Tích hợp với phần Tập làm văn ở bài nghị luận: về một vấn đề tư tưởng đạo lí … -Kĩ Năng: Tìm phân tích luận điểm, luận chứng trong văn chương nghị luận, so sánh cách viết của nhà văn và [r]
Trang 1Tiết: 106 Ngày soạn:10 -02-08 - Ngày giảng: 02-08
CHÓ SÓI VÀ CỪU TRONG THƠ NGỤ NGÔN CỦA
LA PHÔNG - TEN
I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
-Kiến Thức: Giúp học sinh tìm hiểu tác giả của bài nghị luận, đọc văn bản,
tìm hệ thống luâïn điểm của văn bản và hình ảnh của hai con vật dưới ngòi bút của nhà khoa học
-Kĩ Năng: Đọc văn bản nghị luận, phân tích hệ thống luận điểm trong văn bản
nghị luận
-Thái độ: Sống đúng đắn, cách nhìn cách nghĩ riêng của mình khi tạo lập một
văn bản
II-CHUẨN BỊ:
-Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV và một số sách tham khảo.
Bài soạn giảng, tranh sói và cừu non
-Học Sinh: Đọc kĩ văn bản và trả lời các câu hỏi trong SGK.
III- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1-Ổn định: (1’)
2-Kiểm tra 15’
+Câu hỏi:
1- Nêu sự hiểu biết của em về Vũ Khoan? (Khái quát)(2 điểm)
2- Tác giả viết bài này trong thời điểm nào của lịch sử? (3 điểm)
3- Nêu những điểm mạnh và điểm yếu của con người Việt Nam mà tác giả nêu trong bài viết? (5 điểm)
+Đáp án:
1- Vũ Khoan: nhà hoạt động chính trị, nhiều năm là Thứ trưởng Bộ ngoại giao, Bộ trưởng Bộ Thương mại, hiện là Phó Thủ tướng Chính phủ
2- Thời điểm mà tác giả viết bài này là vào đầu năm 2001, khi đất nước ta và toàn thế giới bước vào năm đầu tiên của thế kỉ mới
3- Điểm mạnh của con người Việt Nam là thông minh và nhạy bén với cái mới, cần cù sáng tạo, rất đoàn kết đùm bọc nhau trong thời kì chống ngoại xâm Bên cạnh đó cũng có nhiều điểm yếu cần khắc phục: thiếu kiến thức cơ bản,
Trang 2kém khả năng thực hành, thiếu đức tính tỉ mỉ, không coi trong nghiêm ngặt qui trình công nghệ, thiếu tính cộng đồng trong làm ăn
3-Bài mới: Giới thiệu (1’)
*HOẠT ĐỘNG 1: 35’
-Hướng dẫn tìm hiểu
chung
-Gọi HS đọc 3 chú thích
(*);(1);(4) SGK
-GV lưu ý cho học sinh 3
giọng đọc
+Trích thơ ngụ ngôn La
Phông-ten, đọc đúng nhịp
và lời của sói (dọa dẫm)
và cừu (van xin)
+Lời dẫn đoạn văn
nghiên cứu của
Buy-Phông: rõ ràng, khúc
chiết, mạch lạc
+Lời luận chứng của tác
giả H Ten
-Gọi HS đọc phần chú
thích còn lại –GV nhấn
mạnh những từ khó hiểu
H1- Văn bản thuộc thể
loại gì?
H2- Vấn đề nghị luận
trong văn bản là gì?
-GV bổ sung: Luận đề:
tìm hiểu bài thơ ngụ ngôn
“Chó sói và cừu” của La
Phông-ten; cụ thể hơn là
cách thể hiện hai nhân
-3HS đọc 3 chú thích
-HS chú ý lắng nghe
-3 HS đọc 3 phần của văn bản- 3 HS khác nhận xét cách đọc
-1HS đọc phần chú thích
*Thảo luận nhóm – cử đại diện trả lời
+Thể loại: Nghị luận văn học
+Luận đề: tìm hiểu bài thơ ngụ ngôn “Chó sói và cừu” của La Phông-ten
I- Tìm hiểu chung: 1- Tác giả:
-La Phông-ten (1) -Hi-pô-lít Ten (*) -Buy-phông (4) (HS đọc SGK)
2- Đọc văn bản:
3-Giải thích từ khó:
4- Thể loại:
- Nghị luận văn học
Trang 3vật chó sói và cừu non
của nhà thơ qua sự so
sánh với cách miêu tả,
nhận xét của nhà vạn vật
học Buy-phông
H3- Văn bản có thể chia
làm mấy phần? Nêu nội
dung cụ thể của từng
phần?
