Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở trường cao đẳng công nghệ thái nguyên

Trong các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh có các đề tài: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của bộ môn ngoại ngữ trường Cao đẳng Kỹ thuật Y tế

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

THÁI NGUYÊN - 2013

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC C

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ MINH HUẾ

THÁI NGUYÊN - 2013

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn “Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên” được thực hiện từ tháng 11/2012 đến

tháng 4/2013

Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ đúng nguyên tắc Kết quả trình bày trong luận văn được thu thập trong quá trình nghiên cứu là trung thực, chưa từng được ai công bố trước đây

Thái Nguyên, ngày 15 tháng 08 năm 2013

Tác giả luận văn

Trịnh Thanh Điệp

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các Thầy, Cô giáo Khoa Tâm lý - Giáo dục Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cám ơn Ban Giám hiệu, cán bộ quản lý các Phòng, Khoa, các Thầy, Cô giáo và bạn bè đồng nghiệp Trường ĐHSP Thái Nguyên

và Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên, đã quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp và khóa học

Đặc biệt tôi xin bày tỏ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc đến TS Trần Thị Minh Huế, người đã hết lòng chỉ bảo, động viên và giúp đỡ hướng

dẫn tôi hoàn thành luận văn này

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2013

Tác giả

Trịnh Thanh Điệp

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Những đóng góp mới của luận văn 4

9 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ 5

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Khái niệm công cụ 7

1.2.1 Quản lý 7

1.2.2 Hoạt động dạy học 10

1.2.3 Quản lí hoạt động dạy học 12

1.2.4 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học 13

1.3 Một số vấn đề về hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề 13

1.3.1 Tầm quan trọng của dạy học môn Tiếng Anh trong thực hiện mục tiêu đào tạo 13

1.3.2 Mục tiêu của dạy học môn Tiếng Anh 16

1.3.3 Nội dung chương trình 17

1.3.4 Phương pháp và phương tiện dạy học 20

1.3.5 Hình thức tổ chức dạy học 23

1.4 Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề 24

1.4.1 Đặc thù công tác quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề 24

1.4.2 Nội dung quản lí 25

1.4.2.1 Quản lí kế hoạch hoạt động dạy học 25

1.4.2.2 Quản lí nội dung, chương trình và kế hoạch môn học 26

1.4.2.3 Quản lí việc sử dụng phương pháp 27

1.4.2.4 Quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên 27

1.4.2.5 Quản lí hoạt động học tập môn Tiếng Anh của sinh viên 28

1.4.2.6 Quản lí cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 29

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường cao đẳng nghề 30

1.4.3.1 Yếu tố chủ quan 30

1.4.3.2 Yếu tố khách quan 30

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 32

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG 33

2.1 Khái quát về Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên 33

2.1.1 Sơ lược quá trình thành lập và phát triển của Trường CĐCN Thái Nguyên 33

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ 34

2.1.3 Cơ cấu tổ chức của Nhà trường 35

2.1.4 Vài nét về bộ môn tiếng Anh 36

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 38

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 38

2.2.2 Nội dung khảo sát 38

2.2.3 Khách thể khảo sát 38

2.2.4 Phương pháp khảo sát và cách xử lý số liệu 38

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học tiếng Anh ở Trường CĐCN Thái Nguyên 38

2.3.1 Nhận thức về tầm quan trọng của việc dạy học môn tiếng Anh 38

2.3.2 Thực trạng tổ chức dạy học và thực hiện các công việc chuyên môn

nhằm thực hiện mục tiêu dạy học của GV tiếng Anh trường CĐCN

Thái Nguyên 40

2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở Trường CĐCN Thái Nguyên 44

2.4.1 Thực trạng quản lý kế hoạch dạy học 44

2.4.2 Thực trạng QL mục tiêu dạy học 46

2.4.3 Thực trạng quản lý nội dung chương trình, giáo trình 46

2.4.4 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp giảng dạy 48

2.4.5 Thực trạng quản lý hoạt động lên lớp của giảng viên 50

2.4.6 Thực trạng quản lý nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên 52

2.4.7 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 55

2.4.8 Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên 56

2.4.9 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng QL hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 56

2.5 Đánh giá chung về thực trạng 62

2.5.1 Ưu điểm và nguyên nhân 62

2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân 63

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 65

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP THÁI NGUYÊN 66

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 66

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn của các biện pháp QL 66

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa của các biện pháp quản lý 66

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi của biện pháp quản lý 67

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ của các biện pháp QL 68

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của Hiệu trưởng trường CĐCNTN 69

3.2.1 Biện pháp 1 Tăng cường quản lý mục tiêu, nội dung chương

trình dạy học 69

3.2.2 Biện pháp 2 Quán triệt việc thực hiện hiệu quả qui chế chuyên môn 70

3.2.3 Biện pháp Tăng cường chỉ đạo thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tích cực, chủ động của người học 72

3.2.4 Biện pháp 4 Bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm cho giảng viên 76

3.2.5 Biện pháp Chỉ đạo việc tăng cường sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học và áp dụng công nghệ thông tin và giảng dạy 78

3.2.6 Biện pháp Quản lý công tác tổ chức kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo chuẩn đầu ra 80

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 83

3.4 Kết quả khảo nghiệm giá trị khoa học của các biện pháp đề xuất 85

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 89

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93 PHỤ LỤC

NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Một số đặc điểm của đội ngũ giáo viên tiếng Anh ở trường

CĐCN Thái Nguyên 37

Bảng 2.2: Nhận thức của cán bộ quản lý, GV về tầm quan trọng của việc dạy học Tiếng Anh 39

Bảng 2.3: Thực trạng tổ chức dạy học và thực hiện các công việc chuyên môn nhằm thực hiện mục tiêu dạy học của GV Tiếng Anh trường CĐCN Thái Nguyên 41

Bảng 2.4: Thực trạng quản lý kế hoạch dạy học 44

Bảng 2.5: Thực trạng nội dung, giáo trình tiếng Anh ở trường CĐCNTN 46

Bảng 2.6: Thực trạng quản lý chương trình, giáo trình 47

Bảng 2.7: Tình hình triển khai đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh 49

Bảng 2.8: Quản lý thực hiện hoạt động lên lớp của giảng viên 50

Bảng 2.9: Mức độ thực hiện quản lý nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên 53

Bảng 2.10: Bảng đánh giá của cán bộ QL và GV khoa Khoa học cơ bản về công tác QL cơ sở vật chất, thiết bị dạy học 55

Bảng 2.11: Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên 57

Bảng 2.12 Bảng kết quả dạy học môn tiếng Anh kỳ II (2012 - 2013) 59

Bảng 2.13: Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng QL hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 60

