+ Lời độc thoại nội tâm là dòng suy nghĩ của nhân vật tôi về tình cảnh, về nhân cách của lão Hạc: Lão Hạc là một người đáng thương, một người nhân hậu, tâ, hồn trong sáng, sống cao thượn[r]
Trang 1Tuần 5 Ngày soạn:
Phần văn học
ôn tập truyện ký việt nam
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh củng cố, hệ thống hoá kiến thức phần truyện ký hiện đại Việt Nam
đã học ở lớp 8
- Rèn học sinh kỹ năng ghi nhớ, hệ thống hoá, khái quát, trình bày nhận xét, cảm nhận, phân tích các biện pháp tu từ hay trong các văn bản trong quá trình ôn tập
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài
Học sinh: Ôn theo hướng dẫn
C Lên lớp:
1 ổn định
2 Kiểm tra: Việc chuẩn bị sách vở của học sinh.
Việc kiểm tra bài cũ xen kẽ trong giờ
3 Bài mới
I Hệ thống tác phẩm
? Hãy kể tên các tác phẩm tryện ký Việt Nam đã học? Cho biết tên tác giả? Năm ra
đời? Thể loại? Phương thức biểu đạt? Nội dung chủ yếu? Đặc điểm về nghệ thuật?
Tên văn
Năm sáng tác
Thể loại
Phương thức biểu
đạt
Giá trị nội dung
Đặc sắc nghệ thuật
Tôi đi
học
Thanh
Tịnh
(1911-
1988)
1941 Truyện
ngắn
TS trữ
tình (+MT +BC)
Kỷ niệm trong sáng của buổi tựu trường đầu tiên
-TS+MT+BC
- Miêu tả cụ thể, sâu sắc giọng điệu trữ tình thiết tha, hình ảnh so sánh
đặc sắc, tinh tế Trong
lòng mẹ
(Trích
“Những
ngày
thơ ấu”
Nguyên
Hồng
(1918-1982)
1940 Hồi ký TS trữ
tình +MT+BC
Nỗi cay đắng tủi cực cùng tình yêu thương
mẹ cháy bỏng
và hạnh phúc vô bờ bến khi ở trong lòng mẹ
- Từ ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc.
- Bố cục chặt chẽ.
- TS+MT+BC
- Lời văn say mê dạt dào cảm xúc…
Trang 2“Tức
nước vỡ
bờ”
trích
chương
18 “Tắt
đèn”
Ngô Tất
Tố
(1893-1954)
1939 Tiểu
thuyết
TS+MT+
BC
Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội phong kiến, tố cáo chính sách thuế khoá vô
nhân đạo và nỗi thống khổ của người dân Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của họ, nhất là người phụ nữ.
Xây dựng nhân vật rõ nét điển hình.
- Ngôn ngữ kể chuyện, đối thoại
đặc sắc.
- Miêu tả sinh
động, linh hoạt
Lão Hạc Nam
Cao
(1915-1951)
1943 Truyện
ngắn
TS trữ
tình +MT+BC +NL
Số phận đau thương và phẩm chất cao quý của người nông dân cùng khổ trong xã hội Việt Nam trước
CM Thái độ
đồng cảm trân trọng của tác giả
- Nghệ thuật kể chuyện sinh động, linh hoạt, ngôn ngữ tự sự miêu tả chân thực đậm đà bản chất nông dân giàu tính triết lý.
- Khắc hoạ nhân vật diễn biến tâm
lý tài tình.
