giáo án cktkn ngữ văn 8 rất hay (sưu tầm)

CAO ĐĂNG HUY - Hiểu đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật "tôi" ở buổi tựu trờng đầu tiên trong cuộc đời.. - Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man

CAO ĐĂNG HUY

- Hiểu đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật "tôi" ở buổi tựu trờng

đầu tiên trong cuộc đời

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình mang mác của tác giả.2.Kĩ năng:

GV: Giới thiệu bài mới

Trong cuộc đời mỗi ngời, ai cũng có những kỉ niệm đẹp về buổi tựu trờng đầu tiên Kỉniệm đó luôn êm dịu, trong trẻo sâu lắng, ngọt ngào Thanh Tịnh đã ghi lại những cảmxúc ấy thật xúc động, hôm nay cô trò chúng ta cùng trở lại cảm giác buổi đầu đi họcqua bài viết của ông

Nêu vài nét về Thanh Tịnh? Em biết gì về

văn bản “Tôi đi học” của nhà văn?

- HS đọc từ đầu đến " hôm nay tôi đi học"

Những gì đã gợi trong lòng nhân vật “tôi”

I Đọc –Thảo luận chú thích

1 Đọc

2 Thảo luận chú thích

a Tác giả; Thanh Tịnh ( 1911-1988), sángtác của ông nhìn chung đều đều toát lên vẻ

đẹp đằm thắm, tình cảm trong trẻo êm dịu

b Tác phẩm: Truyện ngắn “Tôi đi học” introng tập “Quê mẹ” (1941)

c.Từ khó:SGKII.Bố cục:

III Tìm hiểu văn bản

1 Trình tự diễn tả những kỉ niệm của nhàvăn trong tác phẩm

1

CAO ĐĂNG HUY

kỉ niệm về buổi tựu trờng?

- Vào cuối thu, lá rụng nhiều, hình ảnh em

nhỏ rụt rè núp dới nón mẹ

Những kỉ niệm này đợc nhà văn diễn tả

theo trình tự nào?

- HS đọc " Buổi mai hôm ấy"

Tìm những hình ảnh, chi tiết diễn tả tâm

trạng, cảm giác của “tôi” khi cùng mẹ trên

đờng tới trờng, khi nghe gọi tên, và lúc rời

+ Tâm trạng cảm giác của “tôi” khi ngồivào bàn đón giờ học đầu tiên

2 Tâm trạng của nhân vật “tôi”

- Con đờng, cảnh vật vốn rất quen, tựnhiên thất lạ, thấy có sự thay đổi lớn tronglòng mình

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với quần

- Thấy chơ vơ, hồi hộp chờ gọi tên

- Lo sợ phải rời tay mẹ

- Cảm thấy vừa lạ, vừa gần gũi với mọivật, với ngời bạn bên cạnh

- Vừa ngỡ ngàng và tự tin-> nghiêm trangvào giờ học

*Bài diễn tả một cách tự nhiên cảm động tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng của nhân vật “tôi” khi đến trờng buổi đầu tiên

tr-ớc ngôi trờng không phải mình thấy lần

đầu hôm nay “tôi” cảm thấy nó oainghiêm cao rộng còn mình thấy nhỏ bénên lo sợ vẩn vơ

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:5P

2

CAO ĐĂNG HUY

Hãy kể lại tâm trạng của em buổi đầu đến trờng? So sánh với nhân vật tôi em thấy tâm trạng mình và Tôi nh thế nào?

Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật tôi Chuẩn bị tiết 2, trả lời các câu hỏi3,4,5

Hiểu đợc tình cảm yêu thơng, trìu mến, chu đáo, cởi mở của những ngời lớn (mẹ, ông

đốc, thầy giáo)> Hiểu rõ trách nhiệm, tấm lòng của gia đình, nhà trờng đối với thế hệ

Gv giới thiệu bài mới:

Giờ trớc ta đã thấy tâm trạng từ lo sợ vẩn vơ đến gần gũi tin cậy Vậy ai là ngời đã giúp đỡ Tôi có sự tin cậy ấy, họ là những ngời nh thế nào, chúng ta tiếp tục tìm hiểu trong tiết ngày hôm nay

Hoạt động 1:Đọc –hiểu văn bản(tiếp tiết 1)

Mục tiêu:Đọc thành thạo,hiểu tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trờng đầu tiên Thời gian:31p

Đồ dùng:Sgk,Sgv

Cách tiến hành:

HS đọc:Ông đốc trờng Mĩ Lí đến tôi cũng

thấy làm lạ.

Tìm những chi tiết miêu tả tình cảm của

ông đốc đối với học sinh?

Em nhận xét gì về tình cảm của ông đốc

dành cho học sinh?

- Hiền từ, bao dung

Tìm chi tiết miêu tả thầy giáo trẻ trớc khi

b, Thầy giáo trẻ

3

CAO ĐĂNG HUY

đón học sinh vào lớp?

Em thấy thầy là ngời nh thế nào?

Bà mẹ của nhân vậy tôi có những hành

động, thái độ gì để chuẩn bị và đa con đến

trờng?

Em cảm nhận điều gì về tình cảm của mọi

ngời đối với những em học sinh lần đầu

đến trờng? Cảm nhận gì về môi trờng giáo

dục đó?

* HS liên hệ bản thân, nêu trách nhiệm

của ngời học sinh trong nhà trơng với gia

đình và xã hội

Tìm và phân tích hình ảnh so sánh đợc nhà

văn vận dụng trong truyện ngắn?

(HS thảo luận nhóm 2 ngời trong 3 phút)

-> là ngời vui tính, giàu lòng yêu thơng

c Bà mẹ: chuẩn bị quần áo, sách vở, đacon đến trờng, cầm sách vở cho con ->chu đáo, quan tâm

- Ta nhận thấy trách nhiệm, tấm lòng củagia đình, nhà trờng đối với thế hệ tơng lai

Đó là một môi trờng giáo dục ấm áp, lànguồn nuôi dỡng các em trởng thành

4, Nghệ thuật truyện

- NT so sánh:

+ Tôi quên thế nào đợc những cảm giáctrong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nhmấy cánh hoa tơi mỉm cời giữa bầu trờiquang đãng

+ ý nghĩ ấy thoáng qua trí tôi nhẹ nhàng

nh làn mây lớt qua trên ngọn núi

+ Họ nh con chim đang đứng trên bờ tổ

=>Đó là những phép so sánh giàu hình

ảnh, giàu sức gựi cảm để diễn tả cảm xúccủa “tôi” nhờ đó ngời đọc cảm nhận rõ nétcảm xúc, ý nghĩ của nhân vật tạo chất trữtình trong trẻo

Qua bài em hiểu gì về tâm trạng của nhân

vật tôi khi đến trờng lần đầu? Tâm trạng

ấy đợc diễn tả theo trình tự nào?

Bớc 2:GV nhấn mạnh gọi hs đọc ghi nhớ

CAO ĐĂNG HUY

thời gian , đó là căn cứ để nhìn ra sự thống

nhất của văn bản chú ý sự kết hợp hài hoà

giữa biểu cảm, miêu tả, tự sự

Dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” diễn tả nh thế nào?