-GV phát phiếu học tập
có ghi 2 ý kiến- 3 phần
và 2 phần- để HS thảo
luận
=> GV kết luận 2 phần
*GV khái quát chốt nội
dung cơ bản của tiết 1 và
dặn dò chuẩn bị cho tiết
2
*Học sinh thảo luận – ghi vào phiếu học tập và đứng tại chỗ trả lời
+Văn bản chia làm 2 phần, mỗi phần so sánh theo trình tự ba bước
a- Hình ảnh con cừu:
+Dưới ngòi bút của La Phông-ten: dẫn nguyên văn thơ(1)
+Buy-phông: dẫn nguyên văn một đoạn nghiên cứu khoa học
+La phông-ten(2) : Lời nhận xét của tác giả
b- Hình ảnh chó sói:
+Trong thơ La phông – ten: lời nhận xét của tác giả
+Buy-Phông:Dẫn nguyên văn
+La Phông-ten (2) lời nhận xét của tác giả
-HS chú ý lắng nghe
5- Bố cục:
-Văn bản chia làm 2 phần
a- Từ đầu … như thế -Hình ảnh con cừu: Dưới ngòi bút của La Phông-ten và Buy-phông
b- phần còn lại -Hình ảnh chó sói dưới ngòi bút của La Phông-ten và buy-Phông
4-Hướng dẫn học tập: (5’)
-Về nhà đọc lại văn bản thật kĩ và trả lời các câu hỏi :
+Nhận xét sự khác nhau giữa nhận xét của nhà khoa học và nhà thơ khi cùng phản ảnh một đối tượng: cọ cừu (đoạn 1)
+Dưới ngòi bút của Buy-Phông con sói hiện ra như thế nào?
+Giữa La Phông-ten và Buy-Phông tả con sói có gì khác nhau
Trang 4IV- RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG:
TIẾT: 107 Ngày soạn:10-02-08 - Ngày giảng: -02-08
CHÓ SÓI VÀ CỪU TRONG THƠ NGỤ NGÔN LA PHÔNG-TEN (Trích La - phông - ten và thơ ngụ ngôn của ông) - Hi-pô-lít Ten -
I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: -Kiến Thức: Giúp HS thấy được. Tác giả đoạn nghị luận văn học đã dùng biện pháp so sánh hai hình tượng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn La Phông-ten với những dòng viết của nhà động vật học Buy-Phông cũng viết về hai con vật ấy nhằm làm nổi bật đặc trưng của sáng tác văn chương nghệ thuật: in đậm dấu ấn, cách nhìn, cách nghĩ riêng của nghệ sĩ Tích hợp với phần Tập làm văn ở bài nghị luận: về một vấn đề tư tưởng đạo lí … -Kĩ Năng: Tìm phân tích luận điểm, luận chứng trong văn chương nghị luận, so sánh cách viết của nhà văn và nhà khoa học cùng một đối tượng -Thái độ: Ý thức tìm hiểu nghiên cứu văn học nước ngoài II-CHUẨN BỊ: -Giáo viên:Chân dung La Phông-ten, một số bản dịch các bài thơ của ông -Học Sinh: đọc và soạn kĩ phần văn bản theo gợi ý ở tiết trước III- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1-Ổn định: (1’)
2-Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn 3 HS (3’)
3-Bài mới: Giới thiệu (1’)
*HOẠT ĐỘNG 2: 30’
-HD tìm hiểu văn bản
-Yêu cầu HS đọc lại
đoạn 1
-1 HS đọc – HS khác nhận xét
II- Tìm hiểu văn bản:
1- Hình tượng Cừu dưới ngòi bút của La Phông-ten và Buy-Phông:
Trang 5H1- Dưới con mắt của
nhà khoa học Buy-Phông,
Cừu là con vật như thế
nào?
H2- Trong cái nhìn của
nhà thơ, Cừu có phải là
con vật đần độn và sợ hải
không? Vì sao?
H3- Ngoài đặc điểm như
Buy-Phông tả, Cừu của
La Phông-ten còn có đặc
tính gì?
H4-Theo La Phông-ten,
chó sói có hoàn toàn là
tên bạo chúa khát máu
và đáng ghét hay không?
Vì sao?
H5-Chó sói là tên trộm
cướp nhưng bất hạnh, độc
ác mà khổ sở, là nhân vật
chính để La Phông-ten
làm nên hài kịch về sự
ngu ngốc Ý kiến của em
như thế nào?