- Xây dựng tình huống đặc sắc
II Tóm tắt văn bản
? Em hãy kể tóm tắt lại các văn bản truyện ký Việt Nam đã học
Học sinh: Tóm tắt
Gv: Nhận xét, kết luận
1 Văn bản “Tôi đi học” -Thanh Tịnh
Gv: Hai văn bản “Tôi đi học” và “Trong lòng mẹ” diễn tả tâm trạng nhân vật theo diễn biến sự việc: Mẹ dẫn con đến trường ngày đầu tiên đi học và cuộc đối thoại giữa bà cô và đứa cháu Các tác giả tập trung miêu tả cảm giác và nội tâm nhân vật,
ít sự việc giàu chất trữ tình nên rất khó tóm tắt, do đó lần theo sự việc và diễn biến của đối thoại vẫn có thể tóm tắt được
VD:
- Trên đường đi đến trường, tôi có cảm xúc mới lạ, nhìn cảnh vật đường làng thấy lạ, nhìn thấy mình mặc áo đen dài thấy trang trọng đứng đắn, nhìn cậu học trò trao sách vở thấy thèm… thấy bạn nhỏ cầm bút thước muốn thử cầm
Trang 3- Tôi nghĩ về ngôi trường Mỹ Lí trước kia và bỗng thấy nó xinh xắn oai nghiêm như cái đình làng Hoà ấp lòng đâm lo sợ vẩn vơ
- Đứng chờ vào lớp tôi thấy bỡ ngỡ, e sợ, thèm vụng, ước ao thầm, trơ vơ, run run
- Khi ông đốc gọi vào lớp tôi thấy giật mình và lúng túng, thấy nặng nề một cách lạ
và nức nở khóc
- Khi vào lớp tôi thấy hình gì treo trên tường cũng lạ và hay hay, thấy bạn bên cạnh bỗng quyến luyến bất ngờ, thấy con chim qua cửa sổ thì them thuồng nhìn theo và bước vào tiết học đầu tiên
2 Văn bản “Trong lòng mẹ” - trích chường 4 - Hồi ký “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng
- Gần đến ngày giỗ đầu bố, mẹ của bé Hồng ở Thanh Hoá vẫn chưa về Một hôm người cô gọi bé Hồng đến bên cười hỏi: “Hồng có muốn vào Thanh Hoá chơi với
mẹ không?” biết những rắp tâm tanh bẩn của người cô bé Hồng từ chối và nói cuối năm thế nào mẹ cũng về Cô lại cười nói và hứa cho tiền tàu vào thăm mẹ, thăm em
bé Nước mắt Hồng ròng ròng rớt xuống thương mẹ vô cùng Người cô nói với em
về mẹ: Mặt mày xanh bủng, người gầy rạc… ngồi cho con bú ben rổ bóng đèn, thấy người quen thì vội quay đi lấy nón che… Bé Hồng vừa khóc, vừa căm tức những cổ tục, muốn vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai và nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi Cô nghiêm nghị đổi giọng bảo bé Hồng đánh giấy cho mẹ về để rằm tháng Tám kịp giỗ đầu bố
- Bé Hồng chẳng phải viết thư mà đến ngày giỗ đầu của bố mẹ vẫn về mua cho Hồng và em bé rất nhiều quà Chiều tan học ở trường ra thoáng thấy một người đàn
bà ngồi trên xe kéo Hồng chạy theo và gọi “Mợ ơi…” xe chạy chậm lại mẹ cầm nón vẫy, Hồng thở hồng hộc trán đẫm mồ hôi trèo lên xe ríu cả chân Con nức nở,
mẹ sụt sùi khóc Em thấy mẹ vẫn tươi sáng nước da mịn, gò má hồng, miệng xinh xắn nhai trầu thơm tho Bé Hồng ngả đầu vào cánh tay mẹ và hưởng tình yêu thương của mẹ
3 Văn bản ‘Tức nước vỡ bờ”- Ngô Tất Tố
- Cháo chín chị Dậu muốn chồng ăn được ít cháo đã rồi mới tính chuyện đi trốn
Đang lúc anh Dậu định ngồi dậy húp cháo thì bọn cai lệ và người nhà Lý trưởng sầm sập tiến vào tróc nã kẻ thiếu sưu Hiểu được tình cảnh của mình chị nhẫn nhục van xin để chúng tha cho anh Dậu nhưng chúng vẫn không động lòng còn mắng nhiếc đánh cả chị và hùng hổ trói cả ảnh Dậu Quá phẫn nộ chị liều mạng cự lại chống trả quyết liệt đánh cho hai tên tay sai một trận tơi bời thảm bại
4 Văn bản “Lão Hạc”- Nam Cao
Lão Hạc có một người con trai, một mảnh vườn và một con chó.Con trai lão đã bỏ
