Qua hình aûnh laøng Xoâ Man, röøng xaø nu, Nguyeãn Trung Thaønh khaúng ñònh vaø ngôïi ca söùc soáng baát dieät cuûa con ngöôøi Vieät Nam.“ Röøng xaø nu” ñaõ taùi hieän khoâng khí[r]
Trang 1Tieỏt :64-65 ẹoùc vaờn :
Ngaứy soaùn 26- 01-2010 (Nguyeón Trung Thaứnh)
A Muùc tieõu :
- 1.Kieỏn thửực :
+ Thaỏy ủửụùc veỷ ủeùp, sửực maùnh taõm hoàn, tử tửụỷng cuỷa
nhaõn daõn Taõy Nguyeõn, maứ daõnlaứng Xoõ Man laứ tieõu bieồu
trong nhửừng naờm khaựng chieỏn choỏng Mú
+ Hieồu ủửụùc chaỏt sửỷ thi cuỷa taực phaồm
- 2.Kú naờng : Phaõn tớch moọt taực phaồm tửù sửù
- 3 Thaựi ủoọ : Tỡnh yeõu ủaỏt nửụực , tửù haứo veà truyeàn thoỏng
anh duừng cuỷa daõn toọc
B Phửụng phaựp daùy hoùc : Dieón giaỷng, phaựt vaỏn, ủoùc hieồu.
C
Chuaồn bũ cuỷa thaày vaứ troứ :
Chuaồn bũ cuỷa thaày : Soaùn baứi, ủoùc taứi lieọu, laứm ủoà duứng daùy hoùc (tranh, moõ hỡnh, …) Chuaồn bũ cuỷa troứ: Soaùn baứi, ủoùc trửụực saựch giaựo khoa, traỷ lụứi heọ thoỏng caõu hoỷi
1 OÅn ủũnh lụựp : (1phuựt)Kieồm tra sú soỏ, veọ sinh lụựp
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5phuựt) Phaõn tớch nhaõn vaọt Traứng trong taực phaồm “Vụù nhaởt”
cuỷa Kim Laõn
3 Baứi mụựi :
Vaứo baứi : (1phuựt) Cuứng ca ngụùi baỷn chaỏt kieõn cửụứng baỏt khuaỏt cuỷa nhaõn daõn
Taõy Nguyeõn, neỏu trong khaựng chieỏn choỏng Phaựp Nguyeõn Ngoùc coự taực phaồm
“ẹaỏt nửụực ủửựng leõn”, thỡ trong khaựng chieỏn choỏng Mú vụựi buựt danh Nguyeón Trung Thaứnh, oõng coự taực phaồm “Rửứng xaứ nu”
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
THễỉI
GIAN
HOAẽT ẹOÄNG CUÛA
GIAÙO VIEÂN
HOAẽT ẹOÄNG CUÛA HOẽC SINH
NOÄI DUNG KIEÁN THệÙC
7’
20’
5’
5
Hoaùt ủoọng 1
Giaựo vieõn hửụựng daón
hoùc sinh ủoùc taực
phaồm vaứ toựm taột tieồu
sửỷ
Hoùc sinh ủoùc tieồu
daón saựch giaựo khoa
Neõu vaứi neựt tieõu
bieồu veà taực giaỷ
-Goùi hoùc sinh ruựt ra
nhửừng ủieồm ủaựng lửu
yự veà taực giaỷ
Hoaùt ủoọng 1
HS đọc SGK và tóm tắt vài nét về tiểu sử Nguyeón Trung Thaứnh + Tên khai sinh của Nguyễn Trung Thành (Nguyên Ngọc) là Nguyễn Ngọc Báu
Ông sinh năm 1932, quê ở Thăng Bình, Quảng Nam
+ Nguyễn Trung Thành là bút danh đợc nhà văn Nguyên Ngọc dùng trong thời gian hoạt động ở chiến trờng miền Nam thời chống Mĩ
+ Năm 1950, ông vào bộ đội, sau đó làm phóng viên báo quân
đội nhân dân liên khu
V Năm 1962, ông tình nguyện trở về chiến
tr-I Giụựi thieọu :
1.Taực giaỷ : Nguyeón Trung
Thaứnh ( 5/ 9/ 1932 ) Teõn thaọt Nguyeón Vaờn Baựu, ụỷ Quaỷng Nam
-OÂng laứ nhaứ vaờn ủaừ gaộn boự vụựi Taõy Nguyeõn qua hai cuoọc khaựng chieỏn choỏng Phaựp vaứ Mú, hieồu bieỏt saõu saộc veà daõn toọc ớt ngửụứi, ủoự laứ nguyeõn nhaõn quan troùng ủửa ủeỏn thaứnh coõng veà taực phaồm cuỷa oõng
-Taực phaồm chớnh : “ẹaỏt nửụực ủửựng leõn” (Nguyeõn Ngoùc) ủửụùc giaỷi nhaỏt veà truyeọn 1954 – 1955;
RệỉNG XAỉ NU
Trang 2-Hoỷi hoùc sinh : Caờn
cửự vaứo phaàn tieồu daón
saựch giaựo khoa , haừy
neõu hoaứn caỷnh saựng
taực taực phaồm ?
