Giáo án chuẩn Ngữ văn 8

Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm

Tuần : 1 Tiết : 1-2 Ngày dạy: 23/08/2010

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I n định tổ chức ổ .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC -> '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên

đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

Gv nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng nói

của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ và ông

đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách đọc của

- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh

- Quê: xóm Gia Lạc, ngoại ô TP Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ''

1941

? Câu chuyện đợc kể theo trình tự bố

cục ntn ?

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy ?

Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng rộn

rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu trờng của

tác giả đợc khơi nguồn từ thời điểm

nào ? Quang cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc diễn

dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

- Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàngnăm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng ,rộn rã -> Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng -> Gópphần rút ngắn khoảng cách thời giangiữa quá khứ và hiện tại Chuyện đã

xảy ra từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi

đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ đợc cầm bút , thớc

nh các bạn khác

- Lần đầu tiên đợc đến trờng , đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong

II đ ọc- hiểu văn bản.

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trờng

a Khơi nguồn kỉ niệm

Từ hiện tại quá khứ Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con đờng cùng mẹ tới trờng

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn -> vừa muốn thử sức và khẳng định

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

tâm trạng và cảm giác của nhân vật

''tôi'' khi đến trờng nghe ông đốc gọi

tên ? Hãy phân tích ?

Gv: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

trên đờng tới trờng chuyển sang tâm

trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ, ngập

ngừng , đây là sự chuyển biến tâm lí

rất phù hợp của một đứa trẻ lần đầu

tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên h/s

nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi đầu vào

lòng mẹ nức nở khóc ? Em có cảm

thấy chú bé này là ngời yếu đuối hay

không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối cùng

- Sân trờng hôm nay dày đặc ngời

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở -> tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

-Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đóchỉ là cảm giác nhất thời của một

đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo

sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹkhóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xungquanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến -> Tất cả đó là

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngờibạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn

bó , gần gũi trong suốt cả năm học -Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

mình-> Háo hức

c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi đến trờng và khi nghe ông

đốc gọi tên và phải rời bàn tay mẹ bớc vào lớp.

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả đa hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

thầy giáo đón nhận học trò mới , các

bậc phụ huynh ) đối với các em bé

lần đầu đi học ?

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt đẹp ,

những kỉ niệm trong sáng , ấm áp

không thể phai nhoà trong kí ức tuổi

thơ , giúp các em tự tin , vững vàng

hơn Đó còn là môi trờng giáo dục

ấm áp , nơi nuôi dỡng tâm hồn trí tuệ

đùa , thả diều đã chấm dứt để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành ,

đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đihọc '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai

đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trongtuổi thơ của con ngời và dòng chữ

cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu trờng

đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang

lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ , cử chỉ của ngời lớn đối với các

-> Đây là những so sánh giàu h/ả ,

giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác

và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi t-

? Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật và

sức cuốn hút của tác phẩm ?

ởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hớng dẫn luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần đầu

tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên

đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa

đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đihọc

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng

và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đọc trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Tuần : 1 Tiết : 3 Ngày dạy: 28/08/2010

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa,

từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ thú , chim , cá

Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp hơn

nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ chim

rộng hay hẹp hơn nghĩa của

- Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì các

từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các

từ

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng hơn

nghĩa của những từ nào ? Đồng thời

hẹp hơn nghĩa của những từ nào ?

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ

khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vinghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ

chỉ là tơng đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi , ba

càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập

Bài 1:

Bài 2 :a Chất đốt b Nghệ thuật c Thức ăn d Nhìn e Đánh

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào b, thủ quỹ c, bút điện d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV ớng dẫn về nhà H :

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Tuần : 1 Tiết : 4 Ngày dạy : 28/08/2010

II k iểm tra bài cũ .

III b ài mới .

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bảnphải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bàihọc

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s tìm

hiểu về chủ đề của văn bản

G yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi tởng

ấy gợi lên những ấn tợng gì trong

lòng tác giả ?

? Hãy nêu lên chủ đề của văn bản ?

? Vậy em hiểu chủ đề của văn bản

Hs đọc thầm văn bản

-Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật'' tôi'' trong buổi tựu trờng

-Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng đầu tiên

-Chủ đề của văn bản là những vấn

I Chủ đề của văn bản

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

đề chủ chốt đợc tác giả nêu lên , đặt

ra trong văn bản -Hs đọc ghi nhớ

- Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp chúng

ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học

+ Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu lòngtôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và

đứng dắn trong bộ quần áo mới , cốlàm ra vẻ nh một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi

mẹ cầm bút thớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng

đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run, đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng

nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức

nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa mẹ nhớ nhà

Văn bản có tính thống nhất về chủ

đề khi chỉ nói tới chủ đề đã xác

định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

-Để viết đợc một văn cần xác

định rõ chủ đề của văn bản Chủ đề

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết nêu

bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ

của nhân vật '' tôi '' khi cùng mẹ đi

đến trờng , khi cùng các bạn vào

lớp ?