Bảng 3.1: Đánh giá về mức độ cần thiết của các biện pháp đề xuất 86

Bảng 3.2: Đánh giá về mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất 87

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống quản lý 10

Sơ đồ 1.2 Sự phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học 11

Sơ đồ 1.3 Mối liên hệ giữa các thành tố của quá trình dạy học 12

Sơ đồ 1.4 Cấu trúc hoạt động dạy học ngoại ngữ 15

Sơ đồ 2.1 Tổ chức bộ máy của Trường 36

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Thế giới đã bước vào thập kỷ thứ hai của thế kỷ 21 và đang chứng

kiến, thậm chí đang bị cuốn vào dòng thác của sự biến đổi vô cùng lớn lao của

xã hội loài người đặc trưng là toàn cầu hóa, sự đổi mới công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin; nhu cầu học tập suốt đời đã và đang thôi thúc giúp chúng

ta tổ chức lại một cách cơ bản đời sống xã hội, đưa loài người đến với nền kinh

tế tri thức, bước vào nền văn minh trí tuệ Kinh nghiệm của các nước phát triển

và các nước công nghiệp mới trên thế giới cũng như trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đã chỉ rõ, trong những điều kiện cần thiết để hội nhập và phát triển thì ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng thực sự trở thành một công cụ, phương tiện đắc lực, là chìa khóa giúp con người mở kho tàng trí tuệ của nhân loại

1.2 Ở Việt Nam trong những năm gần đây, đáp ứng yêu cầu phát triển

đất nước trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, môn ngoại ngữ đã được đưa vào giảng dạy cho người học ở các cấp học và chương trình đào tạo nghề Tuy nhiên, những đánh giá về chất lượng dạy học chưa được nghiên cứu có hệ thống, đặc biệt là năng lực sử dụng ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng của người học chưa được khẳng định trong thực tiễn

1.3 Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên được thành lập theo

quyết định số 5618/QĐ - BCN ngày 9 tháng 10 năm 2006 trên cơ sở nâng cấp

từ Trường Trung học Công nghiệp Thái Nguyên Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên là cơ sở đào tạo công lập trực thuộc bộ Công nghiệp (nay

là Bộ Công thương) Trường có chức năng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực

có trình độ cao đẳng kỹ thuật, kinh tế công nghiệp và trình độ thấp hơn, gồm các chuyên ngành chủ yếu: Công nghệ kỹ thuật cơ khí, công nghệ cơ khí động lực, điện tự động hóa, công nghệ kỹ thuật điện, điện tử Là cơ sở nghiên cứu

triển khai khoa học - công nghệ phục vụ quản lý, sản xuất - kinh doanh ngành công nghiệp, Trường đã có nhiều công lao trong các lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, cán bộ khoa học kỹ thuật và quản lý có trình độ cao, nghiên cứu và chuyển giao nhiều tiến bộ kỹ thuật phục vụ sản xuất công nghiệp Việc ứng dụng các công nghệ mới đã tạo nên sự thay đổi quan trọng về trình độ công nghệ của toàn ngành công nghiệp, đòi hỏi cần phải nâng cao kỹ năng, trình độ của đội ngũ cán bộ giảng viên và cán bộ quản lý Ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng là công cụ để giúp họ nâng cao kỹ năng và trình độ của mình

Trên thực tế, môn Tiếng Anh được đưa vào giảng dạy khá lâu và được quan tâm ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên, song kết quả chưa khả quan: Sinh viên sau khi hoàn thành môn học không sử dụng được ngôn ngữ này như một phương tiện giao tiếp, chưa đọc được tài liệu chuyên ngành dẫn đến hiệu quả công việc chưa cao Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, đội ngũ giảng viên trình độ nhìn chung còn hạn chế, chưa đủ năng lực sử dụng tiếng Anh làm công cụ giao tiếp, chưa đủ khả năng nghiên cứu tài liệu nước ngoài, cơ sở vật chất, phương tiện dạy học còn thiếu, lạc hậu, các phương pháp dạy và học chưa phù hợp Để nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên, vấn đề đánh giá đúng thực trạng, trên cơ sở đó xây dựng và vận dụng được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh khả thi có vai trò quan trọng

Với những lý do trên tôi nghiên cứu đề tài: "Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên"

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học môn

Tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn

tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất và áp dụng được một số biện pháp quản lý khoa học, phù hợp với thực tiễn và mang tính khả thi đối với hoạt động dạy môn tiếng Anh sẽ nâng cao hiệu quả dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xác định cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh

ở Trường Cao đẳng Công nghiệp

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng

Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh

ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Về đối tượng nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu một số biện

pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên đối với hệ cao đẳng

6.2 Về khách thể khảo sát: 52 cán bộ (cán bộ quản lý, giảng viên giảng

dạy môn tiếng Anh) Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận, gồm: Phương pháp tổng

hợp, hệ thống hoá, phân tích tài liệu, phương pháp lịch sử

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn, gồm: Phương pháp điều

tra bằng ankét, phương pháp quan sát sư phạm, phương pháp trò chuyện,

phương pháp chuyên gia, phương pháp khảo nghiệm sư phạm, phương pháp tổng kết kinh nghiệm

7.3 Các phương pháp khác: Phương pháp thống kê, phương pháp kiểm

định giả thuyết

8 Những đóng góp mới của luận văn

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp

Đánh giá được thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

Xây dựng được một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh có tính khả thi ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các tài liệu tham khảo và Phụ lục Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng nghề

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghiệp Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Bộ giáo dục đã ban hành nhiều văn bản và tài liệu hướng dẫn, tổ chức các hội thảo ở nhiều cấp độ về đảm bảo chất lượng môn ngoại ngữ trong nhà trường THPT, nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh, đổi mới PP giảng dạy Vấn đề kinh nghiệm dạy học ngoại ngữ ở một số nước trên thế giới và trong khu vực trong đó có công tác quản lý đã được đề cập đến khá chi tiết trong “Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” Hà Nội, 2008 Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như:

“Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff;

“Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ” , NXB ĐHQG Hà Nội, 2005

Tuy nhiên, việc nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng

cứu một cách có hệ thống Cho đến những năm gần đây, việc nghiên cứu về hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường cao đẳng và