Học bài, làm bài tập 2 (tr 9) và các bài tập trong SBT

Chuẩn bị: Cấp độ khái quát nghĩa từ ngữ Đọc kĩ, trả lời các câu hỏi SGK, xem trớc cácbài tập

GV giới thiệu bài mới:

ở lớp 6,7 chúng ta đã tìm hiểu về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa Bên cạnh những từ ấy,còn có các từ có nghĩa bao hàm nhau Những từ ấy gọi là gì? Chúng ta sẽ tìm hiểutrong tiết hôm nay

Hoạt động1 Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hình thành khái niệm nghĩa rộng và nghĩa hẹp của từ

Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ “thú”, “chim”, “cá”? Vì

sao?

Nghĩa của từ “thú” rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của từ “voi”, “hơu”? vì sao?

CAO ĐĂNG HUY

Nghĩa của “cá”, “chim” rộng hơn hay hẹp

hơn “cá chim”, “cá thu”, “tu hú” “sáo”?

- Rộng hơn -> bao hàm

Nghĩa của “thú”, “chim”, “cá” rộng hơn

nghĩa của những từ nào?

Bớc 2: Rút ra nhận xét

Em nhận xét gì về nghĩa của từ ngữ?

- Nghĩa của từ ngữ có thể rộng hơn (khái

quát hơn), hẹp hơn (ít khái quát hơn)

vd: “áo” (áo sơ mi, áo khoác)

Một từ đợc coi là có nghĩa hẹp khi nào?

- “cá”, “chim” nghĩa rộng hơn, bao hàm

“cá chim”, “cá thu”, “tu hú”, “sáo”

a Chất đốt: xăng, dầu hoả, ma dút, củi,than

b Nghệ thuật: hội hoạ, âm nhạc, văn hoá,

điêu khắc

c Thức ăn; Canh, nem, thịt luộc, rau sào,tôm rang

6

CAO ĐĂNG HUY

HS đọc bài 3 xác định yêu cầu

Thảo luận nhóm 3 trong 3 phút

- HS hiểu đợc thế nào là chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính hệ thống về chủ đề, biết xác định và duy trì đối ợng, trình bày, chọn lựa sắp xếp các phần sao cho văn bản tập chung nêu bật ý kiến,cảm xúc của mình

Hoạt động 1 Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hình thành kháI niệm chủ đề,tính thống nhất của chủ đề trong văn bản.Thời gian:24p

7

CAO ĐĂNG HUY

Đồ dùng dạy học:Bảng phụ

Cách tiến hành:

Bớc 1:Phân tích ngữ liệu

-Đọc kĩ văn bản“ Tôi đi học” ? Tg nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời thơ

ấu của mình?

(Kỉ niệm khi cùng mẹ đi trên con đờng

làng đến trờng, khi đến trờng Mĩ Lí, khi

rời tay mẹ vào lớp học ) sự hồi tởng ấy gợi

lên ấn tợng gì trong lòng tác giả?

Căn cứ vào đâu mà em biết văn bản “ Tôi

đi học” nói lên những lỉ niệm của tác giả

về buổi tựu trờng đâu tiên?

(Căn cứ: nhan đề văn bản, từ ngữ các câu

trong văn bản viết về bởi tựu trờng)

Bớc 1:Phân tích ngữ liệu

Tìm những từ ngữ diễn tả tâm trạng đó in

sâu trong lòng nhân vật “tôi”

( Đại từ “ tôi” và các trạng ngữ biểu thị ý

nghĩa đi học đợc lặp đi lặp lại nhiều lần)

Duy trì chủ đề

Tìm trạng ngữ chi tiết nổi bật cảm giác

mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của “ tôi” khi cùng

mẹ đến trờng, khi cùng các bạn vào lớp:

( Trên đờng đi học:

+ Cảm nhận về con đờng: quen đi lạis lắm

lần => Thấy lạ, cảnh vật thay đổi

+ Thay đổi về hành vi: Lội qua sông thả

diều, đi ra đồng nô đùa-> Đi học cố làm

nh một học trò thực sự

- Trên sân trờng :

+ Cảm nhận ngôi trờng :Cao ráo, sạch sẽ

hơn các nhà trong làng, oai nghiêm nh

đình làng, sân rộng-> Tôi lo sợ vẩn vơ

+ Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng đi xếp hàng

vào lớp

- Trong lớp: Cảm thấy xa mẹ,nhớ nhà

Cảm giác của nhân vật “ tôi” trong buổi

tựu trờng là gì? ( Mới lạ, bỡ ngỡ, lo lắng)

những chi tiết và phơng tiện ngôn từ trong

đến trờng, khi rời tay mẹ để vào học, khingồi học

- > Đối tợng văn bản: buổi tựu trờng.Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà vănbản biểu đạt

II Tính thống nhất về chủ đề văn bản

1 Phân tích ngữ liệu

Văn bản “ Tôi đi học”

- Nhan đề: Tôi đi học

- Các câu các đoạn đều xoay quanh vấn đề

“Tôi đi học”

- Đại từ “tôi” và các từ ngữ biểu thị ýnghĩa đi học đợc lặp đi lặp lại nhiều lần >Duy trì chủ đề

- Các chi tiết và phơng tiện ngôn từ đều8

CAO ĐĂNG HUY

văn bản có tập chung khắc hoạ tô đậm

cảm giác này không? ( Có)

Bớc 2: Rút ra nhận xét

* văn bản này có tính thống nhất cao về

chủ đề, em hiểu thế nào về tính thống nhất

a Đối tợng: Rừng cọ quê tôi

- Trình tự: Tả cây cọ ( thân, lá, búp )

- Tác dụng của cọ: chổi, bóng râm, đựnghạt giống, nốn cọ, quả để ăn)

- Tình cảm của ngời Sông Thao đối với cọ

- Trật tự này không thay đổi vì nếu thay

- Cuộc sống của những ngời dân luôn gắn

- cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ

- Ngời Sông Thao quê tôi đi đâu cũng nhớ

b.Con đờng đến trờng trở nên xa lạ, cảnhvật thay đổi

c.Muốn thử sức gắng mang sách vở nh cậuhọc trò thức sự

d.Sân trờng rộng, ngôi trờng cao hơn.e.Thấy sợ hãi, chơ vơ trong hàng ngời bớc9

CAO ĐĂNG HUY

vào lớp

f.Thấy xa lạ

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:3p

Chủ đề là gì? Tính thống nhất của chủ đề nh thế nào?

Học ghi nhớ, làm các bài tập trong SGK và bài tập SBT

Chuẩn bị: Trong lòng mẹ Trả lời các câu hỏi trong SGK

- Học sinh đọc, tìm hiểu và nắm sơ lợcc tác giả, tác phẩm, bố cục đoạn trích Thấy đợc

sự độc địa, ác độc của bà cô trong tác phẩm, thấy đợc vẻ mặt lạnh lùng của xã hội đồngtiền

2 Kiểm tra đầu giờ:

Phân tích thái độ, cử chỉ của những ngời lớn ( bà mẹ, ông đốc, thầy giáo trẻ) đối vớinhững em nhỏ lần đầu đến trờng?

- Bà mẹ: lo lắng, quan tâm chu đáo, dẫn con đến trờng

- Ông đốc: nhẹ nhàng khuyên bảo, động viên, khích lệ

- Thầy giáo: Tơi cời đón các em

Gv giới thiệu bài mới:

Nhà văn Nguyên Hồng luôn hớng ngòi bút vào những ngời cùng khổ, gần gũi mà ôngyêu thơng thắm thiết Một trong những tác phẩm tiêu biểu cho tinh thần ấy là tác phẩm

“Những ngày thơ ấu” mà hôm nay chúng ta tìm hiểu đoạn trích Trong lòng mẹ

Nêu hiểu biết của em về tác giả ?

