chu ban thanh cong, tài kiệu nói về môn ngữ văn 6 ở trường thpt lllllllllllllllllls ssssssssssssssssdsdsd s ssssssssssssssssssssssssssssssssssssssssss s ddddddddddddeeeeeeeeeeeeee rtetreteed Df đr dffdfs
Trang 1Tuần 1,2,3,4 Ngày soạn: 18/ 8/ 2013
Tiết 1,2,3,4
Tiếp xúc văn bản
A/ M ụ c tiêu :
Sau khi học xong 4 tiết học này hs có khả năng:
Biết:- Nắm được qui trình tiếp xúc vb
- Biết đọc đúng yêu cầu 1VB, tóm tắt được VB tự sự
Hiểu: Phương thức biểu đạt của VB
GV nêu yêu cầu nội dung tiết học
Phân chia thời gian 4 tiết
Nhận xét cách đọc và giáo viên sửa chữa
? Trong tiếng việt gồm các thanh điệu
Trang 2? Hãy nêu thể loại của truyện?
? Thế nào là truyền thuyết?
Lệnh: Hãy đọc lại văn bản
2 hs đọc -GV nhận xét, sửa chữa
? Hãy cho biết ngôi kể của truyện
Truyện có những nhân vật nào?
Phương thức biểu đạt của truyệnP?
? Hãy chia bố cục VB
? Tóm tắt lại truyện
(3 HS tóm tắt -GV bổ sung)
? Hãy tìm những tiếng có phụ âm đầu
viết:Tr/ ch , ở trong bài em vừa đọc
Ví dụ: Nghễng ngãng, ngớ ngẩn
*Đọc đúng chính tả Phân biệt được các phụ âm:
- L/n ,s / x , ch / tr , gi/ r /d
*Đọc đúng ngữ pháp
- Đọc đúng dấu câu+ Ngắt ở dấu phẩy+ Nghỉ ở dấu chấm
+ Dấu …kéo dài2/ Tìm hiểu tác giả3/ Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm4/ Thể loại VB
5/ Phương thức biểu đạt6/ Ngôi kể
7/Nhân vật chính, phụ 8/ Bố cục VB
9/ Tóm tắt vb
II/Th ự c hành ti ế p xúc VB
1/VB: Con R ồ ng cháu Tiê n
-Thể loại: Truyền thuyết
*Là loại truyện dg kể về các nhân vật và sựkiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ,thường có yếu tố tưởng tượng kì ảo …
Ngôi kể: Thứ 3Nhân vật: Lạc Long Quân và Âu C ơPTBĐ: Tự sự
-Bố cục: 3 đoạn-Tóm tắt
Bài: Con Rồng cháu Tiên
- Trồng trọt - Triều (đình ®)
- Chăn (nuôi n) ( Con ) trai
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
2
Trang 3? Kể lại ngắn gọn nội dung câu chuyện?
? Nêu nội dung ý nghĩa truyện?
? Theo em các chi tiết sau có ý nghĩa như
thế nào
-HS suy nghĩ nhớ lại kiến thức đã học –
phát biểu
? Nêu nội dung ý nghĩa của chi tiết này
? Theo em chi tiết này có ý như thế nào
Ti
ế t 3 :
Ngày soạn: 7/ 9/ 2013
? Nhắc lại cách đọc văn bản này
- Truyền (nối n) - Trăm trứng
- Các chi tiết có ý nghiã:
a, Tiếng nói đầu tiên của chú bé là tiếng nóiđánh giặc
=> Đây là chi tiết thần kì mang nhiều ý nghĩa:
- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước tronghình tượng Gióng .ý thức đối với đất nướcđược đặt lên hàng đầu với người anh hùng
- ý thức đánh giặc cứu nước tạo cho người anhhùng những khả năng, hành động khácthường , thần kì
- Gióng là hình ảnh của nhân dân…
b Bà con góp gạo nuôi Gióng
- Gióng lớn lên bằng thức ăn đồ uống củanhân dân ND rất yêu nước ai cũng mongGióng lớn nhanh để đánh giặc cứu nước …Gióng tiêu biểu cho sức mạnh toàn dân
c Gióng lớn nhanh như thổi vươn vai thànhtráng sĩ
- Gióng vươn vai là tượng đài bất hủ về sựtrưởng thành vượt bậc, về tinh thần của DTtrước nạn ngoại xâm Khi đất nước trong tìnhthế cấp bách thì đòi hỏi dân tộc vươn lên mộttầm vóc…
.3/VB: S ơ n Tinh-Thu ỷ Tinh
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
3
Trang 4GV gọi học sinh đọc đúng yêu cầu
trồng thêm hàng triệu héc ta rừng của
nhà nước ta trong giai đoạn hiện nay?
