Tự chọn NV 6 Lê Thị Thanh Trường TH-THCS Thanh Lương-Văn Chấn-Yên Bái những sự vật,hiện tượng ,đặc điểm…mà TVchưa có từ thích hợp để biểu thị GV bæ sung :Lµ nh÷ng tõ cña mét ng«n ng÷ ®î[r]
Trang 11
Tuần 1,2,3,4 : Tiết 1,2,3,4
Ngày soạn: 16/ 8/ 2009
A/ Mục tiêu:
Sau khi học xong 4 tiết học này hs có khả năng:
Biết :- Nắm được qui trình tiếp xúc vb
- Biết đọc đúng yêu cầu 1VB,tóm tắt được VB tự sự
Hiểu: Phương thức biểu đạt của VB
Kỹ năng: Đọc diễn cảm các VB,
- Tìm hiểu về tác giả,nguồn gốc xuất xứ tác phẩm
- Cách chia bố cục VB
B/ Các tài liệu bổ trợ:
- SGK,SGV Ngữ văn 6
- Một số vb đã học ở lớp5
- Bình giảng văn 6
C/ Nội dung:
GV nêu yêu cầu nội dung tiết học
Phân chia thời gian 4 tiết
Tiết 1:
Ngày dạy: 18/8/2008
? Em hãy kể tên 1 số bài văn ,bài thơ đã
học ở lớp 5?
? Thông thường các em sẽ được hướng
dẫn tìm hiểu những gì về VB đó
(Các bài văn ,bài thơ gọi là văn bản sẽ
học ở tiết sau)
GV:Tuỳ từng VB mà khai thác các bước
trên một cách hợp lý
? Thế nào là đọc đúng
GV: Đọc mẫu một số đoạn trong văn
bản SGK
Gọi HS đọc -2 em đọc
Nhận xét cách đọc và giáo viên sửa chữa
? Trong tiếng việt gồm các thanh điệu
nào
GV: Các em cần phát âm đúng các thanh
điệu
I/Qui trình tiếp xúc văn bản
1/Hướng dẫn cách đọc văn bản
*Đọc đúng
- Đọc to , rõ ràng ,đọc lưu loát
*Phát âm đúng Các thanh điệu sau :
- Hỏi ( ? )
- Huyền ( \ )
- Ngã (
- Nặng ( )
Trang 2GV nêu các lỗi hs ở địa phương hay mắc
phải
? Thế nào là đọc đúng ngữ pháp
Các bước tiếp theo khi tìm hiểu văn bản
sẽ là :
GV: Yêu cầu HS giở sgk trang 5 đọc vb
theo y/c trên
HS nhận xét cách đọc của bạn
GV sửa chữa
Vì là vb thuộc vhdg truyền miệng nên
không có tác giả cụ thể
? Hãy nêu thể loại của truyện?
? Thế nào là truyền thuyết?
Lệnh:Hãy đọc lại văn bản
2 hs đọc-GV nhận xét,sửa chữa
? Hãy cho biết ngôi kể của truyện
Truyện có những nhân vật nào?
Phương thức biểu đạt của truyện?
? Hãy chia bố cục VB
? Tóm tắt lại truyện
(3 HS tóm tắt-GV bổ sung)
? Hãy tìm những tiếng có phụ âm đầu
viết :Tr/ ch , ở trong bài em vừa đọc
- Sắc ( / )
Ví dụ : Nghễng ngãng , ngớ ngẩn
*Đọc đúng chính tả
Phân biệt được các phụ âm :
- L/n ,s / x , ch / tr , gi/ r /d
*Đọc đúng ngữ pháp
- Đọc đúng dấu câu + Ngắt ở dấu phẩy + Nghỉ ở dấu chấm
+ Dấu …kéo dài 2/ Tìm hiểu tác giả
3/ Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm 4/ Thể loại VB
5/ Phương thức biểu đạt 6/ Ngôi kể
7/Nhân vật chính ,phụ 8/ Bố cục VB
9/ Tóm tắt vb II/Thực hành tiếp xúc VB 1/VB:Con Rồng cháu Tiên
-Thể loại:Truyền thuyết
*Là loại truyện dg kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ,thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo…
Ngôi kể:Thứ 3 Nhân vật:Lạc Long Quân và Âu Cơ
PTBĐ:Tự sự -Bố cục: 3 đoạn -Tóm tắt
Bài : Con Rồng cháu Tiên
- Trồng trọt - Triều ( đình )
- Chăn( nuôi ) ( Con ) trai
- Truyền ( nối ) - Trăm trứng
Trang 36
Tiết 2:
Ngày dạy: 25/8/2009
Yêu cầu hs giở sgk trang 19
Gọi 3 em đọc vb
Bạn nhận xét sửa chữa cách đọc
? Hãy nêu thể loại của truyện
? PTBĐ chính là gì?