-Goùi 1-2 hoùc sinh
toựm taột taực phaồm
+ Rừng xà nu đợc
kể theo một lần về
thăm làng của Tnú
sau 3 năm đi bộ đội
Đêm ấy, dân làng
quây quần bên bếp
lửa nhà rông nghe cụ
Mết kể lại câu chuyện
bi tráng về cuộc đời
Tnú và cuộc đời làng
Xô Man
+ Rừng xà nu là sự
lồng quyện hai cuộc
đời: cuộc đời Tnú và
cuộc đời làng Xô
Man Hai cuộc đời ấy
đều đi từ bóng tối đau
thơng ra ánh sáng của
chiến đấu và chiến
thắng, đi từ hai bàn
tay không đến hai bàn
tay cầm vũ khí đứng
lên dùng bạo lực cách
mạng chống lại bạo
lực phản cách mạng
+ Cốt truyện Rừng xà
nu căng ra trong xung
đột quyết liệt một mất
một còn giữa một bên
là nhân dân, một bên
là kẻ thù Mĩ- Diệm
Xung đột ấy đi theo
tình thế đảo ngợc mà
thời điểm đánh dấu là
lúc ngọn lửa của lòng
căm thù ngùn ngụt
cháy trên 10 đầu ngón
tay Tnú
Hoaùt ủoọng 2:
-Hoỷi hoùc sinh : Taực
giaỷ ủaừ mieõu taỷ hỡnh
aỷnh rửứng xaứ nu nhử
theỏ naứo ?
ờng miền Nam
+ Tác phẩm: Đất nớc
đứng lên- giải nhất, giải
thởng Hội văn nghệ Việt Nam năm
1954-1955; Trên quê hơng những anh hùng Điện Ngọc (1969); Đất Quảng (1971- 1974);…
+ Năm 2000, ông
đ-ợc tặng giải thởng Nhà nớc về văn học nghệ thuật
Rừng xà nu (1965) ra
mắt lần đầu tiên trên
Tạp chí văn nghệ quân giải phóng miền Trung Trung bộ (số 2- 1965),
sau đó đợc in trong tập
Trên quê hơng những anh hùng Điện Ngọc.
Hoaùt ủoọng 2:
Nhan đề tác phẩm
+ Nhà văn có thể đặt tên cho tác phẩm của mình là "làng Xô Man"
hay đơn giản hơn là
"Tnú"- nhân vật chính của truyện Nhng nếu
nh vậy tác phẩm sẽ mất
đi sức khái quát và sự gợi mở
“Rửứng xaứ nu” (Nguyeón Trung Thaứnh)
1.Hoaứn caỷnh saựng taực :
Muứa heứ naờm 1965 , luực quaõn
Mú ủoồ aứo aùt vaứo baừi bieồn Chu Lai – Quaỷng Ngaừi caực nhaứ vaờn muoỏn vieỏt nhửừng baứi “hũch tửụựng sú” cuỷa thụứi choỏng Mú
1 Toựm taột taực phaồm :
Truyeọn keồ veà Tnuự, ngửụứi con cuỷa daõn laứng Xoõ Man, Tnuự cuứng Mai laứm lieõn laùc cho anh Quyeỏt (caựn boọ caựch maùng) Moọt hoõm ủi ủửa thử, Tnuự bũ ủũch baột Ba naờm sau, Tnuự vửụùt nguùc trụỷ veà, sau ủoự Tnuự vaứ Mai thaứnh vụù choàng vaứ sinh ủửụùc ủửựa con trai ủaàu loứng
Thaống Duùc daón moọt tieồu ủoọi leõn baột Tnuự, vaứ ủaứn aựp daõn laứng Xoõ Man Baột khoõng ủửụùc Tnuự, Thaống Duùc ủaừ ủaựnh Mai vaứ con Vỡ thửụng vụù con Tnuự ủaừ xoõng ra cửựu, nhửng con anh vaứ Mai ủeàu
bũ cheỏt Boùn giaởc baột anh tra taỏn ủoỏt chaựy mửụứi ủaàu ngoựn tay Trửụực haứnh ủoọng daừ man ủoự, daõn laứng Xoõ Man maứ ngửụứi caàm ủaàu laứ cuù Meỏt ủaừ ủoàng khụỷi gieỏt boùn thaống Duùc, cửựu ủửụùc Tnuự Sau ủoự Tnuự ủi lửùc lửụùng vaứ hoõm nay trụỷ veà thaờm laứng
2.Chuỷ ủeà : Thoõng qua caõu
chuyeọn bi traựng veà soỏ phaọn cuoọc ủụứi cuỷa nhaõn vaọt chớnh laứ Tnuự, taực giaỷ ca ngụùi taọp theồ daõn laứng Xoõ Man anh huứng trong khaựng chieỏn choỏng Mú
Trang 3Em coự nhaọn xeựt gỡ veà
hỡnh tửụùng caõy xaứ nu
maứ Nguyeón Trung
Thaứnh mieõu taỷ trong
taực phaồm ?
- Tỡm nhửừng chi tieỏt
mieõu taỷ caỷnh rửứng xaứ
nu bũ giaởc baộn phaự ?
Chổ ra yự nghúa tửụùng
trửng cuỷa nhửừng hỡnh
aỷnh aỏy ?
-Hoỷi hoùc sinh : Vỡ
sao noựi rửứng xaứ nu
coự sửực soỏng maừnh
lieọt , tỡm chi tieỏt vaứ
phaõn tớch ?
-Haừy chổ ra yự nghúa
tửụùng trửng cuỷa
nhửừng hỡnh aỷnh aỏy ?
-Gụùi yự : Taực giaỷ coự
duùng yự gỡ khi mụỷ ủaàu
vaứ keỏt thuực taực phaồm
ủeàu laứ hỡnh aỷnh rửứng
xaứ nu ?
