GA 7 - Tuan 27

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG - Kiểm tra bài cũ: Trong văn bản Đức tính giản dị của Bác Hồ, luận đề được triển khai thành mấy luận điểm, đó là những luận điểm nào?. Muốn giải đáp những câu hỏi man

Trang 1

Ngày soạn: 14/ 03/ 2021 Ngày dạy: 18/ 03/ 2021

TUẦN: 24 – TIẾT: 95, 96

Văn bản Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG

HOÀI THANH

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- Sơ giản về nhà văn Hoài Thanh

- Quan niệm của Hoài Thanh về nguồn gốc cốt yếu, nhiệm vụ và công dụng của văn chương trong lịch sử loài người

- Luận điểm và cách trình bày luận điểm về một vấn đề văn học trong một văn bản nghị luận của nhà văn Hoài Thanh

2 Kĩ năng:

- Đọc - hiểu văn bản nghị luận

- Xác định và phân tích luận điểm được triển khai trong văn bản nghị luận

- Vận dụng trình bày luận điểm trong bài văn nghị luận

3 Thái độ: Bồi dưỡng sự cảm thụ văn chương ở học sinh.

4 Định hướng phát triển năng lực: Hình thành cho HS năng lực tự học, năng lực giao

tiếp, năng lực đọc hiểu, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- GV: Soạn giáo án, nghiên cứu các loại sách có liên quan, giáo án soạn theo chuẩn

kiến thức kỹ năng

- HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài theo hướng dẫn trong SGK

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Kiểm tra bài cũ: Trong văn bản Đức tính giản dị của Bác Hồ, luận đề được triển khai

thành mấy luận điểm, đó là những luận điểm nào?

- Dẫn dắt vào bài mới: Giáo viên giới thiệu bài mới (tùy vào đối tượng học sinh GV có

cách giới thiệu bài phù hợp)

Chúng ta đã được học những áng văn chương như: cổ tích, ca dao, thơ, truyện, Chúng ta đến với văn chương một cách hồn nhiên, theo sự rung động của tình cảm Nhưng mấy ai đã suy ngẫm về ý nghĩa của văn chương đối với bản thân ta cũng như với mọi người Vậy văn chương có ý nghĩa gì? Đọc văn chương chúng ta thu lượm được những gì? Muốn giải đáp những câu hỏi mang tính lí luận sâu rộng rất thú vị ấy, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu bài ý nghĩa văn chương của Hoài Thanh - một nhà phê bình văn học có tiếng

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính

Hoạt động 1: HD tìm hiểu chung văn bản.

Dựa vào chú thích*, em hãy nêu hiểu biết của mình về tác

giả Hoài Thanh?

Em hãy nêu xuất xứ của văn bản?

GV: Bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta là văn chính

luận bàn về vấn đề chính trị XH Còn bài Ý nghĩa văn

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả: Hoài Thanh

(1909-1982), quê ở tỉnh Nghệ

An, là một trong những nhà phê bình văn học xuất sắc của

VN ở thế kỉ XX

Trang 2

chương là thuộc thể nghị luận văn chương, bàn về vấn đề

thuộc văn chương Vì là đoạn trích trong 1 bài nghị luận

dài nên văn bản chúng ta học không đầy đủ 3 phần hoàn

chỉnh

HD đọc: Giọng chậm rãi, sâu lắng, rành mạch, biểu lộ cảm

xúc

GV: đọc mẫu, gọi Hs đọc lại

Văn bản được viết theo thể loại gì?

Ta có thể chia bài văn thành mấy phần, ý của từng phần là

gì?

Hoạt động 2: HD phân tích.

Hs đọc đoạn 1,2.

Ở đoạn 1, tác giả đi tìm ý nghĩa văn chương bắt đầu từ câu

chuyện gì ? Đây có phải là dẫn chứng không ?

Vậy đâu là câu văn nêu lí lẽ? (Tiếng khóc ấy, nhịp đau

thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca).

Câu chuyện này cho thấy tác giả muốn cắt nghĩa nguồn

gốc của văn chương như thế nào?

Từ câu chuyện ấy tác giả đi đến kết luận gì? Đây có phải là

luận điểm không?

Em có nhận xét gì về vị trí của luận điểm trong đoạn văn?

Vị trí ấy cho thấy luận điểm đã được trình bày theo cách

nào?

Em hiểu luận điểm này như thế nào ?

GV: Câu chuyện có lí lẽ là một chuyện hoang đường, song

không phải là không có ý nghĩa Đây chính là lí lẽ để

chuyển tiếp đến luận điểm

HS đọc đoạn 3,4,5,6,7,8.

