- Hoạt động 1 : Đọc, hiểu chú thích + Đọc : Yêu cầu + Đọc theo yêu cầu của văn Đánh nhau với cối xay gió giọng đọc lưu loát, rõ ràng bản, hướng dẫn của giáo Trích Đôn Ki-hô-tê của Xeùc-v[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 (HKI) Tuần 7
BÀI 7:
Tiết 25+26: Đánh nhau với cối xây gió.
Tiết 27: Tình thái từ.
Tiết 28: Luyện tập viết đoạn văn bản tự sự kết hợp với
miêu tả và biểu cảm.
MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh :
Nhận rõ Đôn Ki-hô-tê và Xan-chô Pan-xa được xây dựng thành một cặp nhân vật tương phản và đánh giá đúng những mặt hay, mặt dở trong tính cách của từng người
Hiểu được thế nào là tình thái từ, biết sử dụng tình thái từ phù hợp với tình huống giao tiếp
Biết cách viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
Tiết 25+26:
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
a) Em nghĩ gì về những mong ước của cô bé bán diêm từ bốn lần quẹt diêm ấy?
b) Kết thúc câu chuyện gợi cho em suy nghĩ gì về số phận những con người nghèo khổ trong xã hội?
3 Bài mới :
* Giới thiệu bài mới :
“Đôn Ki-hô-tê” là một bộ tiểu thuyết gần ngàn trang của nhà văn Xéc-van-tét Là một câu chuyện về chàng hiệp sĩ Đôn Ki-hô-tê và giám mã Xan-chô Pan-xa phiêu lưu trong thiên hạ để tìm kiếm chiến công Văn bản “Đánh nhau với cối xay gió” kể về một trong những cuộc chiến đấu kỳ lạ của Đôn Ki-hô-tê chúng ta sẽ được học trong tiết học này Mời các em mở sách ngữ văn 8, tập 1, trang 75 để tiếp cận với văn bản nhé!
Trang 2- Hoạt động 1 :
Đọc, hiểu chú thích
+ Đọc : Yêu cầu
giọng đọc lưu loát, rõ ràng
nhấn mạnh các từ ngữ miêu
tả hoạt động để thấy rõ cá
tính của hai nhân vật qua
giọng văn trào phúng, dí
dỏm của tác giả
+ Tìm hiểu chú
thích : GV hướng dẫn HS
đọc lướt toàn bộ chú thích,
chú ý đến chú thích (*)
- Hoạt động 2 :
Tìm hiểu văn bản
+ Hỏi : Đọc kỹ phần
chú thích (*), em hãy cho
biết vài nét về tiểu sử tác
giả?
+ Hỏi : Cũng qua
chú thích (*) cho biết vài
nét về bộ tiểu thuyết
”Đôn Ki-hô-tê”
+ Hỏi : Có thể chia
văn bản này làm mấy phần?
Kể ra?
+ Hỏi : Theo dõi nhân vật
Đôn Ki-hô-tê trong văn bản
“Đánh nhau với cối xay
gió”, hãy cho biết vì sao
nhân vật này đánh nhau với
cối xay gió?
+ Hỏi : Trận đánh
của Đôn Ki-hô-tê đã diễn ra
với hậu quả như thế nào?
+ Đọc theo yêu cầu của văn bản, hướng dẫn của giáo viên
+ Đọc theo hướng dẫn của GV
+ Đọc chú thích (*) + Đáp : …
+ Đáp : …
+ Đáp : 3 phần
- Đôn Ki-hô-tê nhìn thấy và nhận định về những chiếc cối xay gió
- Thái độ và hành đong cua hai nhan vật
- Quan niệm và cách ứng xử của …
Đọc thầm đoạn văn
Đánh nhau với cối xay gió
(Trích Đôn Ki-hô-tê của Xéc-van-tét)
I GIỚI THIỆU :
1 Tác giả :
- Xéc-van-tét (1547-1616)
- Nhà văn nổi tiếng của Tây Ban Nha
2 Tác phẩm :
Trích phần I của bộ tiểu thuyết “Đôn Ki-hô-tê” của Xéc-van-tét
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Nhân vật hiệp sĩ Đôn Ki-hô-tê
- Tưởng là những gã “khổng lồ ghê gớm”
- Thấy “Đây là một cuộc chiến đấu chính đáng” …
Bị thương … không được rên
Trang 3Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
+ Hỏi : Sau khi đánh
nhau với cối xay gió Đôn
Ki-hô-tê đã có những hành
động và ý nghĩ gì?