- 17 tuổi cùng mẹ ra Hải Phòng sống với

I.Đọc – Thảo luận chú thích

1 Đọc

2.Thảo luận chú thích

a, Tác giả:Nguyên Hồng ( 1918-1982),10

CAO ĐĂNG HUY

những ngời “dới đáy” xã hội

- Giác ngộ CM thời kì Mặt trận dân

chủ1936-1939-> viết báo

- 1939 bị TDP bắt giam, 1942 đợc tự do,

1943 ra nhập hội văn hóa cứu quốc Mất

tại Yên Thế- Hải Phòng

- Thế giới nhân vật: lu manh, phu phen,

thợ thuyền, trẻ em đầu đờng xó chợ, tri

thức nghèo chịu đau đớn, bất hạnh -> luôn

- Bớc đờng viết văn - Hồi kí 1970

Em biết gì về tập tiểu thuyết “Những ngày

GV cho học sinh hiểu sơ qua về hoàn cảnh

của chú bé Hồng, giúp các em nắm rõ hơn

đặc điểm nhân vật bà cô trong cuộc thoại

với cháu

HS đọc: “Một hôm tr 15

Tìm chi tiết miêu tả thái độ của bà cô khi

nói chuyện với bé Hồng về mẹ?

Qua đó em thấy gì về nhân vật này?

- Cời hỏi chứ không phải lo lắng hỏi hoặc

nghiêm nghị hoặc âu yếm hỏi Điều đó

cho thấy bà cô là ngời rất thâm hiểm,

muốn thông qua đó để bỡn cợt, mỉa mai

chú bé Hồng

Bé Hồng đã trả lời ra sao? Vì sao lại trả

lời nh thế?

quê Nam Định Trớc Cách mạng thánhTám sống chủ yếu ở Hải Phòng

- Nguyên Hồng là nhà văn của những ngờicùng khổ

- Đợc giải thởng HCM về văn học nghệthuật năm 1996

b, Tác phẩm.“Những ngày thơ ấu”: Hồi kí

kể về cuộc đời cay đắng của tác giả gồm 9chơng

- Đoạn trích thuộc chơng IV

c, Từ khó: SGK

II, Bố cục: 2 phần:

- P1: Từ đầu -> ngời ta hỏi đến chứ: Cuộc

đối thoại giữa bà cô và chú bé Hồng; ýnghĩ, tình cảm của bé Hồng đối với mẹ

- P2: Còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ.III, Tìm hiểu văn bản

CAO ĐĂNG HUY

- Không! Cháu không muốn và Cuối năm

thế nào mựo cháu cũng về

- Vì chú nhận ra đợc ý nghĩ cay độc của

bà cô-> trả lời đầy thông minh và tự tin

Thái độ của bà cô nh thế nào khi nghe bé

Hồng trả lời nh thế?

Khi thấy bé Hồng nức nở, bà cô có buông

tha không? Qua đó em thấy bà ta là ngời

-Tố cáo xã hội phong kiến với những cổ

tục đày đoạ con ngời, khô héo cả tình máu

mủ

GV nói thêm về quan niệm của xã hội

phong kiến đối với ngời phụ nữ Tính cách

của bà cô là sản phẩm của những định

kiến đó

-> Giả dối, bỡn cợt, mỉa mai chú béHồng

- Giọng ngọt ngào: - Sao lại không vào?

Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo trớc đâu?

- Chằm chặp nhìn tôi, vỗ vai tôi cời: Màydai quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu.Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sủă cho

và thăm em bé chứ

- Ngân dài tiếng “em bé” thật rõ, thật ngọt.-> Châm chọc, nhục mạ, miệt thị hai mẹcon Hồng

-> Lạnh lùng, tàn nhẫn, thâm hiểm

* Bà cô là ngời cay độc, xảo quyệt, đạidiện cho xã hội cổ hủ phi nhân đạo, mấthết tình ngời

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:3p

Bà cô của bé Hồng là ngời nh thế nào?

Qua nhân vật này em hiểu gì về xã hội phong kiến đơng thời

Học bài, nắm nội dung

Chuẩn bị tiếp các câu hỏi 2,3,4 (SGK); xem bài tập luyện tập

2, Kiểm tra đầu giờ:

Phân tích hành động, thái độ của ngời cô trong cuộc thoại với bé Hồng để làm nổibật tính cách, đặc điểm của nhân vật?

12

CAO ĐĂNG HUY

- Cời hỏi Giọng vẫn ngọt Vỗ vai cời nói

->Bà cô là ngời lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm, tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột

rà, đại diện cho xã hội đơng thời đầy hủ tục, thành kiến nặng nề với ngời phụ nữ

GV giới thiệu bài mới:

Giờ trớc chúng ta đã thấy đựơc bộ mặt tàn nhẫn của bà cô và nỗi đau vô cùng lớn của

bé Hồng Còn tình cảm của bé Hồng đối với mẹ nh thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểutiếp bài hôm nay

- Khi nghe cô hỏi, lập tức trong kí ức của

Hồng hiện lên hình ảnh mẹ vẻ mật rầu rầu

và hiền từ, phản ứng thông minh

- Nớc mắt rong ròng rớt hai bên má cời

dài trong tiếng khóc

- Cô cha nói hết câu, cổ họng tôi đã nghẹn

ứ

Em nhận xét gì về nghệ thuật sử dụng

trong đoạn này?

- Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật tài

tình: Lúc đầu cời -> thái độ chống đối trớc

sự mỉa mai của bà cô, nh ng sau đó tâm

hồn non nớt của em không chịu đợc sự tấn

- Màn đối thoại đầy kịch tính, thúc đẩy

tâm trạng của Hồng đến những diễn biến

căng thẳng, làm rõ bộ mặt xảo quyệt, tàn

- Đuổi theo xe, gọi rối rít, bối rối, lo sợ

nhầm lẫn: nếu ngời ngồi sa mạc

Hình ảnh so sánh cho thấy tâm trạng gì

của bé Hồng?

III, Tìm hiểu văn bản

1, Nhân vật bà cô

2 Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ

*a, Những ý nghĩ, cảm xúc của Hồng khitrả lời bà cô

- Đầy lòng yêu thơng và kính mến mẹ,

đối với bé Hồng, mẹ chú vô tội

- Em đau đớn, tủi cực xen lẫn căm giậntrớc những lời xúc phạm độc địa của bà cô

CAO ĐĂNG HUY

Nổi bật khát khao cháy bỏng trong lòng

- Thấy ấm áp, mơn man khắp da thịt, hơi

thở thơm tho, khuôn miệng xinh xắn

Thảo luận nhóm 4, thời gain 4 phút

Báo cáo GV kết luận

- Khẳng định sự chân thành, cảm động về

sự bất diệt của tình mẫu tử - Nếu đổi tên

khác, không phù hợp với nội dung chơng,

không nói hết ý nghĩa này

Qua đoạn trích “Trong lòng mẹ”, hãy

chứng minh rằng văn Nguyên Hồng giàu

chất trữ tình?

