Nghiệp vụ du lịch: Thăm quan Hà Nam

HÀ NAM Khi xe đang di chuyển trên trục đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ các em sẽ chia sẻ với khách 2 câu chuyện • Địa danh Quán Gánh – Bánh Giầy Vua Quang Trung trên đường thất trận, đã rút lui về kinh thành thăng long, khi đến địa phận đầu con sông nhuệ của huyện Thường Tín ngày nay, quân lính đã hết lương thực bị dơi vào tình trạng kiệt sức rất đói và khát. Những người dân yêu mến vua quang trung thời bấy giờ họ không biết cái gì tiếp tế cho một lượng quân lính lớn như vậy, họ bèn lấy gạo ra xay và làm nên những chiếc bánh rất thơm và ngon, do số lượng bánh quá nhiều nên việc đem ra cho quân lính ăn cũng rất vất vả, họ bèn lấy những chiếc quang gánh hằng ngày vẫn sử dụng trong công việc đồng áng để gánh ra cho quân đội của nhà vua. Từ câu chuyện cảm động ấy, chúng ta thường gọi vùng đất này với địa danh là quán gánh và đi kèm với một sản vật cứu đói cho quân đội của nhà vua nên dân gian gọi kèm quán gánh – bánh giầy. Tình yêu anh đã dãi bày Như món bánh giầy mà nàng thích ăn Nàng ăn nàng thích nàng cười ... Ôi đôi môi ấy làm người ngất ngây…

HÀ NAM

Khi xe đang di chuyển trên trục đường cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ các em sẽ

chia sẻ với khách 2 câu chuyện

 Địa danh Quán Gánh – Bánh Giầy

- Vua Quang Trung trên đường thất trận, đã rút lui về kinh

thành thăng long, khi đến địa phận đầu con sông nhuệ của huyện Thường Tín ngày nay, quân lính đã hết lương thực bị dơi vào tình trạng kiệt sức - rất đói và khát Những người dân yêu mến vua quang trung thời bấy giờ họ không biết cái gì tiếp tế cho một lượng quân lính lớn như vậy, họ bèn lấy gạo ra xay và làm nên những chiếc bánh rất thơm và ngon, do số lượng bánh quá nhiều nên việc đem ra cho quân lính ăn cũng rất vất vả, họ bèn lấy những chiếc quang gánh hằng ngày vẫn sử dụng trong công việc đồng áng để gánh ra cho quân đội của nhà vua Từ câu chuyện cảm động ấy, chúng ta thường gọi vùng đất này với địa danh là quán gánh và đi kèm với một sản vật cứu đói cho quân đội của nhà vua nên dân gian gọi kèm quán gánh – bánh giầy

Tình yêu anh đã dãi bày Như món bánh giầy mà nàng thích ăn Nàng ăn nàng thích nàng cười

Ôi đôi môi ấy làm người ngất ngây…

- Ngày nay bánh giày ngon nhất vẫn là do vũng đất này làm ra với truyền thống làm nghề lâu năm

 Làng nghề thêu ren quất động

- Mảnh đất Hà Tây xưa mà nay thuộc về Hà Nội đã từng đi vào

ca dao, hò vè nổi tiếng là một xứ sở nghìn nghề truyền thống lừng danh cả nước bởi những sản phẩm đa dạng, bền, đẹp, đậm màu dân dã Một trong đó là làng Quất Động, xã Quất Động, huyện Thường Tín, một làng cổ nằm ven quốc lộ 1A, cách trung tâm thủ đô hơn 20 kilômét về hướng nam

- Nơi đây từ thế kỷ 17 đã có nghề thêu, có những nghệ nhân bằng đôi bàn tay khéo léo đã chắt lọc những gì tinh túy nhất của hồn dân tộc để tạo nên những tác phẩm rực rỡ, sinh động tô đẹp cho đời