Hỏi : Nhận xét về
các biểu hiện đó của Đôn
Ki-hô-tê?
Hỏi : Điều đó cho
thấy Đôn Ki-hô-tê là người
như thế nào?
Hỏi : Em có cảm xúc
gì trước các biểu hiện mê
muội, hoang tưởng của Đôn
Ki-hô-tê?
Chốt : Quá mê truyện
kiếm hiệp đâm ra mê muội,
chẳng còn tỉnh táo, nhìn cối
xay gió tường những gã
khổng lồ gian ác cho đó là
phép thuật của lão pháp sư
mà xông vô đánh Qua nhân
vật ta thấy khát vọng hành
động tiêu trừ cái xấu xa, độc
ác là tốt đẹp nhưng lại
thông qua những việc làm
hết sức điên rồ Ngoài ra
đây còn là một con người
không quan tâm đến ăn
uống đâm ra mê muội,
chẳng còn tỉnh táo, nhìn cối
xay gió tưởng những gã
khổng lồ gian ác, cho đó là
phép thuật của lão pháp sư
mà xông vô đánh Qua nhân
vật, ta thấy khát vọng hành
động tiểu trừ cái xấu, độc ác
là tốt đẹp nhưng lại thông
qua những việc làm hết sức
Đọc thầm đoạn văn Đáp : Ngọn giaó gãy tan tành, kéo theo cả người và ngựa ngã văng ra xa … Đôn Ki-hô-tê năm yên không cựa quậy, con ngựa bị toạt mô vai
Đáp : Bẻ cành cây khô, rút cái mủ sắt ở chiếc cán gãy lắp vào làm thành ngọn giáo, thức suốt đêm không ngủ để nghĩ tới nàng Đuyn-xi-nê-a, không muốn ăn sáng …
Đáp : Không bình thường, điên rồ
Đáp : Mê muội, hoang tưởng
Đáp : Buồn cười hài hước Nghe
… suốt đêm không ngủ … không muốn ăn sáng
Trang 4điên rồ Ngoài ra đây còn là
một con người không quan
tâm đến ăn uống, không như
mọi người chỉ lo ăn, chỉ lo
ngủ nhưng chung quy cũng
vì nàng Đuyn-xi-nê-a mà
hắn cố tưởng tượng ra Do
vậy đây là một con người
vừa nực cười vừa đáng
thương
Chuyện : Nhân vật
Xan-chô-pan như thế nào?
- Hoạt động 4 :
Tìm hiểu về nhân vật
Xan-chô-pan Xa
+ Hỏi : Về việc Đôn
Ki-hô-tê đánh nhau với cố
xay gió, Xan-chô-pan xa đã
có những lời ngăn cản nào?
+ Hỏi : Vì sao
Xan-chô-pan-xa có những lời
cản ngăn đó?
+ Hỏi : Em hãy
chứng minh dưới ngòi bút
của Xéc-van-tét nhân vật
này lộ cả hai mặt tốt và xấu
Chốt : Trái với Đôn
Ki-hô-tê, đây là một người luôn
luôn tỉnh táo, thực tế và thực
Đáp : “Thưa yêu” Xan-chô-pan-xa nói, xuất hiện ở kia chẳng phải … cối xay gió…
“Tôi đã chẳng bảo ngài rằng … cối xay!”
Đáp : Vì sự thật đó là những cối xay gió chứ không như Đôn Ki-hô-tê nghĩ
Đáp : Tốt – Đầu óc tỉnh táo,
biết cản ngăn chứ không cho chủ đánh nhau với cối xay gió
Xấu – Khi Đôn Ki-hô-tê
đánh vào cối xay gió đứng ngoài la hét không dám lao theo
- Chỉ đau một tí mà đã rên rĩ
- Quá quan tâm đến quyền lợi của bản thân hưởng thụ vật chất
Nghe
Có ít nhiều khía cạnh tốt đẹp nhưng vừa nực cười vừa đáng trách, đáng thương
2 Nhân vật Xan-chô-pan-xa
… chẳng phải các tên khổng lồ đâu mà chỉ là những cối xay gió … hét bảo …
- Chỉ cần đau một chút mà đã rên rĩ
… ung dung đánh chén
… ngủ một mạch …
Tỉnh táo, chân thực nhưng quá chú trọng đến qyền lợi hưởng thụ cá nhân
Trang 5Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
dụng, một kẻ ích kỷ và hèn
nhát
- Hoạt động 5 :
+ Hỏi : Nhân vật
trong văn bản “Đánh nhau
với cối xay gió” được xây
dựng theo lối tương phản
Theo em, đó là phép tương
phản nào?
+ Hỏi : Hãy đối
chiếu để tìm ra những điểm
tương phản giữa hai nhân
vật? (GV hướng dẫn HS lập
bảng đối chiếu)
+Hỏi : Nêu tác dụng
của quan hệ thuật tương
phản này?
- Hoạt động 6 : Tổng kết
+ Hỏi : Qua văn bản
“Đánh nhau với cối xay
gió”, em hiểu như thế nào
về hai nhân vật Đôn
Ki-hô-tê và Xan-chô-pan-xa
+ Hỏi : Với chúng ta,
bài học từ hai nhân vật này?
+ Hỏi : Em có nhận
xét gì về biện pháp nổi bật
được sử dụng trong
+ Hỏi : Em hiểu gì về nhà
văn Xéc-van-tét từ hai nhân
vận nổi tiếng của ông?
Đáp : Tương phản giữa hai tính cách con người, hai tính cách trái ngược nhau
Đáp : HS đối chiếu những điểm tương phản theo sự hướng dẫn của GIÁO VIÊN (lập 2 cột)
Đôn Ki-hô-tê
Xan-chô-pan-xa
Đáp : Làm nổi bật tính cách mỗi nhân vật
Đáp : Hai nhân vật có tính cách trái ngược nhau : Đôn Ki-hô-tê hoang tưởng nhưng cao thượng Xan-chô-pan-xa tỉnh táo nhưng tầm thường
* Thảo luận nhóm :
Con người muốn tốt đẹp không được hoang tưởng và thực dụng mà cần tỉnh táo và cao thượng
Đáp : Phép tương phản trong xây dựng nhân vật
Đáp : Sử dụng tiếng cười khôi hài để giểu cợt cái hoang tưởng và tầm thường, đề cao cái thực tế và cao thượng
mà trở nên tầm thường
3 Cặp nhân vật tương phản
Đôn Ki-hô-tê
- Quý tộc
- Gầy, lênh khênh
- Nói nang kieu cách.
- Khát vọng cao cả
- Mê muội hảo huyền
- Dũng cảm
Xan-chô-pan-xa
- Nông dân
- Béo, lùn
- Chân thạt
- Mơ ước tầm thường
- Tỉnh táo, thực tế
- Hèn nhát
Nghệ thuật tương phản làm nổi bật tính cách mỗi nhân vật
III TỔNG KẾT :
Ghi nhớ SGK trang 80
Trang 6- Gọi một HS đọc phần ghi
nhớ SGK trang 80
- Hoạt động 7 :
Củng cố và dặn dò
+ Hỏi : Nêu những
mặt tốt xấu của hai nhân vật
Đôn Ki-hô-tê và
Xan-chô-pan-xa?
+ Hỏi : Nhận xét của
em về hai nhân vật đó
Đọc ghi nhớ SGK trang 80
Đáp :
5 Dặn dò :
- Đọc kỹ phần chú thích trang 78 để nắm rõ phần tác giả và nội dung tác phẩm Đôn Ki-hô-tê
- Học thuộc lòng phần ghi nhớ SGK trang 80
- Xem lại các phần ghi bài
- Chuẩn bị bài “Chiếc lá cuối cùng” SGK trang 86
+ Đọc kỹ phần chú thích
+ Trả lời các câu hỏi phần đọc – hiểu văn bản trang 90
- Tiết kế tiếp trong tuần : Tình thái từ
Trang 7Tiết 27: TÌNH THÁI TỪ
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
Thế nào là trợ từ ? thán từ? Cho ví dụ
Phân tích ý nghĩa của trạng từ trong các câu sau :
o Nam được những 2 điểm 10
o Truyện ấy ngắn thôi nhưng giàu ý nghĩa
Thán từ trong câu bộc lộ cảm xúc gì?
o Chao ôi! Trăng tròn quá
3 Bài mới :
Giới thiệu bài mới
Ngoài trợ từ, thán từ, còn có một từ loại khác biểu thị sắc thái tình cảm, thái độ của người nói Đó là tình thái từ Tình thái từ có gì khác so với trợ từ và thán từ ? Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu qua tiết học hôm nay
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
- Hoạt động 1 :
Tìm hiểu khái niệm
và công dụng của tình thái
từ
GV treo bảng phụ
ghi 3 ví dụ a, b, c
Gọi 3 HS đọc 3 ví
dụ trên bảng phụ
Hỏi : Trong các ví dụ 1, 2,
3 nếu bỏ các từ gạch dưới
thì ý nghĩa của câu có gì
thay đổi không?
