Sử dụng hệ thống hình ảnh, âm thanh khi giảng dạy tiết 1 bài “rừng xà nu” nguyễn trung thành để khơi dậy hứng thú học tập môn ngữ văn

Kiến nghị...19 Tài liệu tham khảo...21 Danh mục các đề tài SKKN ………22 Phụ lục...23 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT LÊ LỢI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG HÌNH ẢNH, ÂM THANH K

HANH HÓA NĂM 2017Mục lục

Mục lục 1

A Mở đầu 1

I Lí do chọn đề tài 2

II Mục đích nghiên cứu 2

III Đối tượng nghiên cứu 3

IV Phương pháp nghiên cứu 3

B Nội dung 4

I Cơ sở lí luận 4

II Thực trạng: 5

III Các giải pháp và tổ chức thực hiện 5

1 Giải pháp 5

1.1 Cho học sinh thấy rõ vai trò quan trọng của việc tìm hiểu lồng ghép kiến thức văn hóa, xã hội ở vùng đất Tây Nguyên, nơi có nhiều tác phẩm sử thi có giá trị 5

1.2 Xây dựng nội dung, môi trường lồng ghép 6

1.3 Tăng cường vận dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực 7

1.4 Đọc kĩ văn bản và phần chú giải từ khó 7

1.5 Dạy đọc - hiểu kết hợp với đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh……… 7

2 Tổ chức triển khai thực hiện trong giờ dạy Đọc hiểu: Chiến thắng Mtao Mxây(Trích Đăm Săn - sử thi Tây Nguyên) 7 2.1 Xác định cho học sinh nắm được mục tiêu bài học 9

2.2 Tạo tâm thế học bài cho học sinh ở phần kiểm tra bài cũ và giới thiệu bài mới 9

2.3 Tổ chức hoạt động dạy học 9

IV Hiệu quả của sáng kiến 18

C Kết luận, kiến nghị 19

I Kết luận 19

II Kiến nghị 19

Tài liệu tham khảo 21

Danh mục các đề tài SKKN ………22

Phụ lục 23

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT LÊ LỢI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG HÌNH ẢNH, ÂM THANH KHI GIẢNG DẠY TIẾT 1 BÀI “RỪNG XÀ NU” - NGUYỄN TRUNG THÀNH ĐỂ KHƠI DẬY HỨNG THÚ HỌC TẬP MÔN NGỮ VĂN CHO HỌC

SINH LỚP 12 THPT

Người thực hiện: Hoàng Thị Châm Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Ngữ Văn

THANH HÓA NĂM 2018

Mục lục

A Mở đầu 1

MỤC LỤC

I.Mở đầu: 1

1 Lí do chọn đề tài: 1

2 Mục đích nghiên cứu: 1

3 Đối tượng nghiên cứu: 1

4 Phương pháp nghiên cứu: 2

II Nội dung sáng kiến: 2

1 Cơ sở lí luận: 2

2 Thực trạng: 5

3 Một số biện pháp sử dụng: 6

3.1.Trình chiếu tư liệu, đặt câu hỏi gợi mở nhằm tạo hứng thú cho học sinh 6

3.2 Sử dụng tranh ảnh kết hợp trong quá trình giảng dạy 7

3.3 Vận dụng kiến thức liên môn 8

4 Giáo án thực nghiệm bài “ Rừng xà nu”(Nguyễn Trung Thành)-Tiết 1 9

5 Kết quả thu được: 14

5.1 Kết quả: 14

5.2 Nhận xét: 14

III Kết luận và kiến nghị: 14

1 Kết luận: 14

2 Kiến nghị: 15

IV Tài liệu tham khảo: 17

V Danh mục SKKN được xếp loại: 18

VI Phụ lục: 19-21

I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài.

