Thể hiện nỗi lòng, sự lo lắng của Bác đối với tất cả bộ đội và nhân dân. Qua các chi tiết miêu tả , hình ảnh Bác Hồ hiện lên trong bài thơ thật giản dị, gần gũi, chân.[r]
Trang 1GIÁO ÁN
HỌ VÀ TÊN SINH VIÊN : Đinh Thị Ái Hòa
GVHD : Trần Thanh Hùng
Lớp : 6 A3 , Tuần 26, Tiết 93 - 94
Tên bài dạy : Đêm nay Bác không ngủ
Ngày soạn : 03/03/2009
Ngày dạy : 09/03/2009
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ I.Mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thương mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ và đồng bào; thấy được tình cảm yêu quý, kính trọng của người chiến sĩ đối với Bác Hồ
- Nắm được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ : Kết hợp miêu
tả, kể chuyện với biểu hiện cảm xúc, tâm trạng ; những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm; thể thơ năm chữ thích hợp với bài thơ có yếu tố kể chuyện
II.Chuẩn bị bài học:
1.Giáo viên:
- Xem sách giáo khoa, sách tham khảo, nghiên cứu nội dung bài học, soạn giáo án
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học : Bảng phụ
2 Học sinh:
Xem sách giáo khoa, soạn bài trước ở nhà
III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học
1 Ổn định lớp : 1’
2 Kiểm tra bài cũ : 4’
Hãy nêu ý nghĩa tư tưởng của truyện “Buổi học cuối cùng”
3 Dạy bài mới
Giới thiệu bài : 2’
Nhà thơ Tố Hữu viết:
“ Bác ơi tim Bác mênh mông thế
Trang 2Ôm cả non sông mọi kíêp người”
Thật vậy trái tim Bác Hồ - trái tim không ngủ yên Cách đây hơn nữa thế kỉ, đã có một đêm mưa rừng khiến Bác không sao ngủ được Để tìm hiểu lí do vì sao Bác không ngủ thì hôm nay cô sẽ giới thiệu cho các em một tác phẩm của tác giả Minh Huệ nói về đêm không ngủ của Bác Đó là bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”
T
G Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
Hoạt động 1:
Hướng dẫn đọc và
tìm hiểu chú thích
về tác giả, tác
phẩm
_ Hướng dẫn đọc
bài thơ
Đọc với nhịp
chậm giọng thấp ở
đoạn đầu và nhịp
nhanh hơn, giọng
lên cao hơn một
chút ở đoạn giữa
và cuối cùng cùng
chậm lại
(?) Bài thơ kể lại
câu chuyện gì?
Em hãy kể tóm tắt
diễn biến câu
chuyện đó?
(?) Em hãy cho
biết hoàn cảnh,
thời gian địa điểm
diễn ra câu chuyện
đó ?
(?) Bài thơ được
Đọc chú thích sách giáo khoa trang 66
Học sinh đọc theo hướng dẫn của giáo viên
Kể lại một đêm không ngủ của Bác trên đường đi chiến dịch thời kháng chiến chống Pháp
Hoàn cảnh : Trên đường đi chiến dịch mưa lâm thâm và lạnh; Thời gian: Một đêm khuya; Địa điểm : Trong một mái lều tranh xơ xác
Viết theo thể ngũ
I Giới thiệu chung:
1 Tác giả:
- Minh Huệ tên khai sinh là Nguyễn Thái, sinh năm 1927, quê
ở Nghệ An
- Làm thơ từ thời kháng chiến chống Pháp
2 Tác phẩm:
- Đây là bài thơ nổi tiếng nhất của ông được viết đầu năm 1951
- Dựa trên một sự kiện có thực
Trang 3viết theo thể thơ
gì? Em có nhận
xét gì về số tiếng
và số dòng trong
một khổ thơ
Thể thơ 5 chữ
bắt nguồn từ thơ
ca dân gian, thể
này phổ biến trong
tục ngữ như: Cơm
treo, mèo nhịn
đói; Việc bé xé ra
to Thể thơ này
thích hợp với
những bài thơ có
yếu tố tự sự
(?) Theo em bài
thơ này có mấy
nhân vật?
Hoạt động 2:
Hướng dẫn Đọc
- Hiểu văn bản
- Phân tích tâm
trạng của anh đội
viên khi thức dậy
lần thứ nhất
Cho học sinh đọc
lại bài thơ
(?) Trong bài thơ
em thấy anh đội
viên đã thức dậy
mấy lần trong đêm
?
(?) Trong lần đầu
thức giấc anh đã
chứng kiến những
hành động gì của
Bác ?
Tâm trạng của
ngôn, nguồn gốc từ hát dặm Nghệ Tĩnh
Mỗi khổ có 4 dòng
Vần liền ở cuối dòng 2,3
Bài thơ có hai nhân vật : Anh đội viên và Bác
Thức dậy ba lần Lần thứ nhất :”Từ đầu…Lấy sức đâu mà đi”
Học sinh phát biểu ý kiến
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Cái nhìn và tâm trạng của
anh đội viên đối với Bác
1.1 Anh đội viên thức dậy lần thứ nhất
- Ngạc nhiên vì trời đã khuya mà Bác chưa ngủ
- Xúc động khi thấy Bác đốt lửa ,dém chân cho các chiến sĩ
- Mơ màng : Cảm nhận được sự lớn lao của Bác
Trang 4anh ra sao ?
Đọc 2 câu thơ :
“Bóng Bác cao
lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa
hồng”
(?) Em hãy cho
biết tác giả đã sử
dụng biện pháp tu
từ nào và cho biết
tác dụng của nó ?