Gv: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của nhân

vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng đầu

tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

của văn bản đợc thể hiện trong đề bài , đề mục , trong quan hệ giữa các phần của văn bản và ở các từ ngữ then chốt lặp đi lặp lại -Hs đọc ghi nhớ

Văn bản nói về cây cọ ở vùng sôngThao quê hơng của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọvới ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì

các ý này đã rành mạch , liên tục

-Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

- Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đề của văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổithơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý

b và d làm cho bài lạc đề vì nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn chơng làm cho tình yêu quê hơng ''

*Đại diện nhóm trình bày

- Có những ý lạc chủ đề : c, g

- Có những ý hợp với chủ đề nhng

do cách diễn đạt cha tốt nên thiếu

sự tập trung vào chủ đề: b,e

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các

em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng đi lạilắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

thể hiện ở những phơng diện nào

Các đoạn văn đã trình bày vấn đề

theo thứ tự nào ? Theo em có thể

thay đổi trật tự sắp xếp này đợc

không ? Vì sao ?

? Nêu chủ đề của văn bản trên ?

? chủ đề ấy đợc thể hiện trong toàn

văn bản Hãy chứng minh ?

? Tìm các từ ngữ , các câu tiêu biểu

thể hiện chủ đề của đề của văn bản?

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm

c, Muốn thử sức mình bằng việc tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

Bài 2

Bài 3

IV ớng dẫn về nhà H .

- Học thuộc phần ghi nhớ

- Chuẩn bị bài : '' Bố cục của văn bản ''

Giúp h/s : - Hiểu đợc tình cảnh đắng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng , cảm nhận

đ-ợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ

II k iểm tra bài cũ .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

D Cả A,B,C đều đúng

III Bài mới

1 g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văn Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đ-

ợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật '' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng

th-ơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chth-ơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của bà

cô đọc với giọng đay đả , bộc lộ

sắc thái châm biếm , cay nghiệt

của nhiều cuốn tiểu thuyết nổi tiếng : '' Cửa biển '', Bỉ vỏ , tập thơ trời xanh , Sông núi quê h-

ơng

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi

kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-1940 Tác phẩm gồm 9 chơng , mỗi chơng

kể về một kỉ niệm sâu sắc

Đoạn trích thuộc chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

I Đọc - Tìm hiểu chung:

1 Đọc

2 Tác giả

-Nguyên Hồng (1918- 1982), quê ở Nam Định nhng sống chủ yếu ở Hải Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

? Ngay ở phần đầu truyện bà cô

xuất hiện với cử chỉ '' cời hỏi '' bé

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ngời cô và chú bé Hồng ý nghĩ , cảm xúc của bé Hồng về ngời mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳngkhá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi

*, Bố cục :

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô (qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng ).

Hồng Vậy cử chỉ và nội dung

câu hỏi có thể hiện đợc tình yêu

thơng của bà cô với đứa cháu hay

-Rất kịch : giống nh đóng kịch trên sân khấu , nhập vai , biểu diễn nghĩa là rất giả dối Bà cô

cời , hỏi ngọt ngào , dịu dàng nhng không có ý định tốt đẹp

mà đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

**Hs thảo luận nhóm

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói

và cử chỉ càng chứng tỏ sự giả

dối và độc ác của bà Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễucợt , lôi kéo đứa cháu đáng th-

cay đắng hơn khi vết thơng lònglại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em bé '' mà cô tôi ngân dài ra

* Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể các chuyện cho tôi nghe

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có nghĩa

là gì ?

*Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

cuộc đối thoại tởng chừng chấm

dứt , nhng ngời cô đâu đã chịu

buông tha Vậy bà hỏi lại bé

Hồng nhữg gì ? Nét mặt và thái

độ của bà thay đổi ra sao Hãy

phân tích ?

Gv: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé đáng

thơng và bị động Cho đến khi

chú phẫn uất , nức nở , nớc mắt

ròng ròng , rồi ''cời dài trong tiếng

khóc '' hỏi lại , ngời cô vẫn cha

chịu buông tha

Tình cảnh túng quẫn , dáng vẻ gầy guộc , rách rới của mẹ chú

bé đợc ngời cô miêu tả một cách

tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt

Đối lập với tâm trạng đau đớn , xót xa nh bị gai cào , muối xát của đứa cháu là sự vô cảm sắc

? Qua việc phân tích trên em thấy

Cử chỉ và lời nói tiếp theo của

bà cô phải chăng là sự thay đổi

đấu pháp tấn công Dờng nh đã

đánh đến miếng đòn cuối cùng

bà ta muốn làm cho đứa cháu

đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy đứa cháu đau đớn, phẫn uất đến đỉnh điểm , bà ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót thơng ngời đã mất Đến đây sự giả dối, thâm hiểm mà trơ trẽn của ng-

ời cô đã phơi bày toàn bộ -> Đó là ngời đàn bà lạnh lùng,

G: Hình ảnh bà cô gây cho ngời

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập ,

mất sớm

- Mẹ bỏ nhà tha hơng cầu thực , gần năm trời không có tin tức gì

?

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm , cử

đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô hỏi , lập tức trong kí ức chú bé sống dậy hình ảnh ngời mẹ với vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ Từ ''cúi đầu không đáp rồi cời và từ chối dứt khoát là một phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạycảm và lòng tin yêu ngời mẹ củachú bé Bé Hồng đã sớm nhận

ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của

2, Tình yêu thơng của chú bé Hồng đối với ngời mẹ.