đi phu đồn điền cao su, lão chỉ còn lại cậu Vàng Vì muốn giữ mảnh vườn cho con, lão đành phải bán con chó mặc dù hết sức buồn bã và đau sót Lão mang tất cả tiền giành dụm được gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vườn Cuộc sống mỗi
Trang 4ngày một khó khăn, lão kiếm được gì ăn nấy và từ chối tất cả những gì ông giáo giúp Một hôm lão xin Binh Tư ít bả chó và nói là để giết con chó hay đến vườn làm thịt và rủ Binh Tư cùng uống rượu Ông giáo rất buồn khi nghe Binh Tư kể chuyện ấy Nhưng rồi lão bỗng nhiên chết – cái chết thật dữ dội Cả làng không hiểu vì sao lão chết chỉ có ông giáo và Binh Tư hiểu
* Củng cố: Gọi học sinh tóm tắt lại các văn bản
* Dặn dò:
- Nắm chắc các kiến thức đã ôn tập
- Tìm, phân tích các hình ảnh so sánh đặc sắc trong văn bản “Tôi đi học”
* Rút kinh nghiệm
Ngày dạy:
Ôn tập truyện ký Việt Nam (tiếp theo)
Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học”
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp học sinh củng cố, hệ thống hoá kiến thức phần truyện ký hiện đại Việt Nam
đã học ở lớp 8
- Rèn học sinh kỹ năng ghi nhớ, hệ thống hoá, khái quát, trình bày nhận xét, cảm nhận, phân tích các biện pháp tu từ hay trong các văn bản trong quá trình ôn tập
B Chuẩn bị:
Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài
Học sinh: Ôn theo hướng dẫn
C Lên lớp:
1 ổn định
2 Kiểm tra: Nhắc lại giá trị nội dung, những đặc sắc nghệ thuật của Việt Nam “Tôi
đi học”
Học sinh trình bày
Giáo viên nhận xét cho điểm
3 Bài mới
III Trình bày cảm nhận
1 Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học”
a Tác giả Thanh Tịnh (1911-1988)
? Nhắc lại những nét cơ bản về tác giả…
Trang 5- Tên khai sinh là Trần Văn Ninh, lên 6 tuổi đổi là Trần Thanh Tịnh, quê ở xóm Gia Lạc ven sông Hương ngoại ô thành phố Huế Ông học tiểu học và trung học tại quê nhà
- Từ 1933 ông đi làm ở các sở tư rồi vào nghề dạy học, bắt đầu viết văn, làm thơ, làm báo
- Trong sự nghiệp sáng tác của mình Thanh Tịnh có mặt ở nhiều lĩnh vực: Truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca dao, bút ký… Nhưng thành công hơn cả là truyện ngắn và thơ
- Sáng tác của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình đằm thắm nhẹ nhàng và sâu lắng, tình cảm êm dịu trong trẻo mang dư vị vừa man mác buồn thương, vừa ngọt ngào quyến luyến Tôi đi học là một ví dụ tiêu biểu
b Giá trị của văn bản
? Nhắc lại xuất xứ của tác phẩm
Học sinh: “Tôi đi học’ in trong tập quê mẹ xuất bản 1941
Gv: Mạch truyện được kể theo dòng hồi tưởng kỷ niệm của nhân vật tôi theo trình
tự thời gian của buổi tựu trường từ hiện tại nhớ về dĩ vãng Vậy kỷ niệm của buổi tựu trường đầu tiên được tác giả diễn tả theo trình tự nào? (chia đoạn?)
Học sinh: Ba đoạn:
Đ1: Từ đầu đến trên ngọn núi: Tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trên con đường cùng mẹ tới trường
Đ2: Tiếp đến được nghỉ cả ngày nữa: Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi khi nhìn ngôi trường ngày khai giảng, nhìn mọi người và các bạn, lúc nghe gọi tên mình và phải rời bàn tay mẹ vào lớp
Đ3: Còn lại: Tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi lúc ngồi vào chỗ của mình và
đón nhận giờ học đầu tiên
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản nào? Vì sao?