Chiến tranh đã đi qua hơn 40 năm nhưng những hình ảnh kiêu hùng cũngnhư những đau thương về một giai đoạn lịch sử ấy vẫn còn in đậm mãi tronglòng bao thế hệ người con đất Việt Chiến tranh - một thời đoạn vô cùng hàohùng và khốc liệt trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta Nó đã tạo ra chocon người một cuộc sống khác khiến bất kì ai từng trải qua chẳng thể nào quênđược Và từ đó, chiến tranh đã trở thành một đề tài không thể thiếu trong dòngchảy của nền văn học Việt Nam

Ngày nay, thế hệ trẻ chỉ có thể sống trong không khí hào hùng, sôi độngcủa một thời đại qua các trận đánh từ tư liệu lịch sử, qua lời kể của thế hệ cha

anh và qua tác phẩm văn học Họ nhìn về lịch sử khác với thế hệ từng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” nên khó có được tâm thế, khí thế để cảm nhận bản

chất thực sự của một thời đại đau thương nhưng hào hùng của dân tộc Vì vậy,

việc “truyền lửa” cho hậu thế thông qua dòng Văn học thời kì chống Mĩ là việc

vô cùng quan trọng Điều đó đã phần nào làm sống dậy tinh thần đấu tranh kiêncường, bất khuất và anh dũng của dân tộc ta trong những năm tháng chiến tranh.Đồng thời nhằm tiếp thêm sức mạnh, ý chí cho thế hệ trẻ ngày nay

Sau nhiều năm giảng dạy Ngữ văn ở trường THPT, tôi nhận thấy việcgiảng dạy Văn học nói chung và Văn học thời kì chống Mĩ nói riêng chủ yếu chỉđược tiến hành theo lối truyền thụ một chiều: thầy đọc - trò chép Giáo viên cònlúng túng trong việc truyền đạt nội dung, tư tưởng của tác phẩm Làm thế nào đểtruyền được cái “thần”, cái “hồn”, cái “khí thế” sục sôi của cả một thời đại lịch

sử cho người học nhất là khi nhìn vào bối cảnh thực tại của đất nước lúc này, khi

“tổ quốc chập chờn bóng giặc (“Tổ quốc nhìn từ biển” - Nguyễn Việt Chiến) là

điều mà bất cứ người giáo viên dạy Văn nào khi đứng trên bục giảng cũng trăntrở Đứng trước những tồn tại đó, tôi mạnh dạn đề xuất kinh nghiệm dạy học các

tác phẩm văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ qua đề tài: “Sử dụng hệ thống

hình ảnh, âm thanh khi giảng dạy tiết 1 bài “Rừng xà nu” - Nguyễn Trung Thành để khơi dậy hứng thú học tập môn Ngữ văn cho học sinh lớp 12 THPT”

2 Mục đích nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu nhằm tìm ra những đặc trưng Văn học thời kì khángchiến chống Mĩ về cả hai mặt nội dung và nghệ thuật trên cơ sở đó tìm ra một sốbiện pháp dạy học có hiệu quả các tác phẩm văn học giai đoạn kháng chiếnchống Mĩ trong chương trình Ngữ văn 12

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các tác phẩm Văn xuôi thời kì kháng chiếnchống Mĩ trong chương trình sách giáo khoa THPT lớp 12 cơ bản (không tínhtác phẩm đọc thêm), Trong khuôn khổ sáng kiến kinh nghiệm này, cá nhân tôixin được tập trung đi sâu thêm vào một tiết học cụ thể trong chương trình Ngữ

văn 12, đó là tiết 63 tác phẩm văn xuôi “ Rừng xà nu” của nhà văn Nguyễn

Trung Thành

4 Phương pháp nghiên cứu

Với đề tài này, chúng tôi sử dụng kết hợp những phương pháp sau:Phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp lí luận chung, phương pháp phântích tổng hợp, phương pháp thống kê và xử lí số liệu (thông qua bài kiểm tra)

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Cơ sở lý luận.