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lợt nghe những câu

hỏi và thái độ cử chỉ của bà cô

ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên

của ngời cô '' Hồng ! Mày có

muốn vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

của nhóm mình ngời cô mình N2: Trớc những câu hỏi , lời

khuyên nh xát muối vào lòng nhng lại chứa đầy sự mỉa mai , nhục mạ của ngời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì đau đớn , vì tủi nhục , xúc động vì thơng

mẹ , thơng thân khiến khoé mắt

em đã cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép , chan hoà đầm đìa ở cằm

và cổ '' Nỗi đau xót tức tởi

đang dâng lên trong lòng N3 : Tâm trạng đau đớn , uất ức của chú bé dâng đến cực điểm khi nghe ngời cô cứ tơi cời kể

về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình Nguyên Hồng đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ấy bằng các chi tiết đầy ấn tợng Lời văn lúc

này dồn dập bằng các hình ảnh

so sánh , các động từ mạnh : '' Giá những cổ tục ''

Những câu nói cuối cùng bày tỏ

sự ngậm ngùi của bà ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả nghĩa

mà thôi

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau đớn , hi vọng Chỉ là bóng của một ngờitrông giống mẹ thôi nhng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nhng lại rất

độc đáo phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng rồi đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng đau khổ , cảm giác gần với cái chết

Đó là phong cách văn chơng riêng của Nguyên Hồng

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

trớc khi chết khát nh vậy mới

thấy niềm vui sớng , hạnh phúc

trần gian vô hạn của đứa con

Gv bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến

cho rằng đoạn văn cuối bài tả lại

cảm giác trong lòng mẹ của bé

Hồng là một đoạn văn hay , một

bài ca chân thành , cảm động về

tình mẫu tử thiêng liêng , bất

diệt ? ý kiến của em ra sao ?

- Cuống cuồng đuổi theo xe mẹ,thở hồng hộc , ríu cả chân lại ,

oà khóc nức nở Giọt nớc mắt lần này khác

hẳn với lần trớc ( khi trả lời bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Cảm giác sung sớng đến cực

điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn

đạt bằng những rung động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan

+ Cảm nhận gơng mặt mẹ , đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơnman khắp da thịt

+ Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

->Tất cả là hình ảnh về một thế

giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và

ấm áp tình mẫu tử

-Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phútthần tiên hạnh phúc đẹp nhất của con ngời Ngời mẹ , trong lòng đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng mẹ những sầu đau , phiền muộn , tủi hổ dờng nh tan biến hết chỉ còn lại tình mẫu tử thiêng liêng ,bất diệt

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/ s

tổng kết

? Qua đoạn trích , hãy chứng

minh rằng văn Nguyên Hồng giàu

chất trữ tình ?

- Chất trữ tình thấm đợm ở nội dung câu chuyện đợc kể ở những cảm xúc xót xa , căm giận , yêu thơng lên đến cực

điểm và cách thể hiện ( giọng

điệu , lời văn ) của tác giả + Tình huống và nội dung câu

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

về một ngời mẹ âm thầm chịu

đựng nhiều cay đắng + Diễn biến tâm trạng của chú

bé Hồng trong suốt đoạn trích :

từ nỗi đau tủi hờn vì hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của bà cô

và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ

+ Cách thể hiện của tác giả cũnggóp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của chơng hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

-Hồi kí là một thể của kí , ở đó ngời viết kể lại những chuyện , những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

-Hs đọc ghi nhớ

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

? Có nhà nghiên cứu nhận định

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng minh

nhận định trên ?

- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

Đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông đã dành cho

họ lòng thơng yêu và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cách thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi

đồng phải gánh chịu thời trớc + Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâmhồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

BT : CM nhận định

IV ớng dẫn về nhà H .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

Tuần: 3 Tiết :7 Ngày day : 11/09/2010

II Kiểm tra bài cũ

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp ? Lấy ví

dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời B Môn học C Nghề nghiệp D Tính cách

III Bài mới

1 g iới thiệubài .

Dẫn dắt từ phần KTBC : tất cả những từ h/s , sinh viên , bác sĩ đều bị bao hàm trong từ nghề nghiệp Những từ đó đều có điểm chung về nghĩa , nằm trong một trờng từ vựng Vậy trờng từ vựng là gì ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay.

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hình thành cho h/s

khái niệm trờng từ vựng

G chép đoạn văn bảng phụ Yêu

Hs đọc ghi nhớ

Dụng cụ nấu nớng

Hs điền các dãy từ phù hợp theogợi ý sgk

Từ loại DT chỉ sự vật , ĐT chỉ hoạt động , TT chỉ tính chất

I Thế nào là tr ờng từ vựng

1.Ví dụ

G: Cơ sở hình thành trờng từ vựng

là đặc điểm chung về nghĩa không

có đặc điểm chung về nghĩa thì

không có trờng từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk ?

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên trờng

từ vựng cho dãy từ dới đây : nồi,

chảo, bếp , đũa nấu

b Một trờng từ vựng có thể

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD :

Trờng mùi vị ; cay ,đắng

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

? Hãy tìm những từ chỉ suy nghĩ ,

hành động , cách xng hô của con

ngời ?