- Quan sát đọc thầm
Đọc : Chú ý tìm được gạch
chân Đáp : (a) bỏ từ “à” không còn là câu nghi vấn
(b) bỏ từ “đi” không còn câu cầu khiến
(c) không có từ “thay” câu cảm thán không tạo lập được
TÌNH THÁI TỪ
I TÌNH THÁI TỪ VÀ CHỨC NĂNG CỦA TÌNH THÁI TỪ
Vd1: Mẹ đi làm rồi à?
cấu tạo câu nghi vấn
Vd2: Con nín đi!
cấu tạo câu cầu khiến
Vd3: Thương thay cũng một kiếp người
cấu tạo câu cảm thán Vd4: Em chào cô ạ
thái độ lễ phép
Trang 8Hỏi : Trong Ví dụ d,
từ “a” biểu thị sắc thái tình
cảm gì của người nói?
Hỏi : Hai câu “Em
chào cô” và “Em chào cô
ạ” Hãy so sánh sắc thái
biểu cảm của hai câu đó?
Chốt : Các từ ạ, đi,
thay, à trong các câu trên
được gọi là tình thái từ vì
nó biểu lộ thái độ tình cảm
của người nói và người viết
Hỏi : Vậy thế nào là
tình thái từ
(Cho HS đọc phần ghi nhớ
1 chấm *)
Hỏi : Đọc phần ghi
nhớ 1 cho biết tình thái từ
gồm :
- Hoạt động 2 :
GV treo bảng phụ 4
câu phần II trang 81
HS quan sát
- Gọi 1 HS đọc 4 câu trên
bảng phụ
Hỏi : Các tình thái
từ in đậm trong các câu
trên bảng phụ được dùng
trong những hoàn cảnh
giao tiếp khác nhau như
thế nào?
Chốt : Vd1,3 người
nói người nghe có quan hệ
ngang hàng nên dùng các
tình thái từ “à”, “nhé”
Đáp : Thái độ lễ phép của người nói
Đáp : Cả hai đều là câu chào, nhưng câu có từ “ạ”
sẽ thể hiện tính lễ phép cao
Đọc phần 1 ghi nhớ, chấm thứ nhất
Đọc phần ghi nhớ 2 để trả lời câu hỏi bên
Quan sát Đọc
Đáp (chú ý quan hệ, tuổi tác, thứ bậc, xã hội, tình cảm)
Nghe
Ghi nhớ 1, SGK trang 81
II SỬ DỤNG TÌNH THÁI TỪ
Vd1: Bạn chưa về à? hỏi thân mật
Vd2: Thầy mệt à?
hỏi kính trọng
Vd3: Giúp tôi một tay nhé
cầu khiến thân mật
Vd4: Bác giúp cháu một tay ạ!
cầu khiến thân mật
Trang 9Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
Vd2, 4 : Người nói
nhỏ hơn người nghe nên
dùng các tình thái từ “ạ”
Hỏi : Như vậy khi sử
dụng tình thái từ, cần lưu ý
điều gì?
(GV cho HS đọc ghi
nhớ 2, SGK trang 81)
- Hoạt động 2 :
Luyện tập
* Gọi 1HS đọc và
xác định yêu cầu của bài
tập trang 81
* Gọi 1HS đọc và
xác định yêu cầu của bài
tập 2 trang 82
Đọc ghi nhớ SGK trang 81
Đọc và xác định yêu cầu của bài tập trang 81 (xác định tình thái từ trong các câu cho sẵn)
Đọc
Ghi nhớ SGK trang 81
III LUYỆN TẬP 1/81
b) nhanh lên nào … c) … đúng chứ e) Cứu tôi với i) … Nghệ tỉnh kìa
2/82 a) chữ : điều muốn hỏi đã ít nhiều khẳng định
b) chớ : nhấn mạnh điều vừa khẳng định
c) ư : hỏi với thái độ phân vân
d) như : thái độ thân mật
đ) nhé : dặn dò, thân mật
e) vậy : thái độ miễn cưỡng
g) cơ mà : thái độ thuyết phục
3 Giáo viên gợi ý cho học sinh tự đặt câu theo yêu cầu của bài tập
4 Củng cố :
Thế nào là tình thái từ?
Tình thái từ gồm một số loại đáng chú ý nào? kể ra?