Quá trình dạy học là quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điều khiển củangười giáo viên, người học tự giác, tích cực chủ động tự tổ chức, tự điều khiểnhoạt động nhận thức, học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạyhọc Quá trình dạy học bao gồm hai hoạt động: dạy và học Trong đó, hoạt độngdạy là sự điều khiển, tổ chức của người giáo viên tối ưu quá trình học sinh lĩnhhội tri thức để hình thành và phát triển nhân cách Hoạt động dạy có chức năng

là truyền đạt thông tin và điều khiển hoạt động học

Hoạt động học là sự tự giác, tích cực và sáng tạo của người học dưới sự tổchức, điều khiển của người dạy (thầy, cô giáo) nhằm chiếm lĩnh tri thức khoahọc Từ đó, hình thành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách của người học

Trong quá trình dạy học người dạy phải tìm ra phương pháp, cách thức,phương tiện nhằm giúp người học dễ dàng chiếm lĩnh được tri thức

Đối với một tác phẩm văn học nói chung nếu biết khám phá, hiểu sâu vàlĩnh hội hết giá trị tư tưởng cũng như nghệ thuật của tác phẩm thì người học sẽnhận thấy chức năng đặc thù của nó trong việc bồi đắp tâm hồn, hình thành nhâncách Nó trang bị những cảm xúc nhân văn, giúp con người hướng tới Chân -Thiện - Mĩ Nhờ có Văn học mà đời sống tinh thần của con người ngày càngphong phú, tinh tế hơn Tâm hồn trở nên bớt khô khan, thờ ơ, bàng quan trướcnhững số phận, cảnh đời diễn ra xung quanh mình, trước thiên nhiên và tạo vật.Điều này càng quan trọng khi chúng ta đang sống trong nhịp sống sôi động, hối

hả của cuộc sống hiện đại, quá khứ dần bị lãng quên Văn học chống Mĩ cũngvậy! Nó bồi đắp cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, thái độ trân trọngtruyền thống lịch sử, lòng tự hào dân tộc; giúp các em sống có lí tưởng, mụcđích, đạo đức và biết quý trọng tình nghĩa… Thông qua giá trị nhân văn từ

những tác phẩm văn học chống Mĩ giúp khơi dậy tinh thần đấu tranh bất khuất,anh dũng của dân tộc ta trong quá khứ trở thành nguồn sức mạnh tinh thần làđiều cần thiết và có ý nghĩa lớn lao tiếp thêm sức mạnh cho thế hệ trẻ ngày nay.

Cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc trải qua nhiều cam go, khốc liệt để đitới thắng lợi trọn vẹn ngày 30 - 4 - 1975 Cuộc kháng chiến chống Mĩ đã thúcđẩy sự phát triển mạnh mẽ của Văn học Việt Nam Từ văn học kháng chiếnchống Pháp đến chống Mĩ là sự kế tục và phát triển liền mạch của Văn họcchiến tranh Văn học thời kì chống Mĩ cứu nước (1955 - 1975) có một vị trítrong lịch sử văn học dân tộc Dòng văn học này luôn dạt dào tuôn chảy nhờ sựgóp sức của nhiều giọng văn, nhiều tiếng thơ độc đáo, sôi nổi Nó đã góp mộttiếng nói nhỏ vào cuộc đời lớn Có thể khẳng định sự phát triển của văn học thời

kì này trước hết là ở đội ngũ sáng tác Chưa bao giờ lực lượng sáng tác lại tậphợp được nhiều thế hệ và nhiều phong cách, vừa thống nhất vừa bổ sung chonhau như thời kì này Thế hệ các nhà thơ, nhà văn xuất hiện từ trước năm 1945như Tố Hữu, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Huy Cận, Nam Cao, Lưu Trọng Lư,Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng, Kim Lân … vẫn tiếp tục sáng tác khá dồi dào

và nhiều người đạt được đỉnh cao mới, tạo ra chặng đường mới trên con đường

sự nghiệp của mình Các tác giả trẻ xuất hiện đông đảo trong thời kì chiến tranhchống Mĩ, đã đem đến cho nền Văn học cách mạng sức sáng tạo mới, trẻ trung,sôi nổi mà trong đó có không ít tài năng đã được chú ý và khẳng định: XuânQuỳnh, Nguyễn Khoa Điềm, Nguyễn Duy, Phạm Tiến Duật… Đặc biệt, lớp nhàvăn, nhà thơ - chiến sĩ là những người trực tiếp cầm súng đi vào chiến trường vàviết nên tác phẩm bằng sự trải nghiệm, cảm xúc chân thực của bản thân: NguyễnTrung Thành, Nguyễn Thi, Nguyễn Quang Sáng, Phạm Tiến Duật, NguyễnKhoa Điềm …

