Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở trường trung học phổ thông hùng vương tỉnh phú thọ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC HOÀNG HUY PHONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÙNG VƯƠNG TỈNH PHÚ THỌ LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG HUY PHONG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÙNG VƯƠNG

TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

HOÀNG HUY PHONG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÙNG VƯƠNG

TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc

HÀ NỘI - 2017

i

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu, phòng Đào tạo và các thầy cô giáo trường Đại học giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tác giả xin trân trọng cảm ơn toàn thể cán bộ, giáo viên và các em học sinh trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ đã quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện, cung cấp thông tin và tham gia nhiều ý kiến quý báu cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Trân trọng gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè và người thân, những người đã giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tác giả trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc - người đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ tác giả về kiến thức cũng như phương pháp luận trong suốt thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn

Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, luận văn không thể tránh khỏi những thiếu xót và hạn chế Tác giả rất mong sự đóng góp chân thành của các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo, các cấp lãnh đạo, bạn bè đồng nghiệp và bạn đọc để luận văn này hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày 26 tháng 2 năm 2017

Tác giả

Hoàng Huy Phong

GDNGLL-HN Giáo dục ngoài giờ lên lớp - hướng nghiệp

iii

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng vi

Danh mục biểu đồ, sơ đồ vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 5

1.2 Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 7

1.2.1 Quản lý 7

1.2.2 Hoạt động dạy học 9

1.2.3 Hoạt động dạy học trong nhà trường Trung học phổ thông 13

1.3 Một số vấn đề lý luận về dạy học Tiếng Anh ở trường trung học phổ thông 14

1.3.1 Vị trí, mục tiêu của môn Tiếng Anh trong trường Trung học phổ thông 14

1.3.2 Nội dung của dạy học Tiếng Anh trong trường Trung học phổ thông 16

1.3.3 Đặc trưng của hoạt động dạy học Tiếng Anh trong trường THPT 17

1.4 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh trong trường trung học phổ thông 18

1.4.1 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên 18

1.4.2 Quản lý hoạt động học của HS 20

1.4.3 Quản lý CSVC và các nguồn lực phục vụ hoạt động dạy học tiếng Anh 21

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tiếng Anh ở phổ thông và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường THPT 21

iv

1.5.1 Các yếu tố khách quan 21

1.5.2 Các yếu tố chủ quan 22

Tiểu kết chương 1 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÙNG VƯƠNG TỈNH PHÚ THỌ 25

2.1 Khái quát về trường trung học phổ thông Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ 25

2.1.1 Lịch sử nhà trường 25

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của nhà trường 25

2.1.3 Chất lượng giáo dục toàn diện 26

2.1.4 Đặc điểm học sinh: 27

2.1.5.Về công tác tổ chức quản lý của BGH: 27

2.2 Giới thiệu về khảo sát 27

2.2.1 Mục đích khảo sát 27

2.2.2 Nội dung khảo sát 28

2.2.3 Đối tượng khảo sát 28

2.2.4 Phương pháp khảo sát 28

2.3 Kết quả khảo sát 28

2.3.1 Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của tiếng Anh và dạy học môn tiếng Anh hiện nay của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh 28

2.3.2 Thực trạng về hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ 30

2.3.3.Thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường Trung học phổ thông Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ 43

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy – học môn Tiếng Anh ở trường Trung học phổ thông Hùng Vương 56

Tiểu kết chương 2 59

v

CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HÙNG VƯƠNG, TỈNH PHÚ THỌ 60

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 60

3.1.1 Nguyên tắc tính hệ thống 60

3.1.2 Nguyên tắc tính thực tiễn 60

3.1.3 Nguyên tắc tính hiệu quả 60

3.1.4 Nguyên tắc tính đồng bộ 61

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học mônTiếng Anh ở trường Trung học phổ thông Hùng Vương 61