G: Trong đoạn văn tác giả đã

chuyển các từ trờng từ vựng về ngời

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc

nhiều trờng từ vựng khác nhau

* Ghi nhớ

III Luyện tập

Bài 1 :

Bài 2 : Đặt tên trờng từ vựng

g Dụng cụ để viết ( đồ dùng học tập )

Khứu giác : mũi , thơm , thính Thính giác : tai, nghe, điếc, rõ

a Lới ( N1)

- Trờng dụng cụ đánh bắt thuỷ sản : lới , nơm , vó , câu

- Trờng các hoạt động săn bắt của con ngời : lới , bẫy, bắn ,

- Trờng các chiến lợc , chiến thuật hoặc phơng án tác chiến : phản công , tấn công , tổng tấn công

Những từ in đậm đợc chuyển từ trờng quân sự sang trờng chiến

sĩ

Bài 4 :Bài 5 :

? Trong đoạn thơ sau , tác giả đã

II Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Trong tiết trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản có liên quan gì

đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ấy và ôn tập lại bố cục trong văn bản

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hớng dẫn ôn tập

lại bố cục của văn bản

? Gọi h/s đọc văn bản '' Ngời thầy

đạo cao đức trọng '' Hs đọc văn bản Nhận xét cách đọc

Chia làm ba phần :P1 : Từ đầu không màng danh lợi

P2 : Tiếp không cho vào thăm P3 : Còn lại

P1 : Giới thiệu về Chu Văn An P2 : Công lao , uy tín , tính cách của Chu Văn An

P3 : Tình cảm của mọi ngời đối với Chu Văn An

- Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trớc là tiền đề cho phần sau , phần sau là sự nối tiếp phần tr-

ớc

- Các phần đều tập trung làm rõ chủ

đề của văn bản là '' '' ''Ngời thầy đạocao đức trọng ''

? Qua việc phân tích hãy cho biết

bố cục của văn bản gồm mấy

phần ? Nhiệm vụ của từng phần ?

Mối quan hệ giữa các phần trong

văn bản ?

Gọi h/s đọc ghi nhớ 1-2

Hoạt động 2 : Hớng dẫn cách bố

Nguyên Hồng chủ yếu trình bày

diễn biến tâm trạng của bé Hồng

hãy chỉ ra diễn biến tâm trạng của

cậu bé trong phần thân bài ?

? Khi tả ngời , vật , con vật ,

đầu tiên đi học

- Sự hồi tởng về buổi đầu tiên đi học

đợc sắp xếp theo trình tự thời gian , cảm xúc khi cùng mẹ trên đờng đến trờng , cảm xúc khi đứng trong sân trờng , cảm xúc khi rời bàn tay mẹ bớc vào lớp học và bắt đầu buổi học

đầu tiên

+ Cảm xúc trong thời điểm hiện tại của tác giả đợc sắp xếp theo sự liên tởng đối lập với cảm xúc cùng về mùa thu trong buổi tựu trờng trớc

đây

- Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sớng cực độ của cậu bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Tả ngời , vật , con vật theo trình tự thời gian , theo quan hệ tình cảm , cảm xúc , quan hệ chủ thể - bộ phận

- Tả phong cảnh : sắp xếp theo thứ tựkhông gian

II cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

? Phần thân bài của văn bản

''Ng-ời thầy đạo cao '' nêu các sự việc

để thể hiện chủ đề '' Ng thầy đạo

cao đức trọng '' Hãy cho biết

trình tự sắp xếp các sự việc ấy ?

? Qua bài tập trên hãy cho biết

? Đọc yêu cầu bài 1 Phân tích

cách trình bày các ý trong đoạn

- Nội dung phần thân bài thờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

- Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc

N2: b, Trình bày theo thứ tự thời

gian : về chiều , lúc hoàng hôn

- Niềm sung sớng hạnh phúc của bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

Bài 2 :

IV H ớng dẫn về nhà .

- học thuộc phần ghi nhớ

+ Cảm nhận đợc quy luật của hiện thực : có áp bức có đấu tranh

+ Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân

- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ , hành động , qua biện pháp đối lập , tơng phản

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích '' Trong lòng mẹ ''

A Là chú bé phải chịu nhiều nỗi đau mất mát

B Là chú bé dễ xúc động , tinh tế và nhạy cảm

C Là chú bé có tình thơng yêu vô bờ đối với mẹ

D Cả A, B , C đều đúng

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về ngời nông dân , cho nên ông đợc mệnh danh là '' nhà văn của nông dân '' '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự ngghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánh đợc những nỗi cơ cực , khốn khổ của ngời nông dân trong vụ thuế ở làng quê

đồng bằng Bắc Bộ

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc,

tìm hiểu chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng , chú

ý lời đối thoại của các nhân vật G

đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Gọi h/s đọc chú thích * ? Nêu

ngắn gọn về tác giả ?

