Giáo án Vật lý 9 - Chương 1

Cường độ dòng điện và hiệu - GV yeâu caàu HS quan saùt HS hoạt động cá ñieän theá trong maïch maéc song H5.1 và cho biết hai điện trở song: nhân trả lời các câu được mắc với nhau như thế[r]

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Bài 1 : SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀO HIỆU ĐIỆN

THẾ GIỮA HAI ĐẦU DÂY DẪN

I MỤC TIÊU:

-Nêu được mối quan hệ giữa cường độ dòng điện và hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn

- Biết vẽ và sử dụng được đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

- Nêu được cách bố trí và tiến hành TN khảo sát sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

II CHUẨN BỊ:

Đối với mỗi nhĩm :

- Nguồn điện, dây dẫn, khoá K, vôn kế, ampe kế,

Đối với GV :

_

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Hoạt động 1: Tổ chức tình huống học tập ( 3 phút )

HS hoạt động cá

nhân trả lời các câu

hỏi của GV

Ở lớp 7, chúng ta đã biết khi hiệu điện thế đặt vào hai đầu bóng đèn càng l thì độ sáng của bóng đèn càng như thế nào?( càng sáng).vy

!"ng # dịng  & qua dây $

cĩ + ,  u  - .t vào hai

0 dây $ khơng 345  ," câu

6 này cơ trị ta cùng nghiên c! bài h: hơm nay

2.Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn:( 15 phút )

HS quan sát hình vẽ

và trả lời các câu hỏi

của GV

HS hoạt động cá

nhân theo hướng dẫn

của GV

+GVâ yêu cầu HS quan sát hình 1.1:

*Cho biết sơ đồ mạch điện đó gồm các bộ phận nào? Công dụng của từng bộ phận? Cho biết cách mắc ampe kế và vônkế vào mạch điện?

I Sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn:

1.Sơ

- Mỗi nhóm cử đại

diện lên nhận và

kiểm tra dụng cụ thí

nghiệm

- HS hoạt động nhóm

theo sự hướng dẫn

của GV

-T< 9 1  ," C1

- Các em thảo luận

nhóm và rút ra kết

luận về mối quan hệ

giữa cường độ dòng

điện và hiệu điện thế

đặt vào hai dầu dây

dẫn

* Hãy đánh dấu (+), dấu (-) vào dụng cụ đo điện trong sơ đồ

+Tiến hành thí nghiệm:

- GV yêu cầu mỗi nhóm lên nhận dụng cụ thí nghiệm

-GV yêu cầu HS quan sát hình 1.1 và mắc mạch điện theo sơ đồ đó

-GV hướng dẫn HS thay đổi hiệu điện thế và đo cường độ dòng điện tuơng ứng với các hiệu điện thế đó Ghi kết quả vào bảng 1

- GV yêu cầu HS tr ," C1

* Từ kết quả thí nghiệm, GV yêu cầu HS rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa cường độ dòng điện và hiệu điện thế giữa hai đầu dây dẫn

2.Ti

B 1

C1:U t báy nhiêu ,0

NX:

Cường độ dòng điện chạy qua một dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn đó

3 Hoạt động 3:Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế :( 10 phút )

HS hoạt động cá nhân

theo sự hướng dẫn của

GV

- Từng HS làm câu C2

– HS thảo luận nhóm,

từ đó rút ra nhận xét và

kết luận

- Yêu cầu HS ," câu 6 : +Nêu .c Fm !" 9F

$G H  # I( I vào U KLHa vào ; M cho 9- : JNDOPQBN3

JNRDOPQBN3

- Yêu cầu HS thực hiện câu

C2

- Từ đồ thị này các em có thể rút ra kết luận gì?

