Chuẩn bị của GV : -Tìm hiểu về cồng chiêng Tây Nguyên và sự kiện "Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên " được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới ngày 25/11/2005 -Một số kie[r]
Trang 1
TUẦN 25 Ngày soạn : 16/2/2012
TIẾT 93 Ngày dạy : 20/2/2012
Văn bản CHIẾU DỜI ĐÔ
(Lí Công Uẩn)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Hiểu biết bước đầu về thể Chiếu.
- Thấy được khát vọng xây dựng tổ quốc gia cường thịnh, phát triển của Lí Công Uẩn cũng như của dân
tộc ta ở một thời kì lịch sử
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
- Chiếu: thể văn chính luận trung đại, có khả năng ban bố mệnh lệnh của nhà vua
- Sự phát triển của quốc gia Đại Việt đang trên đà lớn mạnh
- Ý nghĩa trọng đại của sự kiện dời đô từ Hoa Lư ra thành Thăng Long và sức thuyết phục mạnh mẽ của
lời tuyên bố quyết định dời đô
2 Kỹ năng :
- Đọc diễn cảm bản dich tác phẩm
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm
3 Thái độ :
Lắng nghe chăm chỉ
III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :
-Giao tiếp : trao đổi, trình bày ý tưởng về ý thức tự cường của dân tộc và khát vọng đất nước độc lập ,
thống nhất.-Suy nghĩ sáng tạo : phân tích nghệ thuật lập luận và ý nghĩa của văn bản
-Xác định giá trị bản thân : có trách nhiệm với vân mệnh đất nước, dân tộc
IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
-Học theo nhóm : thảo luận, trao đôie, phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
-Động não : suy nghĩ về ý thức tự cường của dân tộc và khát vọng đất nước độc lập, thống nhất
V.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :
VI TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ : * Kiểm tra 15p cuối giờ.
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới Lí Công Uẩn vị vua đầu tiên, sáng nghiệp vương triều Lí ,
Người có sáng kiến quan trọng, ông đã dời đô từ Hoa Lư ra Đại La đổi tên nước từ Đại Cồ Việt thành Đại
Việt Vậy tư tưởng và sở trường sáng tác của ông như thế nào, tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung tác giả, tác
phẩm,
Gọi hs đọc chú thích dấu sao sgk
? Hãy nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?
* HOẠT ĐỘNG 2: Đọc và tìm hiểu văn bản
GV cùng hs đọc ( yêu cầu: giọng điệu trang trọng
nhưng có những câu cần nhấn mạnh sắc thái tình cảm
tha thiết hoặc chân tình )
- Giải thích từ khó
Văn bản có thể chia thành mấy phần ? Nội dung chính
của từng phần ?
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả:
Lí Công Uẩn (974-1028) tức Lí Thái Tổ, vị vua khai sáng triều Lí, là vị vua anh minh, có chí lớn
và lập nhiều chiến công
2 Tác phẩm:
Chiếu là thể văn do vua dùng để ban bố mệnh lệnh.Chiếu doeif đô dược viết bằng chữ Hán, ra đời gắn liền với sự kiện lịch sử trọng đại : thành Đại La ( Hà Nội ngày nay ) trở thành kinh đô của nước Đại Việt dưới triều Lí và nhiều triều đại phong kiến Việt Nam
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc và tìm hiểu từ khó / SGK
2 Bố cục: Gồm 2 phần
- Luận điểm 1 : Vì sao phải dời đô ( từ đầu đến
Trang 2? Mỗi luận điểm ứng với đoạn nào vb Chiếu dời đô?
Gọi hs đọc đoạn 1
? Luận điểm trong văn nghị luận thường được triển
khai bằng một số luận cứ ( tức là một số lí lẽ và dẫn
chứng ) Theo dõi vb hãy cho biết : Luận điểm vì
sao phải dời đô được làm rõ những luận cứ nào ?
? Ý định dời đô bắt nguồn từ kinh nghiệm lịch sử đã
cho thấy ý chí mãnh liệt nào của LCU?
? Tính thuyết phục của các lí lẽ , chứng cớ trên là
gì ?
? Vậy tình thuyết phục của lí lẽ dời đô được tăng
lên khi người viết lồng vào cảm xúc của mình :
Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời
đổi Cảm xúc đó phản ánh khát vọng gì của LCU ?
