuận kinh tế có thể xảy ra trong tương lai; do một thực thể hợp pháp kiểm soát; thu được kết quả ngay từ hợp đồng kinh doanh hoặc giao dịch đầu tiên”

Theo điều 163 – Bộ luật dân sự năm 2005 của Việt Nam đã định nghĩa:Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản

Như vậy, chúng ta có thể đi đến kết luận: Tài sản là của cải vật chất hoặc

1.1.2 Khái niệm TSC

Một quốc gia muốn tồn tại và phát triển phải có chiến lược quản lý tốt tàisản quốc gia Tỷ trọng TSC trong tổng số tài sản quốc gia lớn hay nhỏ tùy thuộcvào quan hệ sản xuất đặc trưng của các hình thái kinh tế - xã hội ở các giai đoạnlịch sử của mỗi nước

Ở Anh: “TSC là tài sản nhà nước” Ở Pháp: “Tài sản quốc gia được hiểu

là toàn bộ tài sản và quyền hạn đối với động sản và bất động sản thuộc về Nhànước”

Ở Việt Nam: TSC là những tài sản được đầu tư, mua sắm từ nguồn Ngânsách nhà nước, tài sản được xác lập quyền sở hữu Nhà nước theo quy định củapháp luật, tài sản của các chương trình, dự án chuyển giao, đất đai, rừng tựnhiên, rừng trồng có nguồn vốn Ngân sách nhà nước, nguồn nước, sông hồ, tàinguyên trong lòng đất, nguồn lợi tự nhiên ở vùng biển, thềm lục địa, vùng trời

1.1.3 Phân loại TSC

Để đảm bảo sử dụng có hiệu quả TSC, vấn đề phân loại một các khoa học

và hợp lý các loại TSC có một ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác quản

lý và sử dụng trong việc phát triển kinh tế xã hội Trong thực tế, TSC đa dạng vềhình thức tồn tại, công năng sử dụng và đối tượng sử dụng Để có các biện phápquản lý, sử dụng có hiệu quả, TSC được phân loại như sau:

Phân loại TSC theo thời gian sử dụng:

Các tài sản có thời gian sử dụng nhất định và sẽ bị hao mòn dần trong quátrình khai thác, sử dụng như: Tài nguyên, khoáng sản và các tài sản nhân tạokhác nhau: nhà cửa, công trình kiến trúc, cơ sở hạ tầng

Các loại tài sản có thể sử dụng vĩnh viễn không mất đi như tài nguyên,đất, tài nguyên nước, không khí Tuy nhiên, việc phân loại này chỉ là tươngđối, vì ngay tài nguyên đất nếu không có biện pháp quản lý, sử dụng và bảo vệtốt sẽ bị sói mòn, cằn cỗi; không khí có thể bị ô nhiễm

Phân loại TSC theo nguồn gốc hình thành:

Tài nguyên thiên nhiên là nguồn của cải vật chất nguyên khai được hìnhthành và tồn tại trong tự nhiên như: đất đai, rừng tự nhiên, biển, vùng trời, sôngngòi, khoáng sản trong lòng đất, những danh lam thắng cảnh, không khí

Tài sản nhân tạo là tất cả các tài sản do con người tạo lập ra và được duytrì qua các thế hệ như: hệ thống cơ sở hạ tầng, các công trình văn hoá, các cổvật, nhà cửa, phương tiện đi lại, thiết bị máy móc

Phân loại TSC theo đối tượng quản lý, sử dụng tài sản:

TSC thuộc khu vực các cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập:

là những tài sản của Nhà nước giao cho các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị sựnghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội –nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp (gọi chung là cơ quanhành chính, đơn vị sự nghiệp) quản lý, sử dụng gồm: Nhà, đất thuộc trụ sở làmviệc, kho tàng, trường học, bệnh viện, trạm trại nghiên cứu thí nghiệm ;

các phương tiện đi lại; trang thiết bị làm việc và các tài sản khác

Tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi ích quốc giabao gồm: Hệ thống giao thông: đường bộ, đường thuỷ, đường hàng không, bếncảng, bến phà, bến xe, cầu, sân bay, nhà ga ; hệ thống các công trình thuỷ lợi:

đê điều, hệ thống kênh mương, trạm bơm, hồ chứa nước, đập thuỷ lợi ; hệthống chiếu sáng, cấp, thoát nước ; hệ thống các công trình văn hoá, di tích lịch

sử đã được xếp hạng

Tài sản được xác lập sở hữu Nhà nước theo quy định của pháp luật: Tangvật, phương tiện vi phạm pháp luật bị tịch thu sung quỹ nhà nước; tài sản chôndấu, chìm đắm được tìm thấy; tài sản vắng chủ, vô chủ và các tài sản khác đượctrở thành TSC theo quy định của pháp luật; tài sản do tổ chức, cá nhân trong vàngoài nước hiến, biếu, tặng, cho, đóng góp, giao lại cho Nhà nước; tài sản việntrợ của các tổ chức Chính phủ, phi Chính phủ; tài sản khác

TSC giao cho các Công ty Nhà nước quản lý, sử dụng bao gồm: nhàxưởng, đất đai, trang thiết bị, máy móc, phương tiện đi lại, vốn bằng tiền vàvốn nhà nước đầu tư vào các doanh nghiệp khác thành lập và hoạt động theo

Đất đai, rừng núi, sông hồ, nguồn nước, tài nguyên trong lòng đất, nguồn

tự nhiên ở vùng biển, thềm lục địa và vùng trời

Phân loại TSC theo giá trị bằng tiền:

Tài sản không thể quy đổi thành tiền (vô giá): là toàn bộ các tài sản tiềmnăng, phần lớn các tài sản có giá trị nhân văn như: các di tích lịch sử văn hoádanh lam thắng cảnh

Tài sản có thể quy đổi thành tiền hoặc bản thân tài sản đó đã là tiền như:các loại tài sản Tài chính, vàng, ngoại tệ, chứng khoán

Phân loại TSC theo khả năng khai thác:

Tài sản hiện có: là loại tài sản có thể khai thác được ngay để phục vụ cholợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Tài sản tiềm năng: bao gồm các tài sản đã hoặc sẽ phát hiện và phục vụnhu cầu công tác trong tương lai

Phân loại TSC theo tính chất sử dụng:

Tài sản cố định: Là những tài sản có thể là động sản hoặc bất động sản,

có giá trị lớn và thời gian sử dụng lâu dài, Trong đó có những tài sản cố địnhđược coi là hữu hình khi những tài sản đó được biểu hiện bằng những hình tháivật chất cụ thể trong quá trình hình thành và sử dụng của các đơn vị tổ chứcđược Nhà nước giao cho nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình.Ngoài ra còn có những tài sản cố định vô hình là những tài sản tuy không biểuhiện bàng hình thái vật chất song nó có giá trị không nhỏ, đặc biệt là những tàisản của các Doanh nghiệp và đơn vị kinh tế của Nhà nước hiện nay

Tài sản lưu động: Là những tài sản có giá trị nhỏ và thời gian sử dụngkhông lâu dài

1.2 Nguyên tắc quản lý TSC

Quản lý TSC là nhằm tạo lập, khai thác, sử dụng Tài sản một cách hợp lý,hiệu quả phục vụ tốt nhất cho quá trình thực hiện công nghiệp hóa và hiện đạihóa nhằm phát triển đất nước, xây dựng nền hành chính quốc gia vững mạnh

Để đạt mục tiêu trên, TSC được quản lý theo những nguyên tắc sau:

Thống nhất về cơ chế, chính sách, chế độ quản lý: Chính phủ thống nhấtquản lý TSC; Quốc hội, Chính phủ quy định cơ chế, chính sách, chế độ quản lýtài sản áp dụng chung cho mọi tài sản và quy định cơ chế, chính sách, chế độquản lý cụ thể đối với những tài sản có giá trị lớn mà hầu hết cơ quan nhà nước,các đơn vị lực lượng vũ trang, các đơn vị sự nghiệp công và các tổ chức khác

được Nhà nước giao trực tiếp sử dụng (có thể gọi là những tài sản chủ yếu và được sử dụng phổ biến) Trên cơ sở cơ chế, chính sách, chế độ quản lý TSC do