Câu chuyện mở
đầu và phát triển
rất tự nhiên, giản
dị mà cuốn hút
Lần đầu tiên bức
chân dung của
Bác được tái hiện
chân thực mà cảm
động qua tâm
trạng của anh đội
viên, Bác vừa là vị
lãnh tụ vĩ đại đồng
thời cũng là người
cha kính yêu hết
sức gần gũi
- Phân tích tâm
trạng của anh đội
viên khi thức dậy
lần thứ ba
(?) Tại sao tác
giả không tả, kể
lần thức giấc thứ
hai của anh đội
viên ?
(?) Tâm trạng
của anh đội viên
như thế nào khi
Sử dụng phép so sánh không ngang bằng Thể hiện sự lớn lao vĩ đại của Bác đồng thời cũng rất gần gũi – tình thương của Bác còn
ấm hơn ngọn lửa
Học sinh đọc lại đoạn thơ
“Lần thứ ba thức dậy
…………
Bác ơi ! mời Bác ngủ”
Học sinh thảo luận
Hốt hoảng khi thấy Bác vẫn chưa ngủ
Nằng nặc mời Bác
đi nghỉ
- Thổn thức : Lo cho sức khoẻ của Bác
Nghệ thuật so sánh : Gợi tả hình ảnh lớn lao gần gũi của Bác, đồng thời thể hiện tình cảm thân thiết, ngưỡng mộ của anh đối với Bác
1.2 Anh đội viên thức dậy lần thứ ba
- Anh hốt hoảng khi thấy Bác vẫn ngồi đinh ninh
Trang 5thức dậy lần thứ
ba ?
(?) Vì sao anh đội
viên thấy vui
sướng khi nghe
câu trả lời của Bác
?
(?) Từ đó dẫn
đến quyết định gì
ở anh ?
(?) Em có nhận
xét gì về từ ngữ
được sử dụng
trong đoạn thơ ?
- Hướng dẫn tìm
hiểu hình tượng
Bác Hồ
(?) Tác giả đã
miêu tả Bác theo
trình tự ra sao?
(?) Việc tác giả
sử dụng các từ
láy: Trầm ngâm,
đinh ninh, phăng
phắc có tác dụng
gì trong việc thể
hiện hình ảnh
Bác ?
Học sinh nêu ý kiến
Học sinh trả lời
Sử dụng nhiều từ láy mang tính gợi hình, gợi cảm rất cao (đinh ninh, phăng phắc, lồng lộng, hốt hoảng)
Theo trình tự không gian, thời gian,cử chỉ, lời nói, tâm trạng
Làm cho hình ảnh Bác Hồ hiện lên cụ thể, sinh động, chân thực
Học sinh nêu dẫn chứng
- Anh năn nỉ mời Bác đi nghỉ
- Anh thức luôn cùng Bác
Qua diễn biến tâm trạng của người chiến sĩ, bài thơ thể hiện cụ thể và chân thực tình cảm của anh đội viên cũng như tình cảm chung của bộ đội và nhân dân ta đối với Bác Hồ Đó là lòng kính yêu vừa thiêng liêng vừa gần gũi, là lòng biết ơn và niềm hạnh phúc được nhận tình yêu thương
và sự chăm sóc của Bác, là niềm
tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị
2 Hình tượng Bác Hồ
Hình tượng của Bác được miêu
tả thông qua cái nhìn và tâm trạng của anh đội viên
- Hình dáng – tư thế:
Lặng im, trầm ngâm, đinh ninh Thể hiện chiều sâu tâm trạng của Bác
- Cử chỉ - hành động:
Đốt lửa, dém chân với cử chỉ nhẹ nhàng. Thể hiện tình cảm yêu thương và sự chăm sóc ân cần, tỉ
mỉ của Bác đối với các chiến sĩ
- Lời nói:
Thương đoàn dân công, càng thương càng nóng ruột. Thể hiện nỗi lòng, sự lo lắng của Bác đối với tất cả bộ đội và nhân dân Qua các chi tiết miêu tả , hình ảnh Bác Hồ hiện lên trong bài thơ thật giản dị, gần gũi, chân
Trang 6- Tìm hiểu ý
nghĩa khổ thơ
cuối
Học sinh đọc lại
khổ thơ cuối
(?) Em hãy cho
biết vì sao trong
đoạn kết nhà thơ
lại viết:
Đêm nay Bác
không ngủ
Vì một lẽ
thường tình
Bác là Hồ Chí
Minh
Hoạt động 3:
Hướng dẫn học
sinh tổng kết
Cho học sinh đọc
ghi nhớ sách giáo
khoa
Ngoài bài thơ này
em còn biết bài
thơ nào khác
nóivề đêm không
ngủ của Bác
Hướng dẫn học
sinh luyện tập
Học sinh đọc khổ thơ cuối
Học sinh nêu ý kiến
Học sinh đọc ghi nhớ
và ghi bài vào tập Học sinh trả lời
Học sinh về nhà làm phần luyện tập
thực mà hết sức lớn lao
3 Ý nghĩa khổ thơ cuối
- Đêm không ngủ trong bài thơ
là một trong vô vàn những đêm không ngủ của Bác
- Việc Bác không ngủ vì lo việc nước và thương bộ đội, dân công
đã là một “lẽ thường tình” của cuộc đời Bác
III Tổng kết:
Ghi nhớ (sgk)
IV Luyện tập:
Học sinh về nhà làm
4 Củng cố: 2’
Hình ảnh của Bác Hồ được thể hiện như thế nào qua bài thơ
5 Dặn dò: 1’
Về nhà học bài và chuẩn bị bài cho tiết sau, bài “Lượm”