Hs nối nhau đọc tiếp văn bản

Nhận xét phầ đọc của bạn ( 1893 - 1954 ) quê ở Đông Anh -

HN Là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về ngời nông dân

- '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp văn học của Ngô

Tất Tố , đồng thời là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng '' Tắt đèn '' đợc Vũ Trọng Phụng gọi là '' một thiên tiểu thuyết

có luận đề xã hội hoàn toàn phụng sự dân quê , một áng văn có thể gọi là kiệt tác tòng lai cha từng thấy ''

- Đoạn trích nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

Chú thích : su , cai lệ , xái , lực

3 Văn bản

Nằm ở chơng XVIII của tácphẩm

? Cho h/s kiểm tra chú thích bằng

Hs tóm tắt dựa vào hai nội dung chính :

- Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu

- Cuộc đối mặt với bọn cai lệ; ngời nhà lí trởng chị Dậu vùng lên chống cự lại

- Tình thế của chị Dậu trong buổi sáng sớm :

+ Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt nhất : quan sắp về tận làng

để đốc thuế , bọn tay sai xông vào tận nhà để đánh trói , đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con , bán chó , cả gánh khoai nhng vẫn không đủ tiền để nộp cả xuất su cho em chồng đã chết từ năm ngoái + Anh Dậu đang ốm đau rề rề vẫn

có thể bị bắt trói , đánh đập , hành hạ bất cứ lúc nào

Chị Dậu ngời đàn bà đảm đang , nghèo xác xơ này còn

biết làm gì hơn ngoài sự lo lắng , hivọng cơ may đến để làm sao bảo vệ

đợc ngời chồng đang ốm nặng

Cai lệ : viên cai chỉ huy một tốp lính , là chức quan thấp nhất trong quân đội thực dân phong kiến

ở làng Đông Xá , cai lệ đợc coi là tên tay sai đắc lực của quan phủ , giúp quan tróc nã những ngời nghèo cha nộp đủ tiền su thuế Có

II Đọc- hiểu văn bản.

1 Tình thế của gia đình chị Dậu khi bọn tay sai xông đến

G: Tình thế này có thể coi là thế ''

tức nớc đầu tiên '' đợc tác giả xây

dựng và dồn tụ Qua đây thấy rõ

tình yêu thơng của chị Dậu đối

với chồng mình Chính tình

th-ơng yêu này và quyết định phần

lớn thái độ và hành động của chị

trong đoạn tiếp theo

? Em hiểu '' cai lệ '' có nghĩa là

gì ? Tên cai lệ có mặt ở làng

Đông Xá với vai trò gì ?

2 Nhân vật cai lệ

? Khi đến nhà chị Dậu tên cai lệ

đợc miêu tả ntn ? Lời nói , c chỉ ,

hành động của y đối với anh Dậu ,

bản chất , tính cách của y bộc lộ

ra sao ?

thể nói đánh trói ngời là nghề của hắn , đợc hắn làm với một kĩ thuật thành thạo và sự say mê

- Cử chỉ , hành động của cai lệ : sầm sập tiến vào với roi song , tay thớc và dây thừng trợn ngợc hai mắt quát , giật phắt cái dây thừng

và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu , bịch luôn vào ngực chị Dậu , tát vào mặt chị một cái đánh bốp

- Lời nói : hắn chỉ biết quát , thét , hầm hè , nham nhảm giống nh tiếng sủa , rít , gầm của thú dữ -> Bản chất cai lệ đợc bộc lộ : đó

là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời Hắn cứ nhằm vào anh Dậu mà không bận tâm đến việc hôm qua anh ốm nặng tởng chết Hắn bỏ ngoài tai mọi lời van xin , trình bày

lễ phép có lí có tình của chị Dậu Trái lại , hắn đã đáp lại chị Dậu bằng những lời lẽ thô tục , hành

động đểu cáng , hung hãn , táng tậnlơng tâm

- Trong bộ máy XH đơng thời , cai

lệ chỉ là gã tay sai mạt hạng nhng núp dới bóng quan phủ hắn tha hồ tác oai tác quái Hắn hung dữ , sẵnsàng gây tội ác mà không hề chùn tay , cũng không hề bị ngăn chặn vì

hắn đại diện cho '' nhà nớc '' nhân danh

- Trớc thái độ hống hách , đe dọa ,

sỉ nhục chị Dậu cố '' van xin tha thiết '' Bọn tay sai hung hãn đang nhân danh

tại sao hắn lại có quyền đánh trói

ngời vô tội vạ nh vậy ? Qua nhân

Quá trình ấy diễn ra ntn ? Phân

tích sự biến chuyển thái độ chị

3 Nhân vật chị Dậu

- Thoạt đầu chị cự lại bằng lí lẽ '' chồng tôi đau ốm ông không đợc phép hành hạ '' Chị không viện

đến pháp luật mà chỉ nói cái lí

đ-ơng nhiên, cái đạo lí tối thiểu của con ngời Chị đã thay đổi cách xnghô tôi- ông nh một ngời ngang hàng

- Cái nghiến răng và câu nói buột

ra từ miệng ngời đàn bà vốn rất hiền dịu ấy cho thấy cơn giận đã

lên đến đỉnh cao , không nghĩ gì

đến thân phận , đến hoàn cảnh , chịDậu đã quát lại ông cai bằng lời lẽ nanh nọc , đanh đá và thách thức báo hiệu hành động bạo lực tất yếu phải xảy ra '' Mày trói ''

- Với tên cai lệ '' lẻo khoẻo '' vì

nghiện ngập , chị chỉ cần một độngtác '' túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa ''làm y không kịp trở tay ngã '' chỏng quèo '' trên mặt đất

- Đến tên ngời nhà lí trởng, cuộc

đọ sức có dai dẳng hơn một chút , nhng cũng không lâu hắn bị chị '' túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào

cái đánh '' bốp '' rồi nhảy vào cạnh

anh Dậu , chị đã vụt đứng dậy với

niềm căm giận ngùn ngụt

? Hãy tìm những chi tiết miêu tả

cảnh tợng chị Dậu quật ngã hai

tên tay sai ?