- Tình huống và nội dung: hoàn cảnh đáng

thơng của chú bé Hồng, câu chuyện về

ng-ời mẹ âm thầm chịu nhiều đau khổ, cay

đắng, nhiều thành kiến; lòng yêu thơng

mẹ của bé Hồng

- Mạch cảm xúc phong phú: xót xa, tủi

nhục, lòng căm giận sâu sắc, tình yêu

Sung sớng cực điểm khi nằm trong lòng

mẹ, tận hởng sự êm dịu của tình mẫu tử.Niềm vui sớng rạo rực làm em quên đi tấtcả sự tủi cực, đắng cay

* Bé Hồng có tình yêu, sự cảm thông vàniềm tin mãnh liệt đối với ngời mẹ bấthạnh của mình

3 Chất trữ tình trong đoạn trích thể hiện:

- Tình huống và nội dung truyện

- Dòng cảm xúc phong phú của Hồng

- Cách thể hiện của tác giả

4, Thể hồi kí: là thể kí mà trong đó ngờiviết kể lại những chuyện mà chính mình

đã trải qua, đã chứng kiến

CAO ĐĂNG HUY

2, Kiểm tra đầu giờ:

Thế nào là từ nghĩa rộng? Thế nào là từ nghĩa hẹp? Cho ví dụ?

- Từ ngữ đợc coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đó đợc bao hàm trong phạm vi nghĩacủa một số từ ngữ khác Từ ngữ đợc coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ

đóbao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

GV giới thiệu bài mới

GV đa ví dụ các từ: cay, chua, ngọt Các từ có đặc điểm chung gì?

- Cùng chỉ mùi vị

Vậy các từ ấy thuộc cùng 1 trờng từ vựng Để hiểu thế nào là trờng từ vựng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới

- Mục tiêu:Hình thành kháI niệm trờng từ vựng

- Thời gian:24pp

15

CAO ĐĂNG HUY

- Nói, cời, khóc: hoạt động của miệng

Các từ sau cùng trờng nào?

- con ngơi, nhìn, trông, lờ đờ -> cùng

tr-ờng mắt

Bộ phận của mắt: lòng đen, lòng trắng,

con ngơi, lông mày, lông mi

- Đặc điểm của mắt: đờ đẫn, sắc sảo, lờ

đờ, tinh anh, mù loà

Lấy vd: cùng trờng “con ngời” có:

- mặt mũi, miệng: danh từ

- đi, ăn, uống: động từ

VD: ngọt: trờng mùi vị: cay, đắng, chát,

thơm \ trờng âm tanh: the thé, êm dịu

\ trờng thời tiết: đậm, hanh, ẩm

Đọc vd trích “Lão Hạc”- Nam Cao

GV: tác giả chuyển các từ in đậm từ trờng

“ngời” sang trờng “thú vật” để nhân hoá

I, Thế nào là tr ờng từ vựng

1, Phân tích ngữ liệu

- Mắt, mũi, gò má, đùi, đầu, cánh tay,miệng cùng chỉ bộ phận trên cơ thể conngời

2, Nhận xét :-> Nó có cùng một nét chung về nghĩa gọi

c Một từ có thể thuộc nhiều trờng từ vựngkhác nhau

d, Trong thơ văn, cuộc sống, ngời ta thờngdùng cách chuyển từ vựng để tăng tínhnghệ thuật

Đọc bài 1, xác định yêu cầu

HS làm bài Gọi 2 em lên bảng nêu kết

quả

HS và GV nhận xét, bổ sung

HS đọc, xác định yêu cầu, làm bài

II, Luyện tập:

1, Bài 1 (23) Các từ thuộc trờng từ vựng

“ngời ruột thịt”: cô, mẹ, bà, cậu,con, cháu

2, Bài 2 ( 23).Đặt tên trờng từ vựng chomỗi dãy từ dới đây

a, Lới, nơm, câu, vó-> dụng cụu đánh bắt16

CAO ĐĂNG HUY

Thế nào là trờng từ vựng? Khi sử dụng, ta cần lu ý điều gì?

Học ghi nhớ, làm bài tập 5, 6 (23)và bài tập SBT

Chuẩn bị: Bố cục văn bản, trả lời câu hỏi SGK Xem các bài tập

S: 27.08.09

2, Kiểm tra đầu giờ:

Chủ đề của văn bản là gì? Văn bản có tính thống nhất chủ đề khi nào?

- Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà vân bản thể hiện Văn bản có tính thốngnhất chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không rời xa hay lạc sang chủ đềkhác

CAO ĐĂNG HUY

- Cách tiến hành:

GV giới thiệu bài mới:

Văn bản muốn mạch lạc phải có bố cục chặt chẽ Vậy bố cục văn bản là gì? Bố cục nhthế nào là chặt chẽ?

chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới

- Mục tiêu:Hình thành kháI niệm bố cục,cách sắp xếp bố cục

+ Mở bài: giới thiệu tài và đức của thầy

+ Thân bài: giải thích rõ tài đức của thầy

+ Kết bài: ảnh hởng của tài và đức đối với

Thân bài văn bản “Tôi đi học” kể về

những sự việc nào? Các sự kiện ấy đợc sắp

- Văn bản: 3 phần:

+ Mở bài: (đoạn đầu): Giới thiệu khái quát

về nhân vật ( thầy giáo Chu Văn An).+ Thân bài:2 đoạn tiếp Giải thích rõ về tài

và đức của ngời thầy

+ Kết bài; Tình cảm của mọi ngời dànhcho thầy Chu Văn An

2, Nhận xét

- Bố cục văn bản: là sự tổ chức các đoạnvăn để thể hiện chủ đề

- Bố cục gồm 3 phần” mở bài, thân bài,kết bài

- Ba phần có mối quan hệ chặt chẽ vớinhau

II, Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thânbài của văn bản

1.Phân tích ngữ liệu:

* Văn bản ”Tôi đi học”

- Sắp xếp theo sự hồi tởng những kỉ niệm

về buổi tựu trờng , theo thứ tự thời gian.( Cảm xúc trên đờng tới trờng, khi đến tr-ờng, khi vào lớp)

- Sắp xếp theo sự liên tởng đối lập trớc đây

và buổi tựu trờng

- Văn bản “Trong lòng mẹ”

-Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực

độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ mình khi18

CAO ĐĂNG HUY

Khi tả ngời, con vật, phong cảnh em lần

lợt miêu tả theo trình tự nào? Kể một số

trình tự mà em biết?

Cho biết cách sắp xếp sự việc trong phần

thân bài của văn bản “ Ngời thầy đạo cao

đức trọng”?

Từ các bài tập trên và bằng hiểu biết của

mình, hãy cho biết cách sắp xếp phần thân

nghe bà cô cố tình nói xấu mẹ

- Niềm vui sớng cực độ của Hồng khi đợc

ở trong lòng mẹ

- Có thể sắp xếp theo trình tự không gian:(tả phong cảnh); chỉnh thể- bộ phận (tảcon vật); tình cảm, cảm xúc (tả ngời )

- Văn bản “Ngời thầy đạo cao đức trọng”.+ Các sự việc nói về Chu Văn An là ngờitài cao

+ Các sự việc nói về thầy là ngời đạo đức,

đợc học trò kính mến

2.Nhận xét:

- Sắp xếp theo trình tự thời gian, khônggian, theo sự phát triển sự việc, mạch cảmxúc

Đọc bài tập, xác định yêu cầu, làm bài

GV sửa chữa, bổ sung

Đọc bài tập 3 nêu yêu cầu

2, Bài tập 2: Trình bày lòng thơng mẹ củachú bé Hồng nên trình bày theo:

- Lòng thơng mẹ của chú bé Hồng khinghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ

- Khi gặp mẹ

3, Bài tập 3

- Sắp xếp nh vậy cha hợp lí, cân sắp xếplại nh sau:

a, Giải thích câu tục ngữ

b, CM tính đúng đắn của câu tục ngữ

CAO ĐĂNG HUY

1.Kiến thức:

HS hiểu đợc bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ xã hội đơng thời và tình cảnh đau

th-ơng của ngời nông dân cùng khổ trong xã hội ấy Cảm nhận đợc quy luật của hiện thc:

có áp bức, có đấu tranh Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụnữ nông dân

Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

2, Kiểm tra đầu giờ:

Phân tích cảm giác của bé Hồng khi gặp và nằm trong lòng mẹ?