*GV giảng: Chó sói độc
ác gian xảo muốn ăn thịt
Cừu non một cách hợp
-1 HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
*Nhà KH Buy-Phông:
+Cừu là con vật đần độn, sợ hải, thụ động, không biét trốn tránh nguy hiểm
-1HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
*Nhà thơ La Phông-ten:
+Ngoài những đặc tính trên, Cừu còn dịu dàng, tốt bụng, tội nghiệp đáng thương, giàu tình cảm
*HS thảo luận nhóm -Cừu có sợ sệt nhưng không đần độn
+Sắp bị sói ăn thịt mà Cừu vẫn dịu dàng, rành mạch đáp lời sói
+Cừu mẹ thể hiện tình mẫu tử cao đẹp là sự chịu đựng tự nguyện, hy sinh cho con bất chấp nguy hiểm
-1HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
*Theo nhà khoa học, chó sói đơn giản là tên bạo chúa khát máu đáng ghét
… sống gây hại, chết vô dụng, hôi hám, bẩn thỉu
*HS thảo luận nhóm – cử bạn khá trả lời – HS nhóm khác nhận xét
*Theo La Phông-ten:
-Chó sói là tính cách phức tạp, độc ác mà khổ
*Trong con mắt nhà khoa học Buy-Phông:
+Cừu là con vật đần độn, sợ hải, thụ động, không biét trốn tránh nguy hiểm
*Trong con mắt nhà thơ
La Phông-ten:
-Ngoài những đặc tính trên, Cừu còn dịu dàng, tốt bụng, tội nghiệp đáng thương, giàu tình cảm -Cừu có sợ sệt nhưng không đần độn
+Sắp bị sói ăn thịt mà Cừu vẫn dịu dàng, rành mạch đáp lời sói
+Cừu mẹ thể hiện tình mẫu tử cao đẹp là sự chịu đựng tự nguyện, hy sinh cho con bất chấp nguy hiểm
2- Hinh tượng chói sói trong cái nhìn của Buy Phông và La Phông-ten:
*Theo nhà khoa học:
Chó sói đơn giản là tên bạo chúa khát máu đáng ghét … sống gây hại, chết vô dụng, hôi hám, bẩn thỉu
*Theo La Phông-ten:
-Chó sói là tính cách phức tạp, độc ác mà khổ sở, trộm cướp bất hạnh, vụng về, gã vô lại thường xuyên đói meo, bị ăn
Trang 6pháp, nhưng những lí do
nó đưa ra đều vụng về sơ
hở bị Cừu non vạch trần,
bị dồn vào thế bí Cuối
cùng sói đành cứ ăn thịt
cừu non bất chấp lí do
H6- Theo em, Buy Phông
đã tả hai con vật bằng
phương pháp nào? Nhằm
mục đích gì?
H7- La Phông-ten, nhà
nghệ sĩ, ông cũng tả hai
con vật ấy bằng phương
pháp nào? Nhằm mục
đích gì?
*GV bình về đạo lí ở đời
H8- Cách luận chứng của
H Ten trong văn bản là
gì và như thế nào? Tác
dụng?
sở, trộm cướp bất hạnh, vụng về, gã vô lại thường xuyên đói meo, bị ăn đòn, truy đuổi đáng ghét và đáng thương
-Chó sói vừa là bi kịch độc ác vừa là hài kịch của sự ngu ngốc
*HS thảo luận 2 câu hỏi – cử đại diện trả lời
+Nhà khoa học tả chính xác khách quan dựa trên quan sát, nghiên cứu, phân tích để khái quát những đặc tính cơ bản của từng loài vật
+Nhà nghệ sĩ tả với quan sát tinh tế, nhạy cảm trái tim, trí tưởng tượng phong phú Đó là đặc điểm bản chất của sáng tạo nghệ thuật Người nghệ sĩ nhập thân vào đối tượng để giúp người đọc hiểu thêm, nghĩ thêm về đạo lí trên đời Đó là sự đối mặt giữa thiẹn và ác, kẻ yếu và kẻ mạnh Chú Cừu và sói đã được nhân hóa, nói năng, hành động như người với những tâm trạng khác nhau
-1 HS khá (giỏi) trả lời –
1 HS khác nhận xét
đòn, truy đuổi đáng ghét và đáng thương
-Chó sói vừa là bi kịch độc ác vừa là hài kịch của sự ngu ngốc
3-Sự sáng tạo của nhà nghệ sĩ:
*Nhà khoa học tả chính xác khách quan dựa trên ưuan sát, nghiên cứu, phân tích để khái quát những đặc tính cơ bản của từng loài vật
*Nhà nghệ sĩ tả với quan sát tinh tế, nhạy cảm trái tim, trí tưởng tượng phong phú Đó là đặc điểm bản chất của sáng tạo nghệ thuật Người nghệ sĩ nhập thân vào đối tượng để giúp người đọc hiểu thêm, nghĩ thêm về đạo lí trên đời Đó là sự đối mặt giữa thiẹn và ác, kẻ yếu và kẻ mạnh Chú Cừu và sói đã được nhân hóa, nói năng, hành động như người với những tâm trạng khác nhau
4- Nghệ thuật nghị luận
vủa H Ten:
-Phân tích, so sánh, chứng minh Tác dụng: Luận điểm được nổi bật, sáng tỏ, sống động, thuyết phục
Trang 7H9- Mạch lập luận trong
văn bản như thế nào? Tác
dụng?