Khi sử dụng tình thái từ cần chú ý điều gì?
Trang 10 Học thuộc 2 phần ghi nhớ trang 81.
Làm bài tập 4 và 5 trang 82
Chuẩn bị trước bài “Chương trình địa phương” (phần tiếng Việt)
o Ghi bảng trang 91 rồi thực hiện theo yêu cầu của bài tập trang 91
o Sưu tầm một số từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt thân thích được dùng
ở địa phương khác
o Sưu tầm một số thơ ca có sử dụng từ ngữ chỉ quan hệ ruột thịt thân thích được dùng ở địa phương em
Tiết 28:
LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ, BIỂU CẢM, ĐÁNH GIÁ
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
Hãy phân tích vai trò của nhưng yeu to ke, ta, bieu cam trong van tư sự
Chấm bài tập
3 Bài mới
Giới thiệu bài mới:Các em đã hiểu rõ vai trò của yếu tố kể, tả, biểu cảm trong văn tự sự Bài học hôm nay, sẽ giúp các em củng cố kiến thức đã học qua việc víêt một đoạn văn, bài văn tự sự theo tinh thần tích hợp các phương thức biểu đạt ấy trong một văn bản cụ thể.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
- Hoạt động 1:
Tìm hiểu quy trình
xây dựng đoạn văn tự sự
kết hợp với miêu tả, biểu
Luyện tập viết đoạn văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm, đánh giá
Trang 11Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Ghi bảng
cảm
GV treo bảng phụ
có ghi sẵn ở tình huống
a, b, c trong SGK trang
83
Gọi 1HS đọc
chậm, to, rõ 3 tình huống
trên
Gọi 1HS đọc tiếp
phần yêu cầu dưới đó
Hỏi : Căn cứ vào 5
bước xây dựng một đoạn
văn tự sự có sử dụng yếu
tố miêu tả, biểu cảm mà
SGK đã gợi ý Hãy cho
biết những quy trình xây
dựng một văn bản tự sự
kết hợp với miêu tả, biểu
cảm?
HS chọn một trong
ba tình huống a, b, c
trong SGK để viết thành
đoạn văn
HS quan sát, đọc thầm
Đọc
Đọc Đáp : Tóm tắt ngắn gọn
5 bước thực hiện mà SGK đã gợi ý
Thực hành :
B1: Chon 1 trong 3 sư viec tren
B2: Xác định ngôi kể
B3: Xác định thứ tự kể
(bắt đầu từ đâu, diễn ra thế nào, kết thúc ra
sao?)
B4: Yeu to mieu ta, bieu cam
B5: Kể chuyện + miêu tả + biểu cảm
I Từ sự việc và nhân vật đến đoạn văn tự sự có yếu tố miêu tả biểu cảm
1 Quy trình xây dựng đoạn văn tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm.
Bước 1: Lựa chọn sự việc
chính
Bước 2: Lựa chọn ngôi
kể
Bước 3: Xác định thứ tự
kể
Bước 4: Xác định những
yếu tố miêu tả, biểu cảm sẽ dùng
Bước 5: Viết thành đoạn
văn kể chuyện miêu tả, biểu cảm
HS viết đoạn văn
2 Viết đoạn văn bài tập
a, b, c
Trang 12- Hoạt động 2 :
Phân tích đánh giá
đoạn văn vừa hoàn
thành
GV gọi 2, 3HS đọc
bài làm của mình
Nhận xét : Gọi HS
nhận xét bài làm của bạn
(đối chiếu 5 bước của
quy trình làm bài
GV đúc kết
- Hoạt động 3 : Luyện
tập
Gọi 1HS đọc bài
tập 1 trang 84
Hỏi : Xác định yêu
cầu của bài tập
GV gợi ý bài tập 1/84
- Sự việc : Lảo Hạc
báo tri bán chó
- Nhân vật : Lảo
Hạc, ông giáo, con chó
- Miêu tả : nét mặt,
tâm trạng của Lảo Hạc
- Biểu cảm : Sự xúc
động đau lòng trước thái
độ ân hận của một con
người (GV có thể ghi
phần gợi ý trên vào bảng
phụ và treo lên để HS
theo dõi làm bài tập
Hướng dẫn đối chiếu so
Đọc
Đọc
Đáp : Với các sự việc và nhân vật đã nêu trong bài tập, HS đóng vai ông giáo và viết đoạn văn…
Đọc, xác định yêu cầu của bài tập
HS đọc thầm và xác
IV Luyện tập :
Bài tập 1/84