- Theo ghi chép thì ông tổ nghề thêu Quất Động cũng như nghề

thêu chung của ba miền bắc trung nam là tiến sĩ Lê Công

Hành, tên thật là Bùi Công Hành, sống ở cuối đời Trần, đầu

đời Lê (khoảng thế kỷ 14), tại làng Quất Động, huyện Thượng

Phúc, phủ Thường Tín, trấn Sơn Nam nay thuộc Thường Tín,

Hà Nội Cuối đời Trần, ông lên đường dự thi vừa lúc quân Minh sang xâm lược nên khoa thi bị hủy Ông ẩn náu trong rừng rồi theo Lê Lợi kháng chiến chống quân Minh Cuộc bình Ngô thành công, ông được Lê Thái Tổ trọng dụng.Đến đời Lê Thái Tông (1423-1442), Bùi Công Hành dẫn đầu đoàn sứ bộ đi sứ Vua nhà Minh muốn thử tài sứ giả nước Việt bèn cho dựng một lầu cao chót vót rồi mời ông lên chơi Rồi rút thang để ông không thể leo xuống và lệnh trong một tháng nếu ông không tiếp đất an toàn sẽ bị giam cầm mãi mãi ở Trung Quốc Đây là một gian thờ Phật, không để một thứ thức ăn gì ngoại trừ một vại nước uống cầm chừng Với niềm tin ở hiền gặp lành, ngày ngày ông cũng ngồi thiền niệm Phật dưới ban thờ và nghĩ cách

leo xuống Một hôm, ông thấy một đàn ong bay lượn phía sau mấy tán lọng che tượng Phật Lại gần tìm hiểu thì thấy trên cánh tay của tượng có một vết rạn, và một con ong đang chui vào đấy Biết rằng ong chỉ tập trung ở đâu khi nơi ấy có mật ngọt, ông liền bẻ một mảng mà nếm, thì thấy vị ngọt đậm Thật ra bức tượng làm bằng chè lam ông ăn dần nhờ thế sống sót Ngắm mấy cái lọng đẹp, hoa văn khác lạ, ông nảy ra ý học lại cách thêu của người Trung Quốc, ông vừa tháo vừa thêu lại những hoa văn đó Ngày cuối cùng của tháng giam hãm, ông kẹp hai cái lọng vào nách và nhảy xuống đất không hề bị một vết thương tích Vua tôi nhà Minh quá kinh ngạc và thán phục

- Khi về nước, ông đã đem cách thêu lọng Trung Quốc dạy cho người dân quê hương Nhờ công lao ấy, ông được phong chúc

và được đổi sang họ vua Hàng chục làng trong vùng được Lê Công Hành truyền nghề trực tiếp, theo địa danh thời Nguyễn là các xã Quất Động, Tam Xá, Vũ Lăng, Hướng Dương và Hương Giai Năm xã này dựng chung một đền thờ ông ở thôn Hướng

Xá, gọi là đền Ngũ Xã Giỗ ông vào ngày 12 thánh Sáu âm lịch Cảm ân đức tiến sĩ, nhiều vùng bao gồm cả Hà Nội đều lấy ngày mất của ông làm ngày giỗ tổ nghề thêu

- Quất Động cho đến nay đã có nhiều tên tuổi được cả nước biết tới như cụ Bùi Lê Kính đã từng thêu hoàng phục cho vua Bảo Đại và Hoàng hậu Nam Phương; Phạm Viết Tương với chân dung Hồ Chủ Tịch và Thái Văn Bôn với Chân dung vua Thái Lan…

- Học tập cha ông, tuổi trẻ Quất Động vẫn ngày đêm chăm lo kế thừa và phát huy nghề thêu truyền thống Ở đâu cũng thấy các

em nhỏ mang theo kim chỉ thêu dù là ở nhà hay trường Còn các phụ nữ, thanh niên thì luôn hăng say miệt mài bên khung thêu Từng nhóm ngồi quây quần, chuyện trò rôm rả, trong khi tay và mắt vẫn đưa đều thoăn thoắt Với nhiều người, thêu là sinh kế cũng là nét sinh hoạt văn hóa vui tươi hàng ngày