3.2.1 Nhóm biện pháp: Nâng cao nhận thức của GV, HS và cha mẹ HS về tầm quan trọng của Tiếng Anh 61

3.2.2 Nhóm biện pháp: Tăng cường quản lý hoạt động dạy môn Tiếng Anh của GV 64

3.2.3 Nhóm biện pháp: Quản lý hoạt động học môn Tiếng Anh của HS 71

3.2.4 Nhóm biện pháp: Nâng cao năng lực cho giáo viên Tiếng Anh 77

3.2.5 Nhóm biện pháp: Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 83

3.2.6 Nhóm biện pháp: Đầu tư và quản lý sử dụng có hiệu quả CSVC, TBDH môn Tiếng Anh 86

3.3 Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp quản lý 88

3.4 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý 89

Tiểu kết chương 3 91

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

PHỤ LỤC 97

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Thực trạng giáo viên tiếng Anh trường THPT Hùng Vương 30

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát việc hướng dẫn phương pháp học môn tiếng Anh cho học sinh tại trường THPT Hùng Vương 32

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát hoạt động dạy của giáo viên môn tiếng Anh, trường THPT Hùng Vương 33

Bảng 2.4 Thực trạng về khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của GV của GV dạy tiếng Anh trường THPT Hùng Vương 36

Bảng 2.5 Đánh giá của giáo viên về mức độ thực hiện các hoạt động học môn tiếng Anh của học sinh trường THPT Hùng Vương 39

Bảng 2.6 Đánh giá về mức độ thực hiện các hoạt động giao tiếp bằng tiếng Anh của học sinh trường THPT Hùng Vương 41

Bảng 2.7 Hiện trạng cơ sở vật chất và thiết bị dạy học môn tiếng Anh của trường THPT Hùng Vương 42

Bảng 2.8 Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình giảng dạy 45

Bảng 2.9 Thực trạng quản lý việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên 47

Bảng 2.10 Thực trạng quản lý nề nếp lên lớp và sử dụng các TBDH của GV 49

Bảng 2.11 Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 51

Bảng 2.12 Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của GV 53

Bảng 2.13 Thực trạng quản lý hoạt động học môn tiếng Anh của HS 54

Bảng 2.14 Thực trạng quản lý CSVC - TBDH môn tiếng Anh 55

Bảng 3.1 Mức độ cấp thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 90

vii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Hoạt động dạy học 12 Biểu đồ 2.1 Kết quả khảo sát thời gian học tiếng Anh tại nhà hằng ngày của học sinh trường THPT Hùng Vương 38

1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Với xu thế hội nhập, ngày nay tiếng Anh được coi như một ngôn ngữ quốc

tế Tiếng Anh được sử dụng rộng rãi trên tất cả các lĩnh vực như: Thể thao, du lịch, tin học, hàng không, vv Theo thống kê 75% thư điện tử trên toàn thế giới được viết bằng tiếng Anh, 60% kênh phát sóng Radio, TV cũng được sử dụng tiếng Anh

và hơn một nửa tạp chí xuất bản định kỳ cũng được viết bằng tiếng Anh Hơn nữa tiếng Anh được sử dụng rộng rãi, chủ yếu trong ngành thương mại, kinh doanh, kỹ thuật, vv…Trong xu thế hội nhập của đất nước, ngày 07 tháng 11 năm 2006 Việt Nam chính thức ra nhập tổ chức thương mại thế giới của thế giới(WTO) Để quá trình hội nhập mang lại kết quả tốt đẹp, bạn bè năm châu thêm hiểu về đất nước và con người của Việt Nam hơn, tiếng Anh đóng một vai trò quan trọng trong việc làm hạn chế sự bất đồng về ngôn ngữ

Đảng và Nhà nước cũng rất quan tâm đến vấn đề dạy học ngoại ngữ tại các

cơ sở giáo dục hiện nay Ngày 30/9/2008, thủ tướng chính phủ đã ra Quyết định số 1400/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, giai đoạn 2008-2020" quy định Đề án thực hiện 7 nhiệm vụ quan trọng nhằm đạt được mục tiêu chung là: Đổi mới toàn diện việc dạy học ngoại ngữ trong

hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình

độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực

ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người dân Việt Nam, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Thực tế cho thấy khi học sinh, học viên, sinh viên học, nghiên cứu môn học này thì rất hào hứng và kết quả rất khả quan Bên cạnh đó, tiếng Anh được đưa vào giảng dạy như một môn học bắt buộc hoặc tự chọn ở tất cả các ngành học, các cấp học Năm học 2014-2015 môn tiếng Anh được lựa chọn là một trong

