Kết hợp miêu tả, kể chuyện bằng nghệ thuật tương phản với những lời bình luận biểu cảm Làm nổi rõ tính cách bất nhân của nhân vật quan phủ, gián tiếp phản ánh tình cảnh thê thảm của dâ
Trang 1Ngày soạn: 10/ 03/ 2019 Ngày dạy: 11/ 03/ 2019
TUẦN: 29 – TIẾT: 113, 114
Văn bản SỐNG CHẾT MẶC BAY
PHẠM DUY TỐN
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả Phạm Duy Tốn
- Hiện thực về tình cảnh khốn khổ của nhân dân truớc thiên tai và sự vô trách nhiệm của bọn quan lại duới chế độ cũ
- Những thành công nghệ thuật của truyện ngắn Sống chết mặc bay - một tác phẩm
đuợc coi là mở đầu cho thể loại truyện ngắn Việt Nam hiện đại
- Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện nghịch lí
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu truyện ngắn hiện đại đầu thế kỉ XX
- Kể tóm tắt truyện
- Phân tích nhân vật, tình huống truyện qua các cảnh đối lập – tương phản và tăng cấp
3 Thái độ: Học tập nghiêm túc Yêu thích văn học Việt Nam.
Tích hợp: Giáo dục kĩ năng sống: Nhận thức, trình bày suy nghĩ, cảm nhận.
4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực giao
tiếp, năng lực đọc hiểu, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực đọc hiểu, năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách có liên quan, giáo án soạn theo chuẩn
kiến thức kỹ năng
- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Kiểm tra bài cũ: Đôi nét về tác giả Hoài Thanh và ý nghĩa bài “Ý nghĩa văn
chương”?
- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh GV có
cách giới thiệu bài phù hợp)
Tục ngữ có câu "Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi", câu tục ngữ nói về thái độ vô
trách nhiệm một cách trắng trợn của viên quan phụ mẫu, trong một lần hộ đê Câu chuyện đặc sắc đã đợc ngòi bút hiện thực và nhân đạo của Phạm Duy Tốn kể lại nh một màn kịch bi- hài rất hấp dẫn
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
Dựa vào phần chú thích trong SGK hãy nêu hiểu biết
của em về tác giả Phạm Duy Tốn?
HS: đọc chú thích * trang 79
GV: Ông có 5 người con Con cả là Phạm Duy Khiêm
là giáo sư, thạc sĩ và đã từng lam đại sứ Việt Nam tại
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả: Phạm Duy Tốn (1883-1924) một trong những nhà văn
mở đương cho nền văn xuôi quốc ngữ Việt Nam
2 Tác phẩm: “Sống chết mặc
Trang 2Pháp Con út là nhạc sĩ Phạm Duy nổi tiếng với những
bài hát; Tình ca, Gánh lúa Phạm Duy Tốn vừa là một
nhà báo vừa là một doanh nhân tiến bộ từng viết những
đoản văn đầu tiên của thể loại truyện ngắn theo lối Tây
phương Ông là cây bút viết truyện ngắn đầu tiên trong
nền văn xuôi quốc ngữ Ông cũng là một trong số
những người Việt đầu tiên húi tóc ngắn và mặc Âu
phục, một trong số những người sáng lập phong trào
Đông Kinh Nghĩa Thục ở Hà Nội năm 1907 Ông cùng
một số chí sĩ yêu nước đã từng dạy ở trường Đông
Kinh Nghĩa Thục Năm 1924, ông qua đời vì bệnh lao
Tác phẩm được sáng tác trong thời gian nào?
HS: sáng tác năm 1918
GV: Truyện ngắn hiện đại được viết bằng tiếng Việt
hiện đại, là sản phẩm của 1 kiểu tư duy nghệ thuật
mới, xuất hiện tương đối muộn trong lịch sử văn học
(đầu TK XX) So với truyện trung đại, cốt truyện phức
tạp hơn, đã thiên về tính chất hư cấu đã hướng vào
việc khắc họa hình tượng, phát hiện bản chất trong
quan hệ nhân sinh hay đời sống tâm hồn của con
ng-ười Truyện trung đại được viết bằng tiếng Hán, cốt
truyện đơn giản còn thiên về mục đích giáo huấn.