Quốc hội, Chính phủ quy định; các Bộ, ngành, địa phương quy định cơ chế,

chính sách, chế độ quản lý đối với những tài sản có tính đặc thù riêng (có thể gọi là những tài sản có tính đặc thù) và những tài sản phục vụ cho các hoạt động

đặc thù

Quản lý và sử dụng TSC theo tiêu chuẩn, định mức Quản lý và sử dụngTSC theo tiêu chuẩn định mức để công tác quản lý, sử dụng tài sản phù hợp;đồng thời để thống nhất tiêu chuẩn, định mức sử dụng từng loại tài sản cho từngđối tượng sử dụng, tránh hiện tượng trang bị tuỳ tiện theo ý muốn của mình, tuỳthuộc vào kinh phí của đơn vị; tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản còn là thước

đo đánh giá mức độ sử dụng tiết kiệm và hiệu quả TSC của từng đơn vị; mặtkhác, tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản là cơ sở để thực hiện công tác quản

lý, thực hiện sự kiểm tra, kiểm soát của Nhà nước Chính phủ hoặc Chính phủphân cấp cho Thủ tưóng Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng đốivới những tài sản có giá trị lớn được sử dụng phổ biến ở các cơ quan nhà nước,các đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, các đơn vị sự nghiệp công và các tổchức khác Trên cơ sở tiêu chuẩn, định mức sử dụng tài sản đối với các tài sản

sử dụng phổ biến, các Bộ, ngành, địa phương quy định tiêu chuẩn, định mức sửdụng đối với những tài sản sử dụng có tính đặc thù

Thực hiện phân cấp quản lý TSC Phân cấp quản lý TSC để đảm bảo việcquản lý TSC phù hợp; đồng thời cũng được xuất phát từ phân cấp trách nhiệm,quyền hạn quản lý kinh tế - xã hội giữa Quốc hội, Chính phủ với các cấp chínhquyền địa phương, giữa Chính phủ với các Bộ, ngành về việc xây dựng cơ chế,

chính sách, chế độ quản lý tài sản; về xây dựng và ban hành định mức, tiêuchuẩn sử dụng tài sản; về quản lý TSC

Quản lý TSC gắn với quản lý ngân sách Nhà nước là mọi cơ chế, chínhsách, chế độ quản lý, định mức, tiêu chuẩn sử dụng TSC phải phù hợp với quyđịnh về quản lý ngân sách Nhà nước, việc trang bị Tài sản cho các cơ quan nhànước, các đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, các đơn vị sự nghiệp công, các tổchức khác phải phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và được lập dựtoán, chấp hành dự toán theo quy định của pháp luật về ngân sách Nhà nước

1.3 Vai trò của TSC

TSC là nền tảng để xây dựng kinh tế chung, để dân giàu, nước mạnh, đểnâng cao đời sống nhân dân Vai trò của TSC bao hàm trên các phương diệnkinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục…TSC là yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất,

là nguồn tiềm lực cho đầu tư phát triển…

TSC là điều kiện vật chất đầu tiên và không thể thiếu để các cơ quan nhànước, các đơn vị lực lượng vũ trang, các tổ chức thực hiện nhiệm vụ được Nhànước giao như: hoạch định đường lối chính sách, xây dựng và ban hành hệ thốngpháp luật, thực hiện quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn

xã hội…

TSC là điều kiện vật chất khẳng định sự lãnh đạo của cơ quan côngquyền, tạo niềm tin, sự uy nghiêm của pháp luật, tạo điều kiện cho các tổ chức,

cá nhân sống làm việc quy định của pháp luật

TSC là điều kiện vật chất để mọi công dân tiếp xúc, phản ánh nguyệnvọng của mình với cơ quan nhà nước, tiếp thu khoa học công nghệ, kinh nghiệmquản lý, tinh hoa văn hóa nhân loại, nơi giao lưu hợp tác quốc tế trên lĩnh vựckinh tế, quốc phòng, an ninh, văn hóa, giáo dục và đào tạo, y tế, khoa học vàcông nghệ…