Giaựo vieõn chuyeồn
yự: ẹieàu ủaựng chuự yự
caõy xaứ nu ủửụùc mieõu
taỷ nhử moọt aồn duù ,
gụùi sửù lieõn tửụỷng veà
+ Đặt tên cho tác
phẩm là Rừng xà nu
d-ờng nh đã chứa đựng
đ-ợc cảm xúc của nhà văn và linh hồn t tởng chủ đề tác phẩm
+ Hơn nữa, Rừng xà
nu còn ẩn chứa cái khí
vị khó quên của đất rừng Tây Nguyên, gợi lên vẻ đẹp hùng tráng, man dại- một sức sống bất diệt của cây và tinh thần bất khuất của
ng-ời
+ Bởi vậy, Rừng xà nu
mang nhiều tầng nghĩa bao gồm cả ý nghĩa tả
thực lẫn ý nghĩa tợng trng Hai lớp ý nghĩa này xuyên thấm vào nhau toát lên hình tợng sinh động của xà nu, đa lại không khí Tây Nguyên rất đậm đà cho tác phẩm
Hình tợng rừng xà nu
+ Mở đầu tác phẩm, nhà văn tập trung giới thiệu về rừng xà nu, một rừng xà nu cụ thể
đợc xác định rõ: "nằm trong tầm đại bác của
đồn giặc", nằm trong sự hủy diệt bạo tàn: "Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào đồi xà nu cạnh con nớc lớn"
Truyện mở ra một cuộc đụng độ lịch sử quyết liệt giữa làng Xô
Man với bọn Mĩ- Diệm
Rừng xà nu cũng nằm trong cuộc đụng độ ấy
Từ chỗ tả thực, rất tự nhiên hình ảnh xà nu
đã trở thành một biểu t-ợng Xà nu hiện ra với
t thế của sự sống đang
đối diện với cái chết, sự sinh tồn đối diện với sự hủy diệt Cách mở của câu chuyện thật gọn gàng, cô đúc mà vẫn
đầy uy nghi tầm vóc
+ Với kĩ thuật quay toàn cảnh, Nguyễn Trung Thành đã phát hiện ra: "cả rừng xà nu hàng vạn cây không cây nào là không bị
th-ơng" Tác giả đã chứng kiến nỗi đau của xà nu:
II ẹoùc- hieồu :
1 Hỡnh tửụùng caõy xaứ nu : a/ Hỡnh aỷnh rửứng xaứ nu bũ ủaùn ủaùi baực cuỷa giaởc taứn phaự :
Qua nhửừng hỡnh aỷnh taỷ thửùc
“ Caỷ rửứng xaứ nu haứng vaùn caõy, khoõng coự caõy naứo khoõng bũ thửụng Coự nhửừng caõy bũ chaởt ủửựt ngang nửỷa thaõn mỡnh, ủoồ aứo aứo nhử moọt traọn baừo”, “Coự nhửừng caõy con vửứa lụựn ngang taàm ngửùc laùi bũ ủaùn ủaùi baực chaởt ủửựt laứm ủoõi” rửứng xaứ nu bũ taứn phaự thaỷm khoỏc yự nghúa tửụùng trửng : daõn laứng Xoõ Man ủau thửụng vỡ chieỏn tranh
b/ Hỡnh aỷnh rửứng xaứ nu vụựi sửực soỏng maừnh lieọt maứ “ủaùn
ủaùi baực khoõng gieỏt noồi chuựng”
+“Caùnh moọt caõy mụựi ngaừ guùc ủaừ coự boỏn naờm caõy con moùc leõn, ngoùn xanh rụứn, hỡnh nhoùn muừi teõn lao thaỳng leõn baàu trụứi” laứ moọt loaùi caõy raỏt quen thuoọc cuỷa nuựi rửứng Taõy Nguyeõn, caõy xaứ nu coự sửực soỏng maừnh lieọt, sinh soõi naỷy nụỷ raỏt khoỷe caực theỏ heọ Taõy Nguyeõn vụựi tinh thaàn ủaỏu tranh baỏt khuaỏt
+Caõy xaứ nu “ham aựnh saựng maởt trụứi” , “noự phoựng leõn raỏt nhanh ủeồ tieỏp laỏy aựnh naộng” daõn laứng Xoõ Man luoõn khao khaựt vửụn tụựi aựnh saựng chaõn
lớ ,tụựi cuoọc soỏng ủoọc laọp tửù do
+Mụỷ ủaàu vaứ keỏt thuực taực phaồm ủeàu laứ hỡnh aỷnh rửứng
Trang 4cuoọc soỏng thuaàn
khieỏt , trong saựng,
sửực soỏng doài daứo,
maừnh lieọt , phaồm
chaỏt kieõn cửụứng cuỷa
daõn laứng Xoõ Man
Nhử vaọy mieõu taỷ
rửứng xaứ nu, thửùc chaỏt
taực gổa khaộc hoaù
nhửừng neựt ủaởc ủieồm
heỏt sửực cao quyự cuỷa
con ngửụứi Taõy
Nguyeõn Rửứng xaứ nu
bũ ủaùi baực quaõn thuứ
taứn phaự, coự khaực naứo
daõn laứng bũ giaởc gieỏt
haùi Caõy xaứ nu ham
aựnh saựng maởt trụứi
khaực naứo ngửụứi daõn
Xoõ Man khaựt khao tửù
do Caõy xaứ nu ngaừ
guùc coự 4, 5 caõy con
moùc leõn xanh toỏt
khaực gỡ daõn laứng Xoõ
Man, theỏ heọ naứy ngaừ
xuoỏng coự theỏ heọ
khaực ủửựng leõn ủaỏu
tranh Roừ raựng mieõu
taỷ rửứng xaứ nu taực giaỷ