G: Vừa ra tay , chị Dậu đã nhanh

chóng biến hai tên hũng hãn , vũ

khí đầy mình thành những kẻ tảm

bại xấu xí , tơi tả Sự thất bại của

chúng thật hài

hớc Tiến sĩ Vũ Ngọc Phan có

nhận xét : '' Đoạn văn đặc biệt

sống động và toát lên một không

khí hào hứng rất thú vị làm cho

độc giả hả hê một chút sau khi

đọc những trang rất buồn ''

? Vì sao chị Dậu lại có đủ dũng

khí để quật ngã hai tên đàn ông

độc ác , tàn nhẫn ấy ? Việc hai

tên tay sai thảm hại trớc chị Dậu

- Chiến thắng của chị Dậu cho thấysức mạnh tiềm tàng của ngời nông dân , ngời phụ nữ VN Chiến thắngcủa chị là tất yếu , phù hợp với quy luật có áp bức có đấu tranh

Chị Dậu là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng con , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng không hề yếu

đuối , mà trái lại có sức sống mạnh

mẽ , khi bị đẩy tới đờng cùng chị vùng lên chống trả quyết liệt

- Đoạn trích đã diễn tả tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam chịu, van xin tên cai lệ cho đến khi vùng dậy quật ngã tên cai lệ và ngời nhà lí tr-ởng

Ngòi bút hiện thực NTT đã

cho ta thấy quy luật : có áp

Là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng lại tiềm tàng sức sống mạnh

mẽ

bức, có đấu tranh , tức nớc thì vỡ

bờ Trong tác phẩm mặc dù NTT cha chỉ ra đợc con đờng đấu tranh

CM là tất yếu của quần chúng bị ápbức những bằng cảm quan hiện thực nhà văn đã cảm nhận đợc xu thế '' tức nớc vỡ bờ '' và sức mạnh

và sức mạnh của nó

đều làm nổi bật h/ả đầy ấn tợng về một tên tay sai trắng trợn , tàn ác ,

đểu giả đê tiện + N/ vật chị Dậu : miêu tả tính cáchrất đa dạng vừa van xin thiết tha lễ phép , vừa ngỗ nghịch , '' đanh đá

'' , quyết liệt , vừa chan chứa tình yêu thơng vừa ngùn ngụt căm thù diễn biến tâm lí của chị Dậu đợc thể hiện thật tự nhiên , chân thực ,

đúng lôgíc tính cách của chị

- Ngòi bút miêu tả linh hoạt , sống

động : đoạn văn miêu tả cảnh chị Dậu liều mạng cự lại hai tên tay sai, đúng là

'' tuyệt khéo '' óc quan sát tinh tờng , rất chu đáo

- Ngôn ngữ kể chuyện , miêu tả củatác giả và ngôn ngữ đối thoại của nhân vật rất đặc sắc

Đó là lời ăn tiếng nói bình dị , sinh

động trong đời sống hàng ngày Mỗi nhân vật đều

có ngôn ngữ riêng Ngôn từ của cai lệ thì thô lỗ , đểu cáng Lời nói của chị Dậu thì thiết tha , mềm mỏng khi van xin , đanh thép quyếtliệt khi liều mạng cự lại Khẩu ngữ

quần chúng nhân dân đợc nhà văn

sử dụng nhuần nhuyễn khiến cho câu văn giản dị , đậm đà

Hs tự ra từ phần ghi nhớ -Nhận định này hoàn toàn đúng vì

trong tác phẩm NTT tuy cha chỉ ra cho ngời nông dân cách đấu tranh

CM nhng ông đã làm toát lên cái chân lí hiện thực của cuộc sống : tức nớc ắt vỡ bờ , ở đâu có áp bức ở

đó có đấu tranh và con đờng tự giảiphóng cứu lấy mình là một con đ-

ngời nông dân nổi loạn'' Em hiểu

thế nào về nhận xét đó Qua đoạn

ờng tất yếu của ngời nông dân dới chế độ cũ Hành động liều mạng vùng lêncủa chị Dậu đã khơi dậy cho những ngời nông dân đang sống trong cảnh lầm than , cực khổ trớc CM ý thức sâu sắc hơn về nhânphẩm , giá trị của mình

IV ớng dẫn về nhà H

- Học thuộc ghi nhớ Thử vẽ tranh minh họa chân dung chị Dậu sau chiến thắng hoặc cảnh 2 tên cai lệ

và ngời nhà lí trởng thảm bại dới tay ngời đàn bà

- Soạn bài mới : '' Lão Hạc ''

II Kiểm tra bài cũ

- Bố cục của văn bản gồm có mấy phần ? Nêu nhiệm vụ của từng phần

- Các ý trong phần TB của văn bản thờng đợc sắp xếp theo trình tự nào ?

III Bài mới 1 Giới thiệu bài

Đoạn văn chính là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Vậy viết văn bản nh thế nào để đảm bảo về hình thức và nội dung Điều đó chúng ta sẽ đợc tìm hiểu trong bài học hôm nay

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt Hoạt động 1 : Hình thành khái

niệm đoạn văn

? Yêu cầu h/s đọc thầm hai đoạn

văn SGK ?

? Dựa vào dấu hiệu hình thức nào

giúp em nhận biết đoạn văn ?

- Gồm hai ý, mỗi ý đợc viết thành một

đoạn Bắt đầu từ chỗ viết hoa , lùi đầu dòng

và kết thúc đoạn có dấu

Đoạn văn là : + Đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản

+ Về hình thức : viết hoa lùi đầu dòng

và có dấu chấm xuống dòng + Về nội dung : thờng biểu đạt một ý tơng đối hoàn chỉnh

Đoạn 1 : Ngô Tất Tố ( ông , nhà văn )

- Từ ngữ chủ đề là các từ ngữ đợc dùng làm đề mục hoặc đợc lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tợng đợc nói đến trong đoạn văn

-Câu chủ đề : '' Tắt đèn '' là tác phẩm Đó là câu chủ đề vì nó chứa

đựng ý khái quát của đoạn văn

-Câu chủ đề là câu mang nội dung khái quát cho toàn đoạn văn

I Thế nào là đoạn văn.

? Đọc thầm đoạn 2 Tìm câu then

chốt của đoạn văn Tại sao em cho

đó là câu chủ đề ?

? Vậy câu chủ đề thờng đóng vai

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn

1 Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề của đoạn văn

trò gì trong văn bản ?

Gv chốt : - Từ ngữ chủ đề

- Câu chủ đề

Hoạt động 3 : Tìm hiểu cách trình

bày nội dung đoạn văn

G chia 2 nhóm thảo luận

N1 : Đoạn 1 : đoạn 1 có câu chủ đề

không ? ý tố nào duy trì đối tợng

trong đoạn văn các câu trong

theo kiểu song hành

- Đ2 : gọi là cách trình bày theo

cho ý chính

Hs đọc ghi nhớ sgk /36

Văn bản gồm 2 ý Mỗi ý đợc diễn đạtthành một đoạn văn

N1 : a, Đoạn văn diễn dịch

N2 : b, Đoạn văn song hành N3 : c, đoạn văn song hành

Gợi ý : - Câu chủ đề

- Các câu triển khai

Nên dùng các quan hệ từ nối câu chủ

đề với các câu triển khai : vì vậy , cho nên

* Ghi nhớ III Luyện tập

Bài 1

Bài 2 :

diễn dịch sau đó biến đổi thành

đoan văn quy nạp

Đoạn văn diễn dịch : câu chủ đề

nằm ở đầu đoạn văn Đoạn văn quy

Gv: đề bài , đáp án , biểu điểm

Hs: Giấy kiểm tra

c lên lớp

I n định tổ chức ổ .

II Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s

III Bài mới Đề bài : Kể lại ngày đầu tiên đi học

+ Buổi sáng trớc khi đi học

+ Trên đờng tới trờng

+ Trên sân trờng

+ Khi ở trong lớp học

3 Kết bà i : ( 1,5 đ ) Khẳng định lại cảm xúc : mãi mãi không bao giờ quên

( Chú ý mắc lỗi chính tả trong toàn bài trừ 1 điểm )

bài 4 văn bản

lão hạc

nam cao

a mục tiêu

Giúp h/s : - Thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao qúy của nhân vật Lão hạc , qua đó hiểu thêm về số phận đang thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngời nông dân VN trớc CM T8

- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật ông giáo ) :

th-ơng cảm , xót xa và trân trọng đối với những ngời nông dân nghèo khổ

- Bớc đầu hiểu đợc nghệ thuật viết truyện đặc sắc của tác giả : khắc họa nhân vật với chiều sâu tâm lí , cách kể chuyện tự nhiên , hấp dẫn , kết hợp giữa tự sự , trữ tình và triết lí

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua độc thoại , đối thoại

II Kiểm tra bài cũ

- Qua các nhân vật anh Dậu , chị Dậu em có thể khái quát điều gì về số phận và phẩm

cách của ngời nông dân VN trớc CM T8

- Nhận định nào sau đây nói đúng nhất nội dung chính của đoạn trích '' Tức nớc vỡ bờ ''

A Vạch trần bộ mặt tàn ác của XHTD phong kiến đơng thời

B Chỉ nỗi cực khổ của ngời nông dân bị áp bức

C Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ nông thôn : vừa giàu lòng yêu thơng vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ

D Kết hợp cả 3 nội dung trên

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Nam Cao đợc coi là một trong những nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực Đề tài trong các sáng tác của ông chủ yếu viết về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản truyện '' Lão Hạc '' là một bức tranh thu nhỏ về đời sống ngời nông dân trớc cách mạng tháng 8 Trong truyện tác giả không trực tiếp phản ánh sự bóc lột , đàn áp của cờng hào , lí trởng mà tập trung miêu tả quá trình ngời nông bị bần cùng hoá đên chỗ bị phá sản , lu vong Quá trình ấy diễn ra ntn ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh ND cần đạt

