G/V: Từ những tính chất trên của văn bản chúng ta thấy: Sẽ không thể hiểu được một cách cụ thể về văn bản cũng như khó có thể tạo lập dược những văn bản tốt nếu chúng ta không tìm hiểu k[r]
Trang 1Tuần 1: Bài 1.
Kết quả cần đạt:
- Cảm nhận và thấm thía những tình cảm thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với mỗi cuộc đời mỗi con người
- Nắm được cấu tạo và ý nghĩa của các loại từ ghép
- Hiểu rõ về liên kết văn bản, một trong những tính chất quan trọng nhất của văn bản
Ngày soạn : 12/8/2010 Ngày giảng: 16/8/2010 7A-7B
BÀI 1: Tiết 1: Văn bản : Cổng trường mở ra
( Lý Lan)
1.Mục tiêu cần đạt:
a.Kiến thức
Giúp học sinh:
- Cảm nhận được những tình cảm cao đẹp của người mẹ dành cho con nhân ngày khai trường, từ đó có lòng yêu thương và kính trọng mẹ đồng thời thấy được vai trò của nhà trường đối với xã hội và đối với mỗi con người
b Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu văn bản
c Thái độ
- Giáo dục học sinh lòng yêu thương cha mẹ, ý thức được tầm quan trọng của nhà truờng đối với xã hội và đối với mỗi con người Từ đó có ý thức học tập tốt
2 Chuẩn bị:
a.Giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung văn bản
- Soạn giáo án
b Học sinh:
- Đọc văn bản
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi trong SGK
3 Phần thể hiện khi lên lớp:
Trang 2a Kiểm tra bài cũ:(4')
- Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh
*Giới thiệu bài:(2')
Từ lớp 1 đến lớp 7 các em đã dự 7 lần khai trường Vậy ngày khai trường lần nào làm
em nhớ nhất? Trong ngày khai trường đầu tiên cuả em, ai đưa em đến trường? Em nhớ đêm hôm trước ngày khai trường ấy mẹ em đã làm những gì cho mình không? Mỗi người mẹ khi chuẩn bị đưa con mình đến trường đều có những hành động việc làm, những ước vọng về một ngày mai tốt đẹp cho con Để hiểu rõ tấm lòng của những người mẹ trong đêm trước ngày khai trường để vào lớp một cho con Tiết học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu văn bản: "Cổng trường mở ra" của Lý Lan
b Bài mới:
Văn bản " Cổng trường mở ra"
Do tác giả nào viết? Đăng trên
báo nào? Vào thời gian nào?
Nêu cách đọc văn bản?
Hãy tóm tắt nội dung của văn
bản bằng một câu ngắn gọn?
Theo em tác giả đã sử dụng
phương thức biểu đạt chính
nào?
ở lớp 6 các em đã học các văn
bản nhật dụng nào?
Có thể xếp văn bản "Cổng
trường mở ra" vào loại văn bản
nhật dụng được không? Vì sao?
Dựa vào trình tự mạch cảm xúc
của người mẹ trong văn bản em
hãy tìm bố cục của văn bản?
Cho biết nội dung của từng
phần?
I.Đọc và tìm hiểu chung:(7') 1.Giới thiệu văn bản:
- Là bài viết của Lý Lan, đăng trên báo " Yêu trẻ" số 166 TPHCM ngày 1/9/2000
2 Đọc:
- Giọng tha thiết, tình cảm
- G/V đọc từ đầu đến đường làng dài và hẹp H/S đọc tiếp
- G/V nhận xét cách đọc của H/S
- Tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường
- Tác giả sử dụng phương thức biểu cảm
- Văn bản nhật dụng đã học:
+ Cầu long biên chúng nhân lịch sử
+ Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
+ Động Phong Nha
- Có.Vì văn bản đã đề cập đến quyền trẻ em đó
là được đi học, được gia đình quan tâm, xã hội che chở đùm bọc Đây là vấn đề thiết thực cuộc sống, sử dụng các loại phương thức biểu đạt
3 Bố cục:
- 3 phần:
Trang 3Nhắc lại nội dung chính của
đoạn 1
Vào đêm trước ngày khai
trường của con mẹ như thế nào?