Gọi hs đọc đoạn 2
? Luận điểm thứ hai được trình bày bằng những
luận cứ nào ?
? Theo dõi luận cứ 1 cho biết : Để làm rõ lợi thế
của thành Đại La , tác giả bài chiếu đã dùng những
chứng cớ nào ?
? Khi tiên đoán được như thế thì tác giả đã bộc lộ
khát vọng nào của nhà vua cũng như của dân tộc ta
lúc bấy giờ ?
? Cuối bài chiếu là lời tuyên bố Em hiểu gì về tư
tưởng và tình cảm của LCU qua lời tuyên bố này ?
* HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn học sinh tổng kết.
Nêu giá trị nghệ thuật của văn bản ?
? Học qua vb này, em hiểu khát vọng nào của của
nhà vua và dân tộc ta phản ánh ?
HS đọc ghi nhớ
- Luận điểm 2 : Vì sao Đại la xứng đáng là kinh
đô bậc nhất ? ( đoạn còn lại )
3 Tìm hiểu văn bản.
a.Vì sao phải dời đô ?
- Dời đô là điều thường xuyên xảy ra trong lịch
sử các triều đại
- LCU noi gương sáng, không chịu thua các triều đại hưng thịnh đi trước Muốn đưa đất nước ta đến hùng mạnh lâu dài
- Nhà Đinh và Lê của ta đóng đô một chỗ là một hạn chế, khiến đất nước ta không trường tồn, phồn vinh
=> Khát vọng muốn thay đổi đất nước để phát triển đất nước đến hùng cường
b Vì sao Đại La xứng đáng là kinh đô bậc nhất?
- Cái lợi thế của thành Đại La: Là kinh đô của Cao Vương, nơi trung tâm trời đất, có thế rồng cuộn hổ ngồi, đúng ngôi nam bắc đông tây, tiện hướng nhìn sông dựa núi
- Đại La là thắng địa của đất Việt: Địa thế rộng
mà bằng; cao mà thoáng Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi
=> Khát vọng sự thông nhất đất nước, hi vọng
về sự bần vững của quốc gia
4.Tổng kết
* Nghệ thuật.
- Gồm có 3 phần chặt chẽ
- Giong văn trang trọng, thể hiện suy nghĩ, tình cảm sắc của tác giả về một vấn đề hết sức quan trọng của đất nước
- Lựa chọn ngôn ngữ có tính chất tâm tình, đối thoại:
+ Là mệnh lệnh, nhưng chiếu dời đô không sử dụng hình thức mệnh lệnh
+ Câu hỏi cuối cùng cho quyết định của nhà vua được người đọc, người nghe tiếp nhận , suy nghĩ, hành động một cách tự nguyện
* Ý nghĩa văn bản.
Ý nghĩa lịch sử của sự kiện dời đô từ Hoa Lư
ra Thăng Long và nhận thức về vị thế, sự phát triển về đất nước của LCU
* Ghi nhớ sgk
4.Củng cố : GV hệ thống kiến thức bài học.
5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài học :
- Đọc chú thích
- Tập đọc chiếu dời đô theo yêu cầu thể loại
* Bài soạn Soạn bài tiếp theo “ Câu phủ định ”
**************************************
Trang 3
TUẦN 25 Ngày soạn : 16/2/2012
TIẾT 94 Ngày dạy : 20/2/2012
Tiếng việt CÂU PHỦ ĐỊNH
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của câu phủ định.
- Biết sử dụng câu phủ định phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức :
- Đặc điểm hình thức của câu phủ định
- Chức năng của câu phủ định
2 Kỹ năng :
- Nhận biết câu phủ định trong văn bản
- Sử dụng câu phủ định phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
3 Thái độ :
Lắng nghe chăm chỉ
III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CIII CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :
Ra quyết định : nhận ra và biết sử dụng câu phủ định theo mục đích giao tiếp cụ thể
-Giao tiếp : trình bày suy nghĩ , ý tưởng, trao đổi về dặc điểm, cách sử dụng câu phủ định
IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
-Phân tích các tình huống mẫu để hiểu cách dùng câu phủ định
-Động não : suy nghĩ , phân tích các ví dụ để rút ra những bài học thiết thực về giữ gìn sự trong sáng trong sử
dụng câu phủ định
-Thực hành có hướng dẫn tạo lập câu phủ định
-Học theo nhóm : trao đổi , phân tích về những đặc điểm, cách tạo lập câu phủ định
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2.Kiểm tra bài cũ : ? Hãy nêu đặc điểm hình thức của câu trần thuật ? Cho vd minh hoạ ?