Học sinh: Văn bản biểu cảm vì toàn truyện là cảm xúc tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
? Phương thức biểu đạt?
Tự sự- MT+ BC (Biểu cảm là chính)
? Nhân vật chính là ai? Vì sao?
Học sinh: Là tôi vì nhân vật tôi được kể nhiều nhất, mọi sự việc đều được kể từ sự việc của tôi?
Nhắc lại nội dung, nghệ thuật đặc sắc của truyện?
c Trình bày cảm nhận
? Hãy tìm và phân tích các câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh tiêu biểu được Thanh Tịnh sử dụng trong truyện ngắn “Tôi đi học”
Học sinh:
Trang 6- “Tôi quên…đãng”
- “Tôi có ngay cái ý nghĩ… ngọn núi”
- “Họ như những con chim … e sợ”
* Phân tích
Dàn ý
* Mở bài
? Mở bài ta cần giới thiệu những gì?
- Giới thiệu tác giả Thanh Tịnh, văn bản ‘Tôi đi học” có sử dụng nhiều hình ảnh hay, đẹp, thú vị
- Dẫn câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh
Giáo viên yêu cầu học sinh viết hoàn chỉnh mở bài theo dàn ý trên
Với học sinh khá, giỏi mở bài cần phải có cảm xúc
* Thân bài
- Trình bày cụ thể nội dung, nghệ thuật so sánh của từng câu
Câu 1: “Tôi quên đãng”: Cảm giác trong sáng của nhân vật trên con đường tới trường
? Chỉ rõ hình ảnh so sánh trong câu trên? Phân tích?
- Ngay mấy dòng đầu tác phẩm, nhà văn đã so sánh một cách ấn tượng Đây là hình
ảnh so sánh giàu hình tượng, giàu sức gợi cảm Những cảm giác trong sáng ấy là những kỷ niệm mơn man nao nức của buổi tựu trường ngày xưa không hề bị thời gian vùi lấp, trái lại cứ mỗi độ thu về, nó lại nảy nở trong lòng đem đến bao cảm xúc vui sướng, bồi hồi, tâm trạng như tươi trẻ lại, trong sáng hơn, đẹp đẽ hơn tựa như “mấy cành đãng”, nhìn hoa cũng thấy hoa mỉm cười, “bầu đãng” tâm hồn vô cùng trong sáng không hề bị vẩn đục câu văn như cánh cửa nhẹ nhàng mở ra, dẫn người đọc vào một thế giới đầy ắp những sự việc, những con người, những cung bậc tâm tư, tình cảm đẹp đẽ, trong sáng rất đáng nhớ, đáng chia sẻ và mến thương Trung tâm của thế giới ấy là cậu học trò nhỏ ngày đầu tiên đến trường, trong lòng nảy nở biết bao ý nghĩ, tình cảm xao xuyến, mới lạ suốt đời không thể quên Ai qua tuổi học trò mà lòng chẳng từng rung lên trong một ngày cuối thu khi nắng đã nhạt, mây bàng bạc và lá bắt đầu tơi tả rụng trên những con đường, Thanh Tịnh đã thay mặt chúng ta ghi lại những cảm xúc đó và bao lứa tuổi học trò hôm nay đã coi đó như là tâm sự của chính mình
- Nhân hoá: hoa mỉm cười
- ĐT, TT: nảy nở, trong sáng, quan đãng, miêu tả thực
Câu văn thứ hai có hình ảnh so sánh: “Tôi có e sợ”