Tìm câu văn người mẹ miêu tả
giấc ngủ của con mình?
Qua đó ta thấy người mẹ cảm
nhận được tâm trạng người con
khi đi vào giấc ngủ ra sao?
Nhìn con ngủ mẹ suy nghĩ gì về
con?
Tại sao mẹ lại nhận xét con là
đứa tre nhạy cảm? Những câu
văn nào cho ta thấy rõ điều đó?
Mẹ có những hành động nào
chăm sóc giấc ngủ cho con?
Mẹ còn có những suy nghĩ về
việc làm của con hôm nay so
với ngày trước? (Hôm nay con
có hành động nào khác so với
+ P1: Từ đầu đến "trong ngày đầu năm học" ND: Tâm trạng của người mẹ khi nhìn con ngủ vào đêm trước ngày khai trường
+ P2: tiếp đến " Mẹ vừa bước vào"
ND: Tâm trạng của người mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên mẹ đi học
+ P3: Còn lại
ND: Suy nghĩ của mẹ về một ngày khai trường
ở Nhật và suy nghĩ của mẹ về ngày mai
II phân tích :
1 Tâm trạng của người mẹ khi nhìn con ngủ vào đêm trước ngày khai trường:(8')
- Vào đêm truớc ngày khai trường mẹ không ngủ được
- Câu 3+ 4 đoạn văn 1
- Giấc ngủ đến với con dễ dàng Qua đó thể hiện tâm trạng : nhẹ nhàng, thanh thản, vô tư của con
- Nhìn con mẹ thầm nghĩ con là một đứa trẻ nhạy cảm
- Con háo hức cảm nhận được sự quan trọng của ngày khai trường.- Con thường háo hức mỗi khi được đi chơi xa đến nỗi lên giường mà không sao nằm yên được Và mẹ biết đêm nay con cũng có những háo hức như vậy Hơn nữa
sự chuẩn bị sẵn sàng cho ngày đầu tiên vào lớp
1 đã khiến con cảm nhận được sự quan trọng cuả ngày khai truờng Và con đã ý thức được
"ngày mai phải thức dậy cho kịp giờ"
- Mẹ đắp mền, buông mùng, ém góc cẩn thận G/V: Giải nghĩa:
+ Mền: Chăn( Từ địa phương) + Mùng: màn( Từ địa phương) + ém góc: Dắt màn xuống các gọc chiếu( Từ địa phương)
- Trước con thường bày đồ chơi ra khắp nhà và đến khi con đi ngủ mẹ thường phải dọn dẹp lại Hôm nay con đã làm được việc đó giúp mẹ từ
Trang 4Theo em đằng sau câu nói:
"Ngày mai đi học con là cậu
học sinh lớp một rồi " Người
mẹ còn muốn nói với con điều
gì?
Tác dụng của câu nói đó với
cậu bé
Quan sát đoạn văn: " Mẹ
thường nhân lúc trong ngày
đầu năm học" Hãy tìm những
chi tiết thể hiện rõ nét tâm trạng
của người mẹ?
Tại sao lên giường mà mẹ vẫn
trằn trọc? Như vậy khác với
tâm trạng nhẹ nhàng, thanh thản
vô tư của con ngưòi mẹ lại
mang tâm trạng như thế nào?
Có ý kiến cho rằng mẹ không
ngủ được không chỉ vì lo lắng
cho con mà còn vì mẹ nhớ lại kí
ức năm xưa khi vào lớp 1 ý
kiến của em như thế nào?
Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại
ngày đầu tiên mẹ đi học như thế
nào ta sang phần 2
Mẹ nhớ những kỉ niệm nào về
thời thơ ấu của mình khi được
đến trường?
Tại sao mẹ lại muốn ghi vào
lòng con về cái ngày " hôm nay
tôi đi học " ấy?