? Hãy kể tên một số truyện kể dg có liên
quan đến thời vua Hùng?
Ti ế t 4 :
Ngày dạy: 8/9/2009.
Yêu cầu hs giở sgk trang 39
Gọi 1 hs đọc đoạn từ đầu đến (để họ giết
C.Sau chiến thắng chống quân Minh
Thể loại: Truyền thuyết
- PTBĐ: Tự sự
- Ngôi kể: Thứ 3-Nhân vật: ST,TT, Mị Nương, vua Hùng
- Sự tích dưa hấu, Bánh chưng bánh dày
4/VB: Sự tích Hồ Gươm
-Thời điểm sáng tác:
Cuộc kháng chiến chống quân Minh gian khổnhưng thắng lợi vẻ vang của nghĩa quân LamSơn
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
4
Trang 5Gươm là một truyền thuyết
A.Ghi chép hiện thực ls cuộc kc chống
quân Minh
B.Kể về hoạt động của Lê Lợi và nghĩa
quân trong quá trình kn
C.Câu chuyện lịch sử về Lê Lợi và cuộc
kn chống quân Minh được kể lại bằng trí
tưởng tượng, bằng sự sáng tạo lại hiện
thực ls
D.Câu chuyện được sáng tạo nhờ trí
tưởng tượng của tác giả
? Hãy kể ra các nhân vật trong truyện
? Hồ Gươm còn có tên gọi nào khác,
hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu câu
Trang 6Học xong 4 tiết của bài HS có khả năng:
- Biết nắm vững các kiến thức về từ vừa học: Cấu tạo từ TV, từ mượn, nghĩa
của từ, từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ, lỗi dùng từ…
- Hiểu sâu hơn, kỹ hơn về lý thuyết để vận dụng bài tập
- Kỹ năng làm được các bài tập trắc nghiệm, bài tập tự luận
B.Các tài li ệ u b ổ tr ợ :
- SGK, SGV Ngữ văn 6
- Bài tập trắc nghiệm 6
C/ N ộ i dung :
GVnêu yêu cầu nội dung tiết học
Từ đơn Từ phức
- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu
- Tiếng là đơn vị phát âm cơ bản., bản thân tiếng không có nghĩa Tiếng cấu tạo nên từ Tiếng có thể ding
* Phân bi ệ t t ừ ghép v ớ i t ừ láy
- Nếu từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng
có quan hệ với nhau về nghĩa là từ ghép
Ví dụ: Trồng trọt, chăn nuôi
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
6
Trang 7? Phân biệt từ ghép và từ láy
* Bài 1 : Khoanh tròn trước ý trả lời đúng:
a, Đơn vị cấu tạo từ Tiếng việt là gì?
A Tiếng
B Từ
C Ngữ
D Câu b/Từ phức gồm có bao nhiêu tiếng?
A Một
B Hai
C Nhiều hơn
D Hai hoặc nhiều hơn hai
GV đưa bài tập trên bảng phụ
Gọi hs lên bảng gạch
Nhận xét
*Bài tập 2
*Gạch chân những từ ghép trong đoạn thơ sau:
‘’Đất nước là nơi dân mình đoàn tụ Đất là nơi chim về
Nước là nơi Rồng ở Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng’’
Gọi hs lên bảng điền
*Bài tập 3Xếp các từ sau vào 2cột cho đúng:
Xôm xốp, trang trại, lung linh, cây cỏ, sằng sặc
Trang 8? Thế nào là từ mượn - Là những từ mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị
những sự vật, hiện tượng , đặc điểm…mà TVchưa có từthích hợp để biểu thị
GV bổ sung: Là những từ của một ngôn ngữ được nhập vào ngôn ngữ khác và được bản ngữ hoá điều này Có nghĩa là những từ vay mượn khi ding phải được cảI tạo lại để sao cho có hình thức ngữ âm , đặc điểm ngữ pháp phù hợp , với hệ thống ngữ âm ngữ pháp của ngôn ngữ vay mượn, do sự tiếp súc, do mối liên hệ trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống chính trị, văn hoá, kinh tế
? Nêu cách thức vay mượn từ
? Trong Ngữ văn 6 từ mượn được
- Dịch ý: Là ding các hình vị thuần việt hay Hán Việt
để dịch nghĩa của các hình vị trong các từ ấn - Âu
- Trong SGK Ngữ văn 6 thì từ mượn trong tiếng việtđược hiểu hẹp hơn: Đó là những từ mà TV vay mượn
cả âm thanh lẫn ngữ nghĩa của từ trong một ngôn ngữkhác
B Do có một thời gian dài bị
nước ngoài đô hộ
C TV cần có sự vay mượn để đổi
với nguồn gốc của nó:
Ăn uống, ăn, ẩm thực, văn ho á,
Trang 9học sinh, người dạy, khí hậu,
không gian, quốc gia, hoà bình,ti
vi, pa –ra –bôn, ô t ô, xe lửa,
tuốc-nơ-vít,ten-nit, nước, sông, pê đan,
? Thế nào là mặt nội dung
? Vai trò của từ trong hoạt động
giao tiếp như thế nào?
? Thế nào là quan hệ lựa chọn
? Thế nào là quan hệ cú đoạn
+ Hình thức ngữ âm+ Hình thức cấu tạo + Hình thức ngữ pháp
- Mặt nội dung: (còn gọi mặt nghĩa c) mang tính tinhthần và là một tập hợp gồm các thành phần
+ Nghĩa biểu vật + Nghĩa biểu niệm + Nghĩa biểu thái
Vì nội dung của từ là một tập hợp nhiều nét nghĩa
và mang tính tinh thần nên việc nắm bắt nghĩa của từkhông dễ dàng
- Trong hoạt động giao tiếp từ không tồn tại một cáchbiệt lập mà thường nằm trong nhiều mối quan hệ khácnhau
+ Quan hệ lựa chọn (quan hệ dọc
Từ có quan hệ với từ khác trong cùng một trườngquan hệ với các từ đồng nghĩa, gần nghĩa, trái nghĩa + mối quan hệ cú đoạn (quan hệ ngang q) : -Từ gắn chặt với các từ khác trong sự kết hợp theoqui tắc ngữ pháp tạo thành cụm từ, tạo thành câu
- Nghĩa của từ là khái niệm về sự vật khách quanđược phản ánh vào tron ngôn ngữ, là tập hợp nhữngnét nghĩa khu biệt
+……….Trình bầy ý kiến hay nguyện vọng lên cấp
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
9
Trang 10trên +……… Cử ai đó giữ chức vụ cao hơn.
+ ……….Giới thiệu ra để chọn hoặc bầu cử + Đưa vấn đề ra để xem xét giải quyết
2 Chọn từ điền, kiểm tra việc hiểu nghĩa
Ví dụ: Chúng ta thà …………hi sinh tất cả chứ khôngchịu mất nước, không chịu làm nô lệ
? Thế nào là nghĩa của từ
(giải nghĩa theo cách đưa ra từ trái nghĩa với nó)
? Gv nêu nội dung bài tập
*BT 2: khi giải thích’’ câù hôn’’là: xin được làm vợ là
đã giải thích từ theo cách nào?
A.Dùng từ trái nghĩa với từ cần được giải thích
B Trình bày khái niệm mà từ biểu thị.
C.Dùng từ trái nghĩa với từ cần được giải thích
D.Miêu tả hành động hết hợp với trình bày khái niệm
mà từ biểu thị
? GiảI thích nghĩa của từ chín
trong các câu sau
? Đặt câu với các từ chín theo các
nét nghĩa trên
Bài 3:
-Vườn cam chín đỏ => Quả ở vào giai đoạn phát
triển đầy đủ nhất thường có màu đỏ hoặc vàng, có hương thơm vị ngọt
- Trước khi quyết định phải suy nghĩ cho chín chắn
=> Sự suy nghĩ ở mức đầy đủ để được hiệu quả
- Ngượng chín cả mặt => Màu da đỏ ửng lên
• Đặt câu
- Trên cây, hồng xiêm đã bắt đầu chín
- Gò má cao chín như quả bồ quân
- Tài năng của anh ấy đang chín rộ
Trang 11? Thế nào là từ nhiều nghĩa
? Chuyển nghĩa là hiện tượng ntn?
Thế nào là nghĩa gốc? nghĩa
GV đưa bài tập trên bảng phụ
Hs đọc kỹ yêu cầu bài tập
Gọi 2 học sinh lên bảng làm,
mỗi em 2 câu
GV nhận xét, bổ sung
1/ Khái ni ệ m:
- Từ có thể có 1 hay nhiều nghĩa
- Chuyển nghĩa là hiện tượng thay đổi nghĩa của từ,tạo ra những từ nhiều nghĩa
-Trong từ nhiều nghĩa có: nghĩa chuyển và nghĩa gốc
2/ Bài t ậ p
*BT 1: Nêu 10 từ chỉ có 1 nghĩa(ngoài những từ đãhọc)
Từ cần dùng là:………
+ Mùa xuân về, tất cả cảnh vật như chợt bừng tỉnh sau kì ngủ đông dài dằng dẵng.
Từ cần dùng là:………
+ Trong tiết trời giá buốt, trên cánh đồng làng, đâu
đó đã điểm xiết những nụ biếc đầy xuân sắc.
Từ cần dùng là:………
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
11
Trang 12? Điền từ vào chỗ trống cho thích
hợp: Xung phong , xung khắc,
xung mãn
? Gạch chân dưới các từ dùng sai
trong các câu sau đây và sửa lại
cho đúng
+ Việc giảng dạy một sốtừ ngữ, điển tích trong giờ học tác phẩm văn học trung đại là vô cùng cần thiết đối với việc học môn ngữ văn của học sinh.
Từ cần dùng là:………
Bài 2:
- Anh ấy viết đơn ………vào mặt trận
- Người chiến sĩ ấy đang ở độ tuổi………
- Tính tình hai bố con ông ấy ……….với nhau
GV khái quát lại nội dung bài
Lưu ý cách dùng từ trong giao tiếp
Sau khi học xong 4 tiết này học sinh có khả năng:
Biết: - Nắm được khái niệm và đặc điểm của văn tự sự
- Biết được sự việc và nhân vật trong văn tự sự
Hiểu: - Thứ tự kể trong văn tự sự
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
12
Trang 13- Các bước làm 1 bài văn tự sự
Kỹ năng: Làm bài văn tự sự theo bố cục 3 phần
* VB Tự sự:
+ Con Rồng Cháu Tiên+ Bánh Chưng Bánh Giày
+ Thánh Gióng + Sơn Tinh Thuỷ Tinh
+ Cây Bút Thần+ Em Bé Thông Minh…
* Sự việc trong truyện Thánh Gióng
tỏ thái độ khen, chê
- Ca ngợi công đức vị anh hùng
- Lòng biết ơn ngưỡng mộ của nhân dân
II/ S ự vi ệ c và nhân v ậ t trong v ă n t ự
s ự .
1, S ự vi ệ c trong v ă n t ự s ự + Vua Hùng kén rể
+ ST, TT đến cầu hôn + Vua Hùng ra điều kiện chọn rể
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
13
Trang 14? Em hãy trình bày các sự việc trong truyện
STTT?
? Các sự việc này kết hợp với nhau như thế nào?
? Qua sự việc trên em cho biết văn tự sự cần đạt
những yêu cầu gì?
? Em hiểu nhân vật trong văn tự sự là gì?
? Kể tên nhân vật trong truyện STTT, Thánh
GVtreo bảng phụ ghi bài tập
Yêu cầu học sinh lên bảng làm
? Trong văn tự sự, nhân vật có liên quan ntn với
sự việc?
A Liên quan nhiều
B Liên quan ít
C Liên quan nhiều hoặc ít
D Không có liên quan gì
+ STđến trước được vợ + TT đến sau, tức giận, dâng nước đánh ST
+ Hai bên giao chiến, TT thua rút về +Hàng năm đánh nhau…
=> Kết hợp với nhau theo mối quan hệnhân quả, sự việc trước giải thích lí do cho sự việc sau
Sự việc phải được lựa chọn sắp xếp theo trật tự có ý nghĩa
2, Nhân v ậ t trong v ă n t ự s ự
* Nhân vật: Là người làm ra sự việc,Người được nói đến được thể hiện trong VB
Tên gọi, lai lịch, tính tình, năng lực, Hành động suy nghĩ, tình cảm, chân dung , trang phục , điệu bộ , kết quả công việc …
Trang 15ế t 11 :
Ngày dạy:
? Muốn làm 1 bài văn tự sự phải trải qua mấy
bước? đó là những bước nào, nội dung từng
bước?