Buổi tựu trường chú chỉ cầm 2 quyển vở mới thế mà vẫn cảm thấy nặng “bàn tay ghì thật chặt” mà một quyển sách vẫn “xệch ra và chếch đầu chúi xuống đất” vì chú quá hồi hộp Cái ý nghĩ “chắc chỉ thước” được so sánh với “làm mây núi”
Trang 7là hình ảnh so sánh rất lý thú, hợp lý đã làm nổi bật ý nghĩ non nớt, ngây thơ, trong sáng, hồn nhiên và khát vọng vươn tới của một tâm hồn trẻ thơ, đồng thời nói lên
được suy nghĩ, nhận thức về nhiệm vụ trong cuộc sống và đề cao sự học của con người
Câu 3: “Họ e sợ”
- Đây là hình ảnh so sánh đặc sắc, tinh tế nhất Tác giả đã lấy hình ảnh “Con chim non đứng bên bờ tổ” so sánh với cậu học trò mới “bỡ ngỡ thân” đây là một hình
ảnh thực tế, sinh động vừa diễn tả đúng tâm trạng của nhân vật, làm nổi bật tâm lý của tuổi thơ trong buổi tựu trường đầu tiên “ngập ngừng e sợ”v gợi chơ người đọc liên tưởng về một thời tuổi nhỏ đứng dưới mái trường mến yêu Mái trường đẹp là
tổ ấm, mỗi học trò ngây thơ hồn nhiên như một cánh chim đầy khát vọng và biết bao bồi hồi, lo lắng nhìn bầu trời rộng nghĩ tới những chân trời học vấn mênh mang, ước mơ bay tới những chân trời xa, chân trời ước mơ, hy vọng Đó là sự hấp dẫn của trường học, là khát vọng bay bổng của tác giả với trường học
* Kết bài
? Kết bài cần đảm bảo những ý gì?
- Khẳng định giá trị nghệ thuật so sánh trong văn bản, cảm nghĩ bản thân
Giáo viên yêu cầu học sinh viết kết bài hoàn chỉnh
VD: Hơn 60 năm trôi qua nhưng những hình ảnh so sánh mà tác giả Thanh Tịnh sử dụng trong tác phẩm vẫn không bị sói mòn, trái lại hình tượng và cảm xúc của những hình ảnh so sánh ấy vẫn còn duyên dáng, nhiều hình ảnh thú vị, giàu sức gợi cảm, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả nhiều thế hệ
* Củng cố: Gọi 2 học sinh khá, giỏi đọc bài làm hoàn chỉnh.
* Dặn dò:
- Làm hoàn chỉnh bài tập trên vào vở
- Phân tích làm sáng tỏ chất thơ của truyện “Tôi đi học”
- Ôn văn bản “Trong lòng mẹ” - Nguyên Hồng
* Rút kinh nghiệm
Trang 8Buổi 3
Nguyên Hồng và đoạn trích “Trong lòng mẹ”
A Mục tiêu cần đạt
- Giúp hs nắm chắc hơn nội dung, nghệ thuật của đoạn trích “Trong lòng mẹ”
- Rèn hs kỹ năng cảm thụ, phân tích nhân vật, cảm nhận những hình tượng nghệ thuật hay
B Chuẩn bị
Gv: Nghiên cứu soạn bài
Hs: Ôn tập theo hướng dẫn
C Lên lớp
- ổn định
- Kiểm tra
? Đọc thuộc và phân tích các câu văn có sử dụng hình ảnh so sánh đặc sắc?
Yêu cầu: Hs đọc và phân tích 2 – 3 câu
* Bài mới
2 Nguyên Hồng và đoạn trích “Trong lòng mẹ”
a Tác giả: Nguyên Hồng (1918 – 1982)
? Nêu hiểu biết của em về tác giả?