Chú ý câu văn: " Để rồi biết
ngày nào đó trong đời xao
xuyến" Nhận xét cách dùng từ
trong câu văn này?Tác dụng?
chiều Con hăng hái tranh với mẹ, con hành động như một người đã lớn
- Mẹ nói: Ngày mai con đã là
Người mẹ muốn nói với con : Con đã lớn rồi hãy tỏ ra mình là một người lớn
- Đó là tiếng nói yêu thương, là lời khích lệ của người mẹ hiền giúp cậu bé 7 tuổi tự vươn mình lớn lên về mặt tâm hồn
- Mẹ không tập trung vào việc gì cả
- Mẹ đi xem lại những thứ đã chuẩn bị lại cho con
- Mẹ lên giường và trằn trọc
- Mẹ tin là con sẽ không bỡ ngỡ
=> Mẹ thao thức không ngủ, hồi hộp, lo lắng nhưng tin tưởng vào con
- Đúng
H/S: Giải thích
2 Tâm trạng của mẹ khi nhớ lại ngày đầu tiên mẹ đi học:(6')
- Cứ nhắm mắt lại dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm bổng
- Nhớ sự nôn nao hồi hộp khi cùng bà ngoại đi gần đến trườngvới nỗi hốt hoảng chới vơi
- Vì đó không chỉ là dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời mỗi con người khi bước vào một thế giới diệu kì mà còn là kỉ niệm đẹp về tình mẫu
tử khi được mẹ âu yếm dắt tay đến trường
- Tác giả dùng một loạt từ láy: Rạo rực, băng
Trang 5Người mẹ mang tâm trạng như
thế nào khi nhớ về ngày đầu
tiên mình đi học?
Từ nỗi nhớ về kỉ niệm xưa của
mình người mẹ nghĩ đến một
ngày khai trường ở đâu?
ở nước Nhật ngày khai trường
được coi trọng như thế nào?
Tìm trong đoạn văn này, câu
văn nào nói lên tầm quan trọng
của nhà trường đối với thế hệ
trẻ?
Trong câu văn này xuất hiện
thành ngữ: " Sai một li đi một
dặm" Em hiểu như thế nào về
câu thành ngữ này?
Thành ngữ này có ý nghĩa như
thế nào khi gắn nó với sự
nghiệp giáo dục?
Như vậy tác giả đã khẳng định
vai trò của nhà trường đối với
mỗi con người như thế nào?
Trong cái đêm không ngủ được,
người mẹ còn nghĩ gì đến ngày
mai khi đưa con đến trường?
Em có suy nghĩ gì về câu nói
cuối cùng trong văn bản của
người mẹ: " Đi đi con, hãy can
đảm lên "
khuâng, xao xuyến
- Tác dụng: Gợi tả cảm xúc của mẹ và cả đứa con trong ngày đầu tiên đến trường Cảm xúc thật mãnh liệt, thiết tha Nỗi nhớ bà ngoại tình thương con, nỗi niềm về thời thơ ấu những cảm xúc ấy cứ trỗi dậy, dâng trào và đan xen trong lòng mẹ Tâm trạng đẹp về tình mẫu tử
đã được tác giả diễn tả một cách nhẹ nhàng tinh tế mà thấm thía
=> Mẹ bâng khuâng xao xuyến khi nhớ về kỉ niệm xưa của mình
3 Cảm nghĩ của mẹ về ngày khia trường ở nước Nhật và suy nghĩ của mẹ về ngày mai:(6')
- Ngày khai trường là ngày lễ của toàn xã hội
- Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục
- Câu thành ngữ này có ý nghĩa là : sai lầm rất nhỏ nhưng hậu quả rất lớn
- Không được phép sai lầm trong giáo dục vì giáo dục quyết định tương lai của đất nước
=> Nhà trường có vai trò to lớn và quan trọng trong cuộc sống của mõi con người
G/V: Liên hệ thực tế
- Mẹ sẽ đưa con đến trường, mẹ cầm tay con
và dắt con qua cánh cổng, rồi buông tay ra
- Cử chỉ ấy vừa yêu thương, trìu mến vừa thể hiện sự tin tưởng của mẹ đối với con
- Đây là câu văn hay nhất trong văn bản Mẹ tin tưởng và khích lệ con:" Can đảm lên" đi lên phía trước cùng bạn bè trang lứa Như con
Trang 6Đến bây giờ khi học lớp 7 em
hiểu thế giới kì diệu là thế giới
như thế nào?