Nam Cao ( 1915 - 1951 ) quê ở

Hà Nam , là nhà văn hiện thực xuất sắc Đề tài chủ yếu trong sáng tác của ông là viết về ngời nông dân và trí thức tiểu t sản '' Lão Hạc '' là truyện ngắn xuất sắc về ngời nông dân , đăng báo

1943 -Hs hỏi đáp dựa vào phần chú thích / sgk 46;47

*Hs tóm tắt lại theo các ý sau :

- Tình cảnh của lão Hạc : nhà nghèo , vợ đã chết , con trai phẫn trí vì không có tiền cới vợ bỏ nhà

đi

- Tình cảnh của lão Hạc với con chó Vàng , con chó nh ngời bạn làm khuây , nh kỉ vật của đứa con trai

Lão Hạc phải đành lòng bán con chó Vàng cũng là điều vạn bất đắc

dĩ , là con đờng cuối cùng mà thôi Lão Hạc quá nghèo , lại yếu mệt sau trận ốm , không có việc làm , hoa màu bị bão phá sạch Đồng tiền bấy lâu nay dành dụm đã cạn kiệt Đã vậy , lão phải nuôi thêm cậu Vàng Cậu lại ăn rất khoẻ , nuôi thân chẳng nổi , làm sao có thể nuôi chó Mà đã nuôi, lão không nỡ để cho nó đói , nó gầy

Nh vậy chỉ còn cách duy nhất là bán nó đi

Trớc khi quyết định bán cậu Vàng , lão Hạc đã phải đắn đo, suy tính nhiều lắm ( thể

hiện ở việc lão nói đi nói lại ý

định bán cậu Vàng với ông giáo ) Lão coi đó là một việc rất

hệ trọng bởi cậu Vàng là ngời bạnthân thiết , là kỉ vật của anh con trai mà lão rất yêu thơng

1 Tác giả

-Nam Cao (1915 – 1951), quê ở Hà Nam

-Là nhà văn xuất sắc

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích

5,6,21,22,43

? Truyện ngắn này có thể chia làm

mấy phần Nội dung của từng phần

? Hs tóm tắt lại văn bản ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn đọc - hiểu

văn bản

? Vì sao lão Hạc rất yêu thơng

'' cậu Vàng '' mà vẫn phải quyết

định bán cậu Vàng ?

? Khi quyết định bán cậu Vàng tâm

trạng của lão Hạc thể hiện ra sao ?

? Sau khi bán '' cậu Vàng '' tâm

trạng lão Hạc diễn biến ra sao ?

Tìm các chi tiết miêu tả bộ dạng, cử

chỉ của lão Hạc khi kể lại với ông

giáo ?

? Qua việc lão Hạc bán cậu Vàng

cho thấy lão là con ngời ntn ?

- Cố làm ra vui vẻ , cời nh mếu , mắt ầng ậng nớc , mặt đột nhiên

co rúm lại ,vết nhăn xô lại , ép chonớc mắt chảy ra , miệng mếu máo , hu hu khóc

Tự trách mình già bằng này tuổi rồi mà còn đánh lừa một con chó Tâm trạng day dứt , ăn năn vì

già đánh lừa một con chó Cả

đời lão sống nhân hậu , lơng thiện không lừa dối ai , loã hổ thẹn với lơng tâm của mình Lão bật khóc

hu hu trớc việc làm của mình , lãovô cùng đau đớn ; xót xa ; ân hận Lão Hạc là con ngời sống rất tình nghĩa , thuỷ chung , trung thực Qua đó càng thấm thía lòng thơngcon sâu sắc cra ngời cha nghèo khổ Từ ngày anh con trai phẫn chí bỏ đi phu đồn điền vì không

có tiền cới vợ , lão luôn mang tâmtrạng ăn năn cảm giác mắc tội vì

không lo liệu nổi cho con Lão đã

cố tích cóp , dành dụm để bù đắp lại cho con và chờ đợi khi con trở

về Vì thế dù rất thơng cậu Vàng

đến tình cảnhnày lão cũng quyết

định bán bởi nếu không sẽ tiêu phạm vào đồng tiền , mảnh vờn

mà lão đang cố giữ trọn cho con trai

- Tâm trạng day dứt, đau

đớn , xót xa , ân hận

? Sau khi bán cậu Vàng lão Hạc

chọn cho mình cái chết Vậy theo

em cái chết của lão Hạc bắt nguồn

từ nguyên nhân nào ?

Tình cảnh nghèo khổ , đói rách, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết nh một hành động tự giải thoát cho chính mình Lão đã tự chọn cái chết để bảo toàn căn nhà , đồng tiền , mảnh vờn , đó là những vốn liếng cuối cùng lão để lại cho con

- Nhìn từ một phía ( một số ngời hàng xóm của lão Hạc ) thì giải quyết vấn đề nh thế là gàn dở , là dại Có tiền mà chịu khổ tự lão

Trớc khi tìm đến cái chết sợ sẽ gây

phiền hà cho hàng xóm nên lão Hạc

đã thu xếp , nhờ cậy ông giáo rồi

sau đó tìm đến cái chết

? Có ý kiến cho rằng lão Hạc làm

thế là gàn dở Lại có ý kiến cho

rằng lão Hạc làm nh thế là đúng

Vậy ý kiến của em ntn ?

b Cái chết của lão Hạc

- Nguyên nhân : tình cảnh nghèo khổ , đói rách và quátúng quẫn