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới Chúng ta đã biết về đặc điểm và chức năng của câu nghi vấn, câu
cầu khiến, câu trần thuật trong khi nói và viết, chúng ta cũng thường xuyên sử dụng các kiểu câu đó để
nâng cao hiệu quả trong việc tạo lập văn bản, vậy đặc điểm và chức năng của câu phủ định như thế nào?
Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1 : Về đặc điểm hình thức và chức
năng
? các câu b,c,d có gì khác so với câu a ?
- Có chứa từ phủ định: không , chưa, chẳng
? Về chức năng, các câu b,c,d có gì khác câu a?
(các câu này phủ định việc Nam đi Huế, còn câu a thì
khẳng định việc Nam đi Huế )
Yêu cầu hs đọc vd2
? Trong đoạn trích trên, những câu nào có từ ngữ
phủ định ?
- Không phải; Đâu có
? Cho biết mục đích sử dụng các từ ngữ phủ định
của mấy ông thầy bói ?
- Không phhải là bác bỏ
- Đâu có : trực tiếp bác bỏ nhậnđịnh
? Qua tìm hiểu vd, hãy khái quát lại đặc điểm hình
thức và chức năng của câu phủ định ?
* HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn luyện tập
? Bài tập 1 yêu cầu điều gì ?
HS: Suy nghĩ, lên bảng làm.
GV: Nhận xét, chốt.
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Đặc điểm hình thức và chức năng
Ví dụ: sgk
a, Nam đi Huế
b, Nam không đi Huế
c, Nam chưa đi Huế
d, Nam chẳng đi Huế
- Các câu b,c,d có chứa từ phủ định : không , chưa, chẳng
=> Các câu này phủ định việc Nam đi Huế
=> Câu phủ định
2 Ghi nhớ : sgk/ 53
II, LUYỆN TẬP
Bài tập 1 :
- Có những từ phủ định bác bỏ + Cụ cứ tưởng thế chứ nó chả hiểu gì đâu + Không chúng con không đói nữa đâu
=> Những từ phủ định bác bỏ vì nó “ phản bác một ý kiến, nhận định trước đó
Trang 4? Hãy nêu yêu cầu bài tập 2 ?
HS: Suy nghĩ, lên bảng làm.
GV: Nhận xét, chốt.
? Bài tập 3 yêu cầu chúng ta điều gì ?
HS: Suy nghĩ, lên bảng làm.
GV: Nhận xét, chốt.
? Hãy nêu bài tập 4 ?
no… củng có ý bác bỏ, nhưng không phải là câu phủ định, vì không có từ phủ định
* Còn câu phủ định trong câu (a) và câu phủ định thức hai trong câu (b) (Vả lại ai nuôi mà chẳng bán hay giết thịt !)
=> Câu phủ định miêu tả
Bài tập 2 :
- Tất cả câu a,b, c đều là câu phủ định vì đều có những từ phủ định Nhưng có điểm đặc biệt là có
từ phủ định kết hợp với một từ phủ định khác
- Như câu a: không phải là không ( kết hợp với 1
từ nghi vấn ); câu c: ai chẳng kết hợp với 1 từ phủ định khác và một từ bất định; câu b không ai không
- Khi đó ý nghĩa của cả câu là khẳng định chức không phải phủ định
* Những câu phủ định có ý nghĩa tương tự :
a, Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song có ý nghĩa nhất định )
b, Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn tết ttrung thu, ăn nónhư ăn cả mùa thu vào lòng
c, Từng qua thời thơ ấu HN, ai cũng có một lần nghển cổ …
Bài tập 3 :
- Nếu thay thì câu này phải viết lại: “ Choắt chưa dậy được nằm thoi thóp”
+ Phải bỏ từ nữa, vì nếu thêm từ nữa là câu sai
- Khi thay không bằng chưa thì nghĩa của câu cũng thay đổi
- Chưa biểu thị ý phủ định đối với điều mà cho đến một thời điểm nào đó không có, nhưng sau thời điểm đó có thể có Còn không cũng biểu thị
ý phủ định đối với điều nhất định, nhưng không
có hàm ý về sau có thể có
Bài tập 4 : Các câu trong các phần này không
phải là câu phủ định Đẹp gì mà đẹp: phản bác ý khiến Làm gì có chuyện đó: dùng để phản bác tính chân thực của một thông báo
4.CỦNG CỐ :GV hệ thống kiến thức bài học.