*HOẠT ĐỘNG 3: 5’
-HD tổng kết
-Gọi HS đọc phần ghi
nhớ SGK
*HOẠT ĐỘNG 4: 3’
-Luyện tập:
-GV treo bảng phụ ghi
bài tập trắc nghiệm, yêu
cầu HS trả lời nhanh
+Phân tích, so sánh, chứng minh
+Tác dụng:Luận điểm được nổi bật, sáng tỏ, sống động, thuyết phục
- 1 HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
+Mạch nghị luận được triển khai theo trình tự:
từng con vật hiện ra dưới ngòi bút của La Phông-ten của Buy-Phông của
La Phông-ten Bố cục chặt chẽ
-1 HS đọc – HS khác nhận xét
- Mỗi tổ trả lời một bài
-Mạch nghị luận được triển khai theo trình tự: từng con vật hiện ra dưới ngòi bút của La Phông-ten của Buy-Phông của
La Phông-ten Bố cục chặt chẽ
III- Tổng kết:
Băng cách so sánh hình tượng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn La Phông-ten với những dòng viết về hai coh vật ấy của nhà khoa học Buy-Phông, H Ten nêu bật đặc trưng sáng tác của nghệ thuật là in đậm dấu ấn, cách nhìn, cách nghĩ riêng của nhà văn
IV- Luyện tập:
-Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm ở bảng phụ
4-Hướng dẫn học tập: (2’)
-Về nhà đọc lại văn bản và học kĩ bài giảng
-Trả lời câu hỏi: Quan điểm của H Ten có gần gũi với quan điểm của Nguyễn Đình Thi trong bài “Tiếng nói của văn nghệ” không? Vì sao?
-Đọc kĩ và soạn bài “Con Cò” của Chế Lan Viên
IV- RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG:
Trang 8
TIẾT: 108 Ngày soạn: 10-02-08 - Ngày giảng:
BÀI : NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ
TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ
I-MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
-Kiến Thức:+ Nắm được một kiểu bài nhị luận xã hội: nghị luận về một tư
tưởng, đạo lí
+Tích hợp với Văn qua văn bản “Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới”, với Tiếng Việt ở bài “Các thành phần biệt lập”
-Kĩ Năng: Nhận diện và rèn luyện kĩ năng viết một văn bản nghị luận xã
hội về một tư tưởng, đạo lí
-Thái độ: Có ý thức nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí.
II-CHUẨN BỊ:
-Giáo viên: bài soạn giảng, một số vấn đề tư tưởng, đạo lí để làm tư liệu
cho học sinh
-Học Sinh: Đọc kĩ bài và trả lời hệ thống câu hỏi SGK.
III- TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY:
1-Ổn định: (1’)
2-Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS (3’)
3-Bài mới: Giới thiệu (1’)
*HOẠT ĐỘNG 1: 13’
-HD bài tập tìm hiểu:
-GV gọi HS đọc văn bản
“Tri thức là sức mạnh”
? Văn bản “Tri thức là
sức mạnh bàn về vấn đề
gì?
? Văn bản đó có thể chia
làm mấy phần? Chỉ ra
nội dung của mỗi phần?
Và mối quan hệ giữa
-2 HS đọc văn bản
-1 HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
+Văn bản bàn về giá trị của tri thức khoa học và vai trò của người trí thức trong sự phát triển xã hội
*Các nhóm thảo luận – trả lời – HS khác nhận xét
+Văn bản chia làm 3
I- Bài tập tìm hiểu:
*Văn bản: Tri thức là sức mạnh.
1- Văn bản bàn về giá trị của tri thức khoa học và vai trò của người trí thức trong sự phát triển xã hội 2-Văn bản chia làm 3 phần:
.Mở bài (đoạn 1): nêu vấn đề cần bàn luận .Phần thân baig (2 đoạn tiếp theo): Nêu hai ví dụ chứng minh tri thức là sức
Trang 9? Đánh dấu các luận
điểm chính trong bài?