muoỏn hoaứn thieọn bửực
chaõn dung cuỷa taọp
theồ nhaõn daõn anh
huứng
-Hoỷi hoùc sinh :
Haừy chổ ra veỷ ủeùp
trong tớnh caựch nhaõn
vaọt Tnuự ? Coự tinh
thaàn kổ luaọt, giaứu tỡnh
thửụng yeõu, duừng
caỷm, bieỏt vửụùt leõn
moùi ủau ủụựn vaứ bi
kũch caự nhaõn
"có những cây bị chặt
đứt ngang nửa thân mình đổ ào ào nh một trận bão" Rồi "có những cây con vừa lớn ngang tầm ngực ngời bị
đạn đại bác chặt đứt làm đôi ở những cây
đó, nhựa còn trong, chất dầu còn loãng, vết thơng không lành đợc
cứ loét mãi ra, năm mời hôm sau thì cây chết"
Các từ ngữ: vết thơng, cục máu lớn, loét mãi
ra, chết,… là những từ
ngữ diễn tả nỗi đau của con ngời Nhà văn đã
mang nỗi đau của con ngời để biểu đạt cho nỗi đau của cây Do vậy, nỗi đau của cây tác
động đến da thịt con ngời gợi lên cảm giác
đau đớn
+ Nhng tác giả đã
phát hiện đợc sức sống mãnh liệt của cây xà nu: "trong rừng ít có loại cây sinh sôi nảy nở khỏe nh vậy" Đây là yếu tố cơ bản để xà nu vợt qua giới hạn của sự sống và cái chết Sự sống tồn tại ngay trong
sự hủy diệt: "Cạnh một cây xà nu mới ngã gục
đã có bốn năm cây con mọc lên" Tác giả sử dụng cách nói đối lập
(ngã gục- mọc lên;
một- bốn năm) để
khẳng định một khát vọng thật của sự sống
Cây xà nu đã tự đứng lên bằng sức sống mãnh liệt của mình:
"…cây con mọc lên, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời" Xà
nu đẹp một vẻ đẹp hùng tráng, man dại
đẫm tố chất núi rừng
Xà nu không những
tự biết bảo vệ mình mà còn bảo vệ sự sống, bảo
vệ làng Xô Man: "Cứ thế hai ba năm nay, rừng xà nu ỡn tấm ngực lớn ra che chở cho làng" Hình tợng xà nu chứa đựng tinh thần
xaứ nu traỷi daứi ra “ủeỏn heỏt taàm maột…noỏi tieỏp tụựi chaõn trụứi” laứ minh chửựng huứng hoàn veà sửực soỏng baỏt dieọt cuỷa rửứng xaứ nu nhử caõy xaứ nu, daõn toọc Vieọt Nam seừ khoõng theồ bũ huỷy dieọt trong loứ lửỷa cuỷa chieỏn tranh khoỏc lieọt -Choùn caõy xa ứnu, rửứng xaứ nu laứm bieồu tửụùng, Nguyeón Trung Thaứnh ủaừ taùo ra ủửụùc sửù phuứ hụùp kỡ laù giửừa nhửừng phaồm chaỏt cuỷa caõy vaứ ngửụứi Taõy Nguyeõn
- TOÙM LAẽI : Rửứng xaứ nu ủửụùc mieõu taỷ nhử moọt hỡnh tửụùng vú ủaùi Nguyeón Trung Thaứnh khai thaực ủeỏn taọn cuứng khaỷ naờng sinh toàn ,baỷn naờng sửù soỏng cuỷa loaùi caõy ủaởc bieọt aỏy baống caỷm hửựng laừng maùn ủaọm chaỏt sửỷ thi Sửù theứm khaựt vửụn tụựi baàu trụứi vaứ aựnh saựng khieỏn cho rửứng caõy nhử tớch tuù aựnh saựng ủoaứn keỏt chieỏn thaộng sửù taứn phaự cuỷa chieỏn tranh Moọt nụi nhử theỏ sửù soỏng maùnh hụn caựi cheỏt, sửù soỏng vaón luoõn luoõn baỏt dieọt ngay trong sửù huyỷ dieọt nhử lũch sửỷ laứng Xoõ Man sửù soỏng khoõng theồ naứo daọp taột cuỷa moọt tử theỏ soỏng khoõng bieỏt ủeỏn sửù cuựi ủaàu
2 Con ngửụứi Taõy Nguyeõn : a/ Tnuự : Tieõu bieồu cho soỏ
phaọn vaứ con ủửụứng ủi leõn cuỷa daõn toọc Taõy Nguyeõn -Nhaõn vaọt chớnh cuỷa truyeọn, anh veà thaờm laứng sau ba naờm ủi boọ ủoọi giaỷi phoựng, laứng coự nhieàu thay ủoồi Veà
Trang 5Hoỷi hoùc sinh :
Chửựng minh raống,
Tnuự soỏng raỏt gaộn boự
vụựi caựch maùng, laứ
ngửụứi gan goực, taựo
baùo, duừng caỷm?
-Hoỷi hoùc sinh :
Vỡ sao giaởc baột vụù
con Tnuự? Tỡm chi
tieỏt chửựng minh sửù
taứn baùo cuỷa keỷ thuứ
khi tra taỏn vụù con
Tnuự ?
Hoỷi hoùc sinh :
Phaõn tớch taõm traùng,
haứnh ủoọng cuỷa Tnuự
khi chửựng kieỏn caỷnh
vụù con bũ tra khaỷo?
Vỡ sao Tnuự thaỏt baùi ?
Caựch giaỷi quyeỏt cuỷa
taực giaỷ coự thoỷa ủaựng
khoõng, vỡ sao ?