GVH hướng dẫn đọc: Chú ý phân biệt giọng kể, tả của
tác giả với giọng quan phụ mẫu hống hách, nạt nộ;
giọng thầy đề và dân phu khúm núm, sợ sệt
Giải thích từ khó
Em hãy kể tóm tắt truyện theo trình tự của truyện, bỏ
hết những lời đối thoại của nhân vật, chuyển thành ngôi
thứ 3
HS tóm tắt: Gần một giờ đêm,trời mưa tầm tã.Nước ở
con sông Nhị Hà lên rất to,một số đoạn đê khó có thể
chống đỡ nổi vì sức nước quá mạnh Hàng nghìn dân
phu đang ra cố sức giữ gìn bảo vệ con đê.Trong khi
đó,ở trong đình, trên một khúc đê cao, quan phụ mẫu
vẫn đang lo đánh bài như không có chuyện gì xảy ra
Lúc quan ù ván bài to cũng là lúc đê vỡ nước tràn lênh
láng, nhà cửa, con người lênh đênh trên mặt nước
Cảnh tượng rất thê thảm
Em nào có thể cho cô biết tác phẩm được chia thành
mấy đoạn?
Nội dung của từng đoạn? 3 đoạn
Đ1: từ đầu khúc đê này hỏng mất.(Nguy cơ vỡ đê và
bay” là truyện ngắn thành công
nhất của ông
II Đọc-hiểu văn bản
1 Nội dung:
- Tác phẩm làm hiện lên những bức tranh hiện thực:
Trang 3sự chống trả của người dân)
Đ2: tiếp Điếu, mày! (Cảnh quan phủ cùng nha lại
đánh tổ tôm khi hộ đê)
Đ3: Còn lại (Cảnh vỡ đê, nhân dân lâm vào tình trang
thảm sầu)
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
GV: Bây giờ chúng ta sẽ tìm hiểu nội dung chi tiết của
từng đoạn Đầu tiên là đoạn 1,cảnh đê sắp vỡ
GV gọi hs đọc lại đoạn 1
Cảnh sắp vỡ đê xảy ra vào khoảng thời gian nào?
Khoảng một giờ đêm
Thời tiết lúc đó như thế nào? Trời mưa tầm tã
Tên con sông được tác giả nói đến? Sông Nhị Hà
Địa điểm xảy ra cảnh sắp vỡ đê? Khúc đê làng X, thuộc
phủ X.
Khúc đê đang trong tình trạng như thế nào? Xem chừng
núng thế lắm, hai ba đoạn đã thẩm lậu rồi, không khéo
thì vỡ mất
Tên sông được nói cụ thể, nhưng tên làng, tên phủ chỉ
được ghi bằng kí hiệu Điều đó thể hiện dụng ý gì của
tác giả? Tác giả muốn người đọc hiểu câu chuyện này
không chỉ xảy ra ở 1 nơi mà có thể là phổ biến ở nhiều
nơi.
Thời gian, không gian được tác giả đưa ra có ý nghĩa
gì? Nhấn mạnh sự nguy cấp của việc cứu đê
Trước tình cảnh như vậy,người dân đã làm gì để ngăn
cản cảnh vỡ đê? Dân phu kể hàng trăm nghìn con
người…như chuột lột
Em có nhận xét gì về không khí, công việc và tinh thần
của con người trong đoạn văn trên?
+ Không khí:nhốn nháo, căng thẳng
+ Công việc: nặng nhọc, nguy cấp
+ Tinh thần con người: dốc hết sức lực, khả
năng, trách nhiệm
Tuy người dân ra sức hộ đê, nhưng thời tiết càng ngày
càng xấu đi, gây bất lợi cho người dân như thế nào?
+ Trời: mưa tầm tả trút xuống
+ Nước: cuồn cuộn bốc lên
“Than ôi! Sức người…hỏng mất” Nguy cấp, vô
vọng
Trong đoạn 1 tác giả đã sử dụng nghệ thuật tương phản,
tăng cấp rất độc đáo, em hãy chỉ ra những chi tiết nghệ
+ Tình cảnh nhân dân trong nạn lụt được miêu tả với nhiều chi tiết chân thực Hoàn cảnh (một giờ đêm, ở chỗ đê xung yều nhất) nói lên tình thế căng thẳng, cấp bách đe dọa cuộc sống của người dân
+ Sự lạnh lùng, vô trách nhiệm của bọn quan lại, trong đó đáng chú ý nhất là quan phụ mẫu
Trang 4thuật đó trong đoạn 1?