1.4 Nội dung quản lý TSC

Công tác quản lý TSC là thực hiện việc quản lý theo các tiêu chí nhất địnhnhằm quản lý chặt chẽ TSC theo đúng chính sách, chế độ, phù hợp với quyhoạch, kế hoạch và đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả và phù hợp với thị trường Tuỳ

theo các tiêu chí khác nhau, nội dung của quản lý TSC sẽ được xác định cụ thểhơn Trong thực tiễn công tác quản lý hiện nay, công tác quản lý TSC thườngcăn cứ theo tiêu chí sau: Quản lý theo quá trình hình thành tài sản; quản lý quátrình khai thác, sử dụng tài sản; quản lý quá trình kết thúc sử dụng tài sản.

1.4.1 Quản lý quá trình hình thành tài sản:

Quá trình này gồm hai giai đoạn: quyết định chủ trương đầu tư mua sắm

và thực hiện đầu tư mua sắm:

- Đối với tài sản trong các cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp cônglập, cơ quan quản lý TSC là cơ quan nắm vững định mức, tiêu chuẩn chế độquản lý tài sản, nắm vững khả năng và nhu cầu cần đầu tư, xây dựng, mua sắmtài sản của từng đơn vị Do đó, cơ quan quản lý TSC phải là cơ quan chịu tráchnhiệm giúp chính quyền các cấp quyết định chủ trương đầu tư, mua sắm, xácđịnh nhu cầu vốn để ghi vào dự toán ngân sách Nhà nước Sau khi có chủ trươngđầu tư, mua sắm tài sản, việc thực hiện đầu tư, mua sắm phải được thực hiệntheo quy định về đầu tư xây dựng cơ bản, quy định về mua sắm tài sản

- Đối với tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi íchquốc gia là tài sản đảm bảo cho các hoạt động sản xuất kinh doanh, đời sống xãhội, an ninh quốc phòng v.v diễn ra thuận lợi và có hiệu quả; vì thế những tàisản này được đầu tư xây dựng do yêu cầu của đời sống, kinh tế, xã hội của đấtnước và việc quyết định đầu tư nó liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều ngành,nhiều cấp, mà trong đó cơ quan Tài chính nhà nước giữ vai trò quan trọng

- Đối với Tài sản nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp, việc quyết định đầu

tư phát triển loại tài sản này là chủ yếu phụ thuộc vào đường lối chính sách pháttriển kinh tế nói chung và phát triển các thành phần kinh tế của Đảng và Nhànước trong từng thời kỳ Việc quyết định đầu tư tăng tài sản ở khu vực này làtrách nhiệm của nhiều ngành, nhiều cấp và tuỳ thuộc vào đặc điểm của từngngành, từng địa bàn trong từng giai đoạn

- Đối với tài sản là đất đai và tài nguyên khoáng sản khác, việc điều trakhảo sát đo đạc lập bản đồ địa chỉnh, điều tra khảo sát tìm kiếm các nguồn tài

nguyên khoáng sản đều do các cơ quan quản lý chuyên ngành thực hiện bằngcác biện pháp kỹ thuật và nghiệp vụ riêng Những công việc ban đầu này đòi hỏiphải được đảm bảo bằng nguồn tài chính nhất định do cơ quan quản lý TSC đảmnhiệm cả về xây dựng cơ chế quản lý và thực hiện sự quản lý trực tiếp.

1.4.2 Quản lý quá trình khai thác, sử dụng tài sản:

- Đối với tài sản trong các cơ quan Nhà nước và đơn vị sự nghiệp cônglập việc thực hiện sự quản lý việc sử dụng theo mục đích, theo tiêu chuẩn, địnhmức sử dụng và chế độ sử dụng tài sản, quản lý quá trình điều chuyển tài sản từđơn vị này qua đơn vị khác, điều chuyển giữa các ngành, các cấp, quản lý việcsửa chữa tài sản v.v nhằm đảm bảo cho việc sử dụng tài sản phục vụ thực hiệnnhiệm vụ của đơn vị được giao sử dụng tài sản Đây là trung tâm của công tácquản lý TSC