Em haừy neõu moọt soỏ
hỡnh aỷnh “ủoõi baứn
tay” Tnuự ?
quả cảm, một sự kiêu hãnh của vị trí đứng
đầu trong bão táp chiến tranh
+ Trong quá trình miêu tả rừng xà nu, cây
xà nu, nhà văn đã sử dụng nhân hóa nh một phép tu từ chủ đạo
Ông luôn lấy nỗi đau
và vẻ đẹp của con ngời làm chuẩn mực để nói
về xà nu khiến xà nu trở thành một ẩn dụ cho con ngời, một biểu tợng của Tây Nguyên bất khuất, kiên cờng
Các thế hệ con ngời làng Xô Man cũng tơng ứng với các thế hệ cây
xà nu Cụ Mết có bộ ngực "căng nh một cây
xà nu lớn", tay "sần sùi
nh vỏ cây xà nu" Cụ Mết chính là cây xà nu
cổ thụ hội tụ tất cả sức mạnh của rừng xà nu
Tnú cờng tráng nh một cây xà nu đợc tôi luyện trong đau thơng đã tr-ởng thành mà không
đại bác nào giết nổi
Dít trởng thành trong thử thách với bản lĩnh
và nghị lực phi thờng cũng giống nh xà nu phóng lên rất nhanh tiếp lấy ánh mặt trời
Cậu bé Heng là mầm
xà nu đang đợc các thế
hệ xà nu trao cho những tố chất cần thiết
để sẵn sàng thay thế trong cuộc chiến cam
go còn có thể phải kéo dài "năm năm, mời năm hoặc lâu hơn nữa"
+ Câu văn mở đầu đợc lặp lại ở cuối tác phẩm
(đứng trên đồi xà nu ấy trông ra xa đến hết tầm mắt cũng không thấy gì
khác ngoài những đồi
xà nu nối tiếp tới chân trời) gợi ra cảnh rừng
xà nu hùng tráng, kiêu dũng và bất diệt, gợi ra
sự bất diệt, kiêu dũng
và hùng tráng của con ngời Tây Nguyên nói riêng và con ngời Việt Nam nói chung trong cuộc kháng chiến
thaờm laứng, Tnuự raỏt coự kổ luaọt, coự giaỏy pheựp, traứn ngaọp loứng yeõu queõ hửụng tha thieỏt, nhụự tửứng sinh hoaùt cuù theồ, nhụự tieỏng chaứy, nhụự nhửừng kổ nieọm thaõn yeõu vụựi Mai…
-Tnuự laứ ngửụứi gan goực, taựo baùo, duừng caỷm :
+Tửứ nhoỷ ủaừ cuứng Mai laứm lieõn laùc, nuoõi giaỏu caựn boọ trong rửứng :
*Hoùc chửừ thua Mai laỏy ủaự ủaọp vaứo ủaàu ủeồ coự chửừ “laứm ủửụùc caựn boọ gioỷi”, Tnuự ủaừ vửụùt khoự khaờn
*Khi ủi lieõn laùc ủửa thử, taứi lieọu khoõng ủi ủửụứng moứn, xeự rửứng maứ ủi ; qua soõng khoõng loọi choó nửụực eõm, chổ lửùa choó thaực maùnh maứ bụi ngang mửu trớ
*Khi bũ giaởc baột vaứ tra taỏn daừ man vaón quyeỏt baỷo toaứn
bớ maọt caựch maùng nuoỏt thử vaứo buùng
*Tnuự bieỏt vửụùt leõn moùi ủau ủụựn vaứ bi kũch caự nhaõn: +Thoaựt nguùc KonTum trụỷ ra, Tnuự tieỏp tuùc laứm du kớch khoõng baột ủửụùc Tnuự, giaởc baột vụù con anh ra tra khaỷo taứn khoỏc baống nhửừng “traọn mửa caõy saột moói luực moọt doàn daọp”
+ Chửựng kieỏn caỷnh aỏy :
*Taõm traùng Tnuự : caờm thuứ giaởc cao ủoọ (maột nhử hai cuùc lửỷa), bũ giaống xeự dửừ doọi giửừa tỡnh yeõu ủoỏi vụựi vụù con vaứ traựch nhieọm ủoỏi vụựi ẹaỷng quyeỏt khoõng ủeồ loọ bớ maọt ( bửựt ủửựt haứng chuùc traựi vaỷ…)
Trang 6-Hoỷi hoùc sinh :
Cuù Meỏt hieọn leõn
dửụựi ngoứi buựt cuỷa
Nguyeón Trung
Thaứnh laứ moọt nhaõn
vaọt nhử theỏ naứo ?
Tửụùng trửng cho
nhửừng phaồm chaỏt toỏt
ủeùp gỡ cuỷa truyeàn
thoỏng daõn toọc Vieọt
Nam ?