Giáo viên giới thiệu phép tương phản và tăng tiến
- Tương phản : Còn lại là đối lập trong nghệ thuật
tạo ra những hành động, cảnh tượng trái ngược hay để
làm nổi bật một ý tưởng bộ phận trong tác phẩm hoặc
tư tưởng chính của tác phẩm
- Tăng cấp : Bằng cách lần lượt đưa thêm chi tiết,
qua đó càng làm rõ thêm bản chất sự việc, một hiện
tượng muốn nói
- Nghệ thuật tương phản:
Sức trời ngày một dữ dội >< sức người ngày một mệt
mỏi, vô vọng
-Nghệ thuật tăng cấp
+ Tăng cấp trong việc miêu tả mức độ của trời mưa
Mưa tầm tã nước sông Nhị Hà lên to quá khúc
sông núng thế dưới sông nước cứ cuồn cuộn bốc lên
+ Tăng cấp trong việc miêu tả cảnh dân phu hộ đê
Từng người xao xác gọi nhau ai ai cũng mệt lử
Tác dụng của những phương pháp này? Tác giả muốn
tô đậm là sự bất lực của sức người trước sức trời, sự
yếu kém của thế đê trước thế nước
Ở cuối đoạn 1,tác giả đã sử dụng liên tiếp các câu cảm
thán.Tác dụng của những câu cảm thán này? Biểu lộ
tình cảm một cách trực tiếp đó chính là sự đồng
cảm,sự lo lắng sợ hãi cho số phận của những người
dân trong thảm họa thiên tai.
TIẾT 2
GV chuyển ý: quan phụ mẫu và đám nha lại lính tráng
ở đây cũng đang đi làm nhiệm vụ “ hộ đê” Chúng ta
hãy xem họ “hộ đê” như thế nào? Cô và các em cùng
chuyển sang phần 2
Trong khi dân phu ra sức hộ đê,thì “quan cha mẹ” đang
ở đâu? Dang ở trong đình kia, cách đó chừng bốn năm
trăm thước
Quang cảnh trong đình như thế nào so với cảnh ngoài
đê? Đối lập Sáng trưng, nhàn nhã, đường bệ, nguy
nga Quang cảnh: Tĩnh mịch, trang nghiêm, nhàn
nhã, đường bệ, nguy nga.
Đọc lại đoạn: “trong đình…hầu bài”
Tìm những chi tiết miêu tả dáng quan phủ? Chễm chện
ngồi, chân duỗi thẳng người hầu gãy, quạt…
- Thái độ của tác giả đối với con người, sự việc xảy ra trong truyện:
+ Thể hiện sự đồng cảm, thương xót người dân trong hoạn nạn do thiên tai
Trang 5Nhận xét về dáng quan phủ? Oai vệ, hách dịch
Những đồ dùng quan mang theo? Khay khảm, tráp đồi
mồi, đồng hồ vàng…
Tác giả sử dụng ngôn từ miêu tả cho thấy cách sống
quan phụ mẫu như thế nào? Xa hoa, đồ dùng đẹp, sang
trọng.
GV: Cuộc sống của quan đối lập hoàn toàn với cảnh
lầm than cơ cực của người dân (chịu đói, rét).
Hình ảnh quan phụ mẫu nhàn nhã hưởng lạc trong đình
trái ngược với hình ảnh nào ngoài đê? Mưa gió ầm ầm
ngoài đê, dân phu rối rít trăm họ đang vất vả lấm
láp, gội gió tắm mưa, như đàn sâu lũ kiến ở trên đê
Trong nghệ thuật viết văn đặt 2 cảnh trái ngược nhau
như thế gọi là sử dụng biện pháp tương phản Theo em
phép tương phản trên có tác dụng gì ? Làm nổi rõ tính
cách hưởng lạc của quan phủ và thảm cảnh của người
dân Góp phần thể hiện ý nghĩa phê phán của truyện.
Theo dõi tiếp cảnh phụ mẫu chơi tổ tôm Em hãy tìm
các chi tiết miêu tả cử chỉ và lời nói của quan phụ mẫu?
+ Cử chỉ: ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi khểnh
vuốt râu, rung đùi, mắt đang mải trông đĩa nọc.
+ Lời nói: Ngài cau mặt gắt rằng: Mặc kệ!
Ở đoạn truyện này có những hình ảnh tương phản nào
xuất hiện ?