GV giới thiệu bài mới:

Ngô Tất Tố là nhà văn hiện thữ phê phán xuất sắc trong nền văn học hiện thực 30- 45

Ông viết nhiều tác phẩm có giá trị trong đó :Tắt đèn” là tác phẩm tiêu biểu viết về ngờinông dân trớc CM Để hiểu sâu sắc về họ, chúng ta cùng tìm hiểu đoạn trích”Tức nớc

GV hớng dẫn đọc; giọng chị Dậu lúc van

lơn, tha thiết, khi gay gắt, quyết liệt; giọng

cai lệ: hống hách, độc ác; anh Dậu: yếu ớt

Em hiểu gì về tiểu thuyết “Tắt đèn”?

Đoạn trích thuộc chơng mấy của tác

- Là nhà văn hiện thức xuất sắc chuyênviết về ngời nông dân trớc cách mạng

- Đợc truy tặng giải thởng về VHNT năm

1996 b.Tác phẩm Tiểu thuyết “Tắt đèn” là tácphẩm tiêu biểu nhất của NTT, ca ngợiphẩm chất tốt dẹp của ngời nông dân trongxã hội phong kiến, phê phán sự dã man,tàn ác của xhpk đơng thời

20

CAO ĐĂNG HUY

đánh trói anh Dậu Chị Dậu tìm mọi cách

cứu chồng không đợc, chị liêù mình cự lại

HS đọc” anh Dậu uốn vai ngáp dài”- 29

Tìm những chi tiết miêu tả thái độ, hành

động của cai lệ khi đến nhà chị Dậu?

Em nhận xét gì về ngôn ngữ, hành động

của hắn qua các chi tiết vừa tìm?

- Ngôn ngữ của loài thú dữ, chỉ biết quát,

thét, hét

- Hành động hung bạo, tàn ác, dã thú

- Chửi bới thô tục, nói năng đểu cáng

Qua các chi tiết trên em thấy cai lệ là ngời

nh thế nào?

Nhận xét của em về nghệ thuật khắc hoạ

nhân vật của tác giả?

- Nhân vật cai lệ đợc khắc hoạ hết sức nổi

bật, sống động, có giá trị điển hình,rõ rệt

* Đó chính là NT khắc hoạ tính cách nhân

vật điển hình của tác giả NTT

Khi bọn tay sai đến nhà, chị Dậu đang ở

tình thế nh thế nào?

- Vụ thuế đang ở thời điểm gay gắt, chị đã

bán con, bán cho, bán khoai đủ nộp cho

chồng, lại phải nộp su cho ngời em chồng

đã chết; chồng ốm do bị đánh đập-> tình

thế nguy ngập

HS đọc ”Chị Dậu run run”- 30

Những chi tiết nào miêu tả thái độ, hành

động của chị Dậu với bọn tay sai?

- Đầu tiên chị tha thiết van lơn, xin xỏ

già thải”nhng chúng không tha còn nhảy

vào tátchị, định trói anh, chị thách thức rồi

- Giọng hầm hè, giục trói

- Giật phắt dây, chạy sầm sập chỗ anh

- Bịch vào ngực chị, trói anh

- Tát vào mặt chị, nhảy cạnh anh,

* Cai lệ là một con ngời thô tục, đểu cáng,hung hãn, táng tận lơng tâm, là hiện thânsinh động của cã hội đơng thời

- Chị cự lại: “chồng tôi đau ốm ”

- Chị nghiến hai hàm răng: “may tróichồng bà bà cho mày xem”-> thách thức

- Túm cổ, ấn dúi, nhanh nh cắt, nắm gậy,vật nhau, túm tóc, lẳng

-> dánh nhau với bọn tay sai-> sức mạnhtuyệt vời, hành động quyết liệt dữ dội.21

CAO ĐĂNG HUY

Đoạn trích cho em hiểu gì về chị Dậu?

Nhận xét gì về nghệ thuật của đoạn văn

này?

- Khắc hoạ tính cách nhân vật, miêu tả

linh hoạt sinh động, ngôn ngữ đặc sắc

Theo em sự thay đổi thái độ cảu chị Dậu

có đợc miêu tả chân thực, hợp lí không?

- Miêu tả chân thực, hợp lí, phù hợp với

diễn biến sự việc

Em hiểu thế nào về nhan đề “Tức nớc vỡ

bờ”?

-Nhan đề là một câu tục ngữ đã bắt gặp

chân kí của nhà văn hiện thực NTT, toát

lên lô gic hiện thực có áp bức, có đấu

tranh; toát lên chân lí: con đờng sống của

những ngời bị áp bức chỉ có thể là con

đ-ờng đấu tranh

-> xui ngời nông dân nổi dậy

* Chị Dậu- ngòi phụ nữ mộc mạc, hiềndịu, đầy vị tha, sống khiêm nhờng, biếtnhẫ nhục chịu đựng nhng không yếu đuối

mà có một sức sống mãnh liệt, tinh thầnphản kháng tiềm tàng

Đoạn trích cho em hiểu gì về XHPK đơng

thời? Em thấy gì về nhân vật chị Dậu?

Đọc thể hiện giọng từng nhân vật

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:3p

Em hiểu gì về nhân vật chị Dậu và xã hội phong kiến đơng thời?

Học ghi nhớ, nắm nội dung phân tích

Soạn: Xây dựng đoạn văn trong văn bản

Đọc kĩ, trả lời câu hỏi SGK

- Hiểu đợc khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong

đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn Viết đợc các đoạn văn mạch lạc, đủ sứclàm sáng tỏ một nội dung nhất định

2.Kĩ năng:

22

CAO ĐĂNG HUY

- Có kỹ năng viết đoạn văn có câu chủ đề

2, Kiểm tra đầu giờ:

Bố cục văn bản là gì? Nêu cách sắp xếp, bố trí các đoạn văn trong thân bài?

- Bố cục văn bản là sự sắp xếp các đoạn văn để thể hiện chủ đề Sắp xếp theo trình tựthời gian, không gian, mạch cảm xúc, sự phát triển sự việc

GTB: Để có văn bản hay, chúng ta cần xây dựng đợc các đoạn văn hay Vậy đoạn văn

là gì? Xây dựng đoạn văn nh thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay

Hoạt động 1 Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hình thành kn đoạn văn,từ ngữ và câu trong đoạn văn

Vì sao em biết có 2 đoạn văn? Dựa vào

dấu hiệu nào?

- Bắt đầu từ chỗ viết hao lùi đầu dòng

đến chỗ chấm xuống dòng, biểu đạt

một ý tơng đối hoàn chỉnh, thờng

do nhiều câu tạo thành

B2: Rút ra nhận xét

Em hiểu đoạn văn là gì?