ba môn thi bắt buộc cho kỳ thi THPT Quốc gia

2

Mặc dù môn tiếng Anh có đặc điểm riêng nhưng cũng giống như các môn học khác cần được đổi mới nội dung chương trình để phù hợp hơn, đáp ứng được đòi hỏi của xã hội Từ khi đổi mới chương trình THPT, việc dạy và học môn Tiếng Anh cũng có những thay đổi theo, nó ảnh hưởng đến các hoạt động dạy, kiểm tra, đánh giá của giáo viên và việc học tập của học sinh Do vậy, việc quản lý hoạt động dạy và học tiếng Anh theo chương trình mới ở THPT cần những sự thay đổi thích ứng Trong những năm qua hoạt động quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương vẫn theo cách làm truyền thống đã được hình thành từ nhiều thập kỷ trước Cách quản lý hoạt động dạy học của nhà trường nói chung và môn học tiếng Anh nói riêng phần lớn theo kinh nghiệm tự học hỏi nên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới hiện nay

Xuất pháp từ những lý do trên đây tác giả đã đã lựa chọn nghiên cứu đề tài:

“Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường trung học phổ thông Hùng Vương - tỉnh Phú Thọ” với mong muốn: thông qua việc nghiên cứu các lí

luận về khoa học quản lí để đề xuất những giải pháp thiết

Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường THPT

Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường Trung học phổ thông Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

3

5 Vấn đề nghiên cứu

Đề tài tập trung vào nghiên cứu hai vấn đề cơ bản sau:

Thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn 2013 – 2016 như thế nào?

Cần thực hiện các biện pháp quản lí nào để nâng cao hiệu quả của quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, Hùng Vương?

6 Giả thuyết nghiên cứu

Trong thời gian qua, trường THPT Hùng Vương đã có nhiều giải pháp quản

lí để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn tiếng Anh, Trường THPT Hùng Vương cũng đã quan tâm đến việc đầu tư trang thiết bị dạy học bộ môn tiếng Anh, nâng cao chất lượng đội ngũ Nhưng trước yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục THPT hiện nay thì việc quản lý cần có những định hướng phù hợp hơn Nếu xác định được các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học bộ môn tiếng Anh phù hợp với yêu cầu hiện nay, tình hình thực tế của nhà trường và đặc điểm của địa phương, đất nước thì hiệu quả dạy và học bộ môn tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương sẽ được nâng lên

7 Phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn về đối tƣợng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Hùng Vương trong 3 năm học ﴾2013 - 2016)

7.2. Giới hạn về đối tƣợng khảo sát

Điều tra khảo sát lấy ý kiến 200 học sinh và 50 cán bộ lãnh đạo, quản lý và giáo viên

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa khoa học

Tổng kết thực tiễn công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ Đồng thời, chỉ ra những bài học thành công và hạn chế, nguyên nhân và biện pháp khắc phục Nghiên cứu này cũng cung cấp cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục

8.2 Ý nghĩa thực tiễn:

- Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng cho các trường THPT khác trong

cả nước

4

- Kết quả nghiên cứu cũng có giá trị tham khảo cho các nhà QLGD

9 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

9.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí luận

+ Phương pháp hệ thống hoá lí thuyết

9.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

+ Phương pháp phỏng vấn

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lí giáo dục

+ Phương pháp hỏi ý kiến các chuyên gia

9.3 Nhóm các phương pháp dùng các thuật toán, thống kê

10 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở

trường trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường

trường Trung học phổ thông Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy- học môn Tiếng Anh ở trường