A KHÁI QUÁT HÀ NAM

Lịch sử hình thành

- Cách đây 225 triệu năm toàn bộ vùng đất của Hà Nam, nam định, ninh bình,

thái bình còn nằm sâu dưới đáy biển Sau khi có một loạt các hoạt động địa chất thay đổi đã tạo nên vùng đá vôi của 3 tỉnh Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình hiện nay

- Năm 1832 (dưới thời nhà Nguyễn, vua Minh Mạng quyết định bỏ đơn vị trấn

thành lập đơn vị hành chính tỉnh ) từ đó có tỉnh hà nam

Qúa trình phát triển

- Năm 1965, Hà Nam được sáp nhập với tỉnh Nam Định thành tỉnh Nam Hà

- Năm 1975, Nam Hà sáp nhập với Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh,

- Năm 1991 tỉnh Hà Nam được tách ra vì vậy ông cha ta vẫn có câu “ khi xưa

ba tỉnh một nhà, tinh hoa gộp lại là hà nam ninh, về sau từ giã ninh bình, chia tay nam định còn mình hà nam “

- Diện tích: khoảng 8.200km2 – là tỉnh nhỏ thứ 2 cả nước và bằng 1/20 tỉnh

lớn nhất cả nước là tỉnh nghệ an…

- Dân số: gần 1 triệu người – trong đó chủ yếu là người kinh còn lại là tộc

người thiểu số như tày, mường, hoa…

- Tiếp giáp: Ninh bình, thái bình, hòa bình, nam định, hà nội

- Đoàn chúng ta về Hà Nam hôm nay vẫn nghe đâu đó những câu thơ chất

chứa bao tình cảm mặn nồng của người dân nơi đây

AI QUA ĐẤT MẸ QUÊ TÔI DỪNG CHÂN ĐỨNG LẠI MÀ NGHE CÂU HÒ SÔNG CHÂU NƯỚC CHẢY LỮNG LỜ

CÓ ĐÔI TRAI GÁI TÌNH CỜ TRAO DUYÊN

- Ngoài những câu thơ đầy mộc mạc và ý nghĩa như trên thì bên cạnh đó người

dân Hà Nam lại có những vần thơ rất dí dỏm hài hước nói về nét văn hóa sinh hoạt của quê hương mình

ƯỚC MƠ LỚN CỦA NGƯỜI HÀ NAM TRỒNG NHIỀU TRE ĐỂ XÂY CẦU TÕM

SO SÁNH VỚI MỘT VÀI ƯỚC KHÁC Ở CÁC VÙNG LÂN CẬN

B ĐẶC SẢN

1 Cá kho tộ :

Nói đến làng Vũ Đại, mọi người đều nhớ tới mối tình Chí Phèo - Thị Nở trong tác phẩm để đời của cố nhà văn Nam Cao Nhưng mảnh đất ven sông này còn nổi tiếng bởi những món ngon thấm đẫm hồn quê như hồng Nhân Hậu, chuối ngự Đại Hoàng và đặc biệt là món cá kho

Nói đến món cá kho, ắt hẳn tất cả các vùng miền trên giải đất hình chữ S đều biết Nhưng với cá kho của làng Vũ Đại, hay còn gọi là làng Đại Hoàng, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân rất đặc biệt Cá kho ở đây là một nghề lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác Để có một nồi cá kho giá trị phải qua rất nhiều công đoạn tuyển chọn và đun nấu nghiêm ngặt

Cá kho ở Đại Hoàng chủ yếu là loại cá trắm Cá được ướp bằng riềng, kho trong niêu đất và ăn vào dịp Tết Nguyên đán Thường thì vào khoảng thời gian đầu

tháng chạp hàng năm, các gia đình ở làng Đại Hoàng lại được dịp tất bật chuẩn bị củi đun, niêu đất để vào mùa kho cá Tết