- Đối với tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi íchquốc gia là quá trình khai thác, sử dụng tài sản phục vụ cho mọi nhu cầu sảnxuất kinh doanh của các ngành kinh tế quốc dân, hoạt động của đời sống vănhoá, xã hội, hoạt động của các sự nghiệp quốc phòng, an ninh, khoa học kỹ tuật,

y tế, xã hội v.v quá trình khai thác, sử dụng cũng đồng thời là quá trình duy tu,bảo đưỡng, sửa chữa các tài sản này Toàn bộ công việc khai thác, sử dụng tàisản thuộc kết cấu hạ tầng đều do các cơ quan kỹ thuật chuyên ngành thực hiện.Việc khai thác, sử dụng đặt ra các yêu cầu về quản lý tài chính; chế độ thu vào

tổ chức, cá nhân được hưởng sự phục vụ hoặc được hưởng lợi từ công trình và

cơ chế quản lý Tài chính trong quá trình khai thác tài sản v.v

Những nhiệm vụ này các cơ quan trực tiếp khai thác sử dụng chỉ có thể đềxuất, cơ quan chịu trách nhiệm xây dựng và thực hiện quản lý là cơ quan quản lýTSC

- Đối với tài sản nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp, doanh nghiệp cóquyền sử dụng, khai thác thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và duy trì bảotoàn giá trị tài sản – vốn do Nhà nước giao Cơ quan quản lý TSC thực hiện sựquản lý của Nhà nước đối với tài sản, vốn mà Nhà nước giao cho doanh nghiệp

- Đối với tài sản được xác lập sở hữu Nhà nước, tuỳ theo từng loại tài sản

mà Nhà nước có thể giao cho các cơ quan Nhà nước quản lý và sử dụng theocông dụng như: các vật vô chủ là bất động sản như nhà đất thì những tài sản

đó được giao cho các cơ quan nhằm sử dụng có hiệu quả những bất động sản đónhằm phục vụ kinh doanh hay phục vụ công cộng

- Đối với đất đai và các nguồn tài nguyên khoáng sản khác, việc khai thác

sử dụng được pháp luật quy định Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao sửdụng, khai thác chịu trách nhiệm trước pháp luật Cơ quan quản lý chuyên ngành

sẽ thực hiện sự quản lý của Nhà nước để đảm bảo việc khai thác, sử dụng đất đai

và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khoáng sản phù hợp qui hoạch, kế hoạch vàpháp luật Quá trình khai thác sử dụng cũng đồng thời nảy sinh các quan hệ kinh

tế tài chính giữa người sử dụng, khai thác với Nhà nước và giữa họ vớinhau.Việc giải quyết các quan hệ này phải được Nhà nước quy định và thực hiệnquản lý thông qua cơ quan quản lý công sản như định giá tài sản, cơ chế đấuthầu khai thác, cơ chế cho thuê và giá thuê tài sản, chính sách thu vào người sửdụng đất đai tài nguyên v.v chính sách cho phép tổ chức, cá nhân được manggiá trị đất đai, tài nguyên góp vốn liên doanh v.v

1.4.3 Quản lý quá trình kết thúc sử dụng tài sản:

TSC đưa vào sử dụng sau một thời gian nhất định đều có quá rình kết thúc

của nó để thay thế bằng tài sản khác (trừ đất đai, công trình thuộc kết cấu hạ tầng và một số công trình có tính chất tài sản lâu bền khác) Một tài sản kết thúc

phải trải qua quá trình thanh xử lý để thu hồi được cho Nhà nước và đồng thời

đó cũng là căn cứ để chuẩn bị đầu tư mua sắm tài sản mới, nhiệm vụ này lànhiệm vụ của công tác quản lý TSC

1.5 Quản lý tài sản trong các doanh nghiệp do nhà nước đầu tư

Những tài sản được hình thành từ nguồn ngân sách Nhà nước và tài sảnđược xác lập sở hữu Nhà nước, đất đai tài nguyên thiên nhiên mà Nhà nước giaocho doanh nghiệp dưới hình thức vốn đề sử dụng vào mục đích sản xuất kinhdoanh, doanh nghiệp có trách nhiệm bảo toàn và phát triển vốn

* Phạm vi tài sản nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp bao gồm:

Vốn: Nguồn vốn ngân sách nhà nước do nhà nước giao cho doanh nghiệphoặc có nguồn gốc ngân sách nhà nước Nhà nước thực hiện chủ sở hữu thôngqua các cơ quan chức năng mà đại diện là Chủ tịch, Tổng Giám đốc.