Giá trị nổi bật và bền vững của Văn học kháng chiến chống Mĩ là ở nộidung tư tưởng - cảm xúc Nó tập trung biểu hiện những tư tưởng, tình cảm lớncủa thời đại, phát hiện và sáng tạo những hình tượng đẹp về Tổ quốc, dân tộc vànhân dân về những thế hệ con người Việt Nam anh dũng trong công cuộc chiếnđấu vì độc lập, tự do và thống nhất Đất nước Đó cũng là sự kế tục truyền thốngtốt đẹp của văn học dân tộc qua nhiều thời đại

Văn học kháng chiến chống Mĩ đã đưa nền Văn học cách mạng đến giaiđoạn phát triển cao và đạt được nhiều thành tựu xuất sắc Chặng đường ấy đãđáp ứng được những đòi hỏi của thời đại mình, đồng thời cũng là một giai đoạnkhông thể bỏ qua trong tiến trình phát triển của Văn học Việt Nam hiện đại

Tuổi trẻ cả nước nói chung, thế hệ trẻ Thọ Xuân nói riêng là thế hệ ra đờisau 1975 nên chỉ biết đến chiến tranh qua sách vở, báo chí Họ nhận thức về

chiến tranh chống kẻ thù xâm lược chủ yếu qua kí ức của cha anh, qua tác phẩmvăn chương cách mạng, qua những kỉ vật kháng chiến ít ỏi… Thế hệ trẻ ngàynay không ít người hiểu chưa đầy đủ, toàn diện thậm chí còn hiểu sai về văn họccủa một thời bão lửa Vì thế, việc “truyền lửa” cho hậu thế thông qua các tácphẩm văn học chiến tranh nhằm khơi dậy tinh thần đấu tranh bất khuất, anhdũng của dân tộc ta trong quá khứ, trở thành nguồn năng lượng lịch sử là điều

vô cùng cần thiết và có ý nghĩa lớn lao tiếp thêm sức mạnh cho thế hệ học sinhngày nay

Thơ văn chống Mĩ là tiếng nói tâm tình, đằm thắm, là khúc anh hùng cahào hùng; là lời tự bộc lộ chân tình, là ý chí, nghị lực của cả một dân tộc quyếtchiến và quyết thắng Văn học chống Mĩ phát triển trong một hoàn cảnh đặc biệt

- hoàn cảnh đất nước có chiến tranh Ngoài ra, nó còn chịu sự chi phối của quyluật hiện đại hóa Do đó, văn học lúc này thực hiện tốt nhiệm vụ hàng đầu làphục vụ chính trị, yêu nước, cổ vũ cho cuộc kháng chiến vĩ đại ở miền Nam vàcông cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc Nền văn học chống Mĩ đạtđược nhiều thành tựu lớn về số lượng tác phẩm cũng như nghệ thuật biểu hiện.Trong hoàn cảnh lịch sử xã hội đặc biệt ấy văn học chống Mĩ mang những đặcđiểm riêng:

- Về nội dung:

+ Văn học chống Mĩ làm nổi bật hình ảnh người lao động, ngợi ca nhữngđổi thay của đất nước và con người trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, tình cảmsâu nặng với miền Nam trong nỗi đau chia cắt

+ Văn học tập trung thể hiện những tình cảm và tư tưởng lớn, bao trùmtrong đời sống tinh thần của con người thời đại chống Mĩ cứu nước

+ Đề cao tinh thần yêu nước, yêu tổ quốc, ngợi ca chủ nghĩa anh hùng

cách mạng (Đoạn trích Trường ca mặt đường khát vọng - Nguyễn Khoa Điềm, Rừng xà nu - Nguyễn Trung Thành, Những đứa con trong gia đình - Nguyễn Thi).

+ Thể hiện khát vọng tình yêu, khát vọng hạnh phúc trong cuộc sống đời

thường (Sóng - Xuân Quỳnh)

- Về nghệ thuật:

+ Văn học chống Mĩ mang khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.+ Mở rộng, đào sâu chất liệu hiện thực, tăng cường sức khái quát, chấtsuy tưởng và chính luận

+ Mang đậm cảm hứng anh hùng ca

Văn học chống Mĩ mang nội dung yêu nước, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng,tinh thần xả thân vì Đất nước Bằng những giọng điệu riêng, mỗi tác giả góp một

tiếng nói vào bản hùng ca về Tổ quốc Trên đây là những đặc điểm cơ bản tạonên diện mạo riêng của nền văn học này.

2 Thực trạng.

Mặc dù văn học thời kì kháng chiến chống Mĩ có vai trò, vị trí đặc biệtquan trọng trong tiến trình phát triển của Văn học Việt Nam hiện đại nhưng hiệnnay xuất hiện tình trạng nhiều học sinh không hứng thú học vì nó đơn điệu, khôkhan Vị trí của các tác phẩm này ngày càng mờ nhạt trong tâm thức học sinh

Đa số học sinh THPT tỏ ra không có hứng thú khi nghe lại thời đại lịch sử đãqua Học sinh thờ ơ với những vấn đề đặt ra trong tác phẩm Số phận nhân vật,tiếng nói tâm tình của tác giả ít gây được sự đồng cảm với chúng Các em khôngcảm nhận được hết cái hay, cái đẹp mà tác phẩm mang lại Đây cũng là tìnhtrạng chung đối với những giờ học Văn trong nhà trường

Thực trạng đáng buồn này xuất phát từ nhiều nguyên nhân: Do nhận thứccủa học sinh về vấn đề học tập, việc lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, sựbất cập của chương trình và sách giáo khoa, sự nặng nề và cứng nhắc trong thicử… Hơn nữa, theo thời gian cuộc kháng chiến chống Mĩ đã đi vào quá vãng,cách xa thời đại chúng ta đang sống nên những câu chuyện về thời chiến khôngcòn đủ sức hấp dẫn đối với thế hệ trẻ ngày nay Ngày nay, các em chỉ được nghe

về chiến tranh hào hùng qua lời kể của ông bà hay trên phương tiện truyền thôngđại chúng Nó không đủ sức hấp dẫn so với các cám dỗ của thời đại công nghệthông tin hiện nay Học sinh có thể dành thời gian cả ngày để chơi game, lướtwebsite, Facebook nhưng để ngồi yên trước màn hình vô tuyến 30 phút để xemphim tài liệu về chiến tranh là điều vô cùng khó khăn Do đó, các em khó có thể

“nắm” được tư tưởng, không “cảm”, không “hiểu” được cái hay, cái đẹp từ tácphẩm Từ đó, dẫn đến việc dạy và học Văn học chống Mĩ trong trường THPTchưa đạt được hiệu quả cao

Hiện nay, phần lớn giờ dạy Văn trong nhà trường nhìn chung chưa thực

sự tạo được sức cuốn hút, nếu không muốn nói đa phần là nhàm chán, đơn điệu

và cứng nhắc đối với học sinh Dường như đã thành thông lệ, giáo viên lên lớp

là phải thực hiện đầy đủ các bước: Từ việc kiểm tra sĩ số, kiểm tra bài cũ, lờidẫn vào bài, giảng bài cho đến củng cố bài và hướng dẫn bài mới Thiếu mộtbước xem như tiết học không thành công Quy trình dạy học này đảm bảo sự kĩlưỡng, chỉn chu cho tiết dạy nhưng nó lại làm giảm khả năng sáng tạo, hạn chế

sự thăng hoa của người thầy Cho nên, người dạy không đủ thời gian đi sâu vàobài giảng để truyền được khí thế sục sôi của cả một thời đại văn học khiến chohọc sinh chưa có được những ấn tượng sâu sắc về văn học chống Mĩ

