Lịch sử 7-tuần 22, 23

Tông có niên hiệu là Hồng Đức, nên Quốc triều hình luật Quốc triều hình luật được gọi là Luật Hồng Đức.. được gọi là Luật Hồng Đức...[r]

BÀI 20: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI

LÊ SƠ (1428 – 1527)

I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

Sau khi đánh đuổi quân Minh ra khỏi đất nước, Lê Lợi đã làm gì?

I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT

1 Tổ chức bộ máy chính quyền

- Sau khi đánh đuổi quân Minh ra khỏi đất -

nước, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế, khôi phục lại quốc hiệu Đại Việt.

* Tổ chức bộ máy chính quyền:

Đứng đầu triều đình là ai? Có nhiệm vụ

và quyền hành gì?

- Đứng đầu triều đình là vua, vua trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả chức tổng chỉ huy quân đội

- Giúp việc cho vua có các quan đại thần

+ Ở triều đình có 6 bộ (Lại, Hộ, Lễ, Binh,

- Đứng đầu triều đình là vua, vua trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả chức tổng chỉ huy quân đội

- Giúp việc cho vua có các quan đại thần

+ Ở triều đình có 6 bộ (Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công)

+ Ngoài ra còn có một số cơ quan chuyên môn

như:

Hàn lâm viện (soạn thảo công văn).

Quốc sử viện (viết sử)

Ngự sử đài (can gián vua và các triều thần)

Ở địa phương vào thời Lê Thái Tổ và Lê Thánh Tông cả nước chia thành mấy đạo?

- Thời Lê Thái Tổ, Lê Nhân Tông cả nước chia - T

Quan sát hình 44 “Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê Sơ” và danh sách 13 đạo thừa tuyên, em thấy có gì khác với nước Đại Việt thời Trần?

(Hs tìm hiểu và tự trả lời)

Quân đội thời Lê Sơ được tổ chức như thế nào?

2 Tổ chức quân đội

- Vũ khí có đao, kiếm, cung tên…….

- Quân đội được luyện tập thường xuyên

và bố trí canh phòng khắp nơi, nhất là

những nơi hiểm yếu.

Qua đoạn trích “Đại Việt sử ký toàn thư” em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước Lê Sơ đối với lãnh thổ của đất nước ta ?

(Hs tìm hiểu và tự trả lời)

Tổ chức quân đội thời Lê Sơ có gì giống và khác với thời Trần?

( Hs tìm hiểu và tự trả lời)

3 Luật pháp

Quốc triều hình luật

Vì sao Quốc triều hình luật còn gọi là luật Hồng Đức?

Bộ Quốc triều hình luật do vua Lê Thánh Tông biên soạn và ban hành Vua Lê Thánh Tông có niên hiệu là Hồng Đức, nên Quốc triều hình luật được gọi là Luật Hồng Đức.

3 Luật pháp

- Vua Lê Thánh Tông cho biên soạn và ban hành một bộ luật mới mang tên là Quốc triều hình luật gọi là luật Hồng Đức.

- Nội dung chính của bộ luật:

+ Bảo vệ vua và hoàng tộc.

+ Bảo vệ quyền lợi của quan lại và giai cấp thống trị và địa chủ phong kiến.

+ Bảo vệ chủ quyền quốc gia.

+ Khuyết khích phát triển kinh tế.

+ Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc + Bảo vệ một số quyền của phụ nữ.

Em có nhận xét gì về nội dung của bộ luật Hồng Đức?

- Đây là bộ luật đầy đủ và tiến bộ nhất, thể hiện bước phát triển mới trong lịch sử.

- Có tác dụng tích cực góp phần củng cố chế độ phong kiến tập quyền, phát triển kinh

tế và ổn định xã hội.

Em hãy nêu một số đóng góp của vua Lê Thánh Tông trong việc xây dựng bộ máy nhà nước và pháp luật

(Hs tự tìm hiểu và trả lời)

II TÌNH HÌNH KINH TẾ -XÃ HỘI

1 Kinh tế

a) Nông nghiệp

- Hai mươi năm dưới ách thống trị của nhà

Minh, nước ta lâm vào tình trạng xóm làng điêu tàn, ruộng đồng bỏ hoang, đời sống nhân dân cực khổ, nhiều người phải phiêu tán.