Hãy cho biết những nét đặc sắc
về nghệ thuật?
Văn bản nhật dụng này đã đề
cao vấn đề nào của con người
trong cuộc sống?
Đọc thêm :SGK
chim non ra ràng , rồi tổ chuyền cành tung cánh bay vào bầu trời bao la, đứa con của mẹ bước qua cổng trường là bước vào một thế giới
kì diệu Từ mái ấm gia đình, tuỏi thơ được cắp sách đi học đến với mái trường thân yêu Lớp mới, trường mới, thầy cô mới được chăm sóc học hành sẽ khôn lớn được mở rộng trí thức
=> Trường học là thế giới kì diệu của tuổi thơ
- Là cả tuổi thơ của mỗi con ngưòi
- Là thế giới tri thức của nhân loại tích lũy hàng ngàn năm
- Là những kỉ niệm vui buồn
III Tổng kết:(5')
- Sử dụng nhiều từ láy, vận dụng thành ngữ , lời văn nhẹ nhàng, sâu lắng
- Thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu thương sâu sắc, thiết tha và niềm tin yêu bao la của người mẹ đối với con Đồng thời nói lên vai trò to lớn cuả nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người
c Củng cố –luyện tập (5’)
H/S: đọc phần đọc thêm SGKT 9
d Hướng dẫn học sinh học và làm bài tập ở nhà: (2')
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của văn bản
- Chuẩn bị văn bản: Mẹ tôi theo câu hỏi sách giáo khoa
7A-7B
BÀI 1: Tiết 2: Văn bản: Mẹ tôi ( Et- môn- đô đơ A- mi-xi)
1.Mục tiêu cần đạt:
a.Kiến thức
Giúp học sinh:
- Hiểu được tác dụng về lời khuyên của bố về lỗi của một đứa con với mẹ Thấm thía những tình cảm thiêng liêng sâu nặng của cha mẹ với con cái
Trang 7b Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc, phân tích
c Thái độ
- Giáo dục dục sinh lòng yêu kính cha mẹ
2 Chuẩn bị:
a Giáo viên:
- Nghiên cứu nội dung bài
- Soạn giáo án
b Học sinh:
- Học bài cũ
- Soạn bài theo câu hỏi SGK
B Phần thể hiện khi lên lớp:
3 Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ:(5')
Câu hỏi: Hãy khái quát giá trị nghệ thuật đặc sắc và nội dung chính của văn bản:
"Cổng trường mở ra"?
Đáp án: Bằng lời văn nhỏ nhẹ, sâu lắng như những dòng nhật kí tâm tình, bài văn đã thể hiện một cách xúc động tấm lòng yêu thương sâu sắc, thiết tha và niềm tin bao la của người mẹ đối với con đồng thời nói lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi người
*Giới thiệu bài: (1') Từ nhỏ đến giờ đã bao giờ các em phạm lỗi với mẹ chưa?
Đó là lỗi như thế nào? Sau khi phạm lỗi em có suy nghĩ gì?
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao, thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm ta mới nhận ra tất cả Văn bản " Mẹ tôi" sẽ cho ta có một bài học như thế
b Bài mới:
Hãy đọc chú thích* SGK
Em hiểu gì về tác giả?
Hãy kể tên một số tác phẩm chính
của ông?