? Em hãy tìm ý trong truyện TGióng?
? Nêu yêu cầu của bước lập dàn ý?
? Lập dàn bài truyện TGióng?
? Phần mở bài em sẽ viết gì?
? Phần thân bài của bài văn tự sự có chức năng
gì? A Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc
B Kể diễn biến của sự việc
2 Lập ý: Xác định nội dung sẽ viết theo yêu cầu của đề: nhân vật, sự việc ,diễn biến , kết quả và ý nghĩa của câu truyện
a, Mở bài: giới thiệu về nhân vật Đời vua Hùng……
b, Thân bài: Diễn biến sự việc
- Gióng đề nghị đúc ngựa…
- Gióng ăn khoẻ lớn nhanh
- Vươn vai thành tráng sĩ
- Xông ra đánh giặc
- Roi gãy nhổ tre
- Thắng giặc bay về trời
c, Kết bài: Vua nhớ công ơn phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ…
4.Viết thành văn: Theo bố cục 3 phần:
Mở bài, thân bài , kết bài
IV/ Ngôi k ể và vai trò c ủ a ngôi k ể trong v ă n t ự s ự .
1 Ngôi kể: Là vị trí giao tiếpmà người kể sử dụng khi kể truyện
- Ngôi thứ 3: Người kể giấu mình gọi
SV bằng tên của chúng
- Ngôi thứ 1: Người kể xưng tôi
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
15
Trang 16? Kể ntn là kể theo ngôi thứ 1?
? Truyện Cây Bút Thần, Ông Lão Đánh Cá và
con Cá Vàng được kể theo ngôi thứ mấy ? vì sao
em xác định được?
? Vậy ngôi kể có vai trò gì?
? Khi kể truyện có thể kể theo các thứ tự nào?
? Khi kể theo các thứ tự này có tác dụng g ì?
? Truyện Ông Lão Đánh Cá và Con Cá Vàng,
Thầy bói xem voi ….được kể theo thứ tự nào?
2 Vai trò: Lựa chọn ngôi kể là rất cần thiết vì vậy để kể truyện cho linh hoạt, thú vị người kể phải lựa chọn ngôi kể thích hợp
V/ Th ứ t ự k ể trong v ă n t ự s ự .
- Kể theo thứ tự tự nhiên: việc gì xẩy
ra trước kể trướ, việc gì xảy ra sau thì
kể sau, cho đến hết
=> Làm cho người đọc dễ nắm bắt cốt truyện
- Kể theo thứ tự: Hiện tại - quá khứ - hiện tại
=> Nhấn mạnh làm nổi bật ý nghĩa củabài học
- Kể theo thứ tự tự nhiên
* Củng cố:
GVkhái quát nội dung bài học qua 4tiết học
- Viết 1 bài văn tự sự áp dụng các kiến thức vừa học
*Dặn dò: - Hoàn thành bài tập
- Chuẩn bị tiết sau: Ôn tập về văn học dân gian
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
16
Trang 17Sau khi học xong 4 tiết này học sinh có khả năng:
- Nắm được khái niệm và đặc điểm của văn học dân gian
- Kể và tổng hợp nội dung ý nghĩa các truyện dân gian đã học
- Sự khác nhau giữa các thể loại văn học dân gian
? Thế nào là truyện truyền thuyết
? Kể tên những câu truyện truyền thuyết mà em đã
I/ Truy ệ n truy ề n thuy ế t :
1 Khái niệm: Là loại truyện dân gian kể về các nv và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ
2 Văn bản:
- Con Rồng cháu tiên: Giải thích nguồn gốc dân tộc
- Thánh Gióng: Ca ngợi ls chống ngoại xâm của dân tộc
- ST,TT: Giải thích hiện tượng lũ lụt
- Bánh chưng bánh giầy: Sự tích làm bánh ngày tết của dân tộc
- Sự tích Hồ Gươm: giải thích tên gọi Hồ Hoàn Kiếm
Trường PTDTBT- THCS Thông Thụ Giáo viên: Hà Văn Thu
17