Trung học phổ thông Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

5

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG

ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Hiện nay, với sự phát triển mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hoá, vai trò của Tiếng Anh ngày càng được khẳng định Nội dung chương trình, phương pháp dạy học tiếng Anh đã được thay đổi, các phương tiện kỹ thuật phục vụ việc dạy học tiếng Anh cũng được đầu tư và phát triển Nhận thức của phụ huynh HS và xã hội

về vai trò của tiếng Anh ngày càng được nâng cao Trong bậc học THPT, việc dạy

và học môn Tiếng Anh như thế nào nhằm đảm bảo mục tiêu hội nhập quốc tế đã được đề cập đến trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa từ năm học 2005 - 2006 Chính phủ và Bộ giáo dục đã ban hành nhiều văn bản và tài liệu hướng dẫn, tổ chức các hội thảo ở nhiều cấp độ về đảm bảo chất lượng môn ngoại ngữ trong nhà trường THPT, nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh, đổi mới phương pháp giảng dạy

Các vấn đề về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, phương pháp giảng dạy tiếng Anh đã được nhiều nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới quản lý và giảng dạy tiếng Anh Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như: “Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff; "English Brainstormers" của Jack Umstatter, "The Learner

Centered Curriculum" của Nunan D, "Approaches and Methods in Language Teaching" của Richards, J.C an Rogers, Teach English – A training course for teachers của Adrian Doff…

Ở Việt nam, nhiều nhà khoa học cũng tiến hành các công trình nghiên cứu về lĩnh vực quản lý nói chung và giảng dạy bộ môn tiếng Anh nói riêng Có thể đề cập đến các công trình nghiên cứu sau: Nguyễn Thị Mỹ Lộc - Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Trọng Hậu - Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Sĩ Thư, Quản lý giáo dục, Một số vấn đề

lí luận và thực tiễn, NXB Đại học quốc gia Hà Nội, 2012; Nguyễn Quốc Chí -

Nguyễn Thị Mỹ Lộc Đại cương khoa học quản lý, 2010; Nguyễn Thị Mỹ Lộc Quản

lí sự thay đổi, Tài liệu cho học viên cao học quản lý giáo dục, Đại học Quốc gia Hà

6

Nội, Hà Nội, 2014; Nguyễn Thị Mỹ Lộc Quản lí hệ thống giáo dục quốc dân và

quản lý nhà trường, Tài liệu cho học viên cao học quản lý giáo dục, Đại học Quốc

gia Hà Nội, Hà Nội, 2013; Nguyễn Thị Mỹ Lộc Quản lý giáo dục, một số vấn đề

lý luận và thực tiễn Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2015 Tuyển tập các bài báo khoa học Những vấn đề cơ bản về dạy học ngoại ngữ, 1995-2005; “Những vấn đề

cơ bản về dạy học ngoại ngữ”, NXB ĐHQG Hà Nội, 2005; Phạm Phương

Luyện-Hoàng Xuân Hoa Bồi dưỡng phương pháp dạy tiếng Anh,NXB Giáo dục, 1999;

Phương pháp học tiếng Anh giao tiếp cho người mất gốc của Nguyễn Thạch Thảo;

Nguyễn Thùy Dung; NXB Lao động; Những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào

tạo tiếng Anh không chuyên ở Đại học Quốc gia Hà Nộị của Hoàng Văn Vân được

đăng trên Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Ngoại ngữ 24 (2008) 22-37;Vai trò của giáo viên và học sinh ngoại ngữ ở trường học phổ thông trong lớp học theo đường

hướng lấy người học làm trung tâm của Hoàng Văn Vân được đăng trên Tạp chí

Khoa học ĐHQGHN, Ngoại ngữ 23 (2007) 53-61…

Có nhiều đề tài luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường THPT nói chung và hoạt động dạy học môn tiếng Anh nói riêng Liên quan trực tiếp đến đề tài tác giả đang nghiên cứu có một số công trình sau đây: Nguyễn Thị Thu Phương Các biện pháp quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học Tiếng Anh tại các trường trung học phổ thông thành phố Hà Nội, Luận văn thạc sỹ QLGD, 2007; Trần Thị Bích Hải Những biện pháp quản lý hoạt động dạy-học Tiếng Anh tại các trường Đại học Điện lực, Luận văn thạc sỹ QLGD, 2008; Nguyễn Thị Bình Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông quận Lê Chân thành phố Hải Phòng, Luân văn thạc sỹ QLGD, 2009; Phạm Hồng Mai Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông Thủy Sơn, thành phố Hải Phòng, Luận Văn thạc sỹ QLGD, 2010