- Là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản, bắt

đầu từ chữ viết hoa lùi đầu dòng đến chỗ

chấm xuống dòng; thờng biểu đạt nội

dung tơng đối hoàn chỉnh

II, Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1, Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạnvăn

CAO ĐĂNG HUY

Từ ngữ duy trì đối tợng xuất hiện nh thế

nào trong đoạn văn?

Tại sao em biết đó là câu then chốt?

Em hiểu câu chủ đề là gì? Vị trí của nó

trong đoạn văn?

- Nội dung khái quát, lời lẽ ngắn gọn,

th-ờng đủ 2 thành phần chính, đứng đầu hoặc

ý mỗi đoạn triển khai theo trình tự nào?

Đọc đoạn văn (35) Cho biết đoạn văn có

câu chủ đề không? Đó là câu nào?

-> trình bày nội dung theo cách songhành

- Đoạn văn 2: câu chủ đề đứng đầu đoạn,các câu sau tập trung làm rõ câu chủ đề.-> trình bày nội dung theo cách diễn dịch

- Đoạn văn 3: câu chủ đề đứng cuối đoạn,tác dụng tổng kết các ý phân tích ở cáccâu trên

-> trình bày nội dung theo cách quy nạp.2.2:Nhận xét

GV sửa chữa, bổ sung

Đọc bài 2 (36), xác định yêu cầu?

Thảo luận nhoám 3 bàn, (t): 5 phút

Gọi nhóm trởng báo cáo kết quả

CAO ĐĂNG HUY

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:3p

Đoạn văn đợc quy ớc nh thế nào? Từ ngữ chủ đề là gì? Câu chủ đề là gì

Học ghi nhớ, xem lại các bài tập

Chuẩn bị viết bài 2 tiết Chuẩn bị kĩ 3 đề SGK

Mang vở viết bài TLV

- Giáo viên: dề bài văn tự sự

- Học sinh: ôn văn tự sự, chuẩn bị vở viết

I: Đề bài: Ngời ấy (anh, chị, cha, mẹ, bạn bè ) sống mãi trong lòng tôi

II, Dàn bài- Thang điểm

- Nội dung sâu sắc

- Bố cục 3 phần, trình bày khoa học

- Phơng thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm

Trình bày sạch sẽ, câu đúng ngữ pháp, chữ viết đúng chính tả, lời văn trong sáng, diễn

- Nội dung sơ sài

- Mắc các lỗi khác: diễn đạt, chính tả, dùng từ, đặt câu

5, Điểm 1,2

- Mắc các lỗi nh ở điểm 3,4 nhng trầm trọng hơn, nặng hơn

6, Điểm 0: Không làm bài

25

CAO ĐĂNG HUY

- Học sinh hiểu sơ lợc về tác giả, tác phẩm

- Thấy đợc diễn biến tâm trạng lão Hạc khi phải bán con chó, qua đó thấy đợc sự nhânhậu của lão

- Giáo viên: giáo án; Để học tốt văn 8

- Học sinh :Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu tác giả, tác phẩm, soạn câu hỏi 1

C, Ph ơng pháp:

1, ổ n định tổ chức : 29/32

2, Kiểm tra đầu giờ:

Phân tích diễn biến tâm lí và hành động của chị Dậu khi bọn cai lệ đến nhà? Qua đó

em thấy chị Dậu là ngời nh thế nào?

- Lúc đầu chị tha thiết van xin -> cự lại bằng lí -> đánh lại

- Là ngời yêu thơng chồng con tha thiết , nhẫn nhục chịu đựng nhng không cam chịu

Đảm bảo nội dung chính:

- Tình cảnh của lão Hạc: nhà nghèo, vợ

chết chỉ có đứa con trai, anh con trai phẫn

chí đi đồn điền cao su một năm chẳng có

tin tức gì

- Tình cảm của lão Hạc đối với con chó

vàng: con chó nh ngời bạn làm khuây, nh

I, Đọc, thảo luận chú thích

1, Đọc,tóm tắt

26

CAO ĐĂNG HUY

kỷ vật của đứa con trai để lại

- Sự túng quẫn ngày càng đe doạ lão: ốm

yếu, mất mùa -> không có tiền nuôi cậu

vàng -> lão phải bán cậu vàng

GV hớng dẫn đọc: thể hiện giọng nhân

vật, lời đối thoại, độc thoại Giọng lão Hạc

khi chua chát, xót xa, lúc chậm rãi, nằn nì;

Giọng vợ ông giáo: lạnh lùng, dứt khoát;

Binh T: nghi ngờ, mỉa mai

rừng (1948), Chuyện biên giới (1951)

Em biết gì về chuyện ngắn “Lão Hạc”?

- Miêu tả ngoại hình để thể hiện nội tâm

nhân vật, sử dụng nhiều từ láy

- Con chó là kỷ vật của con trai lão, là

ng-ời bạn vô cùng thân thiết của lão, lão vô

cùng yêu quý nó

Yêu quý nh vậy tại sao lão lại bán nó đi?

- Lão không còn đủ sức nuôi cậu vàng

nữa, lão không muốn tiêu vào tiền của

con, muốn dành dụm cho con

Qua đó em thấy lão Hạc là ngời nh thế

* Lão Hạc là một ngời nông dân sống tìnhnghĩa, thuỷ chung, nhân hậu, một ngời chatội nghiệp rất mực yêu thơng con

27

CAO ĐĂNG HUY

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:5p

Tâm trạng của lão Hạc khi bán chó nh thế nào?

Qua đó em hiểu gì về nhân vật này?

- HS hiểu về nhân vật lãc Hạc để thấy rõ tình cảnh, bản chất, tính tình của lão Hiểu

đ-ợc thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đối với lão Hạc thấy đđ-ợc lòng nhân đạo sâu sắccủa nhà văn Nam Cao

- Bớc đầu hiểu đợc đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao: khắc hoạ nhân vật tàitình, cách dẫn chuyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình

- Giáo viên: giáo án, SGK

- Học sinh : soạn các câu hỏi còn lại, SBT

C, Ph ơng pháp: Đàm thoại

1,

ổ n định tổ chức : /32

2, Kiểm tra đầu giờ:

Phân tích diễn biến tâm trạng lão Hạc khi bán cậu vàng?

- Lão vô cùng ân hận, đau đớn, xót xa khi phải bán cậu vàng: lão cố làm ra vẻ vui vẻ,lão cời nh mếu, đôi mắt ầng ậc nớc, mặt lão co rúm lại đầu ngoẹo về một bên, lão mếu

Hoạt động 1 : Đọc -hiểu văn bản.(Tiếp)

Mục tiêu: Phân tích cái chết của nv lão Hạc,tình cảm của nv tôi với LH

- Do tình cảnh túng quẫn, đói khổ đã đẩy

lão Hạc đến cái chết nhue một hành động

giải thoát

Qua cái chết ấy, em hiểu gì về số phận

ng-ời nông dân trong xã hội cũ?

- Ta thấy số phận cơ cực, đáng thơng của

III Tìm hiểu văn bản,

1, Nhân vật lão Hạc

a, Tâm trạng lão Hạc khi bán cậu vàng

b, Cái chết của lão Hạc

- Do tình cảnh túng quẫn, đói khổ, lão Hạc

đã tìm đến cái chết

28

CAO ĐĂNG HUY

những ngời nông dân nghèo trớc cách

mạng tháng Tám

Cái chết của lão Hạc diễn ra nh thế nào?

Em hãy mô tả?