5.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.
* Bài học :
-Viết đoạn văn có sử dụng kết hợp một số kiểu câu đã học, trong đó bắt buộc phải có câu phủ định
* Bài soạn:
Soạn bài “ Chương trình địa phương ”
*********************************************\
Trang 5
TUẦN 25 Ngày soạn : 20/2/2012
TIẾT 95 Ngày dạy : 23/2/2012
Tập làm văn CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG THUYẾT MINH VỀ MỘT DI SẢN VĂN HÓA CỦA ĐỊA PHƯƠNG I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT -giúp HS củng cố kiến thức , rèn luyện kĩ năng viết văn thuyết minh. -giáo dục lòng tự hào, yêu mến quê hương và ý thứ giữ gìn bản sắc văn hóa cho HS II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ 1 Kiến thức : - Những hiểu biết về di sản văn hóa của địa phương - Các bước chuẩn bị và trình bày văn bản thuyết minh về di tích lịch sử về di sản văn hóa của địa phương
2 Kỹ năng :
- Quan sát, tìm hiểu, nghiên cứu…về đối tượng thuyết minh
- Kết hợp các phương pháp, các yếu tố miêu tả, biểu cảm, tự sự, nghị luận để tạo lập một văn bản thuyết
minh có độ dài 300 chữ
3 Thái độ :
Bồi dưỡng lòng tự hào,yêu mến quê hương và có ý thức bảo vệ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
III.Phương pháp : chủ yếu sử dụng phương pháp thực hành, thảo luận.
IV Chuẩn bị của GV :
-Tìm hiểu về cồng chiêng Tây Nguyên và sự kiện "Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên " được
UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới ngày 25/11/2005
-Một số kieensa thức về các đối tượng có trong đề bài luyện tập, khi cần GV có thể cung cấp các số liệu để HS
có tư liệu làm bài văn thuyết minh
V.TIẾN TRÌNH BÀI HỌC.
1 Ổn định:
2 Bài cũ: Không kiểm tra
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới Chúng ta đã làm bài văn thuyết minh về danh lam thắng cảnh, hôm
nay chúng ta sẽ tìm hiểu và thuyết minh về di sản văn hóa của địa phương ở địa phương em sống
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1 : Hướng dẫn HS ôn tập
( khoảng 15 phút)
Bước 1 : Nhắc lại một số kiến thức về văn bản thuyết
minh: ddaawvj điểm, vai trò, vị trí
Bước 2 : Hướng dẫn HS trả lời các câu hỏi
Đọc các đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:
Đoạn văn bản nào được trích dẫn trên đây thuộc kiểu
văn bản thuyết minh? Căn cứ để xác định ?
Xác định phương pháp thuyêt minh của các đoạn văn
trên ?
Bước 3 : GV hướng dẫn HS nhận xét, kết luận rồi rút ra
phần ghi nhớ
* HOẠT ĐỘNG 2 : Hướng dẫn HS luyện tập
Bài tập 1,2 : Tổ chức hoạt động nhóm ( khongar 10
phút ).Sau khi các nhóm trình bày, giáo viên hướng dẫn
HS nhận xét và đánh giá kết quả
Bài tập 3:
GV tự giới thiệu nguồn tài liêu tham khỏa và một số thể
loại văn học ở địa phương : ca dao, dân ca, sử thi của
I Ôn tập về văn bản thuyết minh.:
a Đoạn văn thuộc kiểu văn bản thuyết minh:
1b,1c.( còn 1a là văn bản biểu cảm ) Căn cứ để xác định : các đoạn văn đã cung cấp cho người đọc hiểu biết một cách chính xác, khách quan về cồng chiêng
b.Xác định phương pháp thuyêt minh của các đoạn văn trên :
-Đoạn văn 1b : sử dụng các phương pháp : số liệu, so sánh , phân loại
-Đoạn văn 1c :sử dụng các phương pháp : số liệu, phân loại
* Ghi nhớ ( STL) II.Luyện tập
1 Thuyết minh về một dồ dùng, một loài cây, một nhack cụ quen thuộc hoặc một danh lam thắng cảnh ở địa phương em
2 Thuyết minh về một tác giả hoặc một thể loại văn học quen thuộc ở địa phương em
3 Viết ( hoặc sưu tầm ) một văn bản thuyết minh
về một lễ hội ở địa phương em,
Trang 6Khai thác, hướng dẫn HS tìm hiểu về một số lễ hội
truyền thống của địa phương : lễ hội bả mả, cồng
chiêng, mừng nhà mới, đâm trâu, từ những hiểu biết
trên, viết bài văn thuyêt minh
4.CỦNG CỐ :GV hệ thống kiến thức bài học.