được đề cập đến

Hiện nay đất nước ta đang trên đà phát triển, đã hội nhập với thế giới

và khu vực trong tất cả các lĩnh vực, hơn lúc nào hết, tiếng Anh được xem như một ngôn ngữ phổ thông nhất, là phương tiện đặc biệt hữu ích phục vụ cho việc giao tiếp, trao đổi kinh tế, văn hoá… trên toàn thế giới Đối với nước ta, việc dạy và học tiếng Anh đã và đang được đặc biệt chú trọng ở tất

cả các bậc học Nhưng việc giảng dạy môn tiếng Anh ở trường nghề còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng bộ môn không đồng đều, hơn nữa khả năng sử dụng tiếng Anh của SV khối Nghề còn rất nhiều hạn chế Chúng ta đang vấp

phải một thực trạng là hầu hết các sinh viên trường nghề khi tốt nghiệp đều chưa có khả năng sử dụng Tiếng Anh nói riêng và ngoại ngữ nói chung Nhấn mạnh về vấn đề này, Ông Dương Đức Lâm - phó Tổng cục trưởng dạy nghề cho biết: “Bất lợi cũng như hạn chế của lao động Việt Nam là đi thi tay nghề quốc tế luôn đạt kết quả cao, nhưng trình độ TA so với các nước trong khu vực thấp” [7]

Ông Cao Quang Đại, phụ trách Phòng Đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, Tổng cục dạy nghề thừa nhận: “Hai vấn đề thách thức đối với lao động Việt Nam là kỹ năng và trình độ Tiếng Anh TA là một trong 6 môn học bắt buộc trong trường nghề, nhưng thời lượng môn TA rất ít, (hệ trung cấp 60 tiết, hệ cao đẳng 120 tiết) Chương trình chưa thống nhất và việc giảng dạy chưa chú trọng đến khả năng giao tiếp Điều này khiến cho kỹ năng của người lao động kém đi” [2]

Như vậy, vấn đề chất lượng và nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dạy học môn TA ở các trường nghề hiện nay đã và đang được quan tâm Chúng

ta đang quyết tâm đẩy nhanh tốc độ CNH, HĐH, phấn đấu đến năm 2020 nước

ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại thì việc nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt là nâng cao trình độ TA cho lao động đã trở thành mối quan tâm của toàn xã hội, của các cơ sở giáo dục, các cơ sở đào tạo nghề và các trường Cao đẳng, Đại học

Trong các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh có các đề tài: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của bộ môn ngoại ngữ trường Cao đẳng Kỹ thuật Y tế I - Vũ Thị Thúy, ĐHSPHN, 2005; Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học Tiếng Anh cho cán bộ công chức khối hành chính sự nghiệp của thành phố Hải Phòng trong thời kỳ hội nhập - Nguyễn Thị Ngân, ĐHSPHN, 2007; Biện pháp quản lý hoạt động

giảng dạy môn Tiếng Anh ở trường Trung học Kinh tế - Kỹ thuật Lào Cai - Phạm Thị Mai Lan, ĐHSPHN, 2011

Nhìn chung các đề tài trên đều hướng về việc phân tích quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở trường trung cấp Cao đẳng nghề, song chưa nghiên cứu về quản lý dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng Công nghiệp

1.2 Khái niệm công cụ

1.2.1 Quản lý

Để duy trì sự tồn tại và phát triển, con người phải thực hiện nhiều hoạt động khác nhau, có thể nói hoạt động sống của con người là những chuỗi dài dòng chảy của những hoạt động Hoạt động con người khác hành vi của động vật là sự liên kết giữa nhiều người để đạt mục đích chung nào đó, mà để đạt được mục đích đó một con người riêng rẽ không thể nào đạt được, đó là hoạt động có tổ chức Bất kỳ một tổ chức đều phải có sự quản lý (QL)

Thuật ngữ “quản lý” (tiếng việt gốc Hán) lột tả được bản chất hoạt động này trong thực tiễn Nó gồm 2 quá trình tích hợp với nhau:

Quá trình “quản” gồm có sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”; Quá trình “lý” gồm có sự sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ vào phát triển Nếu chỉ lo “quản” mà thiếu quan tâm đến việc “lý” thì tổ chức bị trì trệ, ngược lại nếu chỉ lo việc “lý” mà không quan tâm chăm lo đến việc “quản” sự phát triển của tổ chức cũng không bền vững Vì vậy, trong “quản” phải có “lý”

mà trong “lý” phải có “quản” để động thái của hệ ở thể cân bằng động

Khái niệm quản lý là một khái niệm rất quan trọng, phong phú về dấu hiệu đặc trưng, có nhiều đối tượng, đồng thời nó cũng biến đổi theo từng giai đoạn lịch sử, vì vậy không có khái niệm quản lý chung cho mọi lĩnh vực

Theo Các Mác, QL là loại lao động điều khiển mọi quá trình lao động phát triển xã hội Ông đã nêu lên bản chất của QL là: “Nhằm thiết lập sự phối hợp những công việc giữa các cá nhân và thực hiện những chức năng chung nảy sinh

từ sự vận động của toàn bộ cơ sở sản xuất, khác với sự vận động của các bộ phận riêng lẻ của nó”.[10]

Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: hoạt động QL là tác động có định hướng, có chủ đích, có chủ thể QL (người quản lý) đến khách thể QL (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích nhất định [6]

Theo các tác giả Trần Hữu Cát và Đoàn Minh Huệ, “quản lý là hoạt động thiết yếu nảy sinh khi con người hoạt động tập thể, là sự tác động của chủ thể vào khách thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con người, nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức”.[5]

Tác giả Đặng Quốc Bảo và cộng sự nhận định: “Quản lý là một quá trình gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung”.[3]

Một cách tiếp cận khác của nhóm các nhà khoa học quản lý người

Mỹ gồm Harold Koontz, Cyzil O’Đomell, Heiuz Weihrich: Quản lý là hoạt động đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm [17]

Giáo sư Đặng Vũ Hoạt và giáo sư Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn [15]

Tác giả Nguyễn Văn Lê khẳng định: “quản lý là một công việc mang tính khoa học xong nó cũng mang tính nghệ thuật” Mục đích của công việc quản lý chính là nhằm đạt được hiệu quản tối ưu theo mục tiêu đề ra Ông viết “quản lý là một hệ thống xã hội và nghệ thuật và tác động vào hệ thống đó mà chủ yếu là những con người nhằm đạt hiệu quả tối ưu theo mục tiêu đề ra”.[21]

Từ nhiều cách hiểu về khái niệm “quản lý” như đã nêu trên, ta thấy khái niệm QL được hiểu từ nhiều góc độ song đều có những đặc trưng sau:

Quản lý là các hoạt động thực tiễn nhằm đảm bảo hoàn thành các công việc qua những nỗ lực của người khác

Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những người cộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức

Quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người, thành tố

cơ bản của hệ thống xã hội

Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân, hướng đến mục đích hoạt động chung cho phù hợp với quy luật khách quan

Những định nghĩa trên tuy khác nhau về cách diễn đạt, nhưng đều chung những nội dung cơ bản, đó là quản lý bao gồm những điều kiện sau:

Phải có ít nhất một chủ thể quản lý - là tác nhân tạo ra các tác động, phải

có ít nhất một đối tượng quản lý - tiếp nhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý tạo ra và các khách thể khác chịu các tác động gián tiếp của chủ thể quản lý

Phải có mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho cả đối tượng và chủ thể Mục tiêu này là căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động

Ngày nay, trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật và những biến động không ngừng của nền kinh tế - xã hội, công tác quản lý được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế - xã hội (vốn - nguồn lực lao động - khoa học kỹ thuật - tài nguyên - quản lý) trong đó quản lý có vai trò mang tính quyết định trong sự thành bại của công việc

Như vậy, từ các yếu tố nêu trên ta thấy yếu tố quan trọng và có thể coi đó

là xuất phát điểm của hoạt động QL là con người điều khiển, điều hành, tiếp theo là đối tượng quản lý QL tồn tại với tư cách là một hệ thống, QL có cấu trúc và vận động trong một môi trường nhất định Hệ thống QL được tạo bởi các yếu tố: cơ chế QL, chủ thể QL, đối tượng QL và mục tiêu QL (Sơ đồ 1)

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống quản lý

CTQL: Chủ thể quản lý là tác nhân gây ra các tác động quản lý

KTQL: Khách thể quản lý tiếp nhận các tác động quản lý và đem tài lực, trí tuệ của mình để sản sinh ra các giá trị vật chất và tinh thần có giá trị sử dụng trực tiếp, đáp ứng nhu cầu của con người, thoả mãn mục đích của chủ thể quản lý

MTQL: Mục tiêu quản lý

1.2.2 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học theo nghĩa rộng gắn với hoạt động giáo dục - hoạt động xã hội hóa nhân cách con người, được thực hiện trong môi trường xã hội nói chung

Hoạt động dạy học theo nghĩa hẹp là một dạng hoạt động xã hội, hoạt động sư phạm được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong nhà trường, là một

bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm tổng thể nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho người học Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của người dạy, người học

tự giác, tích cực, chủ động thực hiện hiệu quả hoạt động nhận thức nhằm giải quyết các nhiệm vụ dạy học, hình thành và phát triển tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, năng lực hoạt động trí tuệ và những phẩm chất cần thiết của con người Về cấu trúc, hoạt động dạy học là hoạt động mang tính hai mặt thống nhất, bao gồm hoạt động dạy (giảng dạy) của giáo viên và hoạt động học (nhận thức) của người học Trong chương trình đào tạo ở trường cao đẳng nghề, cấu trúc của quá trình này được hiểu như sau:

Hoạt động dạy: Trong quá trình dạy học (QTDH) GV là chủ thể của hoạt động dạy (HĐD), tổ chức, điều khiển lãnh đạo hoạt động học (HĐH) của HSSV; đảm bảo cho HSSV tiếp thu tri thức, nghiên cứu khoa học có chất lượng, đạt được những yêu cầu theo qui định của chương trình đào tạo

Hoạt động học: HSSV là đối tượng của HĐD vừa là chủ thể của hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu Nói cách khác, HSSV là khách thể của HĐD vừa là chủ thể của hoạt động tích cực độc lập sáng tạo để chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo liên quan đến nghề nghiệp tương lai của bản thân

Sơ đồ 1.2 Sự phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học

1.2.3 Quản lí hoạt động dạy học

Quá trình dạy học có những nhân tố cấu trúc được sắp xếp theo thứ tự xác định Trong đó mục đích dạy học là nhân tố định hướng cho toàn bộ quá trình, nó được cụ thể hóa ở các nhiệm vụ và nội dung dạy học Nhân tố phương pháp dạy học chịu sự chi phối của chính nội dung dạy học, cũng là nhân tố phản ánh rõ nhất tính chất của quá trình dạy học Thông qua các nhân tố này mới diễn ra sự tác động qua lại của hai mặt thống nhất là hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động nhận thức mang tính nghề nghiệp của HSSV Có thể tóm tắt mối liên hệ giữa các thành tố của QTDH theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.3 Mối liên hệ giữa các thành tố của quá trình dạy học

Các nhân tố của QTDH không tồn tại biệt lập, chúng có mối liên hệ tác động qua lại một cách biện chứng, phản ánh tính qui luật của quá trình dạy học

Quản lí hoạt động dạy là QL việc xây dựng và thực hiện chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy thông qua qui chế chuyên môn, thông qua chỉ đạo việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực chuyên môn cho người dạy, thông qua kiểm tra đánh giá

Mục đích dạy học

Nội dung dạy học

Phương pháp, phương tiện dạy học

Quản lí hoạt động học là QL quá trình và kết quả lĩnh hội tri thức của HSSV, hướng HSSV vào những nội dung trọng tâm của môn học, của từng chương, từng bài; quản lý phương pháp học tập cá nhân cho từng nội dung phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất

Như vậy, trong nhà trường việc QL hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò đóng vai trò quan trọng để thực hiện mục tiêu dạy học và nâng cao chất lượng dạy học Quản lí hoạt động dạy học là QL nội dung chương trình theo mục tiêu của nhà trường, QL quá trình truyền thụ kiến thức của giáo viên, QL việc thực hiện chương trình dạy học và QL sự lĩnh hội kiến thức của HSSV

1.2.4 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học

Trong mối quan hệ với khái niệm phương pháp, hình thức, kĩ thuật, biện pháp là khái niệm dùng để chỉ những cách làm, cách thức tác động cụ thể của chủ thể đến đối tượng trong những tình huống và hoàn cảnh nhất định để thực hiện các mục tiêu của hoạt động

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học là cách thức tác động cụ thể của chủ thể quản lý (ở cấp trường là hiệu trưởng, hiệu phó phụ trách công tác chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn) đến các đối tượng quản lý (kế hoạch, chương trình dạy học; người dạy; người học….) nhằm thực hiện mục tiêu dạy học, nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện hoạt động dạy học trong nhà trường

1.3 Một số vấn đề về hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề

1.3.1 Tầm quan trọng của dạy học môn Tiếng Anh trong thực hiện mục tiêu đào tạo

Hoạt động DHNN là hoạt động trong đó người dạy đóng vai trò tổ chức, lãnh đạo giúp người học phát huy tính tích cực, chủ động để định hình

và dần dần hoàn thiện, phát triển kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ nhất định, tạo nên hoạt động chung của người dạy và người học Trong DHNN, chỉ có HĐH ngoại ngữ ở HSSV mới có HĐD ngoại ngữ ở GV Tùy theo yêu cầu của từng nội dung bài học, kỹ năng rèn luyện mà GV có phương pháp dạy và HSSV có phương pháp học để đạt được mục tiêu dạy học hiệu quả