Năm học 2017 - 2018, tôi được nhà trường phân công giảng dạy 3 lớp 12gồm: 12A1, 12A4, 12A7 trong đó 12A1, 12A4 là lớp có năng lực cảm thụ vănchương kém hơn, 12A7 là lớp có khả năng cảm thụ tốt hơn Qua quá trình giảngdạy tôi nhận thấy kiến thức Ngữ văn 12 tương đối nhiều mà khả năng ghi nhớcủa học sinh còn hạn chế khiến các em “ngại” học, “chán” học Chính nhữngđiều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng giáo dục của nhà trường, tácđộng trực tiếp tới giáo viên đứng lớp như chúng tôi Do đó, việc tập trung chochuyên môn luôn được đề cao Làm thế nào để thu hút các em trong những giờhọc văn? Làm thế nào để cung cấp kiến thức vừa phù hợp đối tượng học sinh lạivừa theo kịp được xu thế giáo dục chung của cả nước? Làm thế nào để nâng caochất lượng giáo dục? Đó là những nội dung “làm nóng” các buổi sinh hoạtchuyên môn của Tổ, họp BGH mở rộng và Hội đồng giáo dục nhà trường

Cả một giai đoạn lịch sử dần bị mai một, lãng quên Cả một nền văn họcyêu nước bị phai mờ trước nền kinh tế thị trường, trước sức nặng của những tròchơi, giải trí mới như Facebook, Zalo, Game Giờ đây trong các buổi sinh hoạtcủa các em, trong các cuộc nói chuyện của các em ko phải là lịch sử cha ông,không phải là lòng yêu nước mà là vô vàn các câu chuyện của cuộc sống, củatuổi mới lớn

Cơ sở vật chất (sách báo, thiết bị, tư liệu, tranh ảnh văn học) tuy đã đượcnhà trường trang bị nhưng vẫn chưa thể đầy đủ, đa dạng để đáp ứng hết nhu cầucủa từng bài dạy Vậy nên, trong một số tiết dạy còn gặp khó khăn, nhất là vớiđội ngũ giáo viên trẻ chưa có nhiều kinh nghiệm như chúng tôi Bên cạnh đó,còn một số thầy cô ngại sử dụng thiết bị nên tiết dạy không đạt hiệu quả nhưmong muốn

Thực trạng đó đã thôi thúc tôi tìm hiểu, nghiên cứu để nâng cao chấtlượng dạy và học Ngữ văn trong các tác phẩm văn học kháng chiến chống Mĩ

3 Một số biện pháp sử dụng.

3.1 Trình chiếu tư liệu, đặt câu hỏi gợi mở nhằm tạo hứng thú cho học sinh

Trực quan là một trong những hình thức dạy học cơ bản của môn Ngữ văn

nói chung bởi "trăm nghe không bằng một thấy" Tuy nhiên ở trường THPT hiện

nay, vấn đề này không được coi trọng bởi giáo viên chủ yếu sử dụng phươngpháp dạy học theo lối truyền thụ một chiều Học sinh thường chỉ được nghegiảng ít có cơ hội được nhìn, được xem hình ảnh, video Trong quá trình dạyhọc, tôi nhận thấy, học sinh tiếp nhận kiến thức bằng nhiều kênh: thị giác, thínhgiác và xúc giác, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Do đó, để giúphọc sinh tiếp nhận tốt tác phẩm, tôi trình chiếu tranh ảnh và video xen kẽ vào bàidạy một cách hợp lí nhằm tạo hứng thú và giúp ghi nhớ nhanh kiến thức cho các

em Bên cạnh đó, tôi ổ chức các trò chơi, hỏi – đáp các kiến thức trong bài học,

có phần thưởng nho nhỏ kích thích sự hứng thú trong các em

Văn chương là nghệ thuật ngôn từ, toàn bộ thế giới nghệ thuật trong tácphẩm không hiện lên một cách trực tiếp như trong phim ảnh mà hiện lên giántiếp qua ngôn từ nên để hiểu được tác phẩm người đọc phải có khả năng liêntưởng, tưởng tượng Do đó, việc sử dụng phim tư liệu, chiếu video có ý nghĩađặc biệt quan trọng trong giờ giảng Văn giúp học sinh có cái nhìn trực quan khihọc