-Lão Hạc vật vã trên giờng, đầu tóc rũ rợi,

quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc,

lão tru tréo, bọt mép sùi ra, chốc chốc lại

giật một cái, nảy lên

Nhận xét gì về từ ngữ sử dụng? Tác dụng?

- Từ láy

- Cái chết đau đớn, dữ dội

Nếu muốn sống, liệu lão có thể sống đợc

không?

- Lão vẫn có thể sống đợcvì lão còn tiền

v-ờn chứ đâu đã kiệt quệ

Vậy tại sao lão phải chết?

- Vì lão thơng con không muốn tiêu phạm

vào những đồng tiền của con-> lão tự

nguyện chết

Trớc khi chết, lão Hạc làm gì?

- Gửi vờn, gửi tiền ông giáo để cho con,

nhờ ông giáo lo liệu giúp khi ông chết ->

- Lần đầu tiên lão đã lừa cậu vàng để cậu

phải chết thì lão cũng phải chọn cái chết

Tìm những chi tiết kể về tình cảm của

“tôi” và cách xng hô của ông giáo với lão?

- Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà oà lên

khóc, tôi an ủi lão, tôi bùi ngùi nhìn lão,

tôi nắm lấy cái vai gầy của lão ôn tồn nói,

những ngời nghèo dễ tủi thân nên hay

chạnh lòng

- Xung hô: cụ –tôi

Em thấy thái độ, tình cảm của nhân vật

“tôi” đối với lão Hạc nh thế nào?

Khi nghe Binh T nói lão Hạc xin bả chó

để bắt con chó nào sang vờn nhà lão, ý

nghĩ của nhân vật “tôi” nh thế nào?

- Đây là chi tiết nghệ thuật tạo tính chất

- Cái chết lão Hạc thật dữ dội và đau đớn

- Xuất phát từ lòng thơng con âm thầm màlớn lao

- Lão là ngời cẩn thận, chu đáo và có lòng

tự trọng cao

2, Thái độ, tình cảm của nhân vật “tôi” đốivới lão Hạc

29

CAO ĐĂNG HUY

bất ngờ, đẩy tình huống chuyện lên đỉnh

điểm

Qua đoạn trích “Tức nớc vỡ bờ” và “Lão

Hạc” em hiểu gì về cuộc đời và tính cách

của ngời nông dân trong XHPK?

Em hiểu thế nào về ý nghĩ của nhân vật

“tôi” qua đoạn “chao ôi che lấp mất”?

- Đó là lời triết lí lẫn cảm xúc trữ tình xót

xa của Nam Cao, đó là cách nhìn nhận

đánh giá con ngời của tác giả, là vấn đề

“đôi mắt” trong sáng tác của Nam Cao

- Luôn đồng cảm, xót xa, yêu thơng vàtrân trọng lão Hạc- ngời nông dân nghèokhổ nhng giàu lòng tự trọng, sống nhânhậu thuỷ chung

- Tình huống truyện bất ngờ, hấp dẫn

Qua truyện ngắn này em nhận xét gì về số

phận ngời nông dân trong xã hội cũ? Tình

cảm, thái độ của tác giả với họ nh thế nào?

Nhận xét gì về nghệ thuật của truyện?

Lão Hạc là ngời nh thế nào? Tình cảm, thái độ của tác giả với lão?

Học ghi nhớ, nội dung phân tích

Soạn: từ tợng thanh, từ tợng hình.Đọc kỹ và trả lời câu hỏi SGK

CAO ĐĂNG HUY

2, Kiểm tra đầu giờ:

Thế nào là trờng từ vựng? Cho ví dụ?

- Trờng từ vựng là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa

Vd: trờng các bộ phận cơ thể: chân, tay, tai

sẽ tìm hiểu trong bài ngày hôm nay

Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hình thành khái niệm từ tợng thanh,từ tợng hình

- ử: tiếng kêu của con chó

Đó là từ tợng thanh, em hiểu thế nào là từ

tợng thanh?

- Là những từ mô phỏng âm thanh của

ng-ời hoặc tự nhiên.EEm hãy so sánh 2 cách

sử dụng từ và giá trị biểu cảm của nó trong

CAO ĐĂNG HUY

- Trờng hợp b mô phỏng âm thanh cụ thể

hơn đó là tiếng khóc to , tức tởi -> nhờ từ

3, Ghi nhớ (SGKHoạt động2: Hớng dẫn luyện tập

Mục tiêu: Vận dụng lí thuyết vào làm bài tập

HS nhận xét, GV sửa chữa, kết luận

Đọc bài 2 nêu yêu cầu, làm bài

Nhận xét

GV sửa chữa, bổ sung

Đọc bài 3, nêu yêu cầu bài tập

Thảo luận nhóm 4 (t) 3 phút

Báo cáo HS nhận xét

GV kết kuận

HS đọc, xác định yêu cầu bài 4 Làm bài

Gọi vài HS đặt câu HS nhận xét

GV sửa chữa

III, Luyện tập

1, Bài 1 (49) Tìm từ tợng hình, tợng thanhtrong những câu sau đây:

3, Bài 3: Phân biệt nghĩa:

- ha hả: từ gợi tả tiếng cời to, tở ra rấtkhoái chí

- hì hì: tiếng cời phát cả ra đằng mũi,

CAO ĐĂNG HUY

2, Kiểm tra đầu giờ:

Đoạn văn đợc quy ớc nh thế nào? Có những cách nào trình bày nội dung đoạn văn

- Đoạn văn đợc quy ớc từ chỗ viết hoa lùi đầu dòng đến chỗ chấm xuống dòng

- Các cách trình bày nội dung đoạn văn: quy nạp, diễn dịch, song hành

Hoạt động 1: Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hiểu đợc sự liên kết đoạn văn trong văn bản,cách liên kết

- Đoạn 1: tả cảnh sân trờng Mĩ Lí trong

buổi tựu trờng

- Đoạn 2: nêu cảm giác của nhân vật “tôi”

một lần ghé qua thăm trờng, nhng việc tả

cảnh hiện tại và cảm giác không có gì gắn

bó -> tạo cảm giác hẫng hụt cho ngời đọc

Đọc vd 2 (SGK) 2 em

So với vd 1 ở vd 2 có gì khác ?

- ở vd 2 có thêm cụm từ “Trớc đó mấy

hôm”

Cụm từ “Trớc đó mấy hôm” bổ sung ý

nghĩa gì cho đoạn văn thứ 2?

GV: vậy cụm từ “Trớc đó mấy hôm” chính

là phơng tiện liên kết 2 đoạn văn

I, Tác dụng của việc liên kết các đoạn văntrong văn bản

1, Phân tích ngữ liệu

* VD 1: Hai đoạn văn cùng viết về ngôi ờng Mĩ Lí -> không có sự gắn bó vớinhau

tr Cụm từ :”trớc đó mấy hôm” bổ sung ýnghĩa về thời gian, tạo sự liên tởng chongời đọc với đoạn trớc -> tạo sự gắn kếtchặt chẽ 2 đoạn văn, làm cho liền mạch

33

CAO ĐĂNG HUY

Hai đoạn văn trên có liết kê hai khâu của

quá trình lĩnh hội và cảm thụ văn học, đó

thuộc loại nào?

- Chỉ từ: đó, này, ấy, vậy

Tìm câu liên kết giữa 2 đoạn văn?

- ái dà, lại còn chuyện đi học nữa đấy

Tại sao câu đó lại có tác dụng liên kết?