- Tương phản giữa lời nói khẽ của người hầu:
Bẩm có khi đê vỡ với lời gắt của quan: Mặc kệ !;
- Tương phản giữa tiếng kêu vang trời dậy đất
ngoài đê, với thái độ điềm nhiên hưởng lạc ăn chơi của
quan.
Trong khi miêu tả và kể chuyện, tác giả đã xen những
lời bình luận và biểu cảm, đó là những lời nào? Ngài
mà còn dở ván bài, hoặc cha hết hội thì dầu trời long
đất lở, đê vỡ dân trôi, ngài cũng thây kệ Ôi ! Trăm hai
mươi lá bài đen đỏ, có cái ma lực gì không bằng nước
bài cao thấp Than ôi !
Kết hợp miêu tả, kể chuyện bằng nghệ thuật tương
phản với những lời bình luận biểu cảm đã mang lại
hiệu quả gì cho đoạn truyện này? Kết hợp miêu tả, kể
chuyện bằng nghệ thuật tương phản với những lời bình
luận biểu cảm Làm nổi rõ tính cách bất nhân của
nhân vật quan phủ, gián tiếp phản ánh tình cảnh thê
thảm của dân và bộc lộ thái độ mỉa mai phê phán của
+ Lên án thái độ tàn nhẫn của bọn quan lại trước tình cảnh, cuộc sống “nghìn sầu muôn thảm” của người dân
2 Nghệ thuật:
- Xây dựng tình huống tương phản - tăng cấp và kết thúc bất ngờ, ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, sinh động
- Lựa chọn ngôi kể khách quan
- Lựa chọn ngôn ngữ kể, tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động
Trang 6tác giả.
GV: Theo dõi đoạn văn kể chuyện quan phủ, khi nghe
tin đê vỡ.
Ở đoạn này hình thức ngôn ngữ nổi bật là gì? Ngôn
ngữ đối thoại
Hình ảnh và những câu đối thoại nào của quan phụ mẫu
đáng giá nhất? Quan lớn mặt đỏ tía tai quay ra quát
rằng: Đê vỡ rồi! Đê vỡ rồi, thời ông cách cổ chúng
mày, thời ông bỏ tù chúng mày! Có biết không?
Hình ảnh của quan phụ mẫu tương phản với hình ảnh
nào? Một người nhà quê, mình mẩy lấm láp, quần áo
-ướt đầm, tất tả chạy xông vào thở không ra lời:
Bẩm quan lớn đê vỡ mất rồi!
Khi đê vỡ là lúc quan chơi bài ra sao? Thái độ của
quan? Sung sướng - vừa cười vừa nói “Ù! Thông tôm,
chi chi nảy!…
Quan vui mừng trong lúc nhân dân như thế nào? (GV:
đó là niềm vui phi nhân tính) Khổ sở vì nước lũ cuốn đi
mọi thứ.
Giống như ở đoạn 1,ngoài biện pháp nghệ thuật tương
phản,tác giả đã sử dụng biện pháp tăng cấp ở đoạn
này.các em hãy tìm ra sự tăng cấp đó? Sự tăng cấp
trong việc miêu tả mức độ đam mê bài lạc của tên quan
phủ
Sự tăng cấp trong việc miêu tả mức độ đam mê bài lạc
của tên quan phủ như thế nào?
- Không ngó gì đến việc hộ đê chỉ ở trong đình ăn
chơi hưởng lạc.
- Mưa càng to nhưng vẫn không để ý dân tình bên
ngoài chỉ say mê tổ tôm.
- Khi có người báo tin đê vỡ không hề lo lắng vẫn
chơi bài cho đến lúc bài ù trong niềm vui sướng cực
độ.
GV chuyển ý: trước thái độ thờ ơ vô trách nhiệm của
bọn quan lại như vậy thì hậu quả gì sẽ xảy ra Thầy và
các em đi tìm hiểu đoạn 3
Em hãy tìm những chi tiết miểu tả cảnh đê vỡ?
+ Khắp mọi nơi miền đó nước tràn lênh láng
xoáy thành vực sâu nhà cửa trôi băng, lúa má ngập
hết.
+ Kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn
lênh đênh mặt nước, chiếc bóng bơ vơ, tình cảnh thảm
3 Ý nghĩa văn bản: Phê phán,
tố cáo thói bàng quan, vô trách nhiệm, vô lương tâm đến mức góp phần gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu
- đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc; đồng cảm, xót
xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và
do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
Trang 7sầu, kể sao cho xiết.