Ví dụ khi dạy tác phẩm "Rừng xà nu": Vào đầu tiết học thay cho việc kiểm tra bài cũ, tôi cho học sinh theo dõi đoạn video ca nhạc “Tháng 3 Tây Nguyên” [Nguồn https://www.youtube.com/watch ?] sau đó đặt câu hỏi gợi

mở dẫn dắt các em đến bài học mới, giúp học sinh tự khám phá những điềuchưa biết về vùng đất và con người nơi đây Bởi mảnh đất Tây Nguyên trênthực tế là nơi quá xa xôi Vùng đất và con người Tây Nguyên chỉ được táihiện thông qua những bài học ít ỏi từ môn Lịch sử, Địa lí, không đủ để bổsung vào vốn hiểu biết còn hạn chế của học sinh Do đó, việc trình chiếuvideo sẽ giúp các em quan sát trực diện, hiểu biết hơn về Tây Nguyên anhhùng trong kháng chiến chống Mĩ

- Câu hỏi: Sau khi xem phim em có ấn tượng gì về mảnh đất Tây Nguyên.

- Học sinh dựa vào video trả lời câu hỏi, giáo viên dẫn dắt vào bài học: “Tây Nguyên - chốn đại ngàn hoang vu, mảnh đất hút hồn người đọc bởi nhữngcon đường đất đỏ hun hút, những đồi cà phê bạt ngàn, những thác nước hùng vĩ,những rừng xà nu xa tít tắp đến tận chân trời Tây Nguyên - mảnh đất của núirừng hoang sơ và những con người cần cù, chịu thương chịu khó Tây Nguyên -mảnh đất của đau thương mà anh dũng trong cuộc kháng chiến chống Mĩ, đãthực sự trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều văn nghệ sĩ, trong đó có nhà văn

Nguyễn Trung Thành Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu tiết 1 truyện ngắn Rừng xà

nu của ông để thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên và con người nơi đây”.

3.2 Sử dụng tranh ảnh kết hợp trong quá trình giảng dạy.

Để nâng cao chất lượng dạy và học đòi hỏi người giáo viên phải sửdụng thành thạo các phương tiện dạy học, các phương tiện dạy học vừa lànguồn cung cấp tri thức vừa là phương tiện minh họa cho bài học, vừa làphương tiện để thực hiện các thao tác của quá trình dạy học, là nguồn kiếnthức khi nó được dùng để khai thác kiến thức, là phương tiện minh họa khi nóchỉ được sử dụng để làm rõ nội dung đã được thông báo trước đó Vì vậy,ngoài sách giáo khoa và phim tư liệu, tôi chọn sử dụng tranh ảnh kết hợp với

hệ thống câu hỏi sao cho bài dạy đạt hiệu quả tối ưu nhất

Tranh minh họa không chỉ dừng lại ở mức độ minh họa mà đã trở thànhcông cụ nhận thức Tranh ảnh được sử dụng linh hoạt trong quá trình dạy học.

Có thể đưa ngay ra lúc ban đầu để tạo tâm thế hứng thú cho học sinh, hoặc trongquá trình phân tích văn bản đưa tranh minh họa để bổ sung, khắc sâu kiến thức.Cũng có thể đưa tranh cho các em quan sát khi đã phân tích đầy đủ nội dung, ýnghĩa văn bản nhằm mở rộng, liên hệ kiến thức Nhưng cần lưu ý tránh đưatranh liên tục khiến cho học sinh mất tập trung