Ở làng Đại Hoàng, vào dịp tết ông Công, ông Táo, người dân trong làng đều kho cá để cúng tổ tiên Theo tập tục thì nhà nào trong làng Đại Hoàng cũng kho cá vào dịp Tết, nó đã trở thành nét văn hóa ẩm thực truyền thống của bà con nơi vùng quê chiêm trũng này Người ta còn quan niệm, nếu gia đình nào không có niêu cá kho riềng vào ngày Tết thì Tết đó mất to

Người dân làng Đại Hoàng kho cá bán quanh năm, nếu có đơn đặt hàng Nhưng cơ hội để làm ăn trong năm là vào dịp Tết Nguyên đán Có những gia đình kho cả tấn cá để bán ra các địa phương lân cận, thậm chí cả khách du lịch nước ngoài

Một số công đoạn của việc kho cá bắt đầu từ tháng 10 Âm lịch Đầu tiên, người dân đi đặt cá ngon ở những cơ sở uy tín để đến đầu tháng chạp bắt cá về thả vào bể dự trữ trong nhà Ngoài ra, chuẩn bị các nguyên liệu, gia vị để kho cá

Niêu được chọn kỹ từ Thanh Hóa về rồi đem luộc qua nước sôi để đảm bảo

độ rắn chắc và loại bỏ các tạp chất, tăng độ chịu nhiệt khi kho cá Củi đun phải cứng, rắn, khi đun có nhiều than, tuyệt đối không được đun bằng củi xoan vì sẽ mất hết hương vị

Cá dùng để kho là cá trắm đen Khi mổ cá tuyệt đối không được làm vỡ mật,

mổ xong không rửa, bỏ phần đầu, phần đuôi, chỉ lấy phần thân cắt khúc, rồi cho thêm các gia vị vào và còn có thịt ba chỉ và đặc biệt kiêng nước lã để kho cá mà dùng nước mắm và nước cốt chanh cùng với nước đường thắng đen lại Khi kho cá phải rải dưới niêu bằng một lớp riềng, gừng để chống cháy, tiếp đó cứ một lớp cá lại một lớp riềng, gừng Mỗi nồi cá kho phải đun từ 12 - 14 giờ đồng hồ mới đảm bảo chất lượng – từ cách chọn nguyên liệu cho đến khâu chế biến rất kì công nên khi cá được kho xong thì rất tuyệt vời Vì vậy du khách khi về đây vẫn luôn nói với nhau rằng “ ai về hà nam hôm nay – ăn miếng cá ấy cho say lòng người “

2 Chuối ngự Đại Hoàng

Chuyện kể: vào thời Trần,hàng năm Vua Trần cùng đoàn tuỳ tùng, văn võ bá quan xuôi thuyền từ Thăng Long về Thiên Trường yết kiến Thái Thượng Hoàng Một lần đến ngã 3 Tuần Vường, đoàn thuyền dừng lại Dân các làng đổ ra mừng đón Mọi người ai cũng mang của ngon, vật lạ ra dâng tiến vua Có một đôi vợ chồng nông dân nghèo ở làng Đại hoàng vì không có vật gì dâng tiến nên rất lấy làm băn khoăn May sao trong vườn nhà còn một buồng chuối nhỏ xinh xắn đã chín, toả hương thơm ngát, họ bèn chặt hạ, đưa tiến vua với niềm cung kính mong được nhà Vua cảm thông Trông thấy buồng chuối nhỏ nhưng rất đẹp, quả căng tròn, vàng óng, cuống xanh, đầu ruồi có 3 chiếc tua cong đẹp mắt lạ thường…vua cho gọi vào Nhà Vua bèn nếm thử, thấy vị ngọt, hương thơm, càng ăn càng thấy ngon Vua ban thưởng và truyền cho dân làng Đại Hoàng nhân rộng loại chuối này

để cho thần dân của Ngài khắp nơi được cùng thưởng thức Từ đó loại chuối này ở Đại Hoàng được mang tên Chuối Ngự, lưu truyền đến ngày nay và nổi tiếng khắp nơi Tuy nhiên giống chuối này nếu đưa trồng nơi khác Ngài làng Đại Hoàng quả cũng có hình dáng tương tự nhưng không có vị ngon và hương thơm của chuối Ngự Chuối Ngự trở thành đặc sản duy nhất ở Đại Hoàng mới có