Hoài Thanh bàn về ý nghĩa của văn chương qua câu văn

nào? Đọc lại chú thích 5 rồi giải thích và tìm dẫn chứng?

Gv: Cuộc sống của con người muôn hình vạn trạng văn

chương có nhiệm vụ phản ánh cuộc sống đó

DC: Cuộc sống của người dân VN qua ca dao, tục ngữ,

chuyện cổ tích ; đất nước quê hương qua “cây tre Việt

Nam”, “Sông nước Cà Mau”

Văn chương còn sáng tạo ra sự sống :Văn chương dựng

lên những hình ảnh, đưa ra những ý tưởng mà cuộc sống

hiện tại chưa có hoặc chưa đủ mức cần có để mọi người

phấn đấu, xây dựng

VD: Dế Mèn phiêu lưu kí, Lao xao

Hoài Thanh đã bàn về công dụng của văn chương đối với

con người bằng những câu văn nào?

- Tác phẩm nổi tiếng của ông là: “Thi nhân Việt Nam” (viết cùng Hoài Chân) - một công trình nghiên cứu nổi tiếng về phong trào Thơ mới

2 Tác phẩm: Viết năm 1936,

in trong sách “Văn chương

và hành động”.

* Văn chương; có nghĩa là tác phẩm văn học, nghệ thuật của ngôn từ

II Đọc- hiểu văn bản

1 Nội dung:

- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là tình cảm, là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài

- Văn chương là hình ảnh của

sự sống và sáng tạo ra sự sống, gây cho ta những tình cảm mới, luyện những tình cảm vốn có, làm cho đời sống tình cảm của con người trở nên phong phú, sâu rộng hơn nhiều

- Đời sống nhân loại sẽ nghèo nàn nếu không có văn chương

Trang 3

Ở câu thứ nhất, tác giả nhấn mạnh công dụng nào của văn

chương? (Khơi dậy những cảm xúc cao thượng của con

người).

Ở câu thứ 2, tác giả đã cho thấy công dụng nào của văn

chương? (Rèn luyện, mở rộng thế giới tình cảm của con

người).

Kết hợp lại, Hoài Thanh đã cho ta thấy công dụng lạ lùng

nào của văn chương đối với con người?

Em có nhận xét gì về nghệ thuật nghị luận của tác giả?

Tiếp theo, Hoài Thanh giành 2 câu văn để nói về công

dụng xã hội của văn chương, đó là 2 câu văn nào?

Câu 1, tác giả muốn ta tin vào sức mạnh nào của văn

chương? (Văn chương làm đẹp và hay những thứ bình

thường).

Câu 2, tác giả muốn ta cảm nhận sức mạnh nào của văn

chương? (Các thi nhân, văn nhân làm giàu sang cho lịch

sử nhân loại).

Hai câu văn trên, cho ta hiểu thêm gì về ý nghĩa của văn

chương ?

Hoạt động 3: HD tổng kết.

Khái quát nghệ thuật lập luận của văn bản?

Nêu ý nghĩa văn bản?

Gv: Rõ ràng văn chương đã bồi đắp cho chúng ta biết bao

tình cảm trong sáng, hướng ta tới những điều đúng, những

điều tốt và những cái đẹp Văn chương góp phần tôn vinh

cuộc sống của con người Có nhà lí luận nói: chức năng

của văn chương là hướng con người tới những điều chân,

thiện, mĩ Hoài Thanh tuy không dùng những từ mang tính

khái quát như thế, nhưng qua lí lẽ giản dị, kết hợp với cảm

xúc nhẹ nhàng và lời văn giàu hình ảnh, cũng đã nói được

khá đầy đủ công dụng, hiệu quả, tác dụng của văn chương

Nói khác đi bài viết của Hoài Thanh là những lời đẹp,

những ý hay ca ngợi văn chương, tôn vinh tài hoa và công

lao của các văn nghệ sĩ

Bài văn đã cho em hiểu biết thêm gì về ý nghĩa của văn

chương? Em học tập được gì về cách nghị luận của tác

giả?

Qua văn bản này, em hiểu thêm gì về tác giả Hoài Thanh?

 Hoài Thanh là người am hiểu văn chương, có quan điểm

rõ ràng, xác đáng về văn chương, trân trọng đề cao văn

chương

2 Nghệ thuật

- Có luận điểm rõ ràng, luận chứng minh bạch và đầy sức thuyết phục

- Có cách nêu dẫn chúng đa dạng: khi trước, khi sau, khi hòa với luận điểm, khi là một câu chuyện ngắn

- Diễn đạt bằng lời văn giản

dị, giàu hình ảnh, cảm xúc

3 Ý nghĩa văn bản: Văn bản

thể hiện quan điểm sâu sắc của nhà văn về văn chương

Trang 4

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu hỏi: Hoài Thanh viết: "Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện

những tình cảm ta sẵn có" Hãy dựa vào kiến thức văn học đã có, giải thích và tìm dẫn chứng

để chứng minh câu nói đó

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Câu hỏi: Ví thử có người chưa hiểu thế nào là "mảnh lực lạ lùng của văn chương"

muốn nhờ em giải thích, em sẽ nói gì?