? Truyện dùng ngôi kể thứ mấy
? Nhân vật có những ai
? Chia bố cục VB
? Kể lại ngắn gọn nội dung câu chuyện?
? Nêu nội dung ý nghĩa truyện ?
? Theo em các chi tiết sau có ý nghĩa như
thế nào
-HS suy nghĩ nhớ lại kiến thức đã học –
phát biểu
? Nêu nội dung ý nghĩa của chi tiết này
? Theo em chi tiết này có ý như thế nào
Tiết 3:
Ngày dạy: 1/9/2009.
? Nhắc lại cách đọc văn bản này
GV gọi học sinh đọc đúng yêu cầu
- Đọc to rõ ràng , lưu loát
- Cha … - Chuyện
- Chàng -( Tuyệt ) trần 2/VB:Thánh Gióng
-Thể loại:Truyền thuyết -PTBĐ :TS
-Nhân vật:Thánh Gióng,bà mẹ ,sứ giả,dân làng………
-Bố cục: 3 đoạn -Tóm tắtVB:
- Các chi tiết có ý nghiã:
a, Tiếng nói đầu tiên của chú bé là tiếng nói đánh giặc
=> Đây là chi tiết thần kì mang nhiều ý nghĩa:
- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước trong hình tượng Gióng ý thức đối với đất nước
được đặt lên hàng đầu với người anh hùng
- ý thức đánh giặc cứu nước tạo cho người anh hùng những khả năng ,hành động khác thường ,thần kì
- Gióng là hình ảnh của nhân dân…
b Bà con góp gạo nuôi Gióng
- Gióng lớn lên bằng thức ăn đồ uống của nhân dân ND rất yêu nước ai cũng mong Gióng lớn nhanh để đánh giặc cứu nước
…Gióng tiêu biểu cho sức mạnh toàn dân
c Gióng lớn nhanh như thổi vươn vai thành tráng sĩ
- Gióng vươn vai là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc , về tinh thần của DT trước nạn ngoại xâm Khi đất nước trong tình thế cấp bách thì đòi hỏi dân tộc vươn lên một tầm vóc…
.3/VB:Sơn Tinh-Thuỷ Tinh
Trang 4- Phát âm đúng các thanh điệu
- Đọc đúng chính tả , đọc đúng ngữ
pháp
Gv gọi học sinh đọc
Học sinh nhận xét cách đọc của bạn
GV sửa chữa
Tuyên dương những em đọc đúng đọc
hay
Học sinh đọc diễn cảm
Gọi 2 hs đọc vb
GV nhận xét,sửa lỗi
?Nêu thể loại của truyện
?Ngôi kể thứ mấy
? Truyện có những nhân vật nào?NV nào
là chính?
?Tóm tắt lại truyện bằng lời văn của em
(HS tóm tắt-bổ sung)
-Tập kể diễn cảm trước lớp
? Từ truyện STTT Em nghĩ gì về chủ
trương xây dựng củng cố đê điều,nghiêm
cấm nạn phá rừng,đồng thời trồng thêm
hàng triệu héc ta rừng của nhà nước ta
trong giai đoạn hiện nay?
? Hãy kể tên một số truyện kể dg có liên
quan đến thời vua Hùng?
Tiết 4:
Ngày dạy: 8/9/2009.
Yêu cầu hs giở sgk trang 39
Gọi 1 hs đọc đoạn từ đầu đến(để họ giết
giặc)
-hs đọc tiếp đến hết –gv+hs nhận xét
cách đọc
? Sự tích Hồ Gươm ra đời vào thời điểm
lịch sử nào
A.Trước khi quân Minh xâm lược nước
ta(1407)
B.Trong thời kỳ kháng chiến chống
giặc Minh
C.Sau chiến thắng chống quân Minh
xâm lược
D.Sau khi Lê Lợi dời đô từ Tây Đô về
kinh thành
? Truyện gắn với sự kiện ls nào?
