- Có kẻ thùphản nhân nghĩa bị tiêu diệt: Lưu Cung… Như vậy NT nêu ra hai chân lý lớn ở đây: Tư tưởng nhân nghĩa và chủ quyền độc lập dân tộc.. H Để khẳng định chủ quyền độc lập của dân t
Trang 1Tiết 97 VB NƯỚC ĐẠI VIỆT TA
(Trích BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO)
Nguyễn Trãi
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Học xong bài này học sinh nắm được
1 Kiến thức
- Thấy được đoạn văn có ý nghĩa như lời tuyên ngôn độc lập của dân tộc ta ở thế kỉ mười lăm
- Thấy được phần nào sức thuyết phục của nghệ thuật văn chính luận
Nguyễn Trãi: lập luận chặt chẽ, sự kết hợp giữa lí lẽ và thực tiễn
CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên: - Tìm tài liệu về tác giả, tác phẩm
- Soạn giáo án
2 Học sinh:- Trả lời câu hỏi tìm hiểu bài.
II CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1 Ổn định lớp: Tổng số:39 Vắng:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trang 23 Bài mới:
H động của thầy và trò Nội dung càn đạt
GV gọi hs đọc
(H) Em hãy cho biết vài nét chính
về cuộc đời Nguyễn Trãi?
- Hs trả lời
I Đọc – chú thích
1 Đọc
2 Tác giả:
Nguyễn Trãi (1380-1442), hiệu là Ức Trai, con của Nguyễn Phi Khanh Ông có công rất lớn trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh xâm lược và xây dựng đất nước sau khi chiến thắng Nhưng ông bị giết hại một cách thảm khốc trong vụ án Lệ Chi viên năm 1442 Mãi tới năm
1364 ông mới được vua Lê Thánh Tông giải oan
Ông không chỉ là nhà chính trị quân sự lỗi lạc
mà còn nhà văn hóa lớn của dân tộc Ông được UNESCO công nhận là Danh nhân văn hóa thế giới năm 1980
Tác phẩm tiêu biểu: Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập, Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo
3 Tác phẩm: SGK
4 Thể loại: SGK
Trang 3GVGọi HS đọc chú thích.
(H) Cho biết hoàn cảnh ra đời của
bài Bình Ngô đại cáo?
(H)Hãy cho biết đôi nét về thể loại
cáo
GV giải thích nghĩa Bình Ngô đại
cáo
(H)Đoạn trích là phần mở đầu bài
Bình Ngô đại cáo Đoạn này có ý
nghĩa nêu tiền đề cho toàn bài, tất
cả nội dung được phát triển về sau
đều xoay quanh tiền đề đó Theo
em, khi nêu tiền đề, tác giả đã
khẳng định những chân lý nào?
II/ Tìm hiểu nội dung văn bản 1/- Nguyên lý nhân nghĩa:
Cáo bao giờ cũng mở đầu bằng việc nêu nguyên lý nhân nghĩa Bài cáo này nêu nguyên
lý chung làm cơ sở cho tư tưởng tác phẩm: việc nhân nghĩa cốt ở yêu dân, quân điếu phạt trước
lo trừ bạo.
Sau đó, tác gỉa khẳng định về nước Đại Việt Bằng những chân lý không ai chối cãi được:
- Có nền văn hóa lâu đời: Vốn xưng nền văn hiến…
- Có lãnh thổ riêng: Núi sông bờ cõi …
- Có phong tục riêng: Phong tục Bắc Bam…
- Có chủ quyền riêng: Bao đời gây nền … mỗi bên…
Trang 4(H) Qua hai câu: “Việc nhân nghĩa
cốt ở tên dân – Quân điếu phạt
trước lo trừ bạo”, có thể hiểu cốt lỏi
tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn
Trãi là gì? Người dân mà tác gỉa
nói đến là ai? Kẻ bạo ngược mà tác
gỉa nói tới kẻ nào?
- Có truyền thóng lịch sử riền: Hào kiệt đời nào
…
- Có kẻ thùphản nhân nghĩa bị tiêu diệt: Lưu Cung…
Như vậy NT nêu ra hai chân lý lớn ở đây: Tư tưởng nhân nghĩa và chủ quyền độc lập dân tộc
- Đây là hai câu thể hiện tư tưởng xuyên suốt bài cáo: tư tưởng nhân nghĩa.Cốt lõi của tư tưởng nhân nghĩa của NT là “yên dân”, “trừ bạo” Muốn yên dân thì phải trừ bạo Nguyễn Trãi viết bài cáo khi nước Đại Việt bị giặc Minh xâm lược Như vậy với NT nhân nghĩa gắn liền với yêu nước chống giặc ngoại xâm Ở đây nhân nghĩa không chỉ trong quan hệ giữa người với người mà còn có trong quan hệ dân tộc với dân tộc Đây là nội mới, là sự phát triển của tư tưởng nhân nghĩa của NT so với Nho giáo
(H) Để khẳng định chủ quyền độc
lập của dân tộc, tác giả dựa vào
những yếu tố nào?
2/- Chân lý về sự tồn tại độc lập cí chủ quyền của dân tộc:
Để khẳng định chủ quyền độc lập của dân tộc, tác giả dựa vào những yếu tố: Nền văn hiến, lãnh thổ, phong tục tập quán, lịch sử riêng và chế độ riêng
Với những yếu tố này Nguyễn Trãi đã phát biểu hoàn chỉnh quan niệm về quôc sgia, về dân tộc
Trang 5(H)Nhiề ý kiến cho rằng ý thứ dân
tộc ở đoạn trích “Nước Đại Việt” là
sự tiếp nối và phát triển ý thức dân
tộc ở bài thơ “Sông núi nước Nam”
của Lý Thường Kiệt, em hãy giải
thích?
- Lí Thường Kiệt trong Nam quốc sơn hà thể
hiện ý thức niềm tự hào dân tộc trên hai yếu tố:
lãnh thổ và chủ quyền, còn đến Bình Ngô đại cáo được bổ sung thêm: văn hiến, phong tục tập quán, lịch sử Những yếu tố này đã khắc
sâu thêm và khẳng định mạnh mẽ chủ quyền, độc lập dân tộc Ý thức dân tộc được phát triển cao hơn và toàn diện hơn
Điều đặc sắc, mới mẻ là bên cạnh “vua” được tôn trọng như người đại diện cho đất nước, thì yếu tố dân đã xuất hiện và trở thành đối tượng
để bài cáo hướng tới trong việc thực hiện nhân nghĩa
Ý thức dâ tộc ở Bình Ngô đại cáo đã có bước phát triển cao hơn về chất lượng khi vai trò của người dân đã có mặt quan trọng của văn bản nhà nước phong kiến, khi trong con mắt nhìn của tác giả đã có mối liên hệ gắn bó giữa nước với dân
@ Hãy chỉ ra những nét đặc sắc
nghệ thụât của đọan trích và phân
tích tác dụng của chúng?
3/- Nghệ thuật:
Tác gỉa sử dụng những từ ngữ thể hiện tính chấ.t hiển nhiên, vốn có lâu đời của nước Đại
Việt Bản dịch cố gắng lột tả bằng các từ: từ trước, vốn xưng, đã lâu, đã chia cũng khác.
Tác giả sử dụng câu văn biền ngẫu cùng với phép so sánh ngang bằng: Từ Triêu, Đinh, Lý, Trần … / Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên …
để khẳng định tư cách độc lập của nước Đại Việt
Và câu văn Lưu Cung tham công… /Triệu Tiết thích lớn … ; Cửa Hàm Tử… / Sông Bạch
Trang 6Đằng …để làm nổi bật chiến công của và thất bại của kẻ thù
IV/- Tổng kết:
- Nội dung tư tưởng: Chứng tỏ sự phát triển và trưởng thành về ý thức dân tộc, lịch sử, tư tưởng, văn hoá của dân tộc Việt
- Hình thức nghệ thuật: Nghệ thuật lập luận chặt chẽ dựa trên sự so sánh đối lập đi từ khái quát đến cụ thể
Hướng dãn các hoạt động tiếp nối
Củng cố:
1- Đọc lại văn bản
2- Đọc lại ghi nhớ
Dặn dò:
1 Học thuộc văn bản và phân tích
2 Chuẩn bị bài Hành động nói (tiếp theo)