Nhận thức được vị trí và vai trò quan trọng của môn tiếng Anh Đảng và Nhà nước đã có nhiều nghị quyết, chỉ thị, thông tư về việc đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ Đại hội lần thứ IX của Đảng đề

ra mục tiêu phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2001 - 2010 đã nhấn mạnh

"Chú trọng trang bị và nâng cao kiến thức ngoại ngữ cho học sinh, sinh viên"

Dạy học ngoại ngữ cũng như dạy học các môn học khác trong chương trình đào tạo, đều đáp ứng các chức năng của dạy học nói chung Theo F.Closet, một trong những chuyên gia về giáo học pháp ngoại ngữ của Bỉ:

“Việc dạy học ngoại ngữ nhằm mục đích: thực hành (tích lũy kiến thức để giao tiếp), giáo dục (phát triển năng lực người học) và giáo dưỡng (tìm hiểu đời sống, văn hóa…của nước khác) Mục tiêu của DHNN là giúp người học có khả năng hiểu và sử dụng ngôn ngữ được học thông qua việc định hình và phát triển các kỹ năng sử dụng ngôn ngữ Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ bao gồm kỹ năng thu nhận và tái tạo, trong đó kỹ năng nghe và đọc là kỹ năng thu nhận, kỹ năng nói và viết là kỹ năng tái tạo” [10]

Hoạt động dạy học ngoại ngữ thực hiện nhiệm vụ hình thành và phát triển cho người học 4 kỹ năng: Nghe - Nói - Đọc - Viết Có thể mô tả cấu trúc của hoạt động DHNN theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.4: Cấu trúc hoạt động dạy học ngoại ngữ

Bốn kỹ năng giao tiếp trên có mối quan hệ qua lại phức tạp và gắn bó hữu cơ với nhau trong đó khẩu ngữ (Nói - Nghe) được chú trọng đặc biệt và đi trước một bước so với bút ngữ (Viết - Đọc)

Ở trường Cao đẳng nghề, dạy học môn Tiếng Anh có tầm quan trọng trong công tác đào tạo nói chung vì những lý do sau:

Thứ nhất, dạy học môn Tiếng Anh giúp SV hình thành công cụ giao tiếp hàng ngày, một trong những yêu cầu cơ bản để người trẻ có thể làm chủ cuộc sống tích cực trong các mối quan hệ hoà nhập Tiếng Anh không chỉ là một trong các môn cơ bản không thể thiếu của học vấn từ phổ thông đến đại học mà còn là phương tiện hữu ích để khai thác thông tin và công cụ giao tiếp, giúp cá nhân cập nhật tri thức để hội nhập và phát triển

tạo là vấn đề khó khăn của nhiều sinh viên, mà “chiếc chìa khóa vàng” để mở ra cánh cửa tiến thân chính là giỏi ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng Tầm quan trọng của tiếng Anh đang ngày càng được khẳng định Vậy nên, Tiếng Anh không còn chỉ dừng lại trong phạm vi một môn học mà đã dần trở thành công cụ giao tiếp hàng ngày của rất nhiều bạn trẻ Môn tiếng Anh cung cấp cho SV một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa

Thứ hai, dạy học môn Tiếng Anh giúp SV trên cơ sở hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu môn học để phát triển tư duy, đặc biệt là tư duy ngôn ngữ gắn với các kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết Tư duy ngôn ngữ hỗ trợ cho việc dạy học tiếng Anh và chuyển tải nội dung của nhiều môn học khác góp phần hình thành và phát triển nhân cách của SV, giúp SV tiếp thu tri thức ngôn ngữ, kỹ năng, kỹ xảo học tập,

Thứ ba, kết quả dạy học môn Tiếng Anh trong chương trình đào tạo nghề

ở các trường Cao đẳng nghề còn giúp SV biết vận dụng tri thức và kĩ năng của môn TA vào quá trình học tập - tự đào tạo nghề nói chung đối với các môn học khác trong chương trình đào tạo để hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực nghề nghiệp

1.3.2 Mục tiêu của dạy học môn Tiếng Anh

Môn học Tiếng Anh giảng dạy ở các trường trung cấp nghề, các trường cao đẳng nghề nhằm hình thành và phát triển các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết Tiếng Anh giúp cho người học nghề trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng phát triển năng lực sử dụng Tiếng Anh đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của thị trường lao động trong quá trình hội nhập quốc tế

a Về kiến thức

Sau khi học xong chương trình cao đẳng, SV đã nắm được kiến thức cơ bản

và hệ thống về Tiếng Anh thực hành, có thể sử dụng vào cuộc sống, công việc, trang bị thêm một số vốn Tiếng Anh để phục vụ cho ngành nghề của mình

- Khả năng đọc và hiểu thông tin trong giao tiếp thông thường và trong môi trường làm việc

- Khả năng viết và diễn đạt để người khác hiểu trong giao tiếp thông thường và trong môi trường làm việc

c Về thái độ

Học TA giúp cho SV có tình cảm và thái độ đúng đắn với đất nước, con người, nền văn hóa, ngôn ngữ của đất nước đang học tiếng, trên cơ sở đó bồi dưỡng, phát triển thái độ tình cảm tốt đẹp biết tự hào, yêu quý, tôn trọng đối với ngôn ngữ và văn hóa dân tộc mình Bước đầu có nhu cầu tìm hiểu, biết cách tự học để nắm vững, sử dụng tiếng nước ngoài trong học tập cũng như trong công việc, trong đời sống Xây dựng và phát triển ý thức, năng lực làm việc trong cộng đồng thông qua các hoạt động ngôn ngữ

1.3.3 Nội dung chương trình

Chương trình môn Tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề được thực hiện theo chương trình chung do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành (theo thông tư số 30/2009/TT - BLĐTBXH ngày 09/9/2009 của Bộ trưởng Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội) Áp dụng cho khóa học nghề trình độ cao đẳng theo quy định tại Quyết định số 58/2008/QĐ- BLĐTBXH ngày 09/6/2008 của Bộ trưởng Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội, nội dung chương trình được giảng dạy là 120 tiết (60 tiết Tiếng Anh cơ sở và 60 tiết Tiếng Anh chuyên ngành)

Nội dung chương trình được thể hiện như sau:

TT Nội dung Tiếng Anh cơ sở Tiếng Anh chuyên ngành

phần

3 Trình độ Cho sinh viên năm thứ nhất Cho sinh viên năm thứ 2

4 Phân bổ - Lên lớp lý thuyết: - Lên lớp lý thuyết:

TT Nội dung Tiếng Anh cơ sở Tiếng Anh chuyên ngành

thời gian 4 (tiết/tuần) x 12 (tuần) =

48tiết

-Thảo luận:

6(tiết/tuần)x4(tuần)= 24 tiết

- Tổng số tiết thực dạy:

4x12+6x4=72 tiết thực hiện

- Tổng số tiết chuẩn:

4x12+6x4/2 = 60 tiết chuẩn

4(tiết/tuần) x12 (tuần) = 48tiết

- Thảo luận:

6(tiết/tuần)x4(tuần)=24tiết

- Tổng số tiết thực dạy: 4x12+6x4=72 tiết thực hiện

- Trang bị cho sinh viên một số từ vựng, cấu trúc, thuật ngữ cơ bản bằng tiếng Anh trong ngành Cơ khí

- Rèn luyện cho sinh viên

kỹ năng thực hành và đọc hiểu các tài liệu bằng tiếng Anh trong ngành Cơ khí

- Vận dụng vốn từ, cấu truc, thuật ngữ tiếng Anh thông dụng về ngành Cơ khí trong học tập, nghiên cứu, và thực tiễn sản xuất

Rèn luyện đồng đều cả bốn

kỹ năng nghe, nói, đọc, viết

Học phần Tiếng Anh này bao gồm những nội dung kiến thức sau:

Học phần Tiếng Anh chuyên ngành giới thiệu và

TT Nội dung Tiếng Anh cơ sở Tiếng Anh chuyên ngành

từ mức độ thấp đến mức độ trung bình của trình độ sơ cấp Nội dung gồm bốn thành tố: từ vựng, ngữ pháp,

kỹ năng và các tình huống giao tiếp tương ứng với chủ điểm của từng bài

hướng dẫn một số kỹ năng đọc hiểu cơ bản, một số cấu trúc ngữ pháp cần thiết, và một số từ vựng kỹ thuật ngành Cơ khí

- Hoàn thành các bài tập được giao;

- Chuẩn bị dụng cụ học tập đầy đủ

- Tham dự đầy đủ các bài kiểm tra

- Dự lớp 80% tổng số thời lượng của học phần;

- Hoàn thành các bài tập được giao;

- Tham dự đầy đủ các bài kiểm tra;

- Chuẩn bị dụng cụ học tập đầy đủ

10 Tài liệu học tập

- Giáo trình chính:

[1]; Soars, L., Soars, J; New Headway Elementary - Student’s Book; Oxford University Press; 2000

[2]; Soars, L., Soars, J New Headway Elementary -

University Press; 2000

- Sách, giáo trình chính: 1]; English for Technical Students, Section of Foreign Languages; Thai Nguyen University of Technology; 2008

* Tiêu chuẩn đánh giá:

- Thảo luận, bài tập, chuyên cần

- Kiểm tra giữa học phần

* Tiêu chuẩn đánh giá:

- Thảo luận, bài tập, chuyên cần

- Kiểm tra giữa học phần

TT Nội dung Tiếng Anh cơ sở Tiếng Anh chuyên ngành

- Thi kết thúc học phần

* Thang điểm:

- Chuyên cần: 10%

- Thảo luận, bài tập: 10%

- Kiểm tra giữa học phần: 20%

- Điểm thi kết thúc học phần: 60 %

- Thi kết thúc học phần

* Thang điểm:

-Chuyên cần: 10%

-Thảo luận, bài tập: 10%

- Kiểm tra giữa học phần: 20%

- Thi kết thúc học phần: 60 %

Trong trường cao đẳng nghề, tổ trưởng bộ môn và hiệu trưởng trực tiếp quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh theo nội dung, chương trình và lập kế hoạch hoạt động môn học cho một học kỳ, một năm học Chương trình được xây dựng theo định hướng cơ bản sau:

Kỹ năng giao tiếp mang lại mục tiêu của quá trình dạy học, kiến thức ngôn ngữ là phương tiện để hình thành và phát triển kỹ năng giao tiếp

SV là chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo của quá trình dạy học Giảng viên là người tổ chức, hướng dẫn quá trình dạy học

Nội dung dạy học được lựa chọn và trình bày theo hệ thống chủ điểm và vừa đảm bảo tính giao tiếp cao, vừa đảm bảo tính cơ bản, chính xác và hiện đại của ngôn ngữ

Chương trình là cơ sở cho việc biên soạn sách giáo khoa, quản lý quá trình dạy và học, kiểm tra kiến thức ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, đánh giá kết quả học tập và chất lượng giảng dạy

Để áp ứng yêu cầu ngày càng cao của người học, điều kiện thực tế, nền kinh tế, xã hội các cấp quản lý đã tiến hành đổi mới cả về chương trình, nội dung giáo trình sao cho phù hợp với khả năng, yêu cầu của SV giúp cho SV có

đủ điều kiện cần thiết để hội nhập vào cuộc sống

1.3.4 Phương pháp và phương tiện dạy học

Với nét đặc trưng riêng, dạy và học TA không giống với các môn học khác Trong quá trình dạy và học người học phải luôn tham gia với tư thế chủ động hơn Các kỹ năng nghe - nói - trả lời câu hỏi luôn đòi hỏi người học phải có khả năng

tư duy nhanh và đặc biệt là phải có phản xạ kịp thời, mạnh dạn để khả năng giao tiếp trong giờ học tốt Với mục tiêu học TA được mở rộng như một công cụ giao tiếp, do vậy phương pháp dạy học TA phải xuất phát từ mục tiêu đào tạo, nhằm đạt được mục đích của giáo dục, phương pháp phải gắn với nội dung dạy học, phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý cũng như lứa tuổi SV Trên cơ sở đó phương pháp dạy học TA đặt ra các yêu cầu sau:

Giảng viên (GV), người tổ chức, hướng dẫn, đóng vai trò người trọng tài, người cố vấn các hoạt động của SV

Sinh viên chủ thể nhận thức, được phát triển trong hoạt động, được giáo viên hướng dẫn, khuyên giải SV học tập bằng hành động tuỳ theo hứng thú và khả năng của mình, từ chỗ làm quen chuyển dần sang tái tạo

Sử dụng ngày càng nhiều các phương pháp và phương tiện kỹ thuật để cá thể hóa việc học tập của SV Giảng viên sử dụng đồ dùng dạy học, các phương tiện dạy học hiện đại như máy tính, đèn chiếu, máy, đài, đĩa…

Quan tâm chu đáo việc hướng dẫn SV học tập cá nhân, giúp SV phát triển khẩu ngữ, khả năng giao tiếp

Việc lựa chọn các phương pháp dạy học Tiếng Anh cụ thể phải phối hợp tối ưu những năng lực sáng tạo của giảng viên, kinh nghiệm nhận thức của SV

và những đặc điểm, nội dung của môn học

Từ những yêu cầu này mà các phương pháp dạy học đáp ứng mục tiêu dạy học môn Tiếng Anh được GV và SV thực hiện bao gồm:

- Phương pháp đọc - hiểu: Phương pháp đọc hiểu là một quá trình cảm thụ trong đó có sự tương tác giữa tư duy và ngôn ngữ, cần có sự kết hợp đồng thời nhiều kỹ năng phức tạp để có thể đạt được hiệu quả tối ưu

- Phương pháp dạy học trực quan: gồm phương pháp quan sát và trình bày trực quan Quan sát là sự tri giác có chủ đích, có kế hoạch tạo khả năng theo dõi tiến trình và sự biến đỗi diễn ra trong đối tượng quan sát Quan sát là hình thức cảm tính tích cực nhằm thu nhấp những sự kiện, hình thành những biểu tượng ban đầu về đối tượng của thế giới xung quanh Quan sát gắn chặt với tư duy Phương pháp trình bày trực quan là phương pháp sử dụng những phương tiện trực quan, phương tiện kỹ thuật dạy học trước, trong và sau khi nắm tài liệu mới trong khi ôn tập, củng cố, hệ thống hoá và kiểm tra tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

- Phương pháp vấn đáp: Phương pháp vấn đáp là phương pháp giáo viên khéo léo đặt hệ thống câu hỏi để SV trả lời nhằm gợi mở cho họ sáng tỏ những vấn đề mới; tự khai phá những tri thức mới bằng sự tái hiện những tài liệu đã học hoặc từ những kinh nghiệm đã tích luỹ được trong cuộc sống, nhằm giúp

SV củng cố, mở rộng, đào sâu, tổng kết, hệ thống hoá những tri thức đã tiếp thu được và nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá, giúp SV tự kiểm tra, tự đánh giá việc lĩnh hội tri thức

- Phương pháp thực hành: gồm phương pháp luyện tập, phương pháp ôn tập, Phương pháp luyện tập là sự chỉ dẫn của GV, SV lặp đi lặp lại nhiều lần những hành động nhất định trong những hoàn cảnh khác nhau nhằm hình thành

và phát triển những kỹ năng, kỹ xảo

- Phương pháp dạy học ôn tập là phương pháp giúp SV mở rộng, đào sâu, khái quát hoá, hệ thống hoá tri thức đã học, nắm vững những kỹ năng, kỹ xảo đã được hình thành, phát triển trí nhớ, tư duy của họ Đồng thời qua đó có thể điều chỉnh, sửa chữa những sai lầm trong hệ thống tri thức của họ

- Phương pháp hoạt động nhóm: Là phương pháp dạy học trong đó giáo viên tổ chức cho SV hình thành các nhóm học tập nhỏ Mỗi thành viên trong nhóm học tập này vừa có trách nhiệm tự học tập, vừa có trách nhiệm giúp đỡ các thành viên trong nhóm để cùng hoàn thành mục đích học tập chung của cả nhóm

- Phương pháp kiểm tra đánh giá (Tự luận, trác vi khách quan, vấn đáp)

- Mỗi phương pháp dạy học có ưu thế riêng trong việc thực hiện các nhiệm vụ dạy học: Các phương pháp dùng lời có ưu thế trong việc hình thành tri thức khoa học cho SV, nhóm các phương pháp dạy học thực tiễn có ưu thế trong việc hình thành những kĩ năng và kĩ xảo, năng lực hoạt động trí tuệ cho SV; nhóm phương pháp kiểm tra, đánh giá có ưu thế trong việc thu nhận thông tin về kết quả dạy học, làm cơ sở thực thi việc đánh giá;

- Mỗi phương pháp đều có ưu điểm và hạn chế nhất định, nếu sử dụng phối hợp các phương pháp thì sẽ giúp khắc phục được những hạn chế và phát huy được ưu điểm của từng phương pháp

- Mỗi phương pháp có yêu cầu và điều kiện sử dụng nhất định Không có phương pháp vạn năng cho mọi nội dung, mọi tình huống, mọi điều kiện dạy học

Để lựa chọn, vận dụng phù hợp các phương pháp, GV cần căn cứ vào mục đích, yêu cầu, nội dung của bài học, đặc trưng của môn học, đặc điểm nhận thức của SV, trình độ sư phạm, năng lực chuyên môn của bản thân, phương tiện, thiết bị dạy học hiện có, không gian, thời gian dạy học, nguyên tắc dạy học,ưu điểm và hạn chế của từng phương pháp

1.3.5 Hình thức tổ chức dạy học

Có nhiều hình thức tổ chức dạy học khác nhau

- Hình thức dạy học lớp - bài: Tổ chức dạy học trên số đông SV, đáp ứng được việc thực hiện các mục tiêu giáo dục về nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, giúp cho SV lĩnh hội tri thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo có kế hoạch, có hệ thống phù hợp với những yêu cầu của tâm lý học, giáo dục học Hình thức này đảm bảo được sự thống nhất về kế hoạch, chương trình và nội dung dạy học

- Hình thức hoạt động ngoại khoá: như: Rung chuông vàng Tiếng Anh, Câu lạc bộ tiếng Anh… tạo nên sân chơi bổ ích, kích thích khả năng ngoại ngữ

- Hình thức tự học: đây là hình thức tổ chức dạy học phát huy mạnh mẽ nhất tính chủ động, tích cực, độc lập, sáng tạo của SV trong học tập, giải quyết

các nhiệm vụ môn học Tiến hành hoạt động SV có thể phát triển tự học theo hướng cá nhân hoặc nhóm

- Hình thức thảo luận: sử dụng bảng phụ, bảng nhóm để SV luyện tập chung và thảo luận nhóm để làm các bài tập tự luận, qua đó GV kiểm tra được lỗi chính tả, việc áp dụng các cấu trúc đã học vào bài như thế nào

- Tổ chức các hình thức hoạt động cho SV đi tham quan ở các nhà máy, khu công nghiệp liên doanh nước ngoài để phát triển kỹ năng nói Tiếng Anh

- Ngoài các hình thức dạy học với giảng viên người Việt có thể mời giảng viên nước ngoài giảng dạy tại trường mỗi tuần một buổi cho SV và GV

1.4 Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề

1.4.1 Đặc thù công tác quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng nghề

Quản lí hoạt động DH môn Tiếng Anh bao gồm quản lí toàn bộ HĐD của GV và hoạt động học tập, rèn luyện của SV Trong quá trình dạy học, bản chất tác động sư phạm của GV đối với SV là sự điều khiển Bởi thế, các nhà quản lí chủ yếu tập trung vào quản lí HĐD của GV để quản lí HĐH của SV, quản lí chất lượng dạy học của Tổ bộ môn, của Khoa

Quản lí hoạt động DH tiếng Anh chính là quá trình nhà quản lí hoạch định, tổ chức, chỉ đạo, điều khiển, kiểm tra, đánh giá hoạt động DH của GV nhằm đạt được mục tiêu dạy học, mục tiêu giáo dục của đơn vị

Quản lí hoạt động DH Tiếng Anh là quá trình quản lí nhằm đảm bảo việc dạy và học ngoại ngữ của GV và SV được tiến hành theo phương pháp giao tiếp, thể hiện qua những kỹ thuật hiện đại một cách có hiệu quả SV là trung tâm hoạt động trên lớp, GV và các phương tiện kỹ thuật có vai trò hỗ trợ Xu hướng giao tiếp dành sự ưu tiên cho hoạt động ngôn ngữ của SV, trang bị cho

SV các kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, kiến thức về đất nước, con người, văn hóa, văn minh, phong tục, tập quán…của ngôn ngữ được học Kết quả cuối cùng là

SV phải thể hiện được kiến thức ngữ pháp, cấu trúc, vốn từ vựng, phát âm…Bên cạnh đó, SV còn hiểu biết và vận dụng có chọn lọc những nét văn hóa, văn minh của ngôn ngữ mục tiêu kết hợp với phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam thông qua các kỹ năng giao tiếp: Nghe - Nói - Đọc - Viết

Ngày nay, tiếng Anh được xem như một ngôn ngữ phổ thông nhất, là phương tiện đặc biệt hữu ích phục vụ cho việc giao tiếp, trao đổi kinh tế, văn hoá… trên toàn thế giới Tuy nhiên việc giảng dạy môn Tiếng Anh ở trường nghề còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng bộ môn còn chưa tốt ,trình độ ngoại ngữ ban đầu của SV không đồng đều, trình độ còn thấp

1.4.2 Nội dung quản lí

Quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tập trung vào các nội dung sau:

- Quản lí, chỉ đạo việc lập kế hoạch hoạt động dạy học

- Quản lí nội dung, kế hoạch, chương trình dạy học

- Quản lí việc phát triển và sử dụng phương pháp dạy học

- Quản lí hoạt động dạy học của giáo viên

- Quản lí hoạt động học tập của học sinh

- Quản lí cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học

1.4.2.1 Quản lí kế hoạch hoạt động dạy học

Quản lí kế hoạch dạy học môn TA được tiến hành trong quá trình quản lí

kế hoạch đào tạo chung Quản lí kế hoạch bao gồm việc thu nhập thông tin, tổ chức lập kế hoạch, giám sát thực hiện mục tiêu, điều chỉnh nội dung nguồn lực, biện pháp, tiến độ hoạt động và kiểm tra việc tuân thủ các yêu cầu dạy học Nội dung của kế hoạch dạy học phải thể hiện được:

- Mục tiêu đào tạo của từng phần môn học và mục tiêu đào tạo chung

- Thời gian và phân bổ thời gian cho khoá học

- Thời gian thực học tối thiểu trong hoạt động dạy học

1.4.2.2 Quản lí nội dung, chương trình và kế hoạch môn học

* Quản lí nội dung, kế hoạch dạy học có ý nghĩa quan trọng trong quá trình đào tạo nhằm bảo đảm chất lượng và mục tiêu đào tạo về mặt kỹ thuật và chuyên môn, bao gồm:

- Quản lí thực hiện kế hoạch tiến độ thời gian và các hoạt động giảng dạy, học tập và các hoạt động khác

- Quản lí nội dung, kế hoạch giảng dạy

- Nội dung dạy học được lựa chọn và trình bày theo hệ thống chủ điểm, vừa đảm bảo tính giao tiếp cao, vừa đảm bảo tính cơ bản, chính xác và hiện đại của ngôn ngữ

Yêu cầu của công tác quản lí là tổ chức và điều khiển để thực hiện đúng

và tốt các chương trình môn học để đảm bảo khối lượng và chất lượng kiến thức cho SV theo đúng với mục tiêu đào tạo, làm cho SV tích cực học tập, lao động biến kiến thức truyền thụ của GV thành kiến thức của mình, từ đó vận dụng vào thực tiễn

* Quản lí chương trình dạy học môn Tiếng Anh

Chương trình đào tạo bao gồm toàn bộ nội dung kiến thức của các môn học và mô đun thực hành được bố trí theo thời lượng của một nghề, theo cấp bậc đào tạo.Việc quản lí chương trình đào tạo là quản lí việc thực hiện kế hoạch đào tạo, nhằm thực hiện đúng, đầy đủ nội dung đã được đặt ra theo mục tiêu đã xác định

- Chương trình là cơ sở cho việc biên soạn đề cương bài giảng, giáo trình, quản lý quá trình dạy và học, kiểm tra kiến thức ngôn ngữ, kỹ năng giao tiếp, đánh giá kết quả học tập và chất lượng giảng dạy

Căn cứ vào chương trình đào tạo, xây dựng tiến độ đào tạo cho khoá học, năm học, lịch trình giảng dạy môn TA qua đó triển khai việc phân công cho GV

nghiên cứu nắm bắt chương trình và chuẩn bị cho môn học như (giáo trình, tài liệu tham khảo, phương tiện dạy học ) Đây cũng chính là nhiệm vụ quan trọng của GV để hoàn thành được chức năng, trách nhiệm của mình, đảm bảo cho chất lượng dạy học đạt hiệu quả cao, đảm bảo cho hoạt động dạy học đạt được mục tiêu của chương trình đào tạo

1.4.2.3 Quản lí việc sử dụng phương pháp

Trong công tác quản lý, quản lí phương pháp là một khâu vô cùng quan trọng Việc đổi mới phương pháp dạy học là nhằm hình thành cho SV năng lực

tự học, tự nghiên cứu Công tác quản lí đòi hỏi người quản lí phải tìm hiểu bản chất và cách thức áp dụng những mô hình phương pháp dạy học hiệu quả phù hợp với điều kiện nhà trường và SV nhưng vẫn đảm bảo quy trình đào tạo Quản lí phương pháp dạy học phải đảm bảo định hướng cho GV và SV áp dụng các phương pháp hiệu quả, thường xuyên khuyến khích GV sáng tạo trong áp dụng phương pháp tiên tiến và SV rèn luyện kỹ năng học tập theo các phương pháp đó Tính chất chung của các phương pháp này là:

- Phát huy tính tự giác, tích cực của SV

- Dựa vào môi trường hoạt động chủ động của chính người học

- Tạo ra môi trường học tập năng động, giàu tính nhân văn và các quan

1.4.2.4 Quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên

Quản lí hoạt động giảng dạy của GV có nghĩa là một mặt nâng cao nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm và phương pháp giảng dạy của GV, mặt khác hướng