I.Đọc và tìm hiểu chung:(5') 1.Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
- Et-môn-đô đơ A-mi-xi( 1846-1908) là nhà văn Ita li a(ý)
- Tác phẩm:
+ Cuộc đời của các chiến binh
+ Những tấm lòng cao cả
+ Cuốn truyện của người thầy
Trang 8Hãy giải thích các từ: Lễ độ,
trưởng thành, hối hận, lương tâm,
vong ân bội nghĩa?
Nêu yêu cầu đọc
Theo em nội dung chính của văn
bản này là gì?
Vậy phương thức biểu đạt chính ở
văn bản này ?
Văn bản"Mẹ tôi" là trang nhật kí
được En ri cô viết vào ngày thứ 5,
mồng 10 tháng 11 Theo em trang
nhật kí gồm mấy phần? Đó là
những phần nào?
Hãy cho biết En ri cô đã giới
thiệu bức thư của bố như thế nào?
Em hiểu như thế nào là lễ độ?
Cảnh cáo?
Cảm xúc của En ri cô khi đọc bức
thư của bố như thế nào?
Như vậy ở phần đầu trang nhật kí
em hiểu gì về cách giáo dục con
của người bố?
En ri cô xúc động vô cùng chứng
tỏ chú đã có thái độ như thế nào?
+ Giữa trường và nhà
H/S: giải thích
G/V: nhận xét, bổ sung
2.Đọc:
G/V đọc trước.H/S: đọc tiếp phần còn lại
- Biểu hiện tâm trạng người cha trước lỗi lầm của con
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
3 Bố cục:
- 2 phần:
+ Phần 1: Từ đầu đến vô cùng ND: Phần đầu trang nhật kí của En ri cô + Phần 2: Còn lại
ND: Bức thư của ngưòi cha viết cho En ri cô
II Phân tích :
1 Phần đầu trang nhật kí của En ri cô:(5')
- Tôi nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ Để cảnh cáo tôi bốđã viết thư
- Thái độ được coi là đúng mực, biết coi trọng người khác khi giao tiếp(Từ ghép Hán việt)
- Phê phán một cách nghiêm khấc đối với việc làm sai trái
- Tôi xúc động vô cùng
- Không nuông chiều xem nhẹ bỏ qua mà rất nghiêm khắc kiên quyết cảnh cáo con khi con có biểu hiện vô lẽ với mẹ, thiếu kính trọng mẹ, xúc phạm đến danh dự bốmẹ trước mặt người ngoài mà ngưòi đó lại là
cô giáo vị khách quý của gia đình
=> En ri cô hối hận về hành vi của mình
Trang 9ở phần đầu của bức thư bằng lời
lẽ của mình người cha nhắc lại En
ri cô nhớ lại hình ảnh của ai?
Hình ảnh người mẹ của En ri cô
hiện lên qua những chi tiết nào
trong đọan văn?( Người bố nhắc
En ri cô nhớ lại kỉ niệm nào về
mẹ?)
Vì con người mẹ ấy có thể làm
những gì?
Qua những chi tiết trên em thấy
mẹ của En ri cô là người như thế
nào?
Cảm xúc của cha được bộc lộ rõ
nhất qua câu văn nào khi thấy En
ri cô hỗn láo với mẹ?
Vì sao bố lại cảm thấy như vậy?
Có ý kiến cho rằng sự hỗn láo của
con không chỉ như nhát dao đâm
vào trái tim yêu thương của cha,
mà nó còn làm tan nát trái tim
người mẹ có đồng ý không?
Nếu em là bạn của En ri cô em sẽ
nói gì với bạn về việc này?
Từ những cảm xúc của mình khi
thýâ con hỗn láo với mẹ cha của
En ri cô khuyên bạn nghĩ kĩ điều
gì?
Nếu mất mẹ con sẽ phải chịu
buồn khổ như thế nào?