Thể loại:Truyền thuyết
- PTBĐ: Tự sự
- Ngôi kể: Thứ 3 -Nhân vật: ST,TT,Mị Nương,vua Hùng
- Sự tích dưa hấu,Bánh chưng bánh dày
4/VB:Sự tích Hồ Gươm
-Thời điểm sáng tác:
Cuộc kháng chiến chống quân Minh gian khổ nhưng thắng lợi vẻ vang của nghĩa quân Lam Sơn
Trang 58
? PTBĐ chính của vb là
? Hãy chia bố cục VB
? Tại sao chúng ta khẳng định Sự tích Hồ
Gươm là một truyền thuyết
A.Ghi chép hiện thực ls cuộc kc chống
quân Minh
B.Kể về hoạt động của Lê Lợi và nghĩa
quân trong quá trình kn
C.Câu chuyện lịch sử về Lê Lợi và cuộc
kn chống quân Minh được kể lại bằng trí
tưởng tượng ,bằng sự sáng tạo lại hiện
thực ls
D.Câu chuyện được sáng tạo nhờ trí
tưởng tượng của tác giả
? Hãy kể ra các nhân vật trong truyện
? Hồ Gươm còn có tên gọi nào khác,hãy
khoanh tròn vào chữ cái đầu câu
A Lục Thuỷ
B Hoàn Kiếm
C Tả Vọng
Đ Hồ Tây
-Bố cục:2 đoạn-Đoạn 1:từ đầu đến’’tên giặc nào trên đất nước ta’’
-Đoạn 2:còn lại(Sự tích Lê Lợi trả gươm)
- Nhân vật:
* Củng cố:
Giáo viên khái quát lại toàn bài
* Dặn dò: Nhắc học sinh chuẩn bị cho các tiết sau: Ôn tập về từ
***************************************************
Kiểm tra giáo án.
Trang 6
Ngày soạn : 13/9/2009
TUầN 5,6,7,8 Tiết 5 ,6,7,8
Ôn tập về từ
A/ Mục tiêu:
Học xong 4 tiết của bài HS có khả năng:
- Biết nắm vững các kiến thức về từ vừa học:Cấu tạo từ TV,từ mượn,nghĩa
của từ,từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ,lỗi dùng từ…
- Hiểu sâu hơn ,kỹ hơn về lý thuyết để vận dụng bài tập
- Kỹ năng làm được các bài tập trắc nghiệm,bài tập tự luận
B.Các tài liệu bổ trợ:
- SGK,SGV Ngữ văn 6
- Bài tập trắc nghiệm 6
C/ Nội dung:
GVnêu yêu cầu nội dung tiết học
Tiết 5
Ngày dạy:15/9/2009
Hãy vẽ sơ đồ cấu tạo từ TV
(1 HS lên bảng vẽ)
I/ Từ và cấu tạo từ TV
1/ Lý thuyết:
Từ
Từ đơn Từ phức
Từ ghép Từ láy
? Từ là gì
? Tiếng và từ có gì khác nhau
? Em hãy phân biệt từ đơn và từ
phức Cho ví dụ
? Phân biệt từ ghép và từ láy
- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu
- Tiếng là đơn vị phát âm cơ bản., bản thân tiếng không có nghĩa Tiếng cấu tạo nên từ Tiếng có thể ding để tạo câu
- Từ là đơn vị ngữ âm nhỏ nhất ding để đặt câu
* Phân biệt từ đơn và từ phức
- Từ chỉ có một tiếng là từ đơn
- Gồm hai hoặc nhiều tiếng là từ ghép
Ví dụ : Mưa , gió , nắng … Chăn nuôi , trồng trọt , ăn ở…
* Phân biệt từ ghép với từ láy
- Nếu từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng
có quan hệ với nhau về nghĩa là từ ghép
Ví dụ : Trồng trọt , chăn nuôi
- Nếu từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng là
Trang 710
? Từ ghép và từ láy có gì giống
và khác nhau
? Thế nào là từ ghép?
? Thế nào là từ láy?Cho ví dụ?
? Chú ý phân biệt ntn?
GV chia bài tập trắc nghiệm cho
các nhóm làm (bài 1-mỗi nhóm 1
ý)
từ láy
Ví dụ : Khúc khích , loắt choắt ,xinh xinh…
Giống nhau
- Từ láy và tư ghép đều gồm hai hoặc nhiều tiếng trở lên
khác nhau
- Từ ghép gồm hai hoặc nhiều tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa
- Còn từ láy gồm hai hoặc nhiều tiếng có quan hệ với nhau về láy âm
2/ Luyện tập
* Bài 1 : Khoanh tròn trước ý trả lời đúng:
a, Đơn vị cấu tạo từ Tiếng việt là gì ?