Đất đai: Nhà nước giao đất cho doanh nghiệp không phải trả chi phí, thuêđất với giá ưu đãi, trong thời gian dài…

* Công tác quản lý tài sản trong doanh nghiệp nhà nước:

Nguyên tắc quản lý tài sản trong doanh nghiệp nhà nước:

Thực hiện quản lý theo cơ chế cơ sở, chế độ thống nhất đảm bảo được sựkiểm tra, kiểm soát của Nhà nước và giám sát của nhân dân Nhà nước là doanhnghiệp chủ sở hữu duy nhất với tài sản nhà nước thông qua người đại diện chủ

sở hữu

Đảm bảo cho doanh nghiệp Nhà nước có quyền tự chủ, tự chịu tráchnhiệm kinh doanh trong môi trường cạnh tranh bình đẳng theo các quy luật củakinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế

Xác định rõ mối quan hệ quyền sở hữu và sử dụng tài sản nhà nước

* Nội dung quản lý TSC trong doanh nghiệp nhà nước:

Quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm tài sản bao gồm: nguồn vốnnhà nước tại doanh nghiệp, nguồn vốn do doanh nghiệp huy động, nguồn vốnkhác…Thẩm quyền phê duyệt, thực hiện theo quy định về quản lý đầu tư xâydựng cơ bản

Quản lý về đất đai: Doanh nghiệp được lựa chọn nhà nước giao đất chodoanh nghiệp, cho thuê đất, thuê quyền sử dụng đất, góp vốn bằng quyền sửdụng đất…

Quản lý khấu hao tài sản cố định: trích theo quy định bù đắp hao mòn.Quản lý về xác định giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa: Cổ phần hóabán một phần doanh nghiệp nhà nước…phải xác định được giá trị doanh nghiệptại thời điểm Có hai phương pháp:

Tài sản theo giá thị trường: giá trị thực tế của tài sản như: tài sản, đất đai,vốn nhà nước…

Phương pháp dòng tiền chiết khấu: xác định khả năng sinh lời của doanhnghiệp trong tương lai.

1.6 Quản lý TSC là kết cấu hạ tầng

* TSC là hệ thống đường bộ:

Căn cứ vào định mức, tiêu chuẩn để chi duy tu, sửa chữa đảm bảo phục

vụ cho quá trình sử dụng và khai thác

Đấu thầu khai thác công trình giao thông đặc biệt: bán quyền khai thác vàthực hiện duy tu trong một thời gian; đấu thầu đầu tư xây dựng khai thác…

* Tài sản là hệ thống đê điều, công trình thủy lợi:

Nhằm đảm bảo khai thác phục vụ cho hoạt động kinh tế, xã hội, an ninh,quốc phòng Hàng năm nhà nước sử dụng ngân sách nhà nước và huy động nhândân đóng góp Nhà nước thường xuyên phải gia cố, bảo dưỡng các công trìnhhoặc nâng cấp, bồi đắp…

* TSC là hệ thống cảng, nhà ga, sân bay: Đây là kết cấu hạ tầng quantrọng của nền kinh tế Để đảm bảo phục vụ cho hệ thống cảng, nhà ga, sân baynhà nước cho thu phí gồm: các phí cảng biển, phí bay, phí sử dụng đường băng,phí đậu bến…tất cả các loại phí này đều do nhà nước quy định Ngoài các loạiphí nhà nước còn cho các tổ chức thu một số lệ phí

* TSC là hệ thống công trình văn hóa, di tích lịch sử:

Nhà nước thống nhất quản lý di sản văn hóa thuộc sở hữu toàn dân; côngnhận và bảo vệ các hình thức sở hữu tập thể, sở hữu chung của cộng đồng, sởhữu tư nhân và các hình thức sở hữu khác về di sản văn hóa theo quy định củapháp luật

Nhà nước có chính sách bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa nhằmnâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hộicủa đất nước; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài đónggóp, tài trợ cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa

Các tổ chức được giao quản lý được ngân sách nhà nước cấp kinh phíhoạt động như đơn vị sự nghiệp công, doanh nghiệp công ích Các đơn vị được

giao quản lý lập dự toán kinh phí trùng tu, tôn tạo theo quy quản lý đầu tư xâydựng.