Những ai muốn thưởng thức chuối Ngự, xin mời về làng Đại Hoàng nay là

Xã Hòa Hậu - Huyện Lý Nhân - Tỉnh Hà Nam để vừa có thể thưởng thức chuối ngự, vừa có thể thăm lăng mộ Nam cao và được nghe nhiều câu chuyện hay về

"làng Vũ Đại ngày ấy" nếu như ở nới khác có chuối tiêu ăn xong rồi tiêu luôn thì

ở hà nam có chuối ngự ăn xong rồi ngự luôn

c. NHÂN VẬT LỊCH SỬ

DÂN TA PHẢI BIẾT SỬ TA CHO TƯỜNG GỐC TÍCH NƯỚC NHÀ VIỆT NAM

Nhiều người cho rằng sử ta không bằng sử tàu, chúng ta không biết lưu giữ lại để cho hậu thế tìm hiểu và yêu thêm truyền thống văn hóa của đất nước Quan điểm đó là hoàn toàn sai lầm, các triều đại của chúng ta đã lưu giữ rất nhiều nhưng khi quân nhà hán và quân minh sang với chính sách xâm lược thì chúng đã đốt hết những kho thư tịch của ta và vì vậy chúng ta còn xót lại số ít những cuốn sách cổ

1 VUA LÊ HOÀN

Lê Đại Hành ( 941 – 1005) là vị vua đầu tiên của nhà Tiền Lê

Phá tống bình chiêm

Có 5 vợ, 11 con trai và 1 con nuôi

trị vì từ 980 đến 1005 Trong lịch sử Việt Nam, Lê Hoàn không chỉ là một

vị hoàng đế có những đóng góp lớn trong chống quân Tống phương Bắc, quân Chiêm phương Nam, giữ gìn và củng cố nền độc lập dân tộc mà còn có nhiều công lao trong sự nghiệp ngoại giao, xây dựng và kiến tạo đất nước Đại Cồ Việt Lê Hoàn cũng là người tạo tiền đề, điều kiện để thời gian sau đó Lý Công Uẩn có đủ khả năng dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long năm 1010, mở ra một kỷ nguyên phát triển lâu dài của văn hóa Thăng Long - Hà Nội, thủ đô hiện tại của Việt Nam

Cha mẹ qua đời sớm, Lê Hoàn được một vị quan là Lê Đột nhận về nuôi Lớn lên ông đi theo Nam Việt Vương Đinh Liễn và đã lập được nhiều chiến công, Đinh Bộ Lĩnh giao cho ông chỉ huy 2.000 binh sĩ Đến năm 968, Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp xong loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, lập nên nhà Đinh Lê Hoàn có công lao trong cuộc đánh dẹp và được giao chức vụ Thập đạo tướng quân (tướng chỉ huy mười đạo quân), tức chức vụ tổng chỉ huy quân đội cả nước Đại Cồ

Việt, trực tiếp chỉ huy đội quân cấm vệ của triều đình Hoa Lư Lúc đó ông mới 27 tuổi

Tháng 10 năm 979, cha con Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại, Vệ vương Đinh Toàn mới 6 tuổi lên ngôi vua Lê Hoàn trở thành Nhiếp chính, tự do ra vào cung cấm Các đại thần thân cận của Đinh Tiên Hoàng là Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Trịnh Tú, Lưu Cơ cùng tướng Phạm Hạp nổi dậy chống lại Lê Hoàn nhưng bị

Lê Hoàn nhanh chóng đánh dẹp, ba người đều bị giết Phò mã Ngô Nhật Khánh bỏ trốn vào nam, cùng vua Chiêm Thành với hơn nghìn chiến thuyền định đến đánh kinh đô Hoa Lư nhưng bị bão dìm chết

