Giới thiệu bài : Năm lớp 7 các em đã học một số bài thơ của Bác viết về trăng như: “ Cảnh khuya, Rằm tháng giêng “.Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, lạc quan luôn là vẻ đẹp tron[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 ( HK2)
Bài 21
Ngắm trăng
Đi đường ( tự học có hướng dẫn)
Câu cảm thán Câu trần thuật Viết bài làm văn số 5: Văn thuyết minh
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Văn: Giúp HS:
-Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên thắm thiết và phong thái ung dung của Bác Hồ dù trong hoàn cảnh tù ngục
-Thấy được sức hấp dẫn nghệ thuật của bài thơ
-Bài “ Đi đường “ hiểu được ý nghĩa tư tưởng : Từ việc đi đường núi mà gợi ra bài học đường đời
Tiếng Việt
Củng cố và nâng cao kiến thức về câu cảm thán và câu trần thuật đã học ở Tiểu học, nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của hai kiểu câu này
Làm Văn
Vận dụng kiến thức về văn bản thuyết minh để làm tốt bài tập làm văn số 5
B TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Ngắm Trăng
1 Oån định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
-Đọc thuộc lòng bài thơ “ Tức cảnh Pắc Pó “
-Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ trên
3 Giới thiệu bài :
Năm lớp 7 các em đã học một số bài thơ của Bác viết về trăng như: “ Cảnh khuya, Rằm tháng giêng “.Tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung, lạc quan luôn là vẻ đẹp trong tâm hồn Bác Trăng với Bác luôn là bạn tri âm tri kỷ Các em sẽ hiểu rõ hơn qua bài học ngày hôm nay: “ Ngắm Trăng “
Họat đông của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng
Hoạt động 1:
Giới thiệu tập “ Nhật ký
trong tù “ của Hồ Chí Minh
-Em hãy nêu hòan cảnh sáng
tác bài thơ ?
-Giáo viên đọc một lần và
hướng dẫn đọc
-Gọi học sinh đọc văn bản
Học sinh đọc phần chú thích ( Sgk tr 37,38)
-Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh bị tù đày
- 3 HS đọc
Đọc –hiểu chú thích :
1 Tác giả: Hồ Chí Minh 2.Tác phẩm:
a) Xuất xứ: Trích trong tập”Nhật ký trong tù”.Tập thơ viết bằng chữ Hán gồm 133 bài
-Bài thơ được sáng tác trong
Lop8.net
Trang 2phiên âm, dịch nghĩa dịch thơ
Hoạt động 2
-Tìm hiểu nghĩa chữ Hán
Nại nhược hà /khó hững hờ
Câu hỏi tu từ : nại nhược hà ?
(Biết làm thế nào ? ) đó là sự
xốn xang, bối rối của một tâm
hồn nghệ sĩ rất nhạy cảm
trước vẻ đẹp của thiên nhiên
- Dịch là “ Khó hững hờ “ ta
lại hiểu : nhân vật trữ tình quá
bình thản, có phần hững hờ
chứ không rung cảm như trong
câu thơ chữ Hán
-Hai câu thơ sau có kết cấu
đăng đối : đối trong từng câu
và đối hai câu với nhau
Bản dịch đã làm mất đi cấu
trúc đăng đối làm giảm đi sức
truyền cảm của bài thơ
Hoạt động 3:
Tìm hiểu văn bản
-Bác đã ngắm trăng trong
hoàn cảnh như thế nào?
-Tại sao Bác lại viết:Trong tù
không rượu cũng không hoa ?
Trăng,hoa,thơ,rượu là những
thú vui tinh thần cao quí của
các tao nhân mặc khách ngày
xưa.Trước ánh trăng đẹp họ
thường uống rượu,ngắm
hoa,ngâm thơ thì sự thưởng
thức trăng đó mới thú vị,mĩ
mãn
-Điệp từ “không” nhấn mạnh
cái thiếu của người tù-một
chiến sĩ có tâm hồn nghệ sĩ
trước vẻ đẹp của thiên nhiên
-Gvcho HS đọc câu 2
-Em hiểu tâm trạng của Bác ra
sao trước vẻ đẹp ánh trăng?
-Bác cảm thấy bối rối ,xốn
xang trong lòng
+Hai câu thơ đầu thể hiện
nét đẹp gì trong tâm hồn
Bác trước cảnh trăng đẹp?
Trước cảnh đẹp như thế dù
-Hsgiải thích: Khó hững hờ -Khó quên cảnh đêm nay -Nhà thơ không thể hờ hững được
-Bác ngắm trăng trong hoàn cảnh bị tù đày
-Trong hoàn cảnh bị giam cầm nhà tù làm gì có rượu ,hoa cho tù nhân
( Hs có thể có ý kiến khác)
-Tâm trạng bối rối,xốn xang.Bác không thể hững hờ được trước vẻ đẹp của đêm trăng sáng
-Một con người yêu thiên
khoảng thời gian Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây (Trung Quốc) (8/1942-9/1943)
b) Thể loại : thất ngôn tứ tuyệt
II Đọc hiểu văn bản
-Khai đề :
Trong tù không rượu cũng không hoa
Điệp từ “ không “ nhấn mạnh cái thiếu trong thú vui tinh thần của thi nhân
-Thừa đề :
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Tâm hồn rung động mãnh liệt của người tù trước cảnh trăng đẹp
Lop8.net
Trang 3đang là người tù Bác vẫn là
người yêu thiên nhiên một
cách say mê quên cả những
gian nan, cực khổ chốn lao tù
.-HOẠT ĐỘNG 4 :
-Gọi Hs đọc 2 câu cuối
Gvcho HS quan sát đối chiếu
bản phiên âm với bản dịch thơ
-Em hãy nhận xét về sự sắp
xếp vị trí các từ?
-Việc sử dụng nghệ thuật đối
có hiệu quả như thế nào về ý
nghĩa ?
-Cấu trúc đối thể hiện mối
giao hòa giữa người và trăng…
+Qua đó em thấy bài thơ toát
lên vẻ đẹp gì ở Bác ?
Một sức mạnh tinh thần kì
diệu.Bài thơ giúp ta có cái
nhìn hai phía.Phía này là nhà
tù đen tối,là hiện thực tàn bạo
còn ngoài kia là vầng trăng
thơ mộng , là thế giới của cái
đẹp, bầu trời tự do Ở giữa là
song sắt nhà tù nhưng song sắt
nhà tù trở nên bất lực,vô nghĩa
người tù đã biến mất mà chỉ
có nhà thơ và ánh trăng Hai
tâm hồn tri âm tri kỷ tìm đến
với nhau
Ta hiểu được tình yêu thiên
nhiên,một tinh thần “thép”,
một phong thái ung dung vượt
lên mọi hoàn cảnh ở Bác
Thân thể ở trong lao
Tinh thần ở ngoài lao…
HOẠT ĐỘNG 5
Câu hỏi thảo luận:
Câu 5* (Sgk tr 38)
Rằm tháng giêng
Cảnh khuya
nhiên -Một phong thái ung dung ,lạc quan yêu đời
-HS đọc thơ -Nhận xét:Bản phiên âm có cấu trúc đối
Nhân-nguyệt Nguyệt-thi gia
Chữ song đứng giữa câu tạo
sự cân xứng trong từng câu và cả cặp câu
-Bản dịch :khó thấy rõ phép đối
-Người tù đang thả tâm hồn vượt ra ngoài song sắt để ngắm trăng sáng.Trăng cũng như một ngưới bạn vượt qua chắn song nhà tù tìm đến ngắm nhà thơ
-Bác không chỉ là nhà Cách mạng mà còn là nhà thơ, một tâm hồn nghệ sĩ với tình yêu thiên nhiên, phong thái ung dung tự tại
Các nhóm HS thảo luận : -đọc những bài thơ có trăng -Nhận xét trăng trong thơ Bác
-Chuyển - hợp :
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ
( Đối, nhân hóa ) Sự giao hòa gắn bó giữa người và trăng, bạn tri âm tri kỷ
Tình yêu thiên nhiên,
phong thái ung dung tự tại, bản lĩnh phi thường của người chiến sĩ – nghệ sĩ
III Tổng kết
Ghi nhớ SGK Tr38
Lop8.net
Trang 4Trung thu ….
Ở mỗi bài Bác sáng tác trong
từng hoàn cảnh khác nhau
nhưng tất cả đều thể hiện 1
tâm hồn nghệ sĩ luôn mở ra
giao hòa với ánh trăng
HOẠT ĐỘNG 6
-Em hãy nêu giá trị nội dung
và nghệ thuật của bài thơ ?
-Bài thơ tiêu biểu cho phong
cách của Bác mang đậm màu
sắc cổ điển nhưng rất hiện
đại.Thể thơ tứ tuyệt giản dị
mà hàm súc cùng với phép
đối,nhân hóa ta hiểu được tâm
hồn nghệ sĩ của người chiến sĩ
vĩ đại
-Thể thơ tứ tuyệt Sử dụng phép đối, nhân hóa -Tình yêu thiên nhiên,phong thái ung dung của Bác bất chấp hoàn cảnh ngục tù
4.Củng cố:Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ trên 5.Dặn dò:Học thuộc lòng 2 bài thơ.
Lop8.net