* TSC là hệ thống đường sắt, lưới điện, bưu chính: là kết cấu hạ tầng kinh

tế, đảm bảo cho nền kinh tế phát triển nhanh, ổn định, bền vững và là động lựcthúc đẩy nhanh hơn, tạo điều kiện cải thiện cuộc sống dân cư Liên quan chặtchẽ đến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này; trong quá trình khaithác, các chi phí được tính vào chi phí của doanh nghiệp; xác định mức thu đốivới doanh nghiệp sử dụng công trình kết cấu hạ tầng Khi nâng cấp các côngtrình phải theo quy định đầu tư xây dựng…

Quản lý TSC thuộc kết cấu hạ tầng ở Việt Nam:

- Quản lý về hiện vật tài sản: Bộ Giao thông Vận tải quản lý công trìnhgiao thông; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý tỉnh lộ, giao thông nông thôn…;

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý thủy lợi…; Bộ Văn hóa, Thểthao và Du lịch quản lý các công trình văn hóa…

- Duy tu, sửa chữa: TSC thuộc kết cấu hạ tầng được duy tu và sửa chữathường xuyên và định kỳ (theo quy định)

- Quản lý về tài chính đối với TSC: Thực hiện thu phí sử dụng công trình,đấu thầu khai thác, khoán khai thác

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI SẢN NHÀ NƯỚC ĐẦU

TƯ VÀO DOANH NGHIỆP, TÀI SẢN CÔNG THUỘC LĨNH VỰC KẾT

CẤU HẠ TẦNG HUYỆN VÂN ĐỒN

2.1.Tổ chức mô hình quản lý TSC của Việt Nam

Quản lý tài sản nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước trước đây thực hiệntheo Luật Doanh nghiệp nhà nước năm 2005 và Nghị định số 132/2005/NĐ-CP

và Chỉ thị số 39/2005/CT-TTg; Nghị định số 71/2013/NĐ-CP ngày 11/7/2013,Nghị định số 09/2009 ngày 05/02/2009, Nghị định số 25/2010/NĐ-CP ngày19/3/2010 Hiện nay, quản lý tài sản tại doanh nghiệp được thực hiện theo quyđịnh của Nghị định số 91/2015/NĐ-CP ngày 13/10/2015 về đầu tư vốn nhà nướcvào doanh nghiệp và quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệpthay thế các Nghị định 71/2013/NĐ-CP ngày 11/7/2013, Nghị định số 09/2009ngày 05/02/2009, Nghị định số 25/2010/NĐ-CP ngày 19/3/2010

Ủy ban nhân dân tỉnh là người đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp nhànước, là người quyết định thành lập doanh nghiệp, bổ nhiệm Giám đốc, Phógiám đốc, Kế toán trưởng doanh nghiệp, quy định mức lương, chế độ phụ cấplương cho các chức danh này trên cơ sở chế độ, chính sách nhà nước quy định.Quyết định thành lập mới các công ty nhà nước sau khi được Thủ tướng Chínhphủ phê duyệt đề án Thực hiện việc đổi mới sắp xếp, chuyển đổi công ty nhànước do tỉnh quyết định thành lập theo quyết định phê duyệt của Thủ tướngChính phủ Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các chế độ chính sách của nhànước ban hành liên quan đến doanh nghiệp nhà nước kịp thời phát hiện nhữngvướng mắc, sai phạm để tháo gỡ, ngăn chặn, đề ra giải pháp nhằm chấn chỉnhhoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần nâng cao hiếu quả hoạt độngcủa các doanh nghiệp nhà nước, đảm bảo sự tiết kiệm chống lãng phí và tăng thucho ngân sách nhà nước