II Đồ thị:

1.D&ng ; M

- Đồ thị biểu diễn sự phụ thuộc của cường độ dòng điện vào hiệu điện thế là

1 đường thẳng đi qua gốc toạ độ (U=0,I=0)

2.K- ,E@1

4 Hoạt động 4: Vận dụng – Củng cố - Hướng dẫn về nhà:( 10 phút )

S: C3 &C4

Cá nhân suy U  ," - Yêc0u HS ,0n ,!Xt : C3 &C4 III Vận dụng

* Về nhà học bài và làm bài tập trong sách bài tập

*

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Bài 2 : ĐIỆN TRỞ CỦA DÂY DẪN – ĐỊNH LUẬT ÔM

I MỤC TIÊU:

Hiểu được nội dung định luật ôm: Mối quan hệ của cường độ dòng điện với hiệu điện thế và điện trở của dây dẫn

Biết tính điện trở của dây dẫn

Nắm được đơn vị của điện trở

Vận dụng định luật Ôm để giải một số bài tập đơn giản

II CHUẨN BỊ:

Các số liệu trong bảng 1 và bảng 2 ở bài 1 và bảng ghi giá trị thương số I

U

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:( 7 phút )

Nêu mối quan hệ của cường độ dòng điện với hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn? Sửa bài tập số 1 trong sách bài tập

Sửa bài tập số 3 và 4 trong sách bài tập

2 Hoạt động 2: Tổ chức tình huống học tập:( 3 phút )

Yêu cầu 1 HS đọc phần đầu bài rồi GV nêu câu hỏi: Ngoài việc phụ thuộc vào hiệu điện thế giữa hai dầu dây dẫn, cường độ dòng điện còn phụ thuộc vào yếu tố nào? Để trả lời câu hỏi trên chúng ta vào bài mới

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu về điện trở (20 phút )

- HS hoạt động cá

nhân theo yêu cầu

của GV

- Từng HS trả lời

C2 và thảo luận với

cả lớp

- Từng HS đọc

phần thông báo

khái niệm điện trở

trong SGK

Cá nhân suy nghĩ

và trả lời câu hỏi

do GV đưa ra

- GV yêu cầu HS dựa vào các số liệu trong bảng 1 và bảng 2 để tính thương số I

U

đối với mỗi dây dẫn và đối với hai dây dẫn khác nhau

- Từ kết quả thu được, yêu cầu học sinh rút ra nhận xét

- GV lưu ý HS: Trong các

thí nghiệm trên, với cùng 1 hiệu điện thế, dây nào có điện trở càng lớn thì cường độ dòng điện chạy qua dây càng nhỏ và ngược lại

- Khi nhiệt độ của dây dẫn thay đổi thì điện trở của dây dẫn cũng thay đổi

- GV cho giá trị của cường độ dòng điện và hiệu điện thế rồi yêu cầu HS tình điện trở tương ứng

- Yêu cầu HS đổi đơn vị của điện trở

I Điện trở của dây dẫn:

1 Nhận xét: Thương số I

U

có giá trị như nhau đối với mỗi dây dẫn và có giá trị khác nhau đối với 2 dây dẫn khác nhau

2 Điện trở:

Điện trở của dây dẫn được xác định bằng công thức R= I

U

Điện trở biểu thị mức độ cản trở dòng điện nhiều hay ít của dây dẫn

3 Đơn vị điện trở:

-Đơn vị của điện trở là ôm ( ) +1 kilôôm ( k ) =1000

+1 mêgaôm (M  ) =1000000 

4.Hoạt động 4: Tìm hiểu định luật Ôm:( 5 phút )

Hoạt động của HS Trợ giúp của GV Phần ghi bài

HS hoạt động cá

nhân theo yêu cầu

của GV

- Từ biểu thức R= I

U

, GV yêu cầu HS suy ra biểu thức tính I? Và cho HS biết đó chính là biểu thức định luật Ôâm

- Dựa vào biểu thức I= R

U

, yêu cầu HS phát biểu thành nội dung định luật Ôâm?

II Định luật Ôâm:

1 Phát biểu: Cường độ dòng điện

chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn và tỉ lệ nghịch với điện trở của mỗi dây

2.Công thức:

I=R

U

Trong đó:

* I: Cường độ dòng điện qua dây dẫn ( A )

* U: Hiệu điện thế đặt vào hai dầu dây dẫn (V )

*R: Điện trở của dây ( )

5.Hoạt động 5: Vận dụng- Củng cố - Hướng dẫn về nhà:( 10 phút )

Hs đọc và làm C3 Yc hs đọc C3 và goi 1 hs

lên bảng làm

Yc hs

C3: Tóm tắt R=12]

I=0,5A U= ?

