Biểu tượng quen thuộc đã trở thành truyền thống: Vầng trăng , trăng tròn tượng trưng cho sự đoàn tô tr¨ng mïa thu khi kh«ng khÝ b¾t ®Çu trë l¹nh l¹i cµng cã søc khiªu gîi nçi nhí nhà, nh[r]
Trang 1Ngày soạn: 7/10/2006 Văn bản
Ngày dạy: 8/10/2006 Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
( Tĩnh dạ tứ - Lý Bạch )
Tiết 37: Đọc- Hiểu văn bản
A Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức:
- Thấy 1 số đặc điểm nghệ thuật của bài thơ : Hình ảnh gần gũi , ngôn ngữ tự nhiên, bình dị, tình cảm giao hoà
2 Kĩ năng:
pháp đối và tác dụng của nó
3 Thái độ:
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: Soạn bài
- Học sinh :Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK
C Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động 1 Kiểm tra bài cũ
- Đọc thuộc lòng bài thơ "Xa ngắm thác núi I "cảm nhận của em về nhà thơ , tác giả
Hoạt động 2.
Giới thiệu bài
tụ trăng mùa thu khi không khí bắt đầu trở lạnh lại càng có sức khiêu gợi nỗi nhớ
'' Trong loại thơ nhìn trăng mà thổ lộ tâm tình nhớ quê, bài có khuôn khổ nhỏ
nhất, ngôn từ đơn giản tinh khiết nhất là Tĩnh dạ tứ của Lý Bạch, song bài có ma lực lớn nhất cũng là bài Tĩnh dạ tứ ấy
Hoạt động 3 Bài mới
Trang 2Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung cần đạt
- Gọi học sinh đọc chú thích dấu
sao
? Em hiểu thêm gì về nhà thơ Lý
Bạch ?
- GV nêu yêu cầu đọc : Giọng
trầm buồn , tình cảm , nhịp 2/3
- GV đọc - học sinh đọc
- Gọi nhận xét bạn đọc
? Bài thơ viết theo thể thơ
nào ? Nêu hiểu biết của em về
thể thơ đó
? Em đã học những bài thơ
nào có cùng thể thơ
? Có ý kiến cho rằng hai câu đầu
hoàn toàn tả cảnh còn hai câu sau
hoàn toàn tả tình , ý kiến đó có
thế nào ?
của văn bản là gì
- Gọi học sinh đọc hai câu đầu
Dịch nghĩa từng từ
? Cảnh đêm thanh tĩnh gợi
tả bằng hình ảnh nào ?
? Nhà thơ ngắm trăng ở vị trí
nào? Vì sao em biết?
- Đọc chú thích
- Trình bày
- HS nghe
- HS đọc bài
- Nhận xét
- Độc lập trả
lời
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trình bày
- Trả lời độc lập
- Đọc 2 câu
đầu
- Phát hiện chi tiết
- Độc lập trả
lời
I Đọc - Tiếp xúc văn bản
*Tác giả, tác phẩm
- Tác giả : Lý Bạch là 1
bạch tràn ngập ánh trăng
*Đọc
* Cấu trúc văn bản
- Thể thơ : Ngũ ngôn tứ tuyệt
- Bài thơ có 4 câu mỗi câu
có 5 tiếng
- Bài : Phò giá về kinh
- ý kiến đó không đúng vì trong 2 câu đầu vẫn có tình ,
2 câu sau vẫn lồng cảnh vào
đó
-> Miêu tả kết hợp biểu cảm
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Hai câu thơ đầu
- Cảnh đêm thanh tĩnh
- Hình ảnh ánh trăng sáng
- Nhà thơ ngắm trăng sáng ở
Trang 3? Nếu thay từ "Sàng" bằng từ
"Đình" (sân), "án" (bàn) và từ
nghi bằng các từ khác thì ý nghĩa
? Từ đó có thể hình dung về tác
- ? ở bản dịch nghĩa quang có
dịch đã đổi thành rọi Em thấy
thế nào ?
? Em có thích từ " Rọi" trong bản
dịch thơ không ? Vì sao?
? T vậy hai câu thơ đầu câu
nào là miêu tả, câu nào là biểu
cảm, nội dung miêu tả biểu cảm
là gì ?
- GV khái quát : Nhà thơ nhìn
mặt đất, ở đây đã có sự liên hệ
giữa cái thực , cái ảo
- Vậy tình cảm của nhà thơ trong
thế nào ?