Như vậy, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh là chủ sở hữu phần tài sảnnhà nước tại các doanh nghiệp nhà nước do Ủy ban nhân dân tỉnh ra quyết địnhthành lập, thực hiện việc giao tài sản cho doanh nghiệp Hàng năm Ủy ban nhântỉnh đều chỉ đạo các sở, ngành đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh,hiệu quả quản lý, điều hành, định kỳ đánh giá tình hình tài chính của các doanhnghiệp nhà nước Giám đốc các doanh nghiệp có trách nhiệm nhận số tài sảnđược giao và chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân tỉnh quản lý, sử dụng.

Để kiểm tra, giám sát tài sản nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước, Ủy bannhân dân tỉnh giao cho Sở Tài chính chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dântỉnh về công tác quản lý tài chính, tài sản, vốn nhà nước tại các doanh nghiệpnhà nước Sở Tài chính thực hiện việc báo cáo thường xuyên tình hình hoạtđộng sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp về việc quản lý và sử dụng tài sản,kết quả hoạt động kinh doanh …của doanh nghiệp báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh

có biện pháp chấn chỉnh, xử lý kịp thời đối với doanh nghiệp kinh doanh khônghiệu quả

Sở Tài chính là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, được

Ủy ban nhân dân tỉnh ủy quyền quản lý phần vốn và tài sản nhà nước tại doanhnghiệp nhà nước có trách nhiệm cùng với doanh nghiệp nhà nước bảo toàn vàphát triển phần vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp Phòng Tài chính doanhnghiệp là phòng chuyên môn thuộc Sở Tài chính thực hiện quản lý nhà nước vềTài chính doanh nghiệp có nhiệm vụ:

- Hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các chính sách, chế độ quản lý tàichính doanh nghiệp; chế độ quản lý, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tạidoanh nghiệp; dự báo khả năng động viên tài chính từ doanh nghiệp trên địabàn Nắm bắt tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh, tình hình sử dụng vốn vàtài sản của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán thống kê,hạch toán kế toán, xây dựng kế hoạch tài chính, tính toán chi phí và giá thànhsản phẩm

- Kiểm tra việc thực hiện pháp luật về tài chính, kế toán tại các loại hìnhdoanh nghiệp trên địa bàn theo quy định của pháp luật Kiểm tra việc quản lý

vốn nhà nước tại các doanh nghiệp, uốn nắn những lệch lạc trong việc quản lý,

sử dụng vốn, tài sản nhà nước không đúng mục đích, không hiệu quả Kiểm traviệc mở sổ kế toán, việc hạch toán kế toán, quản lý doanh thu, chi phí của doanhnghiệp theo quy định

- Có trách nhiệm đôn đốc các doanh nghiệp nộp báo cáo tài chính định kỳtheo quy định

- Tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc bổ sung vốn điều lệ chodoanh nghiệp, xác nhận vốn và tài sản doanh nghiệp tham gia đấu thầu, sắp xếp,đổi mới doanh nghiệp Phân tích tình hình tài chính; phối hợp với các ngành xếploại doanh nghiệp hàng năm, cục Thuế xây dựng kế hoạch, đôn đốc doanhnghiệp nộp ngân sách theo quy định

2.2 Thực trạng quản lý TSC trong doanh nghiệp, TSC thuộc lĩnh vực kết cấu hạ tầng của Việt Nam.

2.2.1 Tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi ích quốcgia bao gồm:

a) Hệ thống các công trình giao thông vận tải;

b) Hệ thống các công trình thủy lợi;

c) Hệ thống chiếu sáng, cấp thoát nước;

d) Các công trình văn hoá;

đ) Các công trình kết cấu hạ tầng khác

* Thực trạng về đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng, lợi íchquốc gia

Cục quản lý công sản (BỘ TÀI CHÍNH)

Phòng QLCS

(Sở tài chính)

Chi cục QLCS (Sở tài chính)

Chi cục QLCS (Sở tài chính)

Phòng QLCS (Sở tài chính)

Bộ phận QLTCS (thuộc Bộ)