A Tiếng
B Từ
C Ngữ
D Câu b/Từ phức gồm có bao nhiêu tiếng?
A Một
B Hai
C Nhiều hơn
D Hai hoặc nhiều hơn hai
GV đưa bài tập trên bảng phụ
Gọi hs lên bảng gạch
Nhận xét
*Bài tập 2
*Gạch chân những từ ghép trong đoạn thơ sau:
‘’Đất nước là nơi dân mình đoàn tụ Đất là nơi chim về
Nước là nơi Rồng ở Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng’’
Gọi hs lên bảng điền
*Bài tập 3 Xếp các từ sau vào 2cột cho đúng:
Xôm xốp, trang trại, lung linh, cây cỏ, sằng sặc
Từ ghép Từ láy
……… ………
……… ………
……… ………
HS viết đoạn văn
GV gọi học sinh đọc
Nhận xét – Sửa chữa
Bài 4:
Viết đoạn văn miêu tả cảnh sân trường trong giờ ra chơi Đoạn văn có sử dụng ít nhất 5 từ láy
Tiết 6:
Ngày dạy:22/9/2009 II/ Từ mượn
1/ Khái niệm:
? Thế nào là từ mượn - Là những từ mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị
Trang 8những sự vật,hiện tượng ,đặc điểm…mà TVchưa có
từ thích hợp để biểu thị
GV bổ sung :Là những từ của một ngôn ngữ được nhập vào ngôn ngữ khác và được bản ngữ hoá điều này Có nghĩa là những từ vay mượn khi ding phải được cảI tạo lại để sao cho có hình thức ngữ âm ,đặc điểm ngữ pháp phù hợp , với hệ thống ngữ âm ngữ pháp của ngôn ngữ vay mượn ,do sự tiếp súc, do mối liên hệ trên nhiều lĩnh vực khác nhau của
đời sống chính trị , văn hoá, kinh tế
? Nêu cách thức vay mượn từ
? Trong Ngữ văn 6 từ mượn được
hiểu NTN
? Bộ phận từ mượn quan trọng
nhất trong TV là gì?
?Vốn từ mượn chủ yếu từ nước
nào?
* Cách thức vay mượn
- Mượn hoàn toàn : Mượn cả ý nghĩa lẫn âm thanh của từ nước ngoài
Ví dụ : Mít tinh , xà phòng
- Dịch ý : Là ding các hình vị thuần việt hay Hán Việt để dịch nghĩa của các hình vị trong các từ ấn -
Âu
- Trong SGK Ngữ văn 6 thì từ mượn trong tiếng việt
được hiểu hẹp hơn : Đó là những từ mà TV vay mượn cả âm thanh lẫn ngữ nghĩa của từ trong một ngôn ngữ khác
Ví dụ : Anh , Pháp , Nga
- Nhưng bộ phận mượn từ quan trọng nhất là mượn của tiếng Hán , từ thời nhà Đường gọi là Hán Việt
? Lý do của việc vay mượn từ
trong TV là gì?
A TV chưa có từ biểu thị hoặc
biểu thị không chính xác
B Do có một thời gian dài bị
nước ngoài đô hộ
C TV cần có sự vay mượn để đổi
mới và phát triển
D Nhằm làm phong phú TV
*Lí do mượn từ :
D Nhằm làm phong phú TV
HS chia 2 nhóm làm bài tập
GVnêu nội dung bài tập
Gạch chân các từ mượn và xếp
chúng vào những vị trí phù hợp với
nguồn gốc của nó:
Ăn uống,ăn,ẩm thực,văn hoá,học
sinh,người dạy,khí hậu,không
gian,quốc gia,hoà bình,ti vi,pa –
ra –bôn,ô tô,xe
lửa,tuốc-nơ-vít,ten-nit,nước,sông,pê đan,lo
2/ Bài tập
*Bài tập 1
Từ mượn tiếng Hán Từ mượn tiếng
Pháp ,Anh ……… ………
……… ………
……… ………
……… ………
………
……… ………
Trang 912
lắng,vui vẻ
Tiết 7:
Ngày dạy:29/9/2009
III/ Nghĩa của từ
? Từ là gì
? Mặt hình thức là gì
? Thế nào là mặt nội dung
? Vai trò của từ trong hoạt động
giao tiếp như thế nào ?