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI, MỞ RỘNG

- Nắm nội dung và ý nghĩa bài học

- Tại sao nói: Văn chương là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng?

- Tự tìm hiểu ý nghĩa của một số tứ Hán Việt được sử dụng trong đoạn trích

- Học thuộc lòng một đoạn mà em thích

- Chuẩn bị bài mới: "Luyện tập lập luận chứng minh”

Trang 5

TUẦN: 27 – TIẾT: 106

ÔN VĂN

1 Kiến thức:

- Khái niệm tục ngữ; nghĩa của tục ngữ

- Nội dung và nghệ thuật lập luận của các văn bản nghị luận đã học

2 Kĩ năng:

- Biết giải nghĩa các câu tục ngữ đã học

- Nắm nội dung và nghệ thuật các văn bản nghị luận

3 Thái độ: Thái độ học tập nghiêm túc.

- Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.

Hoạt động 1: Ôn tập

Gợi ý HS bằng câu hỏi hệ thống lại kiến

thức đã học

Hoạt động 2: Hái hoa

Cho hái hoa, thi đua giữa các tổ nhóm

Học bài tại lớp

Kiểm tra lại

1 Tục ngữ

- Khái niệm

- Nghĩa của tục ngữ

- Giải thích tục ngữ

2 Tinh thần yêu nước của nhân dân ta

- Luận điểm chính

- Nội dung

- Nghệ thuật

3 Sự giàu đẹp của tiếng Việt

- Nội dung: Chứng minh + Cái đẹp của tiếng Việt

+ Cái hay của tiếng Việt

- Nghệ thuật

4 Đức tính giản dị của Bác Hồ

- Chứng minh sự giản dị của Bác về:

+ Bữa ăn, căn nhà

Trang 6

Hoạt động 3: Luyện tập

Hướng dẫn viết đoạn văn ngắn

Cho đoạn văn mẫuà Hs thực hành

+ Lối sống + Lời nói, bài viết

- Nghệ thuật

5 Luyện tập viết đoạn văn: Chọn luận cứ

viết đoạn văn

Câu hỏi: Hoàn thành đoạn văn theo yêu cầu.

Câu hỏi:

- Tìm thêm những câu tục ngữ nói về thiên nhiên và lao động sản xuất; tục ngữ về con người và xã hội

- Tìm thêm những mẫu chuyện về Bác Hồ

- Học bài theo nội dung ôn tập

- Chuẩn bị kiểm tra một tiết

- Chuẩn bị bài mới: "Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động" Có mấy cách

chuyển đổi và chuyển đổi như thế nào?

Trang 7

TUẦN: 26 – TIẾT: 101

Văn bản CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

(tiếp theo)

1 Kiến thức: Quy tắc chuyển câu chủ động thành mỗi kiểu câu bị động.

2 Kĩ năng:

- Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động và ngược lại

- Đặt câu (chủ động hay bị động) phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng câu chủ động, câu bị động linh hoạt trong nói, viết Có

thái độ yêu thích học bộ môn

Tích hợp: Giáo dục kĩ năng sống:

- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng chuyển đổi câu theo những mục đích giao tiếp

- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, trao đổi về cách chuyển đổi câu

- Kiểm tra bài cũ: Thế nào là câu chủ động, câu bị động? Cho ví dụ? Chuyển đổi câu

chủ động thành câu bị động và ngược lại nhằm mục đích gì?

Hoạt động 2: Tìm hiểu cách chuyển đổi

câu chủ động thành câu bị động:

Gv treo bảng phụ  Hs đọc ví dụ

Hai câu a, b có gì giống nhau và khác nhau?

Vì sao?

Giống nhau về ND, vì cùng miêu tả 1 sự

việc.

Về hình thức 2 câu này khác nhau: câu a có

dùng từ "được", câu b không dùng từ

"được".

Hai câu này là câu chủ động hay bị động?

(Câu bị động).

Câu c có cùng nội dung miêu tả với câu a và

câu b không? (có ).

I Tìm hiểu chung: Có hai cách chuyển đổi

câu chủ động thành câu bị động:

- Chuyển từ (hoăc cụm từ) chỉ đối tượng

của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ bị hay được vào sau từ (cụm từ) ấy.

- Chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động thành một bộ phận không bắt buộc trong câu

Ví dụ: Thầy tuyên dương bạn Lan trước lớp àBạn Lan được thầy tuyên dương trước lớp

àBạn Lan được tuyên dương trước lớp

Trang 8

Câu c là câu chủ động hay câu bị động?

(câu chủ động).

Em hãy chuyển câu chủ động (câu c) thành

câu bị động?

GV: Như vậy là từ 1 câu chủ động, ta có thể

chuyển đổi thành nhiều câu bị động khác

nhau về hình thức nhưng vẫn giống nhau về

ND

Theo em, có mấy cách chuyển đổi câu chủ

động thành câu bị động? Đó là những cách

nào? Nêu qui tắc chuyển đổi của từng cách?

HS: Trả lời, đọc ghi nhớ 1

Hs đọc ví dụ 2

Những câu em vừa đọc có phải là câu bị

động không? Vì sao? Về hình thức nó giống

câu bị động ở chỗ nào?

GV: 2 câu này tuy có dùng từ bị và được

nhưng không phải là câu bị động Vì ta

không thể chuyển đổi thành: Giải nhất được

bạn em trong kì thi hs giỏi Đau bị tay

Có phải câu nào có từ bị, được cũng là câu

bị động không?

Hoạt động 2: Tổng kết

Nêu các cách chuyển đổi câu chủ động

thành câu bị động?

Hs đọc ghi nhớ

Hoạt động 3: Luyện tập, củng cố

Chuyển đổi mỗi câu chủ động dưới đây

thành hai câu bị động theo hai kiểu khác

nhau?

Có mấy cách chuyển đổi câu chủ động

thành câu bị động, đó là những cách nào?

Chuyển đổi mỗi câu chủ động cho dưới đây

thành hai câu bị động - một câu dùng từ

được, một câu dùng từ bị?

Cho biết sắc thái nghĩa của câu dùng từ

được với câu dùng từ bị có gì khác nhau?

Em hãy đặt 1 câu chủ động sau đó chuyển

thành câu bị động theo 2 cách

Lưu ý: Không phải câu nào có chứa các từ

bị, được cũng là câu bị động

Ví dụ: Bài kiểm tra của em được 10 điểm.

II Luyện tập:

Bài 1 (65):

a Một nhà sư vô danh đã xây ngôi chùa ấy

từ TK XIII

- Ngôi chùa ấy được (một nhà sư vô danh) xây từ TK XIII

- Ngôi chùa ấy xây từ TK XIII

b Người ta làm tất cả cánh cửa chùa bằng

gỗ lim

- Tất cả các cánh cửa chùa được (người ta) làm bằng gỗ lim

- Tất cả các cánh cửa chùa làm bằng gỗ lim

c Chàng kị sĩ buộc con ngựa bạch bên gốc đào

- Con ngựa bạch được (chàng kị sĩ) buộc bên gốc đào

- Con ngựa bạch buộc bên gốc đào

d Người ta dựng một lá cờ đại ở giữa sân

- Một lá cờ đại được (người ta) dựng ở giữa sân

- Một lá cờ đại dựng ở giữa sân

Bài 2 (65):

a Thầy giáo phê bình em

- Em bị thầy giáo phê bình

- Em được thầy giáo phê bình

b Người ta đã phá ngôi nhà ấy đi

- Ngôi nhà ấy bị người ta phá đi

- Ngôi nhà ấy được người ta phá đi

c Trào lưu đô thị hoá đã thu hẹp sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn

- Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn

đã bị trào lưu đô thị hoá

- Sự khác biệt giữa thành thị với nông thôn

đã được trào lưu đô thị hoá

- Câu bị động dùng từ được có hàm ý đánh giá tích cực về sự việc được nói đến trong câu

- Câu bị động dùng từ bị có hàm ý đánh giá tiêu cực về sự việc được nói đến trong câu

Trang 9

Câu hỏi: Hãy chỉ ra sắc thái đặc biệt trong hai câu bị động sau:

a Tôi đã bị lớp góp ý nhiều lần.

b Tôi đã được lớp góp ý nhiều lần.

Câu hỏi: Những câu sau đây có thể chuyển sang câu bị động được không? Qua những

trường hợp này, em có nhận xét gì về việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

a Tôi giống anh trai tôi như hai giọt nước.

b Tôi vừa thấy nó hôm qua trên đường đi học.

- Nắm được các cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động

- Viết một đoạn văn nghị luận , trong đó có ít nhất 1 câu bị động

- Chuẩn bị bài mới: "Ôn tập văn nghị luận”.

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	106,5 KB