Cảnh đối lập giữa quan phủ và nhân dân đi đến hậu quả
gì? Đê vỡ, nước tràn lênh láng, xoáy thành vực sâu
nhà cửa trôi băng
GV đó cũng chính là giá trị hiện thực của bài văn
Qua những gì đã phân tích, em có nhận xét gì về thái
độ của tác giả đối với nhân dân và bọn quan lại? Đồng
cảm, thương xót người dân
Lên án thái độ tàn nhẫn, vô lương tâm của bọn quan lại
GV chốt: Đó là giá trị nhân đạo
Giáo dục kĩ năng sống: Qua nhân vật quan phụ mẫu
em rút ra bài học gì về lối sống cách cư xử với mọi
người?
GV giáo dục học sinh đánh bạc là thói xấu, không đánh
bạc trong nhà trường
Em hãy nêu vài nét đặc sắc về nghệ thuật?
GV giảng thêm: Tác giả kết hợp rất thành công giữa
tương phản - tăng cấp thành công, đây là truyện
ngắn hiện đại đầu tiên, khác hẳn truyện trung đại: cốt
truyện sâu sắc hơn,chân thực, nhân vật hiện rõ có lời
thoại, cử chỉ , có giá trị hiện thực, nhân đạo
Em hãy nêu ý nghĩa của văn bản?
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu hỏi: Suy nghĩ và phát biểu về nhan đề truyện ngắn "Sống chết mặc bay".
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Câu hỏi: Cảm nhận về nhân vật quan phụ mẫu, từ đó liên hệ thực tế trong xã hội hiện
nay
E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Kể lại câu chuyện một cách sáng tạo bằng cách đổi ngôi kể( N/V quan phụ mẫu)
- Nhận xét ngôn ngữ của nhân vật quan phụ mẫu và tính cách của y
- Tìm một số câu thành ngữ, tục ngữ gần nghĩa với thành ngữ Sống chết mặc bay.
- Chuẩn bị bài mới: "Cách làm bài văn lập luận giải thích" Các bước làm bài văn lập
luận giải thích
Trang 8Ngày soạn: 10/ 03/ 2019 Ngày dạy: 15/ 03/ 2019
TUẦN: 29 – TIẾT: 115
Làm văn CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH
(Chọn trọng điểm để dạy)
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức: Các bước làm bài văn lập luận giải thích.
2 Kĩ năng: Tìm hiểu đề, lập ý, tìm ý và viết các phần, các đoạn trong bài văn giải thích
3 Thái độ: Yêu thích môn học Biết các bước làm một bài văn lập luận giải thích.
4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực giao
tiếp, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách có liên quan, giáo án soạn theo chuẩn
kiến thức kỹ năng
- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK
III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Kiểm tra bài cũ: Thế nào là phép lập luận giải thích? Muốn làm bài văn giải thích tốt
ta cần làm thế nào?
- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh GV có
cách giới thiệu bài phù hợp)
B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:
Hoạt động 1: Tìm hiểu đề - tìm ý
GV gọi HS đọc
Đề bài nêu trong SGK đặt ra yêu cầu gì? Học sinh đọc
Yêu cầu giải thích nội dung câu tực ngữ “Đi một ngày
đàng học một sàng khôn.”
Người làm bài có cần giải thích tại sao đi một ngày đàng
học một sàng khôn không? Vì sao? Cần, vì điều đó giúp ta
mở mang tầm hiểu biết.
Làm thế nào để tìm hiểu được ý nghĩa chính xác của câu
tục ngữ, và tìm ý cho bài làm? Chúng ta phải tham khảo từ
điển (hỏi người hiểu biết hơn, đọc sách tự mình suy ngẫm)
để hiểu được nghĩa đen, nghĩa bóng
Từ đó em có thể rút ra được gì về việc tìm hiểu đề, tìm ý
cho bài văn giải thích (Giáo viên tổng kết 3 ý trên)
Hoạt động 3: Lập dàn bài
Cho học sinh đọc lập dàn bài (SGK 84)
Bài văn lập luận giải thích có nên gồm 3 phần như bài lập
luận chứng minh không? vì sao?
Phần mở bài trong bài văn lập luận giải thích cần đạt
những yêu cầu gì?