chống Mĩ cứu nớc vĩ
đại ấn tợng đọng lại trong kí ức ngời đọc mãi mãi chính là cái bát ngát của cánh rừng
xà nu kiêu dũng đó
Cuộc đời Tnú và cuộc nổi dậy của dân làng Xô Man
Cuộc đời Tnú gắn liền với cuộc đời làng Xô Man Âm hởng sử thi chi phối tác giả
trong khi xây dựng nhân vật này Tnú có cuộc đời t nhng không
đợc quan sát từ cái nhìn
đời t Tác giả xuất phát
từ vấn đề cộng đồng để phản ánh đời t của Tnú
+ Phẩm chất, tính cách của ngời anh hùng:
- Gan góc, táo bạo, dũng cảm, trung thực (khi còn nhỏ cùng Mai vào rừng tiếp tế cho anh Quyết)
- Lòng trung thành với cách mạng đợc bộc
lộ qua thử thách (bị giặc bắt, tra tấn, lng Tnú ngang dọc vết dao chém của kẻ thù nhng anh vẫn gan góc, trung thành)
- Số phận đau thơng:
không cứu đợc vợ con, bản thân bị bắt, bị tra tấn (bị đốt 10 đầu ngón tay)
- Quật khởi đứng dậy cầm vũ khí tiêu diệt bọn ác ôn
+ "Tnú không cứu
đ-ợc vợ con"- cụ Mết nhắc tới 4 lần để nhấn mạnh: khi cha cầm vũ khí, Tnú chỉ có hai bàn tay không thì ngay cả
những ngời thơng yêu nhất Tnú cũng không cứu đợc Câu nói đó của cụ Mết đã khắc sâu một chân lí: chỉ có cầm
vũ khí đứng lên mới là con đờng sống duy nhất, mới bảo vệ đợc những gì thân yêu, thiêng liêng nhất Chân
lí cách mạng đi ra từ chính thực tế máu
x-ơng, tính mạng của dân
*Haứnh ủoọng : nhaỷy ra cửựu vụù con vụựi moọt tieỏng theựt dửừ doọi caựch giaỷi quyeỏt thoỷa ủaựng
*Keỏt quỷa : Tnuự khoõng cửựu ủửụùc vụù con (vỡ moọt mỡnh tay khoõng giửừa boùn giaởc), Tnuự bũ baột bũ ủoỏt mửụứi ủaàu ngoựn tay neựn ủau thửụng Tnuự tieỏp tuùc laứm caựch maùng– nhử moọt caõy xaứ nu bũ thửụng nhửng vaón cho ủụứi nhửừng loọc mụựi, laứ caõy xaứ nu maứ “ủaùn ủaùi baực khoõng gieỏt noồi chuựng”
* ẹeồ xaõy dửùng nhaõn vaọt Tnuự, Nguyeón Trung Thaứnh taọp trung moõ taỷ hỡnh aỷnh
“ủoõi baứn tay” ẹoõi baứn tay Tnu ựcoự moọt cuoọc ủụứi ẹoự laứ baứn tay trung thửùc vaứ tỡnh nghúa, ủaừ tửứng caàm phaỏn vieỏt chửừ do anh Quyeỏt daùy cho Baứn tay tửứng caàm ủaự ủaọp ủaàu khi queõn chửừ, tửứng ủaởt leõn buùng mỡnh maứ noựi:
“coọng saỷn ụỷ ủaõy naày” Baứn tay tửứng ủửụùc Mai caàm khoực khi Tnuự thoaựt nguùc trụỷ veà Khi giaởc ủoỏt mửụứi ủaàu ngoựn tay noự trụỷ thaứnh ngoùn ủuoỏc ủeồ daõn laứng XoõMan noồi daõy Baứn tay chổ coứn hai ủoỏt moói ngoựn, vaón caàm dao, caàm suựng traỷ thuứ
b/ Cuù Meỏt :
-OÂng giaứ quaộc thửụực, raõu daứi tụựi ngửùc, ủen boựng, maột saựng vaứ xeỏch ngửụùc, oõng ụỷ traàn ngửùc caờng nhử moọt caõy xaứ
nu lụựn
-Laứ ngửụứi giaứ laứng coự uy tớn vụựi baứ con, ủi theo ẹaỷng,
Trang 7-Hoỷi hoùc sinh : Chổ
ra neựt ủeùp trong tớnh
caựch cuỷa Dớt ? Hỡnh
aỷnh ủoõi maột cuỷa Dớt
ủaừ goựp phaàn bieồu
hieọn tớnh caựch cuỷa coõ
nhử theỏ naứo ?
-Hoỷi hoùc sinh :
tộc, của những ngời
th-ơng yêu nên chân lí ấy phải ghi tạc vào xơng cốt, tâm khảm và truyền lại cho các thế
hệ tiếp nối
+ Số phận của ngời anh hùng gắn liền với
số phận cộng đồng
Cuộc đời Tnú đi từ đau thơng đến cầm vũ khí thì cuộc đời của làng Xô Man cũng vậy
- Khi cha cầm vũ khí, làng Xô Man cũng
đầy đau thơng: Bọn giặc đi lùng nh hùm beo, tiếng cời "sằng sặc" của những thằng
ác ôn, tiếng gậy sắt nện
"hù hự" xuống thân
ng-ời Anh Xút bị treo cổ
Bà Nhan bị chặt đầu
Mẹ con Mai bị chết rất thảm Tnú bị đốt 10
đầu ngón tay
- Cuộc sống ngột ngạt dòn nén đau
th-ơng, căm thù Đên Tnú
bị đốt 10 đầu ngón tay, làng Xô Man đã nổi dậy "ào ào rung động",
"xác mời tên giặc ngổn ngang", tiếng cụ Mết
nh mệnh lệnh chiến
đấu: "Thế là bắt đầu rồi, đốt lửa lên!"