Các luận văn của các tác giả trên đều đã đạt được những thành tựu nhất định

về lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, việc áp dụng kết quả nghiên cứu phụ thuộc vào điều kiện thực tế của các nhà trường Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ được thực hiện Do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài này để

7

nghiên cứu Khi tiến hành nghiên cứu đề tài này, tác giả sẽ kế thừa những kết quả của các công trình nghiên cứu trước đó và tiếp tục đề xuất một số giải pháp khả thi mới để quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

1.2 Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Khái niệm quản lý được tiếp cận với nhiều góc độ khác nhau đó là: Cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra theo góc độ tổ chức

Theo góc độ điều khiển thì quản lý là điểu khiển, điều chỉnh

Theo cách tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (hay đối tượng quản lý) nhằm tổ chức, phối hợp hoạt động của con người trong quá trình sản xuất để đạt được mục đích đã định

Chẳng hạn: Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã khẳng định:

Bất cứ lao động xã hội hay cộng đồng trực tiếp nào được thực hiện ở quy mô tương đối lớn đều cần đến sự quản lý

Trong "Những vấn đề cốt yếu của quản lý", H Knoontz cũng nhấn mạnh:

“Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của các

cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm (tổ chức) Mục đích của mọi nhà quản

lý là nhằm hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [19, tr 33]

FW Taylor, cha đẻ của thuyết quản lý khoa học, cho rằng: "Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [8, tr 28]

Tại Việt Nam, trong những năm qua, nhiều nhà khoa học quản lý đã tiến hành các nghiên cứu về lĩnh vực quản lý và đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về quản lý

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [20, tr.35]

8

Theo từ điển Tiếng Việt: “ Quản lý là trông coi, giữ gìn theo yêu cầu nhất định” hoặc “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”[24 tr.125]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, "Bản chất của hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng mới" [1, tr.2]

Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Quản lý giáo dục là quá trình đạt đến mục tiêu trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức,chỉ đạo và kiểm tra” [17, tr 16]

Tuy được trình bày theo nhiều cách khác nhau, bản chất chung của quá trình quản lý là:

Quản lý là một thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình lao động xã hội Lao động quản lý là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại, vận hành và phát triển

Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của hoạt động quản lý

Quản lý là một hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật chính vì vậy trong hoạt động quản lý người quản lý phải hết sức sáng tạo, linh hoạt, mềm dẻo để chỉ đạo hoạt động của tổ chức đi tới đích

Các định nghĩa được nhìn nhận từ nhiều góc độ, nhưng tất cả các tác giả đều thống nhất về cốt lõi của khái niệm quản lí là trả lời câu hỏi: Ai quản lí? (chủ thể quản lí); quản lí ai? quản lí cái gì? (khách thể quản lí); quản lí như thế nào? (phương thức quản lí); quản lí bằng cái gì? (công cụ quản lí); quản lí nhằm làm gì (mục tiêu)

Từ đó chúng ta nhận thức được: Bản chất của quản lí là những hoạt động của chủ thể quản lí tác động vào khách thể quản lí để đảm bảo cho hệ thống tồn tại, ổn định

và phát triển lâu dài vì mục tiêu và lợi ích của hệ thống

1.2.1.2 Chức năng của quản lý

Theo quan điểm phổ biến hiện nay, quản lí gồm bốn chức năng:

+ Kế hoạch hóa: nghĩa là xác định mục tiêu, mục đích đối với thành tựu

tương lai của tổ chức và các con đường, biện pháp, cách thức để đạt được mục tiêu, mục đích đó Có 3 nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa:

9

Xác định, hình thành mục tiêu đối với tổ chức; xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu này; quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó

+ Tổ chức: xét về mặt chức năng quản lý, tổ chức là quá trình hình thành nên

cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn vật chất và nhân lực sao cho có hiệu quả và có kết quả cao nhất