3.3 Vận dụng kiến thức liên môn.

Đổi mới phương pháp dạy học là nhằm chú trọng phát triển năng lực củahọc sinh Định hướng quan trọng trong đổi mới phương pháp dạy học trongtrường phổ thông nói chung và môn Ngữ văn nói riêng là phát huy tính tích cực,chủ động, sáng tạo của học sinh Ngữ văn là một môn học thuộc nhóm khoa học

xã hội, điều đó nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, tưtưởng, tình cảm cho học sinh Ngữ Văn còn là môn học thuộc nhóm công cụ.Điều đó nói lên mối quan hệ giữa Ngữ văn và các môn khác Học Ngữ văn sẽ cótác động tích cực đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng gópphần giúp học tốt môn Văn Dạy và học theo hướng tích hợp, liên môn đangđược ứng dụng rộng rãi trong các trường THPT từ năm 2014

Ví dụ khi dạy truyện ngắn “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, ta có

thể tích hợp với phân môn Lịch sử ở chỗ nói về hoàn cảnh ra đời của tác phẩm:Mùa hè năm 1965, đế quốc Mĩ đổ quân ào ạt đánh phá miền Nam Việt Nam bắt

đầu thực hiện chiến lược Chiến tranh cục bộ, liên tiếp mở hai cuộc phản công

lớn: chiến dịch mùa khô lần thứ nhất (1965-1966) và chiến dịch mùa khô lần thứhai (1966-1967) Quân và dân ta bắt đầu một cuộc chiến đấu mới vô cùng cam

go và ác liệt Nguyễn Trung Thành viết “Rừng xà nu” như một biểu tượng cho

tinh thần đấu tranh anh dũng, kiên cường và truyền thống yêu nước, căm thùgiặc của con người Tây Nguyên, dân tộc Việt Nam trong kháng chiến chống Mĩcứu nước

Ta có thể tích hợp với môn Địa lí khi giới thiệu cho học sinh về vị trí địa

lí, điều kiện tự nhiên, đặc điểm địa hình với những nét độc đáo do thiên nhiênban tặng của vùng đất này thông qua Át lát Địa lí

Ta có thể tích hợp với môn Công nghệ thông tin trình chiếu cho các em

xem thêm tuyển tập Những hình ảnh đẹp về Tây Nguyên qua trang Website:

https://m.youtube.com để hiểu hơn lối sống và con người vùng đất Tây Nguyên

Và có thể tích hợp với môn Giáo dục công dân khi ngợi ca những tấmgương về lòng yêu nước, dũng cảm, gan dạ của con người Tây Nguyên những

năm chống Mĩ (Tnú, Mai, Dít) Đó là truyền thống quý báu của dân tộc ta từ xưađến nay

4 Giáo án thực nghiệm bài “ Rừng xà nu” - Nguyễn Trung Thành ( Tiết 1)

TIẾT 63: ĐỌC VĂN

RỪNG XÀ NU Nguyễn Trung Thành

I MỤC TIÊU BÀI HỌC: Giúp học sinh:

1 Kiến thức: Nắm vững đề tài, cốt truyện, các chi tiết, sự việc tiêu biểu và hình

tượng nhân vật chính; trên cơ sở đó nhận rõ chủ đề cùng ý nghĩa đẹp đẽ lớn lao của thiên truyện

- Thấy được tài năng của Nguyễn Trung Thành trong việc tạo dựng cho tác phẩm một không khí đậm đà hương sắc Tây Nguyên; một chất sử thi bi tráng và một ngôn ngữ nghệ thuật trau chuốt, kĩ càng

2 Kĩ năng: Tìm hiểu truyện ngắn để thấy rõ phong cách nghệ thuật của Nguyễn

Trung Thành

3 Thái độ: Trân trọng và học tập những tấm gương cao đẹp như người anh

hùng Tnú

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Sách giáo khoa, sách giáo viên

- Tài liệu tham khảo

- Tư liệu lịch sử, văn học, nghệ thuật

- Bài trình chiếu power point

- Các đồ dùng hỗ trợ: Máy projector, loa, màn hình, máy tính.

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3 Bài mới:

KHỞI ĐỘNG:

GV cho HS xem đoạn phim ca nhạc : Tháng 3 Tây Nguyên , cho HS phát biểu ấn

tượng về đoạn video clip vừa xem