- Gọi học sinh đọc hai câu cuối
? ở hai câu thơ cuối có những từ
nào theo em là trực tiếp tả tình
- Suy nghĩ trình bày
ý kiến
- Nêu ý hiểu
- So sánh, nhận xét
- Tự bộc lộ
- Phát hiện trả
lời
- HS lắng nghe
- Đọc 2 câu cuối
- Qua từ'' sàng''
nghĩ tác giả đang ngồi đọc sách - ngắm trăng hoặc ngắm trăng :4 sân
- Trong đêm trăng cực sáng
trằn trọc không ngủ q cũng có thể đã ngủ rồi song tỉnh dậy mà không ngủ lại
#
- Đây là 3 từ đồng nghĩa
- Sáng và chiếu là ánh sáng
tự nhiên của trăng
- Rọi còn có thêm nét nghĩa
là trăng đi tìm tri âm , tri kỉ
- Câu 1 : Miêu tả , câu 2 Biểu cảm
=> ánh trăng sáng đẹp mơ màng dịu êm trong đêm thanh tĩnh
- Tình cảm yêu quý gần gũi với thiên nhiên
2 Hai câu thơ cuối
- Tình cảm đối với quê
Trang 4cảm của nhà thơ
- GV: các từ còn lại tập trung
miêu tả cảnh
? Em hãy cho biết mối quan hệ
giữa cái tình và cái cảnh ở trong
2 câu cuối
- GV: Trong thơ tứ tuyệt câu 3
phải nối tiếp ý của hai câu trên
đồng thời tạo thế để hạ câu kết
thật đắt
? Theo em câu 3 trong bài thơ đã
thông qua từ ''Ngẩng đầu''
? Khi đã cảm nhận vẻ đẹp
và nỗi cô đơn của vầng trăng trên
bầu trời nhà thơ có hành động gì?
? Hành động cúi đầu có ý nghĩa
gì?
- GV: Hành động ngẩng đầu , cúi
đầu chỉ trong khoảnh khắc đã
động mối tình quê điều đó cho ta
? ở hai câu thơ cuối tác giả sử
dụng thành công nghệ thuật nào ?
- Phát hiện trả
lời
- Trình bày ý kiến
- Trình bày suy nghĩ
- Phát hiện
- Trả lời độc lập
- HS nghe
- Phát hiện nghệ thuật
- Cùng tả cảnh, tả tình song cái tình thể hiện rõ
khách quan hoá để hiển hiện thành nhìn trăng sáng ngẩng đầu, cúi đầu
- Ngẩng đầu là để kiểm nghiệm ánh sáng :4
- Ta thấy ánh mắt của tác
trong ra ngoài, cao hơn từ mặt đất lên bầu trời Từ cảm nhận một vùng sáng
đến chỗ thấy cả vầng trăng
- Không phải cúi đầu để kiểm nghiệm trăng mà để
- Nghệ thuật đối ở 2 câu cuối
- Đối về ngữ pháp: Cấu trúc của các bộ phận tham gia ngữ pháp giống nhau
ĐT- ĐT; ĐT- ĐT
Trang 5ngoại cảnh, là để nhìn trăng ; cúi
nặng tâm #
? Từ nhìn trăng sáng mà nhớ đến
đó có tự nhiên không?
? Tình cảm của nhà thơ thể hiện
trong hai câu thơ cuối là gì ?
dụng đến 5 động từ chỉ sự cảm
nghĩ và chỉ hành động cơ thể,
theo em đó là những động từ nào
? Xác định chủ ngữ của 5 động từ
trên
- GV: Sự thống nhất liền mạch ấy
đã tạo cảm xúc cho bài thơ đây là
hình thức phổ biến trong thơ cổ
thuật này làm cho tính khái quát
của ý thơ, cảm xúc tăng gấp bội
đó không chỉ là tâm trạng của Lý
Bạch mà cũng là tâm trạng của
Đó là tính điển hình của cảm xúc
trong thơ trữ tình
? Nghệ thật đặc sắc của bài thơ là
gì? Nhận xét cách dùng từ ngữ?
? Cảm nhận của em về cảm xúc
của tác giả trong bài thơ?
- Gọi Đọc ghi nhớ
- Độc lập trả
lời
- Nêu suy nghĩ
- Tìm động từ
- HS nghe
- Khái quát nghệ thuật
Nêu cảm nhận
- Đọc ghi nhớ
Cụm DT- Cụm DT
- Đối ý: Ngẩng đầu nhìn trăng sáng / Cúi đầu nhớ cố
- Hai cử chỉ đối lập nhau trong 2 từ trái nghĩa không tạo sự mâu thuẫn mà còn tạo
sự hoà đồng một tâm hồn tự
do phóng khoáng xuất phát
từ cội nguồn và luôn luôn
=>Nỗi nhớ quê hương da diết luôn thường trực trong
tâm hồn nhà thơ.
- Động từ: Nghi, , vọng,
cử, đê
- Cả 5 động từ đều bị I
thể khẳng định chủ thể trữ tình là nhà thơ
III Tổng kết.
1 Nghệ thuật: Từ ngữ giản
dị, nghệ thuật đối rất thành công
2 Nội dung:
- Tình yêu thiên nhiên và
* Ghi nhớ: SGK.
IV Luyện tập
Trang 6thành hai câu thơ nhơ sau:
Đêm thu trăng sáng như sương,
Lí Bạch ngắm cảnh nhớ thương
quê nhà.
Dựa vào những điều đã phân tích ở trên, em hãy nhận xét
về hai câu thơ dịch ấy Nếu
có thể ,thử dịch thành bốn câu thơ theo nguyên thể hoặc theo thể lục bát
Hoạt động 4:
? Chủ đề của bài thơ là gì? =>Chủ đề: Trông trăng nhớ quê
- Về nhà: Học thuộc lòng bài thơ
- Soạn bài: Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê