- Học sinh hiểu được tình cảm đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.. - Học sinh bước đầu hiểu được văn hồ[r]
Trang 1Tuần 1 Ngày soạn:1/9/200 Tiết:1 Ngày dạy:6/9/200
Bài 1 Văn bản: Tôi đi học
-Thanh
Tịnh-A: Mục tiêu.
- Giúp học sinh cảm nhận tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân
giàu chất thơ, gợi 4 vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Qua bài giáo dục học sinh có những tình cảm trong sáng khi hồi ức về tuổi thơ
Thanh Tịnh
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật “tôi”,
B: Đồ Dùng
- Giáo viên: Soạn giáo án,đọc liệu tham khảo
bài C ở nhà
C: Các hoạt động dạy học
Cho học sinh đọc chú thích * SGK tr8
?Qua phần chú thích * em hãy tóm tắt
về nhà văn Thanh Tịnh
?Văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh
viết theo thể loại gì
bảm này là gì
+Đoạn văn diễn tả dòng tâm trạng của
nhân vật “tôi” nên cần đọc với giọng
thay đổi theo dòng tâm trạng của nhân
vật
Cho học sinh đọc văn bản
Cho học sinh tìm hiểu chú thích 2,3,7
Chú ý chú thích “Ông đốc;Lạm nhận”
I Giới thiệu chung.
1-Tác giả.
-Thanh Tịnh(1911-1988) SGK tr8
2-Tác phẩm.
-Truyện ngắn mang đậm tính tự truyện
-In trong tập “Quê mẹ-1941”
-Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với biểu cảm
II.Đọc -Hiểu văn bản.
1-Đọc.
Học sinh đọc văn bản
2-Chú thích.
-Lạm nhận:nhận quá đi, nhận vào mình những phần, những điều không phải của mình
3-Bố cục.
-Những cảnh cuối thu đã khiến tác giả
Trang 2IV.Củng cố (3phút)
?Hãy nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh và văn bản “Tôi đi học” của
ông
- Học lại bài cũ, kể tóm tắt lại văn bản
-Soạn tiếp phần còn lại của văn bản( Tâm trạng của nhân vật tôi theo những
của nhà văn về những ngày đầu tựu
hiện trong bài
?Em hãy nêu những hoàn cảnh và thời
điểm khiến tác giả nhớ về buổi tựu
?Vì sao vào thời điểm đó tác giả lại nhớ
?Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ về
?Để diễn tả tâm trạng đó tác giả đã sử
hãy phân tích giá trị biểu cảm của
những từ ngữ đó
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
+Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
rời tay mẹ vào lớp
+ Tâm trạng, cảm giác của nhân vật
“tôi”lúc ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên
4-Phân tích.
a-Khơi nguồn nỗi nhớ.
-Thời điểm: Cuối thu
rụng nhiều, mây bàng bạc
-Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ cùng mẹ Thời điểm khai giảng hàng năm
bừng; rộn rã
Cảm xúc chân thực, cụ thể góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện tại
Trang 3Tuần 1 Ngày soạn:2/9/200
Tiết 2 Ngày dạy:6/9/200
Văn bản: Tôi đi học (Tiếp)
-Thanh
Tịnh-A Mục tiêu ( 1 tiết 1)
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo, bảng phụ ghi câu hỏi bài tập củng cố
- Học sinh: Học bài cũ, soạn C bài mới
C Tiến trình bài dạy.
I ổn định tổ chức lớp.(1phút)
II Kiểm tra bài cũ.(5phút)
? Em hãy trình bày những hiểu biết của em về nhà văn Thanh Tịnh và tác phẩm
“ Tôi đi học”
?Hãy phân tích diễn bến tâm trạng của nhân vật “ Tôi”-Tôi đi học,khi cùng mẹ
Giáo viên nhận xét, cho điểm
III.Bài mới.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
?Khi nhớ về những kỉ niệm buổỉ tựu
nào
? Những hình ảnh, chi tiết nào trong
văn bản cho ta biết tâm trạng
?khi kể truyện trong đoạn văn này tác
giả sử dụng nghệ thuật gì.Em có nhận
xét gì về nghệ thuật này
*Tâm trạng của cậu bé lần đầu tiên
II Đọc Hiểu văn bản.(Tiếp )
4.Phân tích(Tiếp ) b-Tâm trạng của nhân vật tôi khi cùng
mẹ trên
- “Những cảm giác trong sáng ấy lại nảy nở…bầu trời quang đãng”.
- “Buổi mai hôm ấy …Mẹ tôi lắm tay tôi
lắm lần…có sự thay đổi lớn :hôm nay tôi đi học”
- “Tôi có ý nghĩ …BC ngang trên ngọn núi …”
Cách kể truyên nhẹ nhàng , miêu tả
những cảm giác bằng những lời văn giàu chất thơ , hình ảnh so sánh đầy thơ
mộng cho thấy sự thay đổi lớn trong “tôi”
c-Tâm trạng và cảm giác của nhân vật
Trang 4làng Mĩ Lí nhân vật tôi đã nhìn thấy
? Khi nghe thấy tiếng trống và khi
nghe đến tên mình nhân vật tôi đã có
tâm trạng gì
? Vì sao nhân vật tôi lại bất giác dúi
đầu vào lòng mẹ nức nở khóc khi sắp
vào lớp
? Qua tìm hiểu trên em thấy nhân vật
? Em có nhận xét gì về cách miêu tả
tâm trạng của nhân vật tôi
? Nhân vật tôi khi C vào chỗ ngồi
? Hình ảnh một con chim liệng đến
đứng trên bậc cửa sổ hót mấy tiếng
rụt rè rồi vỗ cánh bay đi có phải đơn
thuần chỉ có nghĩa thực hay không.Vì
sao
? Dòng chữ tôi đi học kết thúc truyện
có ý nghĩa gì
? Em có nhận xét gì về thái độ cử chỉ
giáo;phụ huynh )đối với các em lần
đầu tiên đi học
? Qua hình ảnh,cử chỉ và tấm lòng
cảm nhận gì
Cho học sinh đọc ghi nhớ
G/v nhấn mạnh ghi nhớ
tôi khi trên sân thấy tên mình.
mặt vui 3 sáng sủa nảy sinh cảm giác mới “đâm ra lo sợ vẩn vơ… bỡ ngỡ
…thêm vụng học trò cũ ”
“vang dội cả lòng”cảm thấy mình chơ
vơ , vụng về lúng túng -Vì xa lạ sợ hãi của một cậu bé nông thôn rụt rè ít tiếp xúc với đám đông… không phải là một cậu bé yếu đuối
(Cảm giác nhất thời)
Dùng lối so sánh , từ ngữ miêu tả
tâm trạng chính xác cảm xúc của nhân vật
d-Tâm trạng của nhân vật tôi khi ngồi vào trong lớp học.
-Nhìn cái gì cũng thấy mới,thấy hay hay, cảm giác lạm nhận (Nhận bừa)-Chỗ ngồi kia là của riêng mình, nhìn bạn mới quen mà thấy quyến luyến
luối tiếc những ngày trẻ thơ chơi bời tự
do đã chấm dứt để C vào giai đoạn mới của cuộc đời-Làm học sinh
-Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ
Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới Dòng chữ gợi cho ta hồi nhớ lại buổi thiếu thời, thể hiện chủ đề truyện
-Ông đốc: Từ tốn, bao dung
-Thày giáo trẻ: Vui tính, giàu tình yêu -Phụ huynh: Chu đáo, trân trọng ngày Trách nhiệm, tấm lòng của gia đình
*Ghi nhớ.SGK tr9
Trang 5? Em hãy kể lại những kỉ niệm ngày
? Hãy nêu những cảm xúc của em khi
-Học sinh đọc ghi nhớ
IIi.Luyện tập.
-Học sinh kể những kỉ niệm tiêu biểu nhất
-Học sinh nêu cảm xúc
IV.Củng cố.(4phút)
1.Giáo viên treo bảng phụ có câu hỏi trắc nghiệm lên bảng Gọi học sinh lên bảng làm bài
A-Tự sự C.Biểu cảm
B.Miêu tả D.Cả A,B,C
2.Hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong văn bản “Tôi đi học” khi cùng
- Học lại bài cũ
- Làm bài tập phần luyện tập
- Soạn C bài “Trong lòng mẹ”qua hệ thống câu hỏi phần :Đọc-Hiểu văn bản
Tuần 1 Ngày soạn:2/9/200
Tiết 3 Ngày dạy:9/9/200
A Mục tiêu
- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Giáo dục học sinh sử dụng từ Tiếng Việt cho đúng
- Rèn cho học sinh duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B: Đồ dùng
Trang 6- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo.
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa
C: Các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
2
0'
I: Kiểm tra bài cũ
II: Nội dung bài mới
*Giới thiệu bài
G/v ghi sơ đồ SGK tr 10 lên bảng
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn
hay hẹp hơn các từ “thú,cá, chim”
?Vì sao
-GV: Nghĩa của từ “động vật” bao
hàm cả phạm vi nghĩa của các từ “thú
chim cá”
? Nghĩa của từ “thú” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của các từ “voi 3&$9
?Vì sao
-GV: Nghĩa của từ “thú” bao hàm cả
phạm vi nghĩa của các từ “voi, 3&$9
? Nghĩa của từ “cá” rộng hay hẹp hơn
nghĩa của từ “cá thu, cá rô”?Vì sao
? Nghĩa của từ “chim” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ “tu hú, sáo”?Vì
sao
? Nghĩa của các từ “thú, chim, cá”
rộng hơn nghĩa của các từ nào và
đồng thời hẹp hơn nghĩa của các từ
nào
? Qua phần tìm hiểu trên em hiểu thế
nào là một từ có nghĩa rộng và một từ
có nghĩa hẹp
? Một từ có thể vừa có đồng thời
nghĩa rộng và có nghĩa hẹp
không? Vì sao ?
-Cho học sinh đọc ghi nhớ
-G/v nhấn mạnh ghi nhớ
1Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
a.Ví dụ.
Học sinh quan sát sơ đồ
b.Nhận xét.
-Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa của các từ “thú chim cá” vì: Từ “động vật” chỉ chung cho tất cả các sinh vật có thú,chim, sâu
… -Nghĩa của từ “thú” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, 3&$ vì từ “thú” có nghĩa khái quát , bao hàm tất cả các động vất
mao,tuyến vú, nuôi con bằng sữa … -Rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ “cá” bao hàm nghĩa các từ “cá rô,cá thu” -Rộng hơn vì : Phạm vi nghĩa của từ
“chim” bao hàm nghĩa các từ “tu hú, sáo”
-Nghĩa của từ “thú, chim, cá” rộng hơn nghĩa của các từ “voi, 3& tu hú,sáo, cá rô,cá thu” đồng thời hẹp hơn nghĩa từ
“động vật”
-Học sinh nêu
*Ghi nhớ SGK tr10
-Học sinh đọc ghi nhớ
2.Luyện tập.
a-Bài tập 1
a Y phục
Trang 75'
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh thảo luận
theo bàn
-Gọi học sinh trả lời sau khi đã thảo
luận
-G/vnhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
-Giáo viên cho học sinh lên bảng làm
bài tập
-Cho học sinh nhận xét bài làm của
bạn
-Giáo viên nhận xét, cho điểm
quần áo
quần đùi; q dài áo dài; sơ mi
b Vũ khí
súng bom
b-Bài tập 2.
a chất đốt d.nhìn b.nghệ thuật c.thức ăn e.đánh
c-Bài tập 3.
a xe cộ: xe đạp; xe máy; ôtô…
b kim loại: đồng; sắt; vàng…
c hoa quả: cam; xoài; nhãn…
d họ hàng: họ nội; họ ngoại…
e mang: xách; đeo; gánh…
d-Bài tập 4.
a thuốc lào c bút điện
b thủ quỹ d hoa tai
e-Bài tập 5.
+ Động từ có nghĩa rộng: khóc
+Động từ có nghĩa hẹp: nức nở; sụt sùi
IV.Củng cố.(3phút)
?Qua bài học em thấy gì về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
?Lấy ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng, ví dụ về từ ngữ có nghĩa hẹp, từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp
- Học lại bài cũ
- Làm hoàn chỉnh bài tập 5 SGK
Trang 8Tuần 1 Ngày soạn:3/9/20
Tiết 4 Ngày dạy:11/9/20
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu
- Giúp học sinh nắm chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Giáo dục học sinh có ý thức tích hợp với văn bản đã học
- Rèn cho học sinh biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
B Đồ dùng
- Giáo viên:Soạn giáo án, đọc tài liệu tham khảo
- Học sinh: Học bài cũ, ôn lại kiến thức các kiểu văn bản đã học, xem C bài mới
C Các hoạt động dạy học
8'
I: Kiểm tra bài cũ
II:Nội dung bài mới
*Giới thiệu bài
8 duy lại văn bản “ Tôi đi học”
?Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc
nào trong thời thơ ấu của mình
?Hãy phát biểu chủ đề của văn bản
“Tôi đi học”
?Em hãy kể lại những kỉ niệm buổi tựu
?Từ các nhận thức trên, em hãy cho biết
chủ đề của văn bản là gì
1.Chủ đề của văn bản.
-Học sinh duy lại văn bản “Tôi đi học”
tiên
giờ phai mờ trong kí ức… Nó làm cho
(Chu yếu) tác giả nêu lên, đặt ra trong toàn bộ văn bản
2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
-Nhan đề văn bản “ Tôi đi học” cho phép dự đoán văn bản nói về chuyện
Trang 92'
?Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi
đi học”nói lên những kỉ niệm của tác
Nhan đề
Các từ ngữ và câu văn
?Tìm và phân tích các từ ngữ, các chi
tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn bở
nghỡ của nhận vật tôi khi cùng mẹ tới
-Cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng
ngôn ngữ trong văn bản tập chung tô
đậm, làm rõ
-G/v cho học sinh thảo luận các câu hỏi
sau
+Thế nào là tính thống nhất của văn
bản?
+Tính thống nhất về chủ đề của văn
nào của văn bản?
+Làm thế nào để có thể viết một văn
“Tôi” đi học
-Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của “tôi” nên đại từ “Tôi”, các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học lặp đi lắp lại nhiều lần
-Các câu đều nhắc tới kỉ niệm +Hôm nay tôi đi học
+Hàng năm cứ vào +Tôi quên thế nào …ấy.
+Hai quyển vở mới…nặng.
+Tôi …xuống đất.
lắm lần bỗng thấy lạ, đổi khác
+Thay đổi hành vi: lội qua sông thả diều, đi ra đồng nô đùa chuyển thành thực sự
trong làng,chuyển thành xinh xắnoai nghiêm khiến lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
+Cảm giác lúng túng, ngỡ ngàng khi
thân, chỉ dám nhìn một nửa… -Trong lớp học
Cảm giác bâng khuâng khi xa mẹ 8C đây có thể đi chơi cả ngày…giờ
đây mới C vào lớp đã thấy xa mẹ nhớ nhà
-H/s thảo luận theo 3 nhóm và trả lời; +Là sự nhất quán về ý định, ý đồ, cảm xúc của tác thể hiện trong văn bản
Hình thức
Nội dung +H/s nêu
* Ghi nhớ SGK tr12.
Học sinh đọc ghi nhớ
3.Luyện tập
Trang 104'
bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề?
-Cho học sinh đọc ghi nhớ
-G/v nhấn mạnh ghi nhớ
thống nhất về chủ đề của văn bản
?Hãy cho biết văn bản trên viết về đối
? Chủ đề của văn bản trên là gì
gạt bỏ ý lạc hoặc quá xa chủ đề
H/s thảo luận trong bàn điều chỉnh lại
các từ, các ý cho sát với yêu cầu của đề
bài
G/v B& ý: c;g –lạc đề
Sửa lại: b; e; h
a-Bài tập 1.
H/s đọc văn bản “Rừng cọ quê tôi” -Viết về : Rừng cọ quê tôi (Nhan đề)
Thao với rừng cọ
-Theo thứ tự 3 phần:
Thao về rừng cọ
+Thân bài: Nói về đẹp của rừng cọ
dân sông Thao với rừng cọ
b-Bài tập 2.
-ý (b); (d)
c-Bài tập 3.
-Có thể điều chỉnh, bổ sung vào dàn ý của bạn
a-Cứ vào mùa thu về, mỗi lần thấy các
em nhỏ…xang.
lắm lần tự nhiên thấy lạ
c-lạc đề
d-Một ý…thụ.
g-Rời bàn tay… sợ hãi , chơ vơ.
h-Cảm thấy gần gũi, thân yêu đối với
IV.Củng cố.(4phút)
? Em hiểu gì về chủ đề của văn bản và tính thống nhất về chủ đề của văn bản
?Khi viết văn cần chú ý những gì để văn bản có tính thống nhất về chủ đề
- Học lại bài cũ
- Làm lại cho hoàn chỉnh các bài tập SGK
- Đọc và tìm ra tính thống nhất về chủ đề trong các văn bản đã học
- Xem C bài: Bố cục của văn bản
Trang 11Tuần 2 Ngày soạn: 8 -9
Tiết 5 Ngày dạy: 13-9- 200
Văn bản : Trong lòng mẹ
(Nguyên Hồng)
A Mục tiêu
- Học sinh C đầu hiểu văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng, thấm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
- Rèn kỹ năng phân tích nhân vật, cách kể chuyện, củng cố hiểu biết về thể loại tự truyện - hồi kí
- Giáo dục tình cảm mẹ con
B Chuẩn bị:
- Thày: Tập truyện "Những ngày thơ ấu'' ; chân dung Nguyên Hồng; bảng phụ: Bài tập trắc nghiệm
- Trò: Soạn bài
C Tiến trình bài dạy:
I Tổ chức lớp: (1')
II Kiểm tra bài cũ: (5')
? Văn bản '' Tôi đi học'' viết theo thể loại nào, vì sao em biết? (thể loại
? Biện pháp tu từ nào sử dụng nhiều trong văn bản? Hãy nhắc lại 3 hình
ảnh và phân tích hiệu quả nghệ thuật của nó
III Bài mới:
- Giới thiệu bài: Cho học sinh xem chân dung Nguyên Hồng và cuốn ''Những ngày thơ ấu''
7'
? Hãy nêu khái quát những hiểu biết
của em về nhà văn Nguyên Hồng
? Đặc điểm phong cách sáng tác của
ông
*Văn xuôi Nguyên Hồng giàu chất
trữ tình, dạt dào cảm xúc thiết tha,
rất mực chân thành
I Tìm hiểu chung (6')
1 Tác giả
- Học sinh đọc chú thích trong SGK
- Do hoàn cảnh sống Nguyên Hồng (1918-1982) sớm thấm thía nỗi cơ cực
Ông coi là nhà văn của những
4C đáy'' xã hội sáng tác của ông liệt, trân trọng