Giáo án Sinh 9 cả năm

- HS biết cách xác định xác suất của một và hai sự kiện đồng thời xảy ra thông qua việc gieo các đồng tiền kim loại và vận dụng xác suất để hiểu dược tỉ lệ các giao tử và tỉ lệ kiểu gen [r]

Trang 1

Ngày

soạn:26/8/08

Tiết 1: di truyền và biến dị

Chương I: các thí nghiệm của menđen Bài 1: men đen và di truyền học

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm

- HS trình bày !" mục đích, nhiệm vụ và ý ngiã cảu di truyền học, hiểu !" công lao

và trình bày !" những 0!1 pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

- Rèn luyện kỉ năng quan sát, phân tích, phát triển ! duy, phân tích so sánh

- Xây dựng ý thức tự giác và thói quen học tập môn học

B Chuẩn bị:

GV: Tranh phóng to hình 1.2

HS: Tìm hiểu !7 bài

C Tiến trình lên lớp:

I ổn định: (1’)

II Bài cũ:

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề(1’):Di truyền học tuy mới hình thành từ đầu thế kỉ XX ! chiếm một vị trí quan trọng trong sinh học Men đen- !X đặn nền móng cho duy truyền học

2 Triển khai bài:

Hoạt động thầy trò

HĐ 1: (10’)

- GV Y/C học sinh tìm hiểu thông

tin mục I và hoàn thiện bài tập lệnh

SGK(T5):

? Liên hệ với bản thân mình có

những đặc điểm giống và khác bố

mẹ

- GV gọi HS trình bày bài tập, bổ

sung

- GV giải thích:

- Đặc điểm giống bố mẹ: Hiện

!" di truyền

- Đặc điểm khác bố mẹ: Hiện !"

biến dị

? Thế nào là di truyền và biến dị

- HS trả lời, bổ sung

- GV chốt lại kiến thức

GV giải thích: Biến dị và di truyền

là 2 hiện !" song song, gắn liền

với quá trình sinh sản

- GV Y/C Học sinh trình bày nội

dung và ý nghĩa thực tiễn của di

Nội dung

I Di truyền học.

- Di truyền là hiện !" truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu

- Biến dị là con sinh ra khác bố mẹ

và khác về nhiều chi tiết

- Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luận của hiện !" di truyền và biến dị

II Men Đen !"# đặn nền

Trang 2

truyền học.

- HS trả lời, bổ sung

GV chốt lại kiến thức

HĐ 2: (10 ‘)

- GVY/c 1 hs đọc tiểu sử của

MenĐen SGK (T7)

- GV giới thiệu tình hình nghiên cứu

di truyền ở thế kỉ XIX và 0!1

pháp nghiên cứu của MenĐen

- GV Y/C học sinh quan sát hình 1.2

cho biết:

? Hãy nêu nhận xét về đặc điểm của

từng cặp tính trạnh đem lai

- GV Y/C học sinh nghiên cứu

thông tin 

Nêu 0!1 pháp nghiên cứu của

MenĐen

- GV gọi học sinh trả lời, nhận xét,

bổ sung

- GV chốt lại kiến thức

- GV nhấn mạnh: Tính chất độc đáo

trong 0!1 pháp nghiên cứu di

truyền của MenĐen và giải thích vì

sao Menđen chon đậu Hà Lan làm

đối !" nghiên cứu ?

HĐ 3: ( 10 phút)

- GV !7 dẫn học sinh nghiên

cứu một số thuật ngữ ( HS tự thu

nhận thông tin SGK)

- GV Y/C HS lấy ví dụ minh hoạ

cho từng thuật ngữ

- GV giới thiệu một số kí hiệu

VD: SGK

Kết luận chung: HS đọc kết luận

cuối bài (1’)

móng cho di truyền học.

- l!1 pháp phân tích các thế hệ lai

(Nội dung SGK T6)

III Một số thuật ngũ và kí hiệu cơ bản của di truyền học.

1 Thuật ngữ:

+ Tính trạng + Cặp tính trạng !1 phản + Nhân tố di truuyền

+ Giống(dòng), thuần chủng SGK (T6)

2 Kí hiệu:

+ P: Cặp bố mẹ xuất phát + X: Kí hiệu phép lai + G: Giao tử

+ O: Giao tử đực (cơ thể đực) + F: Thế hệ con

+ O: Giao tử cái (cơ thể cái

IV Kiểm tra, đánh giá: (5’)Sử dụng câu hỏi SGK

V Dặn dò: (1’)

Học bài cũ theo nội dung SGK

Kẻ bảng 2 (T8) vào vở, xem !7 bài 2

Trang 3

    

Ngày soạn:30/8/08

Tiết 2:

Bài 2: lai một cặp tính trạng

A Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần nắm:

- HS trình bày và phân tích !" thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, thể đồng tử, thể dị hợp, hiểu và phát b biểu !" nội dung quy luật phân li, giải thích !" kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

- Phát trtiển kỉ năng phân tích kênh hình, phân tích số liệu, ! duy lôgíc

- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện !" sinh học

B Chuẩn bị:

GV: Tranh hình 2.1 & 2.3 SGK

HS: Tìm hiểu SGK

II Bài cũ:

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề:(1’)Yêu cầu HS trình bày nội dung cơ bảncủa 0!1 pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen Vậy sự di truyền các tính trạng của bố mẹ cho con cháu ! thế nào ?

HĐ 1: (20’)

- GV !7 dẫn HS quan sát hình

2.1 giới thiệu sự thụ phấn nhân

tạo trên hoa đậu Hà Lan

- GV sử dụng bảng 2 để phân tích

các khái niệm kiểu hình, tính trạng

trội, tính trạng lặn

- GV Y/C HS nghiên cứu bảng 2

SGK

- HS các nhóm thảo luận theo câu

hỏi:

? Nhận xét kiểu hình ở F1

Nội dung

I Thí nghiệm của menđen:

1 Các khái niệm:

Trang 4

từng !X hợp.

- HS đại diện nhóm trả lời, bổ sung

- F1 mang tính trạng trội (bố hoặc

mẹ)

- Tỉ lệ kiểu hình F2:

+ Hoa đỏ 705 3,14

3

Hoa trắng 224 1

1

+ Thân cao 487 2,8

3

Thân lùn 177 1

1

+ Quả lục 428 3,14

3

Quả vàng 224 1

1

Từ kết quả trên yêu cầu HS nhận xét ? - GV chốt lại kiến thức - Y/C học sinh trình bày TN của Menđen - - GV nhánh mạnh về sự thay đổi giống làm mẹ thì kết quả thu !" không thay đổi Vai trò di truyền ! nhau của bố và mẹ - Y/C HS làm bài tập điền từ (T9)

- HS đại diện nhóm trả lờp, bổ sung

? Nêu định luật phân li

HĐ 2: (16’)

- GV giải thích quan niệm !1

thời của Menđen về di truyền hoà

hợp

- Nêu quan niệm của Menđen về

giao tử thuần khiết

- GV Y/C HS quan sát hình 2.3 SGK

và làm bài tập lệnh SGK (T9)

+ Tỉ lệ các loại g.tử ở F1 và tỉ lẹ các

loại hợp tử ở F2

+ Tại sao F2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ: 1

hoa trắng

HS đại diện nhóm trả lời, bổ sung

+ G.tử F1: 1A; 1a

+ H.tử F2: 1AA: 2Aa: 1aa

+ Vì tỉ lệ H.tử Aa biểu hiện kiểu

hình trội giống H.tử AA

trạng của cơ thể

- Tính trạng trội: Là tính trạng biểu hiện ở F1

- Tính trạng lặn: Là tính trạng đến

F2 mới !" biẻu hiện

2 Thí nghiệm:

Lai hai giống đậu HàLan khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng !1 phản

VD: P: Hoa đỏ X Hoa trắng

F1: Hoa đỏ

F2: 3 hoa đỏ; 1 hoa trắng(Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội: 1 lặn)

3 Quy luật phân li:

Khi lai 2 bố mẹ khác nhau về 1 cặp trính trạng thuần chủng !1 phản thì F1 đồng tính về cặp tính trạng của bố hoặc mẹ, còn F2 có sự phân

li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội: 1 lặn

II Menđen giải thích kết quả thí nghiệm:

- Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di ttuyền quy định

- Trong quá trình phát sinh giao tử

có sự phân li của cặp nhân tố di truyền

- Các nhân tố di truyền !" tổ hợp lại trong thụ tinh

Trang 5

- GV chốt lại kiến thức và yêu cầu

HS giải thích kết quả TN của

Menđen

- GV giải thích kết quả: là sự phân li

mỗi nhân tố di truyền về một giao tử

và giữ nguyên bản chất ! cơ thể

thuần chủng của P

IV Kiểm tra, đánh giá: (5’)

? Trình bày TNo lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả TNo theo Menđen

? Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho ví dụ minh hoạ

V Dặn dò: (1’)

Học bài cũ, trả lời câu hỏi cuối bài Làm bài tập 4 SGK (GV !7 dẫn cách quy !7 gen và viết sơ đồ lai)

    

Ngày soạn:6/9/08

Tiết 3:

- HS hiểu và trình bày !" nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích Giải thích !" vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiện nhát định Nêu

Trang 6

!" ý nghĩa của quy luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất, hiểu và phân biệt !" sự di truyền trội không hoàn toàn với di truyền hội hoàn toàn

- Rèn luyện cho HS kỉ năng phân tích, so sánh, hoạt động nhóm và viết sơ đồ lai

- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu quy luật của hiện !" di truyền

B Chuẩn bị:

GV: Tranh minh hoạ lai phân tích, tranh hình 3SGK

II Bài cũ:

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề:(1’)Giáo viên yêu cầu học sinh nhắc lại quy luật phân li Vậy làm thế nào chúng ta xác định !" kiểu gen của bố mẹ khi lai phân tích

HĐ 1: (10’)

GV Y/C HS nêu tỉ lệ các loại tổ hợp

ở F2 trong TNo của Menđen

HS trả lời: F2 có tỉ lệ: 1AA: 2Aa:

1aa

GV dựa vgào tỉ lệ F2 để phân tích

các khái niệm:

GV Y/C HS các nhóm thực hiện

lệnh SGK(T11)

HS các nhóm thảo luận trả

lời

GV chốt lại và nêu vấn đề: Hoa đỏ

có 2 kiểu gen AA và Aa

? Làm thế nào để xác định !"

kiểu gen của cá thể mang tính trạng

trội

HS trả lời: Đem lai với cá thể mang

tính trạng lặn đó là phép lai

phân tích

GV Y/C HS làm bài tập điền từ

HS điều từ: : trội; 2: kiểu gen; 3:lăn;

4: đồng hợp; 5: dị hợp

GV nhận xét, chốt lại

HĐ 2: ( 10 ‘)

GV Y/C HS nghiên cứu thông tin

SGK, các nhóm thảo luận trả lời câu

hỏi:

? Nêu !1 quan trội lặn trong tự

nhiên

? Xác định tính trạng trội & tính

Nội dung

I Lai phân tích.

1 Một số khái niệm.

Kiểu gen: Là tổ hợp toàn bộ các gen trong TB của cơ thể

- Thể đồng hợp: Kiểu gen chứa cặp gen !1 ứng giống nhau

Thể dị hợp: Kiểu gen chứa cặp gen khác nhau

2 Lai phân tích.

- Lai phân tích là phép lai giữa cá

thể mang tính trạng trội cần xác

định kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn

- Nếu kết quả phép lai đồng tính thì

cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp(AA)

- Nếu kết quả phép lai phân tích theo tỉ lệ 1:1 thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp(Aa)

II ý nghĩa của "" quan trội - lăn.

- Trong tự nhiên mối !1 quan trội lặn là phổ biến

- Tính trạng trội !X là tính trạng tốt, cần xác định tính trạng trội và tập trung nhiều gen trội quý

Trang 7

trạng lặn nhằm mục đích gì.

Việc xác định độ thuần chủng của

giống có ý nghĩa gì trong sản xuất

? Muốn xác định giống có thuần

chủng hay không cần thực hiện

phép lai nào

HS đại diện nhóm trả lời, bổ sung

HĐ 3: (10 phút)

GV Y/C HS quan sát hình 3 SGK &

thực hiện lệnh SGK cho biết:

? Em hiểu thế nào là trội khkông

ghoàn toàn

HS trội không hoàn toàn có kiểu

hình:

- F1: Tính trạng trung gian

- F2: 1 trội: 2 trội trung gian: 1

lặn

Từ cần điền “ tính trạng trung gian”

* GV gọi HS đọc kết luận cuối

bài.(1phút)

vào một kểu gen tạo giống có ý nghĩa kinh tế

- Trong chọn giống để tránh sự phân li tính trạnh phải kiểm tra độ thuần chủng của giống

III Trội không hoàn toàn.

- Trội không hoàn toàn là hiện

!" di truyền trong đó kiểu hình của F1 biểu hiện tính trạng trung gian giữa bố và mẹ, còn tỉ lệ kiểu hình F2 là: 1:2:1

IV Kiểm tra, đánh giá: (5’)

Khoanh tròn các chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng trong các câu sau:

1 Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích Kết quả thu !"

2 ở đậu HàLan, gen A quy định thân cao, gen a quuy định thân thấp CVho lai cây thân

cao với cây thân thấp, F1 thu !" 51% cây thân cao: 49% thân thấp Kiểu gen của phép

lai trên là:

V Dặn dò: (1’)

Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK Làm bài tập 3 & kẻ bảng 4 vào vở bài tập

    

Trang 8

Ngày soạn:8/9/08

Tiết 4:

- HS mô tả !" TNo lai hai cặp tính trạng của Menđen, phân tích kết quả TNo Hiểu và phát biểu !" nội dung quy luật phân li độc lập của Menđen, giải thích !" khái niệm biếu dịi tổ hợp

- Rèn luyện cho HS kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình và phân tích kết quả TNo

- Củng cố niềm tin vào khoa học hiện đại trong việc nhận thức bản chất và tính quy luật của Menđen

B Chuẩn bị:

GV: Tranh hình 4, bảng phụ ghi nội dung bảng 4 SGK

HS: Tì hiểu !7 bài

I ổn định: (1 phút)

II Bài cũ:

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: (1’)Chúng ta đã nghiên cứu lai một cặp tính trạng Vậy khi lai hai cặp tính trạng thì ở F2 có tỉ lệ ! thế nào ? Đó là vấn đề mà hôm nay chúng ta tìm hiểu

HĐ 1: (26’)

- GV Y/C HS quan sát hình 4, tìm

hiểu thông tin SGK

? trình bày TNo của Menđen ?

- HS: P: Vàng, trơn x Xanh, nhăn

F1: 100% Vàng, trơn

F1 x F1: F2 có 4 kiểu hình

HS các nhóm thảo luận hoàn thành

bảng 4

- GV gọi HS đại diện nhóm ,trả lời

Nội dung

I Thí nghiệm của Menđen.

1 Thí nghiệm.

Kiểu hình

F2

Số hạt

TL kiểu hình

Tỉ lệ cặp tính trạng của F2

Vàng, trơn Vàng, nhăn Xanh, trơn Xanh,

315 101 108 32

9 3 3 1

Vàng 315 + 101 416 3

Xanh 108 + 32 140

1 Trơn 315 + 108 423 3

Nhăn 101 + 32 133

Trang 9

nhăn 1 GVy/c1h/s nhắc lại TNo từ kết quả

bảng 4

GV phân tích cho HS thấy rõ tỉ lệ

của từng cặp tính trạng có mối

!1 quan với tỉ lệ kiểu hình ở F2

Y/C HS lấy VD:

Vàng, trơn = 3/4 vàng x 3/4 trơn =

9/16

GV phân tích cho HS hiểu các tính

trạng di truyền độc lập với nhau(3

vàng: 1xanh),(3trơn: 1nhăn) =

9:3:3:1(HS cần vận dụng kiến thức

muc 1 để giải thích tỉ lệ)

GV cho HS làm bài tập điều từ

HS trả lời, bổ sung

? Căn cứ vào đâu Menđen cho rằng

các tính trạng màu sắc và hình dạng

hạt đậu di truyền độc lập với nhau

HS nêu !" căn cứ vào tỉ lệ kiểu

hình ở F2 bằng tích tỉ lệ của các tính

trạng hợp thành nó

HĐ 2: ( 10’)

GV Y/C HS nghiên cứu lại kết quả

TNo ở F2 cho biết:

? Kiểu hình nào ở F2 khác bố mẹ

HS: 2 kiểu hình vàng, nhăn & anh,

trơn khác bố mẹ, chiếm tỉ lệ 6/16

GV nhánh mạnh: khái niệm biến dị

tổ hợp !" xác định dựa vào kiểu

hiònh của P

* GV gọi HS đọc kết luận cuối

bài.(1’)

- Lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau vè hai cặp tính trạng !1

phản:

P: Vàng, trơn x Xanh, nhăn

F1: 100% vàng, trơn Cho F1 tự thụ phấn

F2: 9 V-T; 3 V-N; 3 X-T; 1 X-N

2 Quy luật phân li độc lập.

Nội dung quy luật: SGK(T15)

II Biến dị tổ hợp.

- Biến dị tổ hợp là sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ

- Nguyên nhân: có sự phân li độc lập & tổ hợp lại các tính trạng làm xuất hiện lại các kiểu hình khác bố mẹ

IV Kiểm tra, đánh giá: (5 ‘)

? Phát biểu nội dung quy luật phân li

? Biến dị tổ hợp là gì Nó !" xuất hiện ở hình thức sinh sản nào

V Dặn dò: (1’)

Học bài củ theo nội dung SGK

Đọc !7 bài 5: Lai 2 cặp tính trạng (TT)

Kẻ bảng 5 vào vở bài tập

    

Trang 10

Ngày soạn: 10/9/08

Tiết 5:

Bài 5: lai hai cặp tính trạng (TT)

- HS hiểu và giải thích !" kết quả lai hai cặp tính trạng theo quan niệm của Menđen

Phân tích !" ý nghĩa của quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hoá

- Phát triển kỉ năng quan sát, phân tích và hoạt động nhóm

- Giáo dục cho HS ý thức nghiên cứu khoa học

B Chuẩn bị:

GV: Tranh hình 5 SGK và bảng phụ ghi nội dung bảng 5

II Bài cũ:

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề:( 1’) GV Y/C HS nhắc lại quy luật phân li Vậy Menđen giải thích kết quả

TNo và quy luật phân li độc lập có ý nghĩa ! thế nào ?

HĐ 1:(20’)

GV Y/C HS nhắc lại tỉ lệ phân li từng

cặp tính trạng ở F2 ?

HS nêu tỉ lệ: Vàng 3 Trơn

3

Xanh 1 Nhăn

1

? Từ kết quả trên cho ta biết điều gì

HS trả lời, GV chốt lại kiến thức

GV Y/C HS nghiên cứu thông tin,

Nội dung

I Menđen giải thích kết quả thí

nghiệm.

- Menđen cho rằng mỗi cặp tính trạng do một cặp nhân tố di truyền qui định

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	210,63 KB