5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC.
* Bài học :
- Tổng kết buổi trình bày
- Sau khi hoàn thành vb, em đã nhận thức thêm, củng cố được những gì về thực tế quê hương? Về lí thuyết
làm bài văn thuyết minh?
- Tiếp tục bổ sung những tài liệu mới, cách trình bày mới cho bài thuyết minh của mình
* Bài soạn:
Soạn bài “Hịch tướng sĩ ”
*****************************************
TUẦN 25 ,26 Ngày soạn : 20/2/2012
TIẾT 96+97 Ngày dạy : 23/2/2012
Văn bản HỊCH TƯỚNG SĨ Trần Quốc Tuấn I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Bổ sung thêm kiến thức về văn nghị luận trung đại. - Thấy được chức năng, yêu cầu nội dung, hình thức của văn bản Hịch tướng sĩ - Cảm nhận lòng yêu nước tha thiết, tầm nhìn, chiến lược của vị chỉ huy quân sự đại tàn Trần Quốc Tuấn II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ 1 Kiến thức : - Sơ giản về thể hịch - Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Hịch tướng sĩ. - Tinh thần yêu nước, í chí quyết thắng kẻ thù xâm lược của quân dân đời Trần - Đặc điểm văn chính luận ở Hịch tướng sĩ 2 Kỹ năng : - Đọc hiểu văn bản theo thể hịch - Nhận biết được không khí thời đại sôi sục thời Trần ở thời điểm dân tộc ta chuẩn bị cuộc kháng chiến chống giặc Mông- Nguyên xâm lược lần thứ 2 - Phân tích nghệ thuật lập luận, cách dùng các điển tích, điển cố trong văn bản nghị luận trung đại 3 Thái độ : Lắng nghe chăm chỉ
III CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI :
-Giao tiếp : trao đổi , trình bày suy nghĩ về lòng căm thù giặc và ý chí quyết chiến quyết thắng kẻ htù
xâm lược của vị chủ soái Trần Quốc Tuấn
-Suy nghĩ sáng tạo: phân tích kết cấu, nghệ thuật lập luận và ý nghĩa nội dung của bài hịch
-Xác định giá trị bản thân : có trách nhiệm với vân mệnh đất nước, dân tộc
IV.CÁC PHƯƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC CÓ THỂ SỬ DỤNG
-Học theo nhóm : thảo luận, trao đổi, phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của bài hịch
-Động não : suy nghĩ về ý thức trách nhiệm của Trần Quốc Tuấn với vân mệnh đất nước, dân tộc
V.TÍCH HỢP NỘI DUNG HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ
MINH
Liên hệ với tư tưởng yêu nước và độc lập của Bác ( liên hệ )
VI.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :
VII TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ : ? Em hiểu thế nào là thể chiếu ?
? Sự kết hợp giữa lí lẽ và tình cảm được thể hiện như thế nào trong bài "Chiếu dời đô" ? Phân tích, dẫn
chứng
? Vì sao nói, với" Thiên đô chiếu" , Lí Công Uẩn xứng đáng là một vị minh quân nhìn xa trông rộng ?
Trang 7
3 Bài mới : GV giới thiệu bài mới
Trần Quốc Tuấn là một trong những danh tướng kiệt xuất của nhân dân Việt Nam và của thế giới thời
trung đại Ông góp công lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên ( 1285, 1288) Là
nhà lí luận quân sự với các tác phẩm Vạn kiếp tông bí truyền thư, Binh thư yếu lược, để kích động tinh
thần yêu nước, trung nghĩa, quyết chiến quyết thắng của tướng sĩ dưới quyền Hôm nay, chúng ta đi tìm
hiểu một trong những vb mang nội dung đó
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung tác giả, tác phẩm,
thể loại.