? Thế nào là quan hệ lựa chọn
? Thế nào là quan hệ cú đoạn
? Nghĩa của từ gồm có những cách
hiểu nào
1/ Khái niệm về từ
Từ là đơn vị hai mặt trong ngôn ngữ
- Mặt hình thức : mang tính vật chất là một tập hợp gồm 3 thành phần
+ Hình thức ngữ âm + Hình thức cấu tạo + Hình thức ngữ pháp
- Mặt nội dung : ( còn gọi mặt nghĩa ) mang tính tinh thần và là một tập hợp gồm các thành phần + Nghĩa biểu vật
+ Nghĩa biểu niệm + Nghĩa biểu thái Vì nội dung của từ là một tập hợp nhiều nét nghĩa
và mang tính tinh thần nên việc nắm bắt nghĩa của
từ không dễ dàng
- Trong hoạt động giao tiếp từ không tồn tại một cách biệt lập mà thường nằm trong nhiều mối quan
hệ khác nhau + Quan hệ lựa chọn (quan hệ dọc
Từ có quan hệ với từ khác trong cùng một trường quan hệ với các từ đồng nghĩa , gần nghĩa , trái nghĩa
+ mối quan hệ cú đoạn ( quan hệ ngang ) : -Từ gắn chặt với các từ khác trong sự kết hợp theo qui tắc ngữ pháp tạo thành cụm từ , tạo thành câu
- Nghĩa của từ là khái niệm về sự vật khách quan
được phản ánh vào tron ngôn ngữ , là tập hợp những nét nghĩa khu biệt
2/Cách hiểu về nghĩa của từ
1 Cho sẵn một số từ và nét nghĩa phù hợp với từng
từ nhưng sắp xếp không theo trình tự
Ví dụ : Điền từ :Đề bạt , đề cử ,đề xuất ,đề bào vào chỗ trống
+……….Trình bầy ý kiến hay nguyện vọng lên cấp trên
+……… Cử ai đó giữ chức vụ cao hơn
+ ……….Giới thiệu ra để chọn hoặc bầu cử
Trang 10+ Đưa vấn đề ra để xem xét giải quyết
2 Chọn từ điền ,kiểm tra việc hiểu nghĩa
Ví dụ : Chúng ta thà …………hi sinh tất cả chứ không chịu mất nước , không chịu làm nô lệ
? Thế nào là nghĩa của từ
? Có những cách giải thích nghĩa
của từ nào?
3/ Khái niệm nghĩa của từ: Là nội dung mà từ biểu
thị
- Có 2 cách giải nghĩa từ:
+/ Trình bày khái niệm mà từ biểu thị +/ Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa với
từ cần giải thích -VD:Lẫm liệt : Hùng dũng,oai nghiêm
(giải nghĩa theo cách đưa ra từ trái nghĩa với nó)
? Gv nêu nội dung bài tập
Mỗi bên lớp làm 1 từ
GV đưa ra các đáp án cho hs lựa
chọn
4 /Bài tập
*BT 1:Giải thích các từ sau:
-Rung rinh -Hèn nhát
*BT 2:khi giải thích’’ câù hôn’’là:xin được làm vợ
là đã giải thích từ theo cách nào?
A.Dùng từ trái nghĩa với từ cần được giải thích
B.Trình bày khái niệm mà từ biểu thị.
C.Dùng từ trái nghĩa với từ cần được giải thích D.Miêu tả hành động hết hợp với trình bày khái niệm mà từ biểu thị
? GiảI thích nghĩa của từ chín
trong các câu sau
? Đặt câu với các từ chín theo các
nét nghĩa trên
Bài 3:
-Vườn cam chín đỏ => Quả ở vào giai đoạn phát
triển đầy đủ nhất thường có màu đỏ hoặc vàng , có hương thơm vị ngọt
- Trước khi quyết định phải suy nghĩ cho chín chắn
=> Sự suy nghĩ ở mức đầy đủ để được hiệu quả
- Ngượng chín cả mặt => Màu da đỏ ửng lên
Đặt câu
- Trên cây, hồng xiêm đã bắt đầu chín
- Gò má cao chín như quả bồ quân
- Tài năng của anh ấy đang chín rộ
Tiết 8:
Ngày dạy: 6/10/2009 IV/ Từ nhiều nghĩa và hiện tượng
chuyển nghĩa của từ.