- Quê ở TP Nam Định, trước CM ông sống chủ yếu ở TP cảng Hải Phòng trong một xóm lao động nghèo
- Tuổi thơ ấu trải nhiều cay đắng, sớm thấm thía nỗi cơ cực và gần gũi với người nghèo khổ, ngay từ những tác phẩm đầu tay Nguyên Hồng đã hướng ngòi bút về những người cùng khổ gần gũi mà ông yêu thương với trái tim thắm thiết của mình
Ông được coi là nhà văn của người lao động cùng khổ, lớp người dưới đáy xã hội, nhà văn của phụ nữ và nhi đồng Viết về thế giới nhân vật ấy, ông bộc lộ niềm yêu thương sâu sắc, mãnh liệt, lòng trân trọng những vẻ đẹp đáng quý
- Văn xuôi Nguyên Hồng giàu chất trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha, rất mực chân thành Đó là văn của một trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn thương, dễ rung động đến cực điểm với nỗi đau, niềm hạnh phúc bình dị của con người chứa chan tinh thần nhân đạo
b Đoạn trích “Trong lòng mẹ”
? Nêu xuất xứ đoạn trích?
Hs: Thời thơ ấu trải nhiều cay đắng đã trở thành nguồn cảm hứng cho tác phẩm – tiểu thuyết – hồi ký – tự truyện cảm động “Những ngày thơ ấu” (1938 – 1940) của Nguyên Hồng, khi ông làm cậu giáo trong xóm cấm của những con người khốn
Trang 9khổ (Hải Phòng thời Pháp thuộc) cuốn hồi ký chứa đầy cay đắng, buồn tủi và nước mắt của một chú bé sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhiều bi kịch của tác giả
- Đoạn trích “Trong lòng mẹ” là chương 4 của tác phẩm gồm 9 chương
? Nhắc lại bố cục của đoạn trích? (chia đoạn? Nội dung từng đoạn?)
Hs: 3 phần
Đ1: (Mở bài): Từ đầu bằng cách đó: Nêu cảnh ngộ éo le của chú bé Hồng: Cha mất, mẹ đi tha phương cầu thực
Đ2: (Thân bài): Tiếp lạ thường: mặc dù bị người cô châm chọc, khích bác Hồng vẫn tin yêu mẹ, nên cuối cùng đã được gặp lại mẹ, được sống trong lòng mẹ dịu
êm, chứa chan hạnh phúc
Đ3: (Kết bài): Còn lại: Niềm hạnh phúc của tình mẫu tử
? Nhắc lại giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn trích?
c Trình bày cảm nhận?
? Trình bày cảm nhận của em về một số đoạn văn sau:
+ “Cô tôi chưa dứt câu thôi”
+ “Nếu người quay lại ấy là người khác sa mạc”
+ “Tôi ngồi trên lạ thường” (Gương mặt mẹ )
* Hướng dẫn dàn ý
Mở đoạn:
- Giới thiệu tác giả Nguyên Hồng, đoạn trích “Trong lòng mẹ” có nhiều câu văn sử dụng nhiều nghệ thuật hay có giá trị
- Dẫn dắt vào câu văn có sử dụng nghệ thuật hay cần phân tích
Thân đoạn:
- Trình bày cụ thể nội dung, nghệ thuật của từng câu
* Câu 1: “Cô tôi thôi”
- Nội dung: Tâm trạng uất ức, căm giận cao độ tột cùng của bé Hồng đối với những
cổ tục xã hội đầy đố kỵ thành kiến lúc bấy giờ, thể hiện niềm tin, tình yêu thương
mẹ mãnh liệt của bé Hồng
- Nghệ thuật: Đoạn văn tự sự giàu chất trữ tình
- Câu văn thứ nhất đã diễn tả được một cách cụ thể nỗi đau đớn tủi cực của bé Hồng trước những lời xúc xiểm của bà cô khiến cổ họng bé nghẹn ứ khóc không ra tiếng
- Câu văn thứ hai: là câu văn biểu cảm, hình ảnh so sánh đặc sắc, “những cổ tục