I Tìm hiểu chung:
- Các bước làm bài văn lập luận giải thích:
+ Tìm hiểu đề, lập ý: Tìm vấn đề cần giải thích (tức là tìm luận điểm tổng quát) Trên cơ sở đó để xác định các luận điểm và sắp xếp ý thành một dàn bài
+ Lập dàn bài
+ Viết bài văn nghị luận giải thích
+ Đọc lại và sửa chữa
Trang 9Mở bài: giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa sâu xa là đúc
kết kinh nghiệm và thể hiện khát vọng đi nhiều nơi để mở
rộng hiểu biết
giới thiệu điều cần giải thích gợi phương hướng giải
thích
Phần thân bài trong bài văn lập luận giải thích phải làm
nhiệm vụ gì?
Mang định hướng Gợi nhu cầu được hiểu
Để làm cho ý nghĩa của câu “Đi một ngày đàng học một
sàng khôn” trở nên dễ hiểu với người đọc thì nên sắp xếp ý
tìm được theo thứ tự nào? Triển khai phần giải thích
* Nghĩa đen * Nghĩa bóng * Nghĩa sâu
TB: Tìm hiểu nghĩa đen câu tục ngữ
Tìm hiểu nghĩa bóng câu tục ngữ
Nghĩa sâu xa của câu tục ngữ Sắp xếp theo trình tự từ
hẹp đến rộng các nội dung giải thích
Phần kết bài trong bài văn lập luận giải thích phải nhiệm
vụ gì?
Phải sắp xếp ý theo trình tự từ hẹp đến rộng
Kết bài: Câu tục ngữ ngày xưa vẫn còn ý nghĩa đối với
hôm nay Ý nghĩa câu tục ngữ đối với mọi người
Hoạt động 4: Viết bài
Cho học sinh đọc phần viết bài
Đọc phần viết mở bài
Các đoạn mở bài này có đáp ứng yêu cầu của đề bài lập
luận giải thích không?
Có: giới thiệu câu tục ngữ nói được nội dung sâu sắc mà
mình muốn giải thích
Có phải đối với mỗi bài văn chỉ có một cách mở bài duy
nhất? Không, có nhiều cách mở bài trực tiếp- gián tiếp
Đọc phần viết thân bài
Làm thế nào để đoạn đầu tiên của thân bài liên kết được
với mở bài?
Có từ ngữ liên kết
Ngoài cách nói “Thật vậy có cách nào khác không ?
Ngoài cách nói trên có nhiều cách nói khác – Thật vậy –
Đúng như vậy
Nên viết đoạn giải thích nghĩa đen thế nào : giải thích từng
từ ngữ, vế câu, cả câu, toàn nhận định hay ngược lại? Giải
thích nghĩa đen: từ ngữ vế rồi cả câu và toàn nhận định
Tương tự viết đoạn giải thích nghĩa bóng, nghĩa sâu thế
- Bố cục của bài văn lập luận giải thích:
+ Mở bài: Nêu luận
điểm cần giải thích và gợi ra phương hướnggiải thích
+ Thân bài: Lần lượt
trình bày các nội dung cần giải thích
+ Kết bài: Nêu ý nghĩa
của vấn đề được giải thích trong bài đối với mọi người
- Các đoạn trong bài phải kiên kết chặt chẽ qua các hình thức chuyển tiếp ý
Trang 10nào? Phân tích
Đọc phần viết kết bài
Kết bài cho thấy vấn đề được giải thích xong chưa? Xong
Có phải mỗi đề văn có một cách kết bài duy nhất không?
Hoạt động 5: Đọc lại và sửa chữa
- Cho biết các phần mở –thân- kết có phù hợp với đề bài,
dàn bài không ?
Giáo viên chốt lại
Muốn làm bài văn lập luận giải thích phải thực hiện các
bước nào ,từng bước yêu cầu điều gì ?
Hoạt động 6: Luyện tập
Hãy tự viết thêm 2 cách kết bài khác cho đề bài trên
II Luyện tập:
Viết thêm những kết bài khác
C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Câu hỏi: Hoàn thành phần luyện tập.
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Câu hỏi: Viết đoạn văn ngắn giải thích câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì
sáng".
E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG
- Xác dịnh nội dung và phương pháp giải thích trong văn bản “Lòng nhân đạo”.
- Sưu tầm thêm một số văn bản viết theo kiểu lập luận giải thích
- Chuẩn bị bài mới: "Luyện tập lập luận giải thích" Cách làm bài văn giải thích một
vấn đề Thực hiện các bước tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn bài, viết một số đoạn trong dàn ý đó