Gọi hs đọc chú thích dấu sao sgk
? Em hãy nêu vài nét về tác giả , tác phẩm ?
* HOẠT ĐỘNG 2: Đọc và tìm hiểu văn bản
Gọi hs đọc đoạn 1
GV cùng hs đọc (yêu cầu giọng điệu cần thay đổi linh
hoạt cho phù hợp với từng đoạn nhưng nhìn chung
giọng điệu cần hào hùng, tha thiết )
- GV nhận xét cách đọc của từng hs và Giải thích từ
khó
? Hãy tìm bố cục cụ thể của bài Hịch Tướng sĩ chia
làm mấy đoạn? Nêu nội dung từng đoạn?
GV: Hướng dẫn tìm hiểu
HS: Chia nhóm, thảo luận, trình bày
* Gọi hs đọc đoạn 1
? Những nhân vật được nêu gương có địa vị xã hội
ntn?
? Các nhân vật này có địa vị xã hội cao thấp khác
nhau, thuộc các thời đại khác nhau, nhưng ở họ có
những điểm chung nào để thành gương sáng cho mọi
người noi theo ?
HS: Lần lượt trả lời.
GV: Nhận xét, chốt.
? Để mở bài tác giả đã dùng biện pháp nghệ thuật gì ?
Nghệ thuật đó đã đem lại hiệu quả gì cho đoạn văn ?
(Dùng phép liệt kê, sử dụng nhiều câu cảm thán Vì vậy
thuyết phục người đọc tin tưởng điều định nói bởi tính
khách quan của các dẫn chứng có thật )
HS: Suy nghĩ Lần lượt trả lời.
GV: Nhận xét, chốt, ghi bảng.
* HẾT TIẾT 96, CHUYỂN TIẾT 97
? Khi phân tích tình hình địch –ta tác giả đã dùng
I GIỚI THIỆU CHUNG
1 Tác giả:
Hưng Đạo Vương–Trần Quốc Tuấn ( 1231?- 1300) là một danh tướng đời Trần có công lớn lao trong 3 cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên
2 Tác phẩm:
Hịch là thể văn chính luận trung đại, có kết cấu chặt chẽ, lí luận sắc bén, dùng để khích lệ tình cảm, tinh thần đấu tranh chống kẻ thù Hịch tướng sĩ được Trần Quốc Tuấn viết để kêu gọi tướng sĩ học
tập Binh thư yếu lược, sẵn sàng đối phó với âm
mưu của giặc Mông - Nguyên xâm lược nước ta lần thứ 2.(1285)
3 Thể lọai : Văn nghị luận trung đại.
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc và tìm hiểu từ khó / SGK
2 Bố cục: Gồm 3 phần
- MB : Từ đầu … tiếng tốt
=> Nêu những gương trung thần nghĩa sĩ trong lịch
sử
- TB : Tiếp theo phỏng có được không?
=> Phân tích tình hình địch ta, nhắm khích lệ lòng yêu nước, căm thù giặc của tướng sĩ
- KB : còn lại => Kêu gọi tướng sĩ học Binh thư yếu lược
3 Tìm hiểu văn bản.
a, Nêu gương sáng trong lịch sử
- Có người là tướng như Do vu, Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang, Xích Tu Tư
- Có người là gia thần như Dự Nhược, Kích Đức
- Có người làm quan nhỏ coi giữ ao cá như Thân Khoái
=> Họ sẵn sáng chết vì vua, vì chủ tướng Nêu gương sáng trong lịch sử để khích lệ lòng trung quân ái quốc của tướng sĩ thời Trần
b, Phân tích tình hình địch- ta
* Phía Địch
- Đi lại nghênh ngang … hung hản như hổ đói
Trang 8? Hãy tìm những trong văn tương ứng với luận điểm
đó ?
* Đọc đoạn văn mang luận điểm 1
? Thời loạn lạc và buổi gian nan mà tác giả nói tới ở
đây thuộc về thời kì nào của nước ta ?