- Nhà Lê cho 25 vạn lính (trong tổng số 35 vạn)

về quê làm ruộng ngay sau chiến tranh Còn lại 10 vạn lính, chia làm 5 phiên thay nhau về quê sản xuât.

- Kêu gọi dân phiêu tán về quê làm ruộng

- Đặt một số chức quan chuyên lo sản xuất nông nghiệp như : Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồn điền sứ… - Thi hành chính sách quân điền, cấm giết trâu

bò và bắt dân đi phu trong mùa cây gặt.

→ Nhờ các biện pháp tích cực, sản xuất nông nghiệp nhanh chống phục hồi và phát triển.

b Thủ công nghiệp

- Nhiều làng thủ công chuyên nghiệp nổi tiếng ra đời, Thăng Long là nơi tập trung nhiều làng nghề thủ công nhất.

- Các công xưởng do nhà nước quản lý gọi là Cục Bách Tác, chuyên sản xuất đồ dùng cho vua, vũ khí, đúc tiền….

Đồ dùng dành riêng cho Vua thời Lê Sơ

(Di tích Hoàng thành Thăng Long)

Đồ gốm Bát Tràng (Thời Lê Sơ)

Đồ gốm (di tích hoàng thành Thăng Long)

Đồ gốm Bát Tràng

Một cơ sở gốm Bát Tràng hiện nay

Chuông đồng thời Lê sơ

Rồng thời Lê sơ

C Thương nghiệp Thương nghiệp

- Khuyến khích lập chợ mới và hợp chợ

- Buôn bán với người nước ngòai được phát

triển, các sản phẩm sành, sứ, vải lụa, lâm sản

quý là những mặt hàng được thương nhân nước ngoài ưu chuộng.

Vân Đồn ngày nay

Vân Đồn ngày nay

Vân Đồn ngày nay

2 Xã hội

- Giai cấp nông dân chiếm tuyệt đại đa số dân

trong xã hội

- Thương nhân và thợ thủ công ngày càng đông,

họ nộp thuế cho nhà nước.

- Nô tì là tầng lớp thấp kém nhất, số lượng giảm dần.

III TÌNH HÌNH VĂN HÓA , GIÁO DỤC

1 Tình hình giáo dục và khoa cử

a Giáo dục

Em hãy nêu những việc làm chứng tỏ nhà Lê sơ rất quan tâm đến giáo dục và việc đào tạo nhân tài?

III TÌNH HÌNH VĂN HÓA , GIÁO DỤC

1 Tình hình giáo dục và khoa cử

a Giáo dục

- Vua Lê Thái Tổ cho dựng lại quốc tử giám ở kinh

thành Thăng Long

- Ở các đạo, phủ đều có trường công.

- Hàng năm mở khoa thi để tuyển chọn quan lại.

- Đa số dân đều có thể đi học trừ kẻ phạm tội và

làm nghề ca hát.

- Nội dung học tập, thi cử là các sách của đạo Nho, đạo Nho chiếm địa vị độc tôn, Phật giáo, đạo giáo bị hạn chế - Thời Lê Sơ (1428-1527) tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên

Thầy đồ dạy nho sinh ở Quốc tử giám

Thầy đồ ở làng dạy học trò tại nhà

Cảnh trường thi ngày xưa

Hội đồng giám khảo

Ngày có kết quả, người đứng trên cao dùng loa để

xướng danh người trúng tuyển

Sĩ tử và thân nhân đến nghe xướng danh

Tên người trúng tuyển được khắc trên bảng vàng

Các tân khoa được ban mũ, áo, hia

Các tân khoa bái lạy cảm tạ

Thời Lê Thánh Tông (1640 – 1497) đã tổ chức được 12

khoa thi Hội

Trạng nguyên nhận áo mũ về quê

Các tân khoa được nhà vua ban yến tiệc

Các tân khoa được rước về làng

Năm 1484, vua Lê Thánh Tông dựng bia,

ghi tên tiến sĩ ở Văn miếu

82 bia Tiến sĩ ở Văn Miếu

Di sản tư liệu thế giới - UNESCO

Mỗi tấm bia còn

là một tác phẩm nghệ thuật được chạm khắc tinh tế

và cách trang trí này thay đổi theo từng thời kỳ, nhờ

đó mà hiểu được lịch sử phát triển

mỹ thuật của nước ta từ thế kỷ

XV - XVIII

Các học sinh xoa đầu cụ Rùa để lấy may mắn trong

học hành, thi cử

Em hãy nêu những thành tựu chủ yếu về văn học, giáo dục, khoa học, nghệ thuật của Đại Việt thời Lê Sơ

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật

2 Văn học, khoa học, nghệ thuật

- Văn học chữ Hán tiếp tục chiếm ưu thế

- Văn học chữ Nôm chiếm vị trí quan trọng.

- Văn thơ thời Lê Sơ có nội dung yêu nước sâu sắc, thể hiện niềm tự hào dân tộc, khí phách anh hùng và tinh

thần bất khuất của dân tộc …

- Sử học có tác phẩm Đại việt sử ký, Đại việt sử ký

toàn thư, Lam sơn thực lục….

- Địa lí có tác phẩm Hồng đức bản đồ, dư địa chí - Y học có bản thảo thực vật toát yếu…

- Toán học có tác phẩm Đại thành toán pháp…

- Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc, chèo, tuồng…

đều phát triển.

- Điêu khắc có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện.

Chữ Hán (Thiên) Chữ Nôm(Trời)

Lê Thánh Tông là vị

vua thứ năm của nhà Hậu Lê trị vì từ năm

1460 đến 1497 Ông tên thật là Lê Tư Thành, còn có tên khác là Lê Hạo Ông nổi tiếng là vị

minh quân, là người đã đưa Đại Việt lên tới thời hoàng kim của chế độ

phong kiến Ông cũng được xem là một nhà văn hoá và một người coi trọng hiền tài.

Nguyễn Trãi được UNESCO tôn vinh

nhân văn

hóa thế

giới

Đô vật

Hát chèo

Diễn viên tuồng còn gọi là hát bộ

Diễn viên tuồng trong vai Lã

Bố, vở

Phụng Nghi Đình

Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật đặc

sắc, phát triển từ thời Lý

Múa rối nước

Trống cơm, sáo, tiêu, đàn cầm, đàn tranh

Cồng chiêng Tây nguyên di sản văn hoá phi vật thể

Âm nhạc cung đình Huế di sản văn hoá phi vật thể

Hát quan họ Bắc Ninh di sản văn hoá phi vật thể

Ca trù – hát ả đào di sản văn hoá phi vật thể

Ca múa trong các ngày lễ hội dân gian khá phổ biến

Hát Ghẹo Phú Thọ: Sinh hoạt văn hoá dân gian độc đáo

Hát xẩm được nhiều người khiếm thị sử dụng

làm nghề kiếm sống nơi bến đò

Rồng mình trơn cuộn trong lá bồ đề

Rồng mình trơn

BỆ CHÂN CỘT HÌNH HOA SEN NỞ

IV/ MỘT SỐ DOANH NHÂN VĂN HÓA

CÂU HỎI ÔN TẬP CUỐI BÀI

1 Quan sát hình 44 “Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê Sơ” và danh sách 13 đạo thừa tuyên, em thấy có gì khác với nước Đại Việt thời Trần?

2 Qua đoạn trích “Đại Việt sử ký toàn thư” em có nhận xét gì về chủ trương của nhà nước Lê Sơ đối với lãnh thổ của đất nước ta ?

3 Tổ chức Tổ quân đội thời Lê Sơ có gì giống và khác với

thời Trần?

trong việc xây dựng bộ máy nhà nước và pháp luật

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT