Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Quản lý công: Năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

Mục đích nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở lý luận về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã và kết quả nghiên cứu về thực trạng năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông hiện nay, luận văn đề xuất những phương hướng, giải pháp phù hợp, khả thi nhằm nâng cao năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại địa phương trong giai đoạn hiện nay

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐẮK LẮK - 2018

Công trình được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Võ Kim Sơn

Phản biện 1: PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh

Phản biện 2: TS Nguyễn Văn Tuyên

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia, phân viện Tây Nguyên

Địa điểm: Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ, Học viện Hành chính Quốc gia, phân viện Tây Nguyên

Số 51- Đường Phạm Văn Đồng - Thành phố Buôn Ma Thuột

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong hệ thống hành chính nhà nước ở Việt Nam, chínhquyền cấp xã, hay chính quyền cấp cơ sở, là nền tảng của bộ máy nhànước Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định

“Chính quyền địa phương ở xã là cấp chính quyền địa phương gồm

có Hội đồng nhân dân xã và Ủy ban nhân dân xã” [26, tr.14] Đây là

cấp chính quyền có số lượng lớn nhất và có đặc điểm tự nhiên, kinh

tế - xã hội đa dạng nhất trong các loại hình đơn vị hành chính Cấp

xã là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú, sinh sống; mọi hoạt độnglãnh đạo, quản lý của chính quyền cấp xã sẽ tác động trực tiếp đếnđời sống, xã hội và nhân dân trên địa bàn Chính quyền cấp xã là cầunối trực tiếp toàn bộ hệ thống chính trị với nhân dân, là nơi tổ chức,vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, phápluật của Nhà nước; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, khai thácmọi tiềm năng ở địa phương để phát triển kinh tế - xã hội, tổ chứccuộc sống của cộng đồng dân cư Đồng thời cũng là nơi kiểm nghiệmtính đúng đắn, sự phù hợp các chủ trương, đường lối, chính sách củaĐảng, pháp luật của Nhà nước và cũng là nơi cung cấp nguồn cơ sởthực tiễn để góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật Nghị quyếtcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước có đi vào thực tế cuộc sống đượchay không một phần rất quan trọng là do hiệu quả hoạt động của cấpđơn vị cơ sở này - trong đó năng lực của đội ngũ cán bộ chính quyềncấp xã là nhân tố quyết định nhất

Cấp xã (phường, xã, thị trấn) là đơn vị hành chính cấp cơ sở,

là cấp gần dân nhất, là nơi diễn ra các hoạt động kinh tế, chính trị, vănhóa, xã hội của các tầng lớp nhân dân nên tính cộng đồng của nhữngngười dân ở cấp xã rất cao, vì đây là cấp hành chính gắn liền với nềnvăn hóa làng xã lâu đời của người Việt

UBND cấp xã là cơ quan hành chính Nhà nước tại địaphương có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị ởnước ta, là cầu nối chuyển tải và tổ chức thực hiện các chủ trươngchính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, trực tiếp chăm lo đếnđời sống nhân dân và bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân,phản ánh với Đảng và Nhà nước, nhằm đề ra các chủ trương, biệnpháp tổ chức, quản lý phù hợp

4

tháng 10 năm 2009 của Chính phủ quy định “về chức danh, số

lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã” [4, tr.2].

Đội ngũ cán bộ cấp xã nêu trên cũng như cán bộ nói chung ởnước ta có vai trò rất quan trọng trong thực thi nhiệm vụ của các tổchức Nhà nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập, rèn luyện và lãnh đạoĐảng ta đã nhấn mạnh “Cán bộ là khâu then chốt, trọng yếu của công

tác xây dựng Đảng” và người nêu rõ: "Cán bộ là cái gốc của mọi

công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" [17; tr.269].

Trên thực tế năng lực của đội ngũ cán bộ cấp xã nói chung vàcán bộ cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút nói riêng vẫn còn nhiều hạnchế so với yêu cầu Tại Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 5 Khóa

Những thành tựu đạt được trong hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước có sự đóng góp to lớn của cán bộ, công chức nói chung và công chức nhà nước nói riêng Đó là thế hệ những cán bộ đã được tôi luyện, trưởng thành qua thử thách, có ý chí vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, là những người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tư duy đổi mới, đã

5

nhanh chóng thích nghi với cơ chế thị trường, góp phần vào việc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc

tế của đất nước Tuy nhiên, đứng trước những thách thức của kinh tế thị trường, một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức các cấp đã bộc lộ những hạn chế, yếu kém cả về năng lực chuyên môn và ý thức chính trị Đánh giá về công chức nhà nước, theo Báo cáo của Bộ Chính trị tại Hội nghị Trung ương 9 khóa X, tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đã thẳng thắn chỉ ra: “Trình độ, năng lực, kiến thức về kinh tế thị trường, luật pháp, ngoại ngữ, khả năng quản lý nhà nước, quản lý xã hội của không ít cán bộ vẫn còn bất cập; khả năng dự báo và định hướng sự phát triển vẫn còn yếu”, “Một bộ phận cán bộ, công chức chủ quan, tự mãn, bảo thủ, trì trệ, mắc bệnh thành tích; số khác thiếu tâm huyết với công việc, thiếu gương mẫu, nói nhiều làm ít, nói không đi đôi với làm; ý thức tự phê bình và phê bình và tính chiến đấu kém; lợi dụng chức quyền để vun vén lợi ích cá nhân Đặc biệt, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XI tiếp tục nhấn mạnh:

“Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống với những biểu hiện khác nhau về sự phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, tiền tài, kèn cựa địa vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tùy tiện,

vô nguyên tắc” [2, tr.145] Như vậy, có thể thấy thực trạng về chất lượng, phẩm chất đạo đức của công chức còn nhiều hạn chế, yếu kém Trong bối cảnh hiện nay, đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đang chủ động hội nhập quốc tế, đã đặt ra những yêu cầu mới đối với công chức, đòi hỏi này phải nâng cao chất lượng, đồng thời phải vững vàng cả

về ý thức chính trị, giữ được phẩm chất, đạo đức tốt, lối sống

6

đúng mực, tránh được những tác động tiêu cực từ kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Vì vậy, trước yêu cầu nhiệm vụ QLNN, nâng cao năng lựcquản lý cho đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện CưJút, tỉnh Đắk Nông là một yêu cầu tất yếu Xuất phát từ lý luận và

thực tiễn đặt ra, tác giả chọn đề tài: “Năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông” để làm

Luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu luận văn

Nâng cao năng lực của cán bộ, công chức là một vấn đề quantrọng nên đã được nhiều nhà khoa học, bình luận gia, các nghiên cứusinh, học viên cao học lựa chọn, nghiên cứu Để đáp ứng yêu cầungày càng phát triển của đất nước, xây dựng một nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa,cần nâng cao năng lực quản lý với một độingũ cán bộ chính quyền cấp xã có phẩm chất chính trị, có năng lực,thông thạo về chuyên môn nghiệp vụ

Như vậy, cho đến nay chưa có một đề tài nghiên cứu cụ thể

về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện CưJút, tỉnh Đắk Nông Đây chính là cơ sở và động lực để tác giả nghiêncứu đề tài về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bànhuyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông, tin tưởng rằng đề tài sẽ đáp ứng đượcphần nào đó về tính thực tiễn và hiệu quả cho địa phương trong việcnâng cao hiệu quả QLNN của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bànhuyện

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã

và kết quả nghiên cứu về thực trạng năng lực của cán bộ chính quyềncấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông hiện nay, luận văn

đề xuất những phương hướng, giải pháp phù hợp, khả thi nhằm nângcao năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện CưJút, tỉnh Đắk Nông đáp ứng yêu cầu thực tiễn tại địa phương tronggiai đoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Phân tích thực trạng năng lực của cán bộ chính quyền cấp xãtrên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

7

Đề xuất các phương hướng, giải pháp nâng cao năng lực củacán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nôngnhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước ở địa phương.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu vấn đề năng lực của cán bộ chính

quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Luận văn nghiên cứu năng lực của cán

bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông.

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu năng lực của cán bộchính quyền địa phương của 8 xã, thị trấn trên địa bàn huyện Cư Jút,tỉnh Đắk Nông

- Về thời gian: Luận văn nghiên cứu năng lực của cán bộchính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông giaiđoạn từ năm 2012 đến năm 2017 và tầm nhìn đến năm 2025

- Phạm vi khách thể: Cụm từ chính quyền cấp xã được quyđịnh trong Luật tổ chức chính quyền địa phương (2015) bao gồm:Hội đồng Nhân dân cấp xã và Ủy ban Nhân dân cấp xã Do đó cán bộtrong Luận văn này chỉ là những cán bộ thuộc Hội đồng Nhân dân và

Ủy ban Nhân dân cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng chủ nghĩa duyvật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; Tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm, đường lối, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về cán bộ, côngchức nói chung và chất lượng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã nóiriêng; đồng thời kế thừa, vận dụng có chọn lọc những kết quả của tácgiả đã nghiên cứu liên quan đến vấn đề này

5.2 Phương pháp cụ thể

Luận văn sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu đểlàm sáng tỏ, trong đó tập trung một số phương pháp sau:

+ Phương pháp khảo cứu tài liệu

+ Phương pháp điều tra xã hội học

+ Phương pháp chuyên gia

8

6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Hệ thống hóa lý luận về năng lực của cán bộ chính quyền cấpxã; vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ chính quyền cấp xã; quanniệm về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã; những yếu tố ảnhhưởng đến năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã; yêu cầu về nănglực đối với cán bộ chính quyền cấp xã

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Góp phần làm rõ thực trạng năng lực của cán bộ chính quyềncấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông thông qua các sốliệu thống kê, khảo sát, phỏng vấn Những số liệu và kết luận của đềtài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, các giải pháp và kiến nghịnêu ra trong luận văn có thể vận dụng vào thực tiễn, là cơ sở cho các

cơ quan quản lý cán bộ xây dựng quy hoạch, kế hoạch nâng cao nănglực quản lý cho đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã nói chung và cán

bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục,Luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực của cán bộchính quyền cấp xã

Chương 2: Thực trạng năng lực của cán bộ chính quyền cấp

xã trên địa bàn huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông

Chương 3: Mục tiêu, phương hướng và giải pháp nâng caonăng lực của cán bộ chính quyền cấp xã trên địa bàn huyện Cư Jút,tỉnh Đắk Nông hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CỦA

CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

9

1.1 Một số vấn đề về chính quyền cấp xã

1.1.1 Chính quyền cấp xã

Chính quyền cấp xã là cấp thấp nhất, cấp gần dân nhất, bao gồm Hội đồng Nhân dân xã và Ủy ban Nhân dân xã thực hiện quyền lực Nhà nước và đại diện cho ý chí, nguyện vọng quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở, quyết định và thực hiện những chủ trương, biện pháp phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng – an ninh trên địa bàn theo quy định của Hiến pháp, pháp luật và tổ chức phát huy tính tự quản của nhân dân, đồng thời cũng là nơi kiểm nghiệm tính đúng đắn, sự phù hợp các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

1.1.2 Cán bộ chính quyền cấp xã

Theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008, tại Điều 4 quy định: Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) làcông dân Việt Nam được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trongThường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thư, Phó Bíthư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội; công chứccấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danhchuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biênchế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [25, tr.1]

Theo Điều 30 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm

2015 quy định “Chính quyền địa phương ở xã là cấp chính quyền địa

phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã” [26,

tr.14].

Từ cách quy định trên, cán bộ chính quyền cấp xã bao gồmChủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân cấp

xã trên địa bàn huyện

1.1.3 Vị trí, vai trò của cán bộ chính quyền cấp xã

cán bộ chính quyền cấp xã có vị trí quyết định trong việctriển khai, tổ chức thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối củaĐảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tại cơ sở Cán bộ chínhquyền địa phương cấp xã là những người giữ vị trí, vai trò trụ cột, cótác động chi phối mọi hoạt động tại cơ sở Vì vậy, cán bộ chínhquyền cấp xã là những người ngoài việc nắm vững đường lối, chủtrương, chính sách của các tổ chức cơ sở Đảng, Nhà nước, Đoàn thểcấp trên để tuyên truyền, phổ biến, dẫn dắt, tổ chức cho quần chúng

10

thực hiện, mà còn am hiểu sâu sắc đặc điểm, tình hình kinh tế - xãhội, những yếu tố văn hóa của địa phương để đề ra nhiệm vụ, biệnpháp cụ thể hóa đường lối, chủ trương, chính sách ấy cho phù hợpvới điều kiện đặc thù của địa phương.

1.1.4 Nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ chính quyền cấp xã

Nhiệm vụ và quyền hạn của cán bộ chính quyền cấp xã đượcquy định cụ thể trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm

2015 Tại Điều 31 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015quy định:

- Tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn xã

- Quyết định những vấn đề của xã trong phạm vi được phân quyền, phân cấp theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan hành chính nhà nước cấp trên ủy quyền

- Chịu trách nhiệm trước chính quyền địa phương cấp huyện

về kết quả thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương ở xã

- Quyết định và tổ chức thực hiện các biện pháp nhằm phat huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động các nguồn lực xã hội để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn xã.

1.1.5 Mối quan hệ của cán bộ chính quyền cấp xã trong hệ thống chính trị

Chính quyền cấp xã có những mối quan hệ theo chiều ngang,theo chiều dọc; trong điều hành công việc, tùy từng mối quan hệ màchính quyền cấp xã có thể là chủ thể, có thể là khách thể quản lý nhànước nhằm bảo đảm sự thống nhất, dân chủ trong tổ chức, tránh sựchồng chéo, thiếu trách nhiệm, tránh hiện tượng cục bộ trong nội bộ

tổ chức, trong quản lý nhà nước

Để hoàn thành xứ mệnh của mình Đảng ta đã không ngừngđổi mới phương thức lãnh đạo và phương thức cầm quyền, xác lập vàtăng cường mối quan hệ hữu cơ giữa Đảng, chính quyền, mặt trận vàcác đoàn thể chính trị nhằm mục đích tạo cơ sở thực hiện tốt quyềnlàm chủ của nhân dân

11

1.2 Một số vấn đề lý luận về năng lực của cán bộ chính quyền cấp xã

1.2.1 Khái niệm về năng lực

Năng lực là một thuật ngữ được rất nhiều người sử dụng,được nhiều nhà quản lý đề cập

Trong luận văn này, tác giả nghiên cứu năng lực của cán bộchính quyền cấp xã theo mô hình năng lực của một người được hợpthành bởi ba yếu tố cơ bản, đó là: kiến thức, kỹ năng và thái độ củangười đó và tất cả các yếu tố đó gắn liền với việc đáp ứng yêu cầu,đòi hỏi để thực thi nhiệm vụ được giao:

Thứ nhất, là kiến thức

Thứ hai, là kỹ năng thực hiện công việc

Thứ ba, là thái độ ứng xử

1.2.2 Khái niệm năng lực cán bộ chính quyền cấp xã

Năng lực cán bộ là một trong những điều kiện tiên quyết đảmbảo cho quá trình thực hiện nhiệm vụ đạt kết quả tốt Đội ngũ cán bộ

là nguồn lực chủ yếu của hệ thống quản lý nhà nước có thể vận hành

và hoàn thành chức năng, nhiệm vụ được giao

có thể hiểu: Năng lực cán bộ chính quyền cấp xã là khả

năng của cán bộ tiến hành quá trình tổ chức, điều hành chính quyền cấp xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng ở cơ sở nhằm bảo đảm hiệu lực và hiệu quả quản

lý cao.

1.3 Tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá năng lực cán bộ chính quyền cấp xã

1.3.1 Tiêu chuẩn cán bộ chính quyền cấp xã

Quyết định số 04/2004/QĐ-BNV ngày 16/01/2004 của BộNội vụ quy định cán bộ cấp xã phải đáp ứng những tiêu chuẩn sauđây:

- Tiêu chuẩn chung

“Có tinh thần yêu nước sâu sắc, kiên định mục tiêu độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội; có năng lực tổ chức vận động nhân dânthực hiện có kết quả đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật củaNhà nước ở địa phương

12