Đó là sự nổi dậy đồng khởi làm rung chuyển núi rừng Câu chuyện
về cuộc đời một con ngời trở thành câu chuyện một thời, một nớc Nh vậy, câu chuyện về cuộc đời Tnú
đã mang ý nghĩa cuộc
đời một dân tộc Nhân vật sử thi của Nguyễn Trung Thành gánh trên vai sứ mệnh lịch sử to lớn
caờm thuứ giaởc xaõm lửụùc, coự tinh thaàn duừng caỷm gan daù , cuù noựi vụựi con chaựu :
“Chuựng noự ủaừ caàm suựng, mỡnh phaỷi caàm giaựo” cuứng daõn laứng baỏt chaỏp gian khoồ hieồm nguy, cheỏt choực ủeồ nuoõi giaỏu caựn boọ vaứ choỏng giaởc
-Laứ pho sửỷ soỏng cuỷa daõn laứng, raỏt coự yự thửực giửừ gỡn vaứ phaựt huy truyeàn thoỏng queõ hửụng : truyeàn laùi vaứ nhaộc nhụỷ daõn laứng phaỷi keồ cho con chaựu lũch sửỷ ủaỏu tranh choỏng xaõm lửụùc cuỷa laứng Cuù Meỏt laứ hỡnh aỷnh caõy xaứ
nu giaứ vửừng chaừi, laứ ủieồn hỡnh khuoõn maóu cuỷa ngửụứi giaứ Taõy Nguyeõn yeõu buoõn laứng,yeõu nửụực, yeõu caựch maùng
c/ Dớt
-Gan daù, bỡnh thaỷn, duừng caỷm : luực nhoỷ ủi tieỏp teỏ cho caựn boọ, bũ giaởc baột vaứ baộn quanh ngửụứi ủeồ doùa Dớt vaón mụỷ to maột, bỡnh thaỷn, trong suoỏt
-Laứ con ngửụứi kieõn quyeỏt, baỷo ủaỷm nguyeõn taộc cuỷa caựch mang: khi lụựn laứ caựn boọ, bớ thử chi boọ kieõm chớnh trũ vieõn xaừ ủoọi ủaừ hoỷi giaỏy pheựp cuỷa Tnuự, xửng hoõ ủoàng chớ, ủoõi maột trang nghieõm, suy nghú khi bieỏt Tnuự veà thaờm ủuựng pheựp xửng hoõ anh em
Dớt laứ hỡnh aỷnh caõy xaứ nu vửụn thaỳng leõn baàu trụứi, laứ lửùc lửụùng chuỷ choỏt trong chieỏn ủaỏu choỏng Mú cuỷa daõn
Trang 8Haừy chổ ra veỷ ủeùp
cuỷa nhaõn vaọt beự
Heng, yự nghúa tử
tửụỷng cuỷa hỡnh tửụùng
nhaõn vaọt naứy?
-Goùi hoùc sinh: neõu ra
nhửừng ủaởc saộc ngheọ
thuaọt cuỷa taực phaồm
giaựo vieõn phaõn tớch,
giaỷng giaỷi
Vẻ đẹp nghệ thuật
của tác phẩm
+ Khuynh hớng sử
thi thể hiện đậm nét ở
tất cả các phơng diện:
đề tài, chủ đề, hình
t-ợng, hệ thống nhân
vật, giọng điệu,…
+ Cách thức trần
thuật: kể theo hồi
t-ởng qua lời kể của cụ
Mết (già làng), kể bên
bếp lửa gợi nhớ lối kể
" khan" sử thi của các
dân tộc Tây Nguyên,
những bài "khan" đợc
kể nh những bài hát
dài hát suốt đêm
- Cảm hứng lãng mạn:
tính lãng mạn thể
hiện ở cảm xúc của
tác giả bộc lộ trong
lời trần thuật, thể hiện
ở việc đề cao vẻ đẹp
của thiên nhiên và
con ngời trong sự đối
lập với sự tàn bạo của
kẻ thù
Hoaùt ủoọng 3:
Hoaùt ủoọng 4:
Luyeọn taọp:
laứng Xoõ Man
d/ Beự Heng :
-Nhớ nhaỷnh, hoàn nhieõn, yeõu ủụứi, ngoọ nghúnh ủaựng yeõu : “ Noự ủoọi moọt caựi muừ suùp… thửùc sửù”
-Haứo hửựng khoe vụựi Tnuự vaứ daõn laứng ủửụùc ủaựnh Mú gioỷi -Laứ lụựp maờng non tieỏp noỏi cha anh ủaựnh giaởc, tửụùng trửng cho lửựa caõy xaứ nu mụựi lụựn mang trong mỡnh nhieàu sinh lửùc, hửựa heùn seừ trụỷ thaứnh nhửừng caõy xaứ nu maùnh meừ vaứ baỏt dieọt
3 ẹaởc saộc ngheọ thuaọt :
+ Laứ moọt truyeọn ngaộn nhửng coự sửực chửựa lụựn nhử moọt baỷn trửụứng ca veà chuỷ nghúa anh huứng caựch maùng cuỷa nhaõn daõn Taõy Nguyeõn
+Thaứnh coõng khi khaộc hoùa ủửụùc nhửừng nhaõn vaọt anh huứng, moọt taọp theồ anh huứng vửứa mang daỏu aỏn thụứi ủaùi vửứa ủaọm ủaứ phong caựch Taõy Nguyeõn
+Taực phaồm mang khuynh hửụựng sửỷ thi vaứ daùt daứo caỷm hửựng laừng maùn
+Caựch keồ chuyeọn haỏp daón, kheựo leựo saộp xeỏp caực chi tieỏt, nhieàu chi tieỏt xuực ủoọng (cuù Meỏt hoỷi Tnuự:“Mửụứi ngoựn tay maứy vaón cuùt theỏ aứ?” gaõy sửù haựo hửực, toứ moứ; baứn tay Tnuự luực coứn nguyeõn veùn, khi bũ ủoỏt )
III Toồng keỏt :
1 N gheọ thuaọt :
Ngheọ thuaọt keồ chuyeọn ngaộn goùn, kheựo leựo, giaứu sửực thuyeỏt phuùc
Trang 9Hoạt động 3:
Hoạt động 4:
2 Nội dung :
“Rừng xà nu” thực sự là bản anh hùng ca về cuộc chiến đấu của nhân dân Tây Nguyên thời chống Mĩ cứu nước Qua hình ảnh làng Xô Man, rừng xà nu, Nguyễn Trung Thành khẳng định và ngợi ca sức sống bất diệt của con người Việt Nam.“ Rừng xà nu” đã tái hiện không khí dữ dội của một thời kì lịch sử của phong trào cách mạng ở miền Nam những năm 1955 – 1959
- Tác giả khẳng định : nhân dân Tây Nguyên nói riêng, dân tộc Việt Nam nói chung đau thương nhưng anh dũng, kiên cường bất khuất trong chiến đấu chống xâm lược
III/ KÕt luËn.