2 Bức thư của người cha viết cho En ri cô:
a Hình ảnh ngưòi mẹ: (5')
- Vì En ri cô bị ốm nặng nên mẹ thức suốt đêm trông chừng hơi thở hổn hển của con
- Quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
- Sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau dớn
- Có thể đi ăn xin để nuôi con
- Có thể hy sinh tính mạng để cứu sống con
=> Là người hết lòng yêu thương con, có thể quên mình vì con
b Những lời nhắn nhủ của người cha:(7')
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy
- Vì cha vô cùng yêu quý mẹ, vô cùng yêu quý con cha hết sức đau lòng thất vọng vô cùng trước sự thiếu lễ độ của đứa con hư, đứa con ấy đã phản lại tình yêu thương của cha mẹ
- Thái độ hỗn láo của con không những làm cho cha đau lòng mà nó còn làm tan nát lòng mẹ Bời trái tim của ngưòi mẹ chỉ có chỗ cho tình yêu thương con nên nó sẽ đau gấp bội phần trước thái độ hỗn láo của con
- Không được hỗn láo với mẹ và hãy xin mẹ tha thứ cho lỗi lầm của mình
- Người cha khuyên: Trong đời con có thể trải qua nhữg ngày buồn thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất tất sẽ là ngày con mất mẹ
- Dù có khôn lớn, khỏe mạnh không đựoc chở che sẽ cay đắng nhớ nững lúc đã làm cho mẹ đau lòng như bị khổ hình
G/V: Mồ côi mẹ là nỗi đau khổ lớn nhất của con ngưòi không bao giờ được nghe tiếng
Trang 10Tại sao người cha lại nói với En ri
cô rằng: " Hình ảnh dịu dàng và
hiền hậu" của mẹ sẽ làm cho tâm
hồn con như bị khổ hình?
Ngưòi cha khuyên En ri cô phải
ghi nhớ diều gì?
Em hiểu như thế nào về tình căm
thiêng liêng trong lời nhắn nhủ đó
của ngưòi cha?
Em có nhận xét gì về lời khuyên
của người cha đối với En ri cô?
Em hiểu gì về người cha từ những
lời khuyên này?
Hãy tìm những từ ngữ, chi tiết thể
hiện thái độ của ngưòi cha ở đoạn
này?
Trong những lời nói đó, giọng
điệu của ngưòi cha có gì đặc biệt?
Em hiểu như thế nào về lời
khuyên của cha:"Con phải xin lỗi
mẹ không phải vì sợ bố mà do sự
thành khẩn trong lòng"?
Qua câu nói:" Bố rất bội bạc"
Em thấy bố của En ri cô là ngưòi
như thế nào?
nói dịu hiền, cử chỉ thân thương của mẹ
- Vì những đứa con hư đốn không thể xứng đáng với hình ảnh dịu dàng, hiền hậu của
mẹ và ngưòi cha muốn cảnh tỉnh những người con bội bạc với cha mẹ
- Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả Thật đáng xấu hổ
va nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình yêu thương đó
- Là tình cảm tốt đẹp đáng tôn thờ
- Trong nhiều thứ tình cảm thì tình yêu thương kính trọng cha mẹ là thiêng liêng hơn cả
=>Lời khuyên chân thành, tha thiết, trìu mên , yêu thương
- Là người vô cùng yêu quý tình cảm gia đình Là ngưòi biết tôn thờ tình cảm thiêng liêng không bao giờ làm điều xấu để khỏi phải xấu hổ nhục nhã
c Thái độ cua rngưòi cha trứơc lỗi lầm của con:(5')
- Không bao giờ con được thốt ra một lời nói nặng với mẹ
- Con phải xin lỗi mẹ
- Hãy cầu xin mẹ hôn con
- Thà rằng bố không có con còn hơn thấy con bội bạc với mẹ
- Vừa dứt khoát như ra lệnh, vừa mềm mại như khuyên nhủ
- Ngưòi cha muốn con thành thật Con xin lỗi mẹ vì sự hối lỗi trong lòng , vì thương
mẹ chứ không phải vì nỗi khiếp sợ ai
- Hết lòng yêu thương con , luôn quý trọng
sự tử tế, căm ghét thói bội bạc
=> Thái độ rất nghiêm khắc, kiên quyết trong việc giáo dục con