đầy đoạ mẹ tôi” được ví là “một vật như hòn gỗ”, cùng lời văn dồn dập câu văn dài, với các động từ mạnh mẽ cùng nằm trong một trường từ vựng chỉ hành động của răng làm nát một vật: vồ, cắn, nhai, nghiến với trường từ vựng chỉ sự vật: “hòn
đá, cục thuỷ tinh, mẩu gỗ” đó đồng thời cũng là phép liệt kê – ngoài ra còn sử
Trang 10dụng tính từ “nát vụn”, điệp từ “mà” đặc tả tâm trạng đau đớn, uất ức, căm giận cao
độ, tột cùng, ý nghĩ táo tợn, bất cần đầy phẫn nộ đã trào sôi như cơn giông tố trong lòng bé Hồng Đến đây, tình thương, niềm tin đối với người mẹ đã xui khiến người con hiếu thảo ấy suy nghĩ sâu hơn, xúc cảm rộng hơn Từ cảnh ngộ riêng của người
mẹ, từ những lời nói kích động của người cô bé Hồng nghĩ tới những cổ tục của xã hội, căm giận xã hội cũ đầy đố kỵ thành kiến đối với người phụ nữ gặp hoàn cảnh
éo le Qua đó ta hiểu được tình yêu thương vô cùng sâu sắc của bé Hồng đối với
mẹ, càng yêu mẹ bao nhiêu bé càng căm tức cổ tục đã đầy đoạ mẹ bấy nhiêu Từ câu chuyện riêng của đời mình, Nguyên Hồng đã truyền tới người đọc những nội dung mang ý nghĩa xã hội bằng những dòng văn đầy cảm xúc và những hình ảnh chi tiết đầy ấn tượng không thể nào quên Chúng ta cảm thông với nỗi đau thấm thía đồng thời rất mực trân trọng một bản lĩnh cứng cỏi, một tấm lòng thiết tha của người con rất mực tin và thương yêu mẹ
* Câu 2: “Nếu người thôi”
- Nội dung: Tình yêu thương và nỗi khao khát cháy bỏng tình mẹ
- PT: Đây là đoạn văn giàu chất biểu cảm
- Nỗi khát khao tình mẹ, được gặp mẹ đang cháy sôi trong tâm hồn đứa trẻ mồ côi
- Nếu nhận lầm mẹ không những làm bé Hồng thẹn mà còn tủi cực nữa nhưng giữa cái thẹn và cái tủi cực thì cái tủi cực làm cho bé Hồng đau đớn hơn, cái thẹn cũng
sẽ qua nhanh, còn cái tủi cực thì đau xót biết chừng nào
- Nhà văn đã sử dụng hình ảnh so sánh thật thấm thía, vô cùng xúc động về tình mẹ con, vô cùng độc đáo, hấp dẫn chính xác, gợi cảm để đặc tả tâm trạng xúc động của mình “Nếu người mạc” Bằng việc đặt hoàn cảnh thê thảm chết khát trên sa mạc của người khách bộ hành, tác giả đã diễn tả cảm giác thất vọng thành nỗi tuyệt vọng của bé Hồng Hy vọng tột cùng và cũng thất vọng tột cùng, tột cùng hạnh phúc, tột cùng đau khổ Nghệ thuật so sánh diễn tả nỗi khao khát cháy bỏng tình
mẹ như người bộ hành trên sa mạc khát nước Nó cũng diễn tả được sự thất vọng tủi cực nếu đó là ảo ảnh ở đây không phải là ảo ảnh nữa mà mẹ đã về với em bằng hình hài thật Đó là phong cách văn chương là cái sâu sắc nồng nhiệt riêng của Nguyên Hồng
* Câu 3: “Tôi ngồi lạ thường”
- Nội dung: Niềm sung sướng hạnh phúc vô biên của bé Hồng khi gặp mẹ, được ấm tròn trong lòng mẹ Đoạn văn tự sự giàu chất biểu cảm, lời văn say me dạt dào cảm xúc
- PT: Chỉ là một đoạn văn ngắn mà nhà văn đã sử dụng bao nhiêu động từ: “trông nhìn, ôm ấp, ngồi, áp, ngả, nhai, phả” cùng tính từ “tươi sáng, trong, mịn, tươi đẹp, thơm tho”, nhất là những động từ cùng trường nghĩa: “gương mặt, nước da, đôi mắt,
gò má, đùi, đầu, cánh tay, da thịt, khuôn miệng” miêu tả vô cùng sinh động niềm