- §äc SGK
- Thuéc phÇn ghi nhí trong SGK
IV Luyện tập:
4 Củng cố :
- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác phẩm Làm bài tập ở sách
giáo khoa
- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:
2 Gợi ý giải bài tập.
Tham khảo đoạn trích dưới đây
Bàn tay Tnú
Thoạt đầu là hai bàn tay anh lúc ấy cịn lành lăn, bàn tay chú bé Tnú dắt cơ bé Mai lên rẫy trồng tỉa, xách xà lét giấu vài lon gạo đi nuơi cán bộ Quyết trốn ở rừng; bàn tay cầm viên phấn bằng đá trắng, lấy từ núi Ngọc Linh về, vết lên bảng đen đan bằng nứa hun khĩi xà nu, để học chữ I dài chữ o thêm mĩc thành a; bàn tay cần đá tự đập vào đầu chảy máu chỉ vì học “dốt”; bàn tay mang cơng văn đi làm liên lạc; hai bàn tay mà Mai đã cầm lấy, ở gốc cây to đầu rừng lách, khi Tnú thốt ngục Cơng Tum, bàn tay duyên nợ Mai vừa cầm vừa ứa nước mắt khĩc, “khơng phải như đứa trẻ nữa mà như một người con gái đã lớn, vừa xấu hổ vừa thương yêu”
Trang 10Bàn tay nguyên vẹn đó không còn Cụ Mết có bàn tay nặng trịch nắm chặt như kìm sắt hỏi: “Mười ngôn tay mày vẫn cụt thế à [ ] ừ Câu hỏi lúc đó rất đột ngột, như người sực tỉnh, chợt nhớ một điều hệ trọng Ông cụ hỏi và tự trả lời […]
Cụ giận dữ nói tiếp: ? “ Được! Ngón tay còn hai đốt cũng bắn súng được Mày có đi qua chỗ rừng xà nu gần con nước lớn không? Nó vẫn sống đấy” Đúng thế, cơn người, thiên nhiên, đất nước vẫn sống, vượt lên mọi đoạ đày, chém giết […] Bàn tay Tnú là bàn tay tín nghĩa, không biết bội phản Cũng là một bàn tay chỉ đường lưng Tnú ngang dọc những vết đao chém – Cộng sản đâu, chỉ ra! Tnú nói nhỏ: - Cởi trói đã, tay mới chỉ được Chúng nó cởi trói một tay, Tnú để bàn tay ấy lên bụng mình: - ở đây này Lại thêm những vết dao băm trên lưng Tnú, máu ứa đông đặc, tím thâm như nhựa xà nu
[…] Thằng Dục tẩm dầu vào giẻ rồi quấn lên mười ngón tay Tnú, mười điểm chót, bén nhạy nhất, của hệ thần kinh Dầu xà nu bắt lửa rất nhanh Nó châm đốt dần từng ngón tay Tnú, như muốn thong thả nhấm nháp cái thích Tnú đao phủ đó: “Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc” Dầu xà nu rất thơm nay khét lẹt mùi thịt cháy
[…] Bản năng yêu thương đã khiến Tnú xông ra cứu vợ con Nhưng vợ con vẫn chết, còn mình bị tra tấn Vì, như cụ Mết nói: “ mày chỉ có hai bàn tay trắng, chúng nó trói mày lại [ ] Tau không nhảy ra cứu mày Tau cũng chỉ có hai bàn tay không? Những bàn tay trắng, bàn tay không đó, có lí trí hướng đẫn, được tổ chức lại, sẽ làm nổi cơ đồ
Cụ Mết gọi thanh niên, đi tìm vũ khí Câu chuyện đi tới đỉnh điểm với chân lí giản dị, sáng chói: “Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo!”
“Lửa đã tắt trên mười đầu ngón tay Tnú” Nhưng mười ngọn đuốc thịt da đó đã kịp làm mồi châm ngọn lửa nổi đậy Sau tiếng thét của Tnú, dân làng bột phát giết chết mười tên giặc Rồi vết thương lành lại Mỗi ngón tay cụt một đốt Còn lại hai đốt vẫn có thể cầm giáo, bắn súng Như cây xà nu bị mảnh đạn ứ nhựa tím bầm còn vươn cành đứng đó Bàn tay không như cũ, nhận thức cũng không thể như cũ Tnú đã phải trả giá đắt nhưng có được một kinh nghiệm lờn: “Chúng nó đứa nâu cũng là thằng Dục” [ ] Những thằng Dục mở mắt trắng dã nhìn tang chứng tội ác hiển nhiên của chúng Nhìn bàn tay quả báo, bàn tay cụt mười ngón đang xoè ra bóp cổ chúng, không ngờ sự trừng phạt lại đến nhanh chóng và ghê gớm như vậy