( Thời trần, quân Mông – Nguyên lăm le xâm lược nước
ta )
? Trong thời buổi ấy, hình ảnh kẻ thù hiện lên qua
những từ ngữ nào ?
? Có gì đặc sắc trong lời văn khắc hoạ kẻ thù ?
? Từ đó kẻ thù hiện ra như thế nào ?
? Nhận xét thái độ của người viết đoạn văn này ?
* Gọi hs đọc luận điểm 2
? Hãy tìm những từ ngữ thể hiện nỗi lòng của tác giả
trước sự bạo ngược, vô nhân đạo của bọn xâm lược ?
? Qua đó ta thấy được tâm trạng của tác giả ntn?
? Theo dõi đoạn văn diễn tả tâm tình của chủ tướng đối
với tướng sĩ cho biết: Đoạn văn này liên kết các câu văn
có cấu tạo ntn? ( Liên các câu có 2 vế song hành đối
xứng , gọi là câu văn biền ngẫu )
? Trần Quốc Tuấn đã chỉ rõ những việc làm sai trái
của tướng sĩ như thế nào?
? Trước việc làm sai trái đó sẽ dẫn đến hậu quả gì ?
? Những biểu hiện đó cho thấy một cách sống ntn cần
phê phán ? (Quên danh dự và bổ phận Cầu an hưởng
lạc )
? Những lời văn đó đã bộc lộ thái độ nào của tác giả ?
? Tiếp theo tác giả đã khuyên răn tướng sĩ điều gì ?
* Hs đọc đoạn cuối
? Đối lập thần chủ và nghịch thù, cũng có nghĩa vạch
rõ 2 con đường sống và chết Điều đó cho ta thấy TQT
có thái độ như thế nào đối với tướng sĩ của ông và với
kẻ thù?
? Em có cảm nhận được những điều sâu sắc nào từ nội
dung của bài Hịch ? ( Ghi nhớ sgk )
* HOẠT ĐỘNG 3: Hướng dẫn học sinh tổng kết.
Em hãy nêu hình thức bài hịch ?
Nêu ý nghĩa văn bản ?
HS đọc ghi nhớ ?
châm biếm hình ảnh ghê tởm của kẻ thù Gợi cảm xúc căm phẫn cho người đọc Cho ta thấy bộ mặt bạo ngược, vô nhân đạo, tham lam của kẻ thù
* Phía Ta + Chủ tướng
- Quên ăn mất ngủ…sẳn sàng hi sinh để rửa mối nhục cho đất nước
=> Tâm trạng uất hận trào dâng trong lòng
+ Quân lính
- Những việc làm sai trái: Vui chọi gà, cờ …
- Hậu quả; Thái ấp, … tất cả đều đau xót biết chừng nào
=> Phê phán dứt khoát, rạch ròi lối sống cá nhân hưởng lạc của tướng sĩ
- Lời khuyên : Biết lo xa, cảnh giác trước âm mưu xâm lược, tăng cường luyện tập Binh thư yếu lược, sẵn sàng chiến đấu chống kẻ thù.
c, Nhiệm vụ cấp bách, khích lệ tinh thần chiến đấu
- Chọn một trong 2 con đường sống và chết để thuyết phục tướng sĩ
=> Thái độ dứt khoát, cương quyết, rõ ràng Quyết tâm chiến đấu và chiến thắng kẻ thù xâm lược
4.Tổng kết
a Hình thức.
- Lập luận chặt chẽ Lí lẽ sắc bén Luận điểm rõ ràng, luận cứ chính xác
- Sử dụng phép lập luận linh hoạt, ( so sánh, bác bỏ ), chặt chẽ
- Lòi văn thể hiện tình cảm yêu nước mãnh liệt, chân thành, gây xúc động trong người đọc
b Ý nghĩa văn bản.
Hịch tướng sĩ nêu vấn đề nhận thức và hành
động trước nguy cơ đất nước bị xâm lược
* Ghi nhớ sgk
4.CỦNG CỐ :GV hệ thống kiến thức bài học.
5 HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài học :- Đọc chú thích
- Tập đọc bài yêu cầu thể loại, học thuộc lòng một số đoạn
-Tìm thêm về tác giả Trần Quốc Tuấn và cuộc kháng chiến chống giặc Mông -Nguyên của nhân dân thời Trần
* Soạn bài tiếp theo “ Hành động nói ”