Các luận điểm ấy đã diễn
đạt được rõ ràng, dứt
khoát ý kiến người viết
chưa?
?- Văn bản đã sử dụng
phép lập luận nào là
chính? Các lập luận ấy có
thuyết phục hay không?
?- Bài nghị luận về một
vấn đề tư tưởng, đạo lí
(1) khác với bài nghị luận
về một sự việc, hiện
tượng đời sống (2) như
phần:
.Mở bài (đoạn 1): nêu vấn đề cần bàn luận
.Phần thân baig (2 đoạn tiếp theo): Nêu hai ví dụ chứng minh tri thức là sức mạnh
.Phần kết bài (đoạn còn lại): phê phán một số người không biết quí trọng tri thức, sử dụng không đúng chỗ
-Các nhóm đại diện trả lời – nhóm khác nhận xét
(Bảng phụ) +Các luận điểm trên đã diễn đạt được rõ ràng, dứt khoát ý kiến người viết
+Người viết muốn tô đậm nhấn mạnh hai ý:
.Tri thức là sức mạnh
.Vai trò to lớn của tri thức trên mọi lĩnh vực của đời sống
-1 HS trả lời – 1 HS khác nhận xét
+Văn bản sử dụng phép lập luận chứng minh là chủ yếu -> có sức thuyết phục giúp người đọc nhận thức được vai trò của tri thức và người tri thức đối với sự tiến bộ của xã hội
-1 HS khá trả lời – 1 HS khác nhận xét
mạnh
.Phần kết bài (đoạn còn lại): phê phán một số người không biết quí trọng tri thức, sử dụng không đúng chỗ
*Mối quan hệ giữa các phần là chặt chẽ, cụ thể -Mở bài: Nêu vấn đề -Thân bài: Lập luận chứng minh vấn đề
-Kết bài: Mở rộng vấn đề để bàn luận
3- Các câu mang luận điểm trong bài:
(Bảng phụ) +Các luận điểm trên đã diễn đạt được rõ ràng, dứt khoát ý kiến người viết
+Người viết muốn tô đậm nhấn mạnh hai ý:
.Tri thức là sức mạnh .Vai trò to lớn của tri thức trên mọi lĩnh vực của đời sống
4- Phép lập luận chính: Văn bản sử dụng phép lập luận chứng minh là chủ yếu -> có sức thuyết phục giúp người đọc nhận thức được vai trò của tri thức và người tri thức đối với sự tiến bộ của xã hội 5-Bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí (1) khác với bài nghị luận về một sự việc, hiện
Trang 10thế nào?
*HOẠT ĐỘNG 2: 7’
-HD nội dung bài học:
Gọi HS đọc chậm, rõ
phần ghi nhớ SGK
*HOẠT ĐỘNG 3: 15’
-HD luyện tập:
-Yêu cầu HS đọc và tìm
hiểu văn bản “Thời gian
+(1)Bắt đầu từ tư tưởng đạo lí, sau đó dùng lập luận giải thích, chứng minh, giải thích … để thguyết phục người đọc nhận thức đúng vấn đề tư tưởng, đạo lí đó
+(2)Xuất phát từ thực tế đời sống (các sự việc, hiện tượng) để khái quát thành một vấn đề tư tưởng đạo lí
1 HS đọc – 1 HS khác nhận xét
-1 HS đọc, cả lớp theo dõi, thảo luận nhóm, cử
tượng đời sống (2):
+(1)Bắt đầu từ tư tưởng đạo lí, sau đó dùng lập luận giải thích, chứng minh, giải thích … để thguyết phục người đọc nhận thức đúng vấn đề tư tưởng, đạo lí đó
+(2)Xuất phát từ thực tế đời sống (các sự việc, hiện tượng) để khái quát thành một vấn đề tư tưởng đạo lí
II- Bài học 1- Nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí là:
bàn về vấn đề thuộc tư tưởng, đạo đức, lối sống,
… của con người
2- Yêu cầu về nội dung
của bài nghị luận này là:
phải làm sáng tỏ các vấn đề đạo lí bằng cách giải thích, chứng minh, so sánh, đối chiếu, phân tích, … để chỉ ra chỗ đúng (sai) của một tư tưởng nào đó, nhằm khẳng định
tư tưởng của người viết
3- Về hình thức: bài viết
phải có bố cục ba phần; có luận điểm đúmg đắn, sáng tỏ, lời văn chính xác sinh động
III- Luyện tập:
*Tìm hiểu văn bản: Thời gian là vàng.
1-Văn bản thuộc loại