- VD a: 2 khâu: tìm hiểu, cảm thụ

+ Từ ngữ liên kết: bắt đầu, sau

CAO ĐĂNG HUY

- Vì nó nối giữa 2 đoạn văn

GV: Nh vậy ngoài các phơng tiện liên kết

- GV sửa chữa, bổ sung

Đọc bài tập 2, xác định yêu cầu, làm bài

a, từ đó

b, nói tóm lại

c, thật khó trả lời

Kết luận: Tổng kết và hớng dẫn học tập ở nhà:3p

Tác dụng của việc liên kết đoạn văn trong văn bản?

Các phơng tiện chủ yếu để liên kết?

CAO ĐĂNG HUY

Từ tợng hình là gì? Từ tợng thanh là gì? cho ví dụ?

Nêu tác dụng của từ tợng hình và từ tợng thanh?

- Từ tợng hình là những từ gời tả hình ảnh, dáng vẻ, trạng thái của sự vật

Heo heo gió núi, lâm thâm ma phùn

Trong hai câu thơ trên, từ “bầm” chỉ ai?

- Chỉ mẹ -> bầm chính là từ ngữ địa phơng

Vậy từ ngữ địa phơng là gì? Biệt ngữ xã hội có đặc điểm ra sao, chúng ta cùng tìmhiểu

Hoạt động1: Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu:Hình thành khái niệm từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội.Cách sử dụng từngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội

Trong 3 từ ấy, từ nào là chỉ đợc dùng

trong một địa phơng nhất định

( Từ địa phơng là từ ngữ chỉ sử dụng trong

một địa phơng nhất định, Từ toàn dân sử

dụng rộng rãi trong toàn dân

Bớc 3: Rút ra ghi nhớ

Gv chôt,gọi học sinh đọc ghi nhớ

GV: Cho học sinh làm bài tập vận dụng

Chỉ ra các từ địa phơng trong các câu sau;

và tìm từ toàn dân têong ứng

- Con heo này đẹp quá!

I Từ ngữ địa ph ơng 1.Phân tích ngữ liệu

- Các từ bẹ, bắp-> chỉ ngô

- bẹ, bắp: là chỉ đợc dùng trong khu vựcTây Bắc

- ngô: sử dụng rộng rãi, phổ biến trongtoàn dân

CAO ĐĂNG HUY

- thìa (toàn dân); xìa (Hng Yên)

- thái thịt (toàn dân); xái thịt (Thái bính)

Từ hai vd trên em rút ra điều gì khi sử

dụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội?

Trong đoạn thơ việc tác giả sử dụng từ ngữ

- ngỗng, trúng tủ: sử dụng trong tầng lớphọc sinh hiện nay

và biệt ngữ xã hội -> gây khó hiểu

- Trong thơ văn: tô đậm màu sắc địa

ph-ơng, màu sắc xã hội của ngôn ngữ

37

CAO ĐĂNG HUY

Muốn không lạm dụng từ ngữ địa phơng

GV: Gợi ý học sinh làm bài tập

GV: Kẻ bảng, gọi học sinh lên điền từ

Gọi học sinh nhận xét,bổ sung

GV: Chữa bài, cho điểm

Đọc bài 2 -59, nêu yêu cầu

1, Bài 1: Tìm một số từ ngữ địa phơng nơi

em ở hoặc em biết Nêu từ ngữ toàn dân

- mổ: lấy cắp.

- mõi: lấy cắp.

- cớm: công an.

3, Bài 3: Trờng hợp nào nên dùng từ ngữ

địa phơng, truờng hợp nào không nêndùng

a, Ngời nói chuyện với mình là ngời cùng

Từ ngữ địa phơng là gì? Biệt ngữ xã hội là gì?

Khi sử dụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội cần lu ý điều gì?

CAO ĐĂNG HUY

2, Kiểm tra đầu giờ:

Có mấy cách liên kết đoạn văn trong văn bản? Trình bày từng cách? Cho ví dụ?

- Có hai cách: Dùng từ ngữ để liên kết đoạn văn (từ ngữ có quan hệ liệt kê, đối lập, từngữ chỉ ý tổng kết, khái quát); dùng câu nối để liên kết đoạn

Trong cuôc sống hàng ngày, khi xem một cuốn phim hay, đọc một câu chuyện hấp dẫn

mà ta muốn thông báo lại cho một ngời khácbiết thì ta phải tóm tắt văn bản Vậy tómtắt văn bản tự sự là gì? Cách tóm tắt nh thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài

Hoạt động1: Hình thành kiến thức mới

Mục tiêu: Hiểu khái niệm,cách tóm tắt văn bản tự sự

cháu tiên, Trong lòng mẹ, Lão Hạc, Tức

nớc vỡ bờ ) em muốn kể lại cho bố mẹ,

nghèo, gia cảnh éo le, vợ chết, con trai

phẫn chí bỏ đi đồn điền cao su Lão Hạc ở

nhà nuôi Cậu vàng, lão yêu quý cậu vàng

lắm, có cái gì ăn lão cũng cho cậu vàng

ăn Thế rồi túng quẫn lão phải bán cậu

vàng , lão đau xót và ân hận lắm Hoàn

cảnh ngày àng khó khăn, lão Hạc tự kết

liễu cuộc đời mình bằng một mồi bả chó

B2: Rút ra nhận xét

Từ vd trên theo em hiểu thế nào là tóm tắt

văn bản tự sự, suy nghĩ và trả lời câu hỏi

đúng nhất trong các câu sau, tại sao chọn

CAO ĐĂNG HUY

Báo cáo Nhận xét

GV kết luận

- Đáp án là câu b Vì trình bày ngắn gọn

nhng phải đảm bảo nội dung chính gồm sự

việc tiêu biểu, nhân vật quan trọng, không

- Văn bản “ Sơn Tinh Thuỷ Tinh”

Dựa vào đâu em nhận ra điều đó?

- Dựa vào nhân vật, sự việc và chi tiết tiêu

biểu nêu trong văn bản tóm tắt

Văn bản tóm tắt trên có nêu đợc nội dung

chính của văn bản đó không?

- Đã nêu đợc nội dung chính của truyện:

sự việc và nội dung chính

Từ việc tìm hiểu trên em hãy cho biết các

yêu cầu đối với một văn bản tóm tắt?

- Đáp ứng mục đích yêu cầu cần tóm tắt,

đảm bảo tính khái quát, trung thành với

văn bản đợc tóm tắt., không thêm bớt chi

tiết, sự viêc, không chen vào văn bản tóm

tắt những ý kiến bình luận khen chê; đảm

bảo tính hoàn chỉnh (giúp ngời đọc hình

dung toàn bộ câu chuyên: mở đầu, phát

triển, kết thúc), đảm bảo tính cân đối (số

lợng dòng dành cho nội dung chính, sự

việc tiêu biểu phải phù hợp)

Muốn viết đợc văn bản tóm tắt theo em

phải làm những việc gì? những việc ấy

phải thực hiện theo trình tự nào?

Thảo luận bàn - 3 phút

Báo cáo GV kết luận

* Lu ý: khi tóm tắt cần nêu đầy đủ nội

2.Nhận xét

- Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lời văn củamình trình bày một cách ngắn gọn nộidung chính (sự việc tiêu biể, nhân vậtquan trọng) của văn bản

II, Cách tóm tắt văn bản tự sự

1, Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt

a, Phân tích ngữ liệu

- Độ dài văn bản tóm tắt: ngắn hơn tácphẩm đợc tóm tắt