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Bài 3 : THỰC HÀNH: XÁC ĐỊNH ĐIỆN TRỞ CỦA MỘT DÂY DẪN

BẰNG AMPE KẾ VÀ VÔN KẾ

I MỤC TIÊU:

Nêu được cách xác định điện trở của 1 dây dẫn bằng vônkế và ampe kế

Rèn luyện tính chính xác, kỹ năng thực hành thí nghiệm

Mô tả được cách bố trí và tiến hành được TN xác định điện trở của 1 dây dẫn bằng vôn kế và ampe kế

II CHUẨN BỊ:

Đối với mỗi nhóm HS:

Một dây điện trở chưa biết giá trị

Một nguồn điện 6V có thể điều chỉnh được liên tục các giá trị hiệu điện thế từ 0 đến 6V Một vôn kế có giới hạn đo 6V và độ chia nhỏ nhất 0,1V

Một ampe kế có giới hạn đo 1,5A và độ chia nhỏ nhất 0,01A

Bảy đoạn dây dẫn, mỗi đoạn dài 30cm.

Một công tắc

Chuẩn bị mẫu báo cáo

Đối với GV:

Chuẩn bị ít nhất một đồng hồ đo điện đa năng

III NỘI DUNG THỰC HÀNH:

1 Hoạt động 1:

Trình bày phần trả lời câu hỏi trong báo

cáo thực hành:( 10 phút )

- 1 HS lên bảng thực hiện yêu cầu của

GV, các HS khác kiểm tra đúng sai

- 1 HS khác thực hiện theo yêu cầu của

GV, các HS khác nhận xét

2 Hoạt động 2:

Mắc mạch điện theo sơ đồ và tiến hành

đo: ( 35 phút )

- Mỗi nhóm cử đại diện lên nhận và

kiểm tra dụng cụ thí nghiệm

-HS hoạt động nhóm theo yêu cầu của

GV

- HS hoàn thành mẫu báo cáo thí nghiệm

và nộp cho GV

- HS nghe GV nhận xét để rút kinh

nghiệm cho bài sau

- GV yêu cầu 1 HS vẽ sơ đồ mạch điện dùng để đo điện trở của 1 vật dẫn bằng vônkế và ampekế lên bảng

- Gọi 1 HS khác lên bảng đánh dấu chốt (+ ) và chốt (- ) của ampekế và vônkế trong sơ đồ đã vẽ

- GV nêu rõ nội dung thực hành, những việc phải làm trong tiết thực hành

- Yêu cầu HS nêu công thức tính điện trở

- Yêu cầu HS trả lời câu b và c

- Yêu cầu đại diện các nhóm lên nhận dụng cụ thí nghiệm

- Hướng dẫn các nhóm mắc mạch điện theo

sơ đồ đã vẽ

- GV hướng dẫn các nhóm lần lượt đặt các hiệu điện thế khác nhau từ 0-5V vào 2 đầu dây dẫn Đọc và ghi cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn ứng với mỗi hiệu điện thế vào mẫu báo cáo

- Theo dõi, giúp đỡ, kiểm tra các nhóm mắc mạch điện, đặc biệt là mắc vôn kế và ampe kế

- Theo dõi, nhắc nhở tất cả HS tham gia hoạt động tích cực

- Yêu cầu HS hoàn thành bảng báo cáo kết quả thí nghiệm

- Nhận xét kết quả, tinh thần và thái độ thực hành của một vài nhóm

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Bài 4 : ĐOẠN MẠCH NỐI TIẾP

I MỤC TIÊU:

Ôân lại các hệ thức tính cường độ dòng điện, tính hiệu điện thế trong đoạn mạch mắc nối tiếp

Suy luận để xây dựng được công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp và hệ thức liên hệ giữa hiệu điện thế và điện trở của dây dẫn

Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra các hệ thức suy ra từ lí thuyết

Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng và giải bài tập về đoạn mạch nối tiếp

II CHUẨN BỊ:

-Nguồn điện - Vôn kế

-Khoá K - Ampe kế

-Dây dẫn - Hai dây dẫn có điện trở R1 và R2

III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ:( 5 phút )

Phát biểu và viết công thức định luật Ôâm ( có chú thích đầy đủ) ?v

Sửa bài tập 2.4 SBT

2 Hoạt động 2: Xây dựng tình huống học tập:( 3 phút )

Ta có thể thay thế các điện trở trong mạch bằng 1 điện trở khác mà không làm thay đổi cường độ dòng điện qua mạch được không? Khi đó điện trở được thay thế được gọi là gì? Để trả lời các câu hỏi trên chúng ta vào bài mới

3 Hoạt động 3: Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch mắc nối

tiếp:( 7 phút )

Hoạt động của

HS

HS hoạt động cá

nhân trả lời các

câu hỏi của GV

Hai HS nhắc lại

các câu kết luận

về mối quan hệ

của các cường độ

dòng điện , các

hiệu điện thế với

nhau trong mạch

mắc nối tiếp

* Nhắc lại kiến thức lớp 7:

- GV yêu cầu HS quan sát H4.1 và cho biết hai điện trở được mắc với nhau như thế nào?

- Cường độ dòng điện được ký hiệu bằng chữ gì?

- Trong mạch mắc nối tiếp, cường độ dòng điện có giá trị như thế nào?

Biểu thức?

- Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch có liên quan với các hiệu điện thế giữa hai đầu các đèn như thế nào? Ký hiệu của hiệu điện thế?Biểu thức?

+ GV thông báo: Nếu đoạn mạch

không phải là đèn mà là gồm các điện trở mắc nối tiếp nhau thì biểu thức trên vẫn đúng

*Đặc điểm của đoạn mạch mắc nối

tiếp:

GV lưu ý HS cường độ dòng điện qua vôn kế là không đáng kể, nên trong hình 4.2 a,b,c,d cường độ dòng điện qua ampe kế, R1 và R2 là như nhau Vì vậy, trong các hình trên ampe kế, R1 và R2 mắc nối tiếp nhau

-Vì sao cường độ dòng điện qua vônkế là không đáng kể?

I Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối tiếp:

- Cường độ dòng điện trong đoạn mạch mắc nối tiếp có giá trị như nhau tại mọi điểm

I= I1 = I2 = =In

- Hiệu điện thế giũa hai đầu đoạn mạch gồm các điện trở mắc nối tiếp bằng tổng các hiệu điện thế giữa hai đầu các điện trở thành phần

U = U1+ U2 + +Un

4 Hoạt động 4: Điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp:( 20 phút )

HS hoạt động cá

nhân trả lời các

câu hỏi của GV

1 Khái niệm:

- Khi giữa hai đầu đoạn mạch AB, ta đặt 1 hiệu điện thế thì trong mạch có điều

II Điện trở tương đương của đoạn mạch nối tiếp:

1 Khái niệm:

Điện trở tương đương của 1 đoạn

HS chú ý nghe

thông báo của GV

HS hoạt động cá

nhân phát biểu và

viết công thức định

luật Oâm, từ đó suy

ra công thức tính

hiệu điện thế U,

U1, U2

-HS hoạt động

nhóm trả lời câu

C1 và C2

HS hoạt động

nhóm theo yêu cầu

của GV

gì xảy ra?

+ Khi ta thay thế tất cả các điện trở trong mạch bằng 1 điện trở và vẫn sử dụng cùng 1 hiệu điện thế mà cường độ dòng điện không thay đổi thì điện trở được thay thế đó được gọi là điện trở tương đương của đoạn mạch AB

2 Công thức:

- Nhắc lại công thức định luật Oâm? Từ công thức đó, hãy suy ra biểu thức tính hiệu điện thế U giữa hai đầu đoạn mạch? Giữa hai đầu mỗi điện trở thành phần?

- Trong mạch mắc nối tiếp, cường độ dòng điện tại mọi điểm có giá trị như thế nào?Hiệu điện thế giữa hai đầu đoạn mạch được tính ra sao?

- GV yêu cầu 2 HS đọc các câu hỏi C1 và C2 rồi yêu cầu các em hoạt động nhóm trả lời 2 câu hỏi trên

3 Thí nghiệm kiểm tra:

GV yêu cầu HS mắc lại mạch điện theo sơ đồ H 4.1 trong đó, R1;R2 và U đã biết:

+ Đo U1, U2 rồi so sánh với

U + Giư U không đổi: đo I

Thay R1,R2 bằng điện trở tương đương của nó: Đo I’

So sánh I và I’

mạch là điện trở có thể thay thế cho đoạn mạch này sao cho với cùng 1 hiệu điện thế U thì cường độ dòng điện I chạy qua đoạn mạch vẫn có giá trị không thay đổi

2 Công thức:

Từ công thức định luật Ôm:

I=R td U

Suy ra: U=I.Rtđ

U1=I1.R1

U2=I2.R2

Mà : U = U1 + U2 Hay :I.Rtđ =I1.R1+I2.R2

Vì : I =I1 =I2

Nên: R tđ =R 1 +R 2

*Chú ý:

+Nếu đoạn mạch có n điện trở mắc nối tiếp thì :

R tđ =R 1 +R 2 + +R n

+ Đối với đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp, hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi điện trở tỉ lệ thuận với điện trở đó: 2

1 2

1

R

R U

U



+ Các thiết bị điện thường được mắc nối tiếp với nhau khi chúng có cùng cường độ dòng điện định mức

5 Hoạt động 5: Vận dụng – Củng cố - Hướng dẫn về nhà:( 10 phút )

Yêu cầu HS làm câu C3, C4.; Học bài + làm bài tập trong SBT

Ngày soạn :

Ngày dạy:

Bài 5: ĐOẠN MẠCH SONG SONG

I MỤC TIÊU:

Ôn lại các hệ thức tính cường độ dòng điện, tính hiệu điện thế trong đoạn mạch mắc song song

Suy luận để xây dựng được công thức tính điện trở tương đương của đoạn mạch mắc song song và hệ thức liên hệ giữa cường độ dòng điện và điện trở

Mô tả được cách bố trí và tiến hành TN kiểm tra lại các hệ thức suy ra từ lí thuyết đối với đoạn mạch song song

Vận dụng được những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng thực tế và giải bài tập về đoạn mạch song song

II CHUẨN BỊ:

-Nguồn điện - Vôn kế

-Khoá K - Ampe kế

-Dây dẫn - Hai dây dẫn có điện trở R1 và R2

III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1.Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: ( 5 phút )

Viết các biểu thức tính cường độ dòng điện, hiệu điện thế và điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp + BT 4.1

BT 4.5 +4.6 /SBT

2.Hoạt động 2: Xây dựng tình huống học tập: ( 3 phút )

Bài 4 chúng ta đã tìm hiểu về các biểu thức tính cường độ dòng điện, hiệu điện thế và điện trở tương đương của đoạn mạch mắc nối tiếp Nếu các điện trở mắc song song thì các biểu thức ấy được xác định như thế nào? Chúng ta vào bài 5

3.Hoạt động 3: Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong đoạn mạch mắc song

song:( 7 phút )

*

HS hoạt động cá

nhân trả lời các câu

hỏi của GV

Nhắc lại kiến thức lớp 7:

- GV yêu cầu HS quan sát H5.1 và cho biết hai điện trở được mắc với nhau như thế nào? Nêu vai trò của vônkế và ampekế trong sơ đồ đó?

- Cường độ dòng điện được

I Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc song song:

-Đối vớùi đoạn mạch song song, cường độ dòng điện chạy qua mạch chính bằng tổng cường độ

-Nguồn điện - Vơn kế

-Khố K - Ampe kế

-Dây dẫn - Hai dây dẫn có điện trở R1< /sub> R2

III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Hoạt...

-Nguồn điện - Vơn kế

-Khố K - Ampe kế

-Dây dẫn - Hai dây dẫn có điện trở R1< /sub> R2

III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1. Hoạt...

* Hãy đánh dấu (+), dấu (-) vào dụng cụ đo điện sơ đồ

+Tiến hành thí nghiệm:

- GV u cầu nhóm lên nhận dụng cụ thí nghiệm

-GV yêu cầu HS quan sát hình 1. 1 mắc mạch điện