Thấy triều đình Hoa Lư rối ren, nhà Tống bên Trung Quốc có ý định cho quân tiến vào đánh chiếm Đại Cồ Việt Vua Tống nhiều lần viết thư sang dụ và đe

dọa triều Đinh bắt phải quy phụ đầu hàng: " Nếu quy phục thì ta tha cho, bằng

trái lệnh thì ta quyết đánh " Trước tình hình đó, Thái hậu Dương Vân Nga cùng

tướng Phạm Cự Lạng và các triều thần tôn Lê Hoàn lên làm vua Lê Hoàn lên ngôi lấy tôn niên hiệu là Thiên Phúc, quốc hiệu vẫn là Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư

Lê Đại Hành cử Phạm Cự Lạng (Lượng), em của Phạm Hạp làm đại tướng quân

Về các biến cố chính trị liên quan đến cái chết của Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn, có các nhà nghiên cứu, như Hoàng Đạo Thúy, đặt giả thiết không phải Đỗ Thích mà chính Lê Hoàn, cấu kết với Dương Vân Nga, đã ám sát Đinh Tiên Hoàng và con trưởng để chiếm ngôi Việc Lê Đại Hành lấy Dương thái hậu nhà

Đinh, các sử gia phong kiến rất nặng lời chê trách Trong Đại Việt sử ký toàn

thư, Ngô Sĩ Liên viết:

“ "Đạo vợ chồng là đầu của nhân luân, dây mối của vương hóa Hạ kinh của Kinh Dịch nêu quẻ Hàm và quẻ Hằng lên đầu, là để tỏ cái ý lấy đàn bà tất phải chính đáng Đại Hành thông dâm với vợ vua, đến chỗ nghiễm nhiên lập làm hoàng hậu, mất cả lòng biết hổ thẹn Đem cái thói ấy

”

truyền cho đời sau, con mình bắt chước mà dâm dật đến nỗi mất nước, há chẳng phải là mở đầu mối họa đó sao?"

Hoàng Xuân Hãn viết trong Hoàng Xuân Hãn tuyển tập: " việc này trái với

khuôn phép nhà nho Các sử gia nho xưa đã trịnh trọng chỉ trích như Ngô Sĩ Liên, Ngô Thì Sĩ

Khi đưa ra nhận định trên, có thể các sử gia không chú ý vào thế kỷ 10 đời Đinh, Tiền Lê đạo Nho chưa có ảnh hưởng gì sâu vào dân Việt Sau này, đến nửa đời Trần vẫn còn như vậy Dân chúng đã lập đền thờ các vua Đinh Lê trên nền tảng cung điện Hoa Lư mà không quên bà Dương hậu, xưa còn tự hợp hai vua tô tượng hai vua ngồi chung một toà với Dương hậu ở giữa Nhưng đến đầu đời Lê Thái Tổ cho là trái đạo mà bỏ đi! Tuy vậy các nho gia phê bình cũng không ai trách

bà mà chỉ trách Lê Hoàn bởi cho rằng bậc quân tử "danh chính thì ngôn mới thuận" Còn như Dương hậu âu cũng chỉ là đàn bà, có trách cũng bất kể

2 NGUYỄN HỮU TIẾN

Ông sinh năm 1901 tại xã Yên Bắc, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam

Năm 1927, ông tham gia tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội Năm 1931 ông bị bắt và bị đưa ra nhà tù Côn Đảo Năm 1935, ông cùng một số tù chính trị vượt ngục, trở về đất liền, hoạt động cách mạng tại Nam Bộ, sau đó được phân công phụ trách công tác tuyên truyền, in ấn tài liệu cách mạng

Chính trong thời gian này, ông được Xứ ủy Nam Kỳ trao nhiệm vụ vẽ cờ hiệu để sử dụng trong các cuộc đấu tranh Ông đã vẽ lá cờ có nền đỏ và ngôi sao vàng năm cánh, thể hiện ý tưởng máu đỏ da vàng, tượng trưng cho dân tộc và sự đoàn kết các tầng lớp nhân dân bao gồm sĩ, nông, công, thương, binh trong đại gia