+ Chỉ đạo (lãnh đạo, điều khiển): là quá trình tác động đến các thành viên

của tổ chức làm cho họ nhiệt tình, tự giác, nỗ lực phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức Lãnh đạo - chỉ đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đật được mục tiêu của tốt chức Trong chỉ đạo chú ý sự kích thích động viên, thông tin hai chiều đảm bảo sự hợp tác trong thực tế

+ Kiểm tra: là một chức năng quản lý mà thông qua đó, một cá nhân, một

nhóm hoặc là một tổ chức theo dõi, giám sát các thành quả hoạt động và tiến hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết Đó là quá trình tự điều chỉnh diễn

ra có tính chu kỳ như sau:

Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động

Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với chuẩn mực đã đặt ra

Người quản lý tiến hành điều chỉnh những sai lệch

Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần

Quá trình quản lý nói chung, quá trình QLGD nói riêng là một thể thống nhất trọn vẹn Sự phân chia thành các giai đoạn chỉ có tính chất tương đối giúp cho người quản lý định hướng thao tác trong hoạt động của mình

Trong thực tế, các giai đoạn diễn ra không tách bạch rõ ràng, thậm chí có chức năng diễn ra cả ở một số giai đoạn khác nhau trong quá trình đó

1.2.2 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động thống nhất biên chứng, hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS Dạy học, theo quan điểm hiện đại, được tạo ra bởi sự

10

tương tác trực tiếp giữa thày với trò, giữa các người học với nhau, giữa dạy học với xã hội; là sự thống nhất chặt chẽ giữa hoạt động dạy và hoạt động học Thày và trò vừa là chủ thể, vừa là đối tác trong dạy học Hơn nữa, trong dạy học, ngoài sự tương tác giữa các chủ thể hoạt động, bản thân nó còn chịu sự tương tác của nhiều tác nhân cùng lúc như tác nhân nhận thức, tác nhân văn hóa, tâm lý, xã hội

Dạy học là một quá trình gồm toàn bộ các thao tác có tổ chức và có định hướng, giúp người học từng bước có năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được để trên cơ sở đó có khả năng giải quyết được các bài toán thực tế đặt ra trong toàn bộ đời sống hàng ngày của người học

Theo tác giả Phạm Minh Hạc, "Dạy học là một chức năng xã hội, nhằm truyền đạt và lĩnh hội kiến thức, kinh nghiệm xã hội đã tích luỹ được, nhằm biến kiến thức, kinh nghiệm xã hội thành phẩm chất và năng lực cá nhân" [12, tr.18]

Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm chi phối tất cả các hoạt động khác trong nhà trường Hoạt động dạy học làm cho HS nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống cơ bản, có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, lao động

và đời sống Hoạt động này làm phát triển tư duy độc lập sáng tạo, hình thành những năng lực cơ bản về nhận thức và hành động của HS, hình thành ở HS thế giới quan khoa học, lòng yêu tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, đó chính là động cơ học tập trong nhà trường và định hướng hoạt động của HS

Hoạt động dạy học giúp người học lĩnh hội tri thức, hình thành và phát triển nhân cách của người học Vai trò chủ đạo của Hoạt động dạy học được biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển hoạt động học của người học, giúp người học nắm được kiến thức, hình thành kĩ năng, thái độ

Có thể nói hoạt động dạy học trong nhà trường đã tô đậm chức năng xã hội của nhà trường, đặc trưng nhiệm vụ của nhà trường và là hoạt động giáo dục trung tâm, là cõ sở khoa học của các hoạt động giáo dục khác trong nhà trường

1.2.2.1 Hoạt động dạy

GS Nguyễn Ngọc Quang đã đưa ra quan điểm như sau: Dạy là sự điều khiển tối ưu hóa quá trình người học chiếm lĩnh vội dung học, trong và bằng cách đó phát triển và hình thành nhân cách (năng lực, phẩm chất)

11

Hoạt động dạy giúp trò lĩnh hội tri thức, hình thành và phát triển nhân cách Vai trň chủ đạo của hoạt động dạy được biểu hiện với ý nghĩa là tổ chức và điều khiển hoạt động học của trò, giúp trò nắm được kiến thức, hình thành kĩ năng, thái

độ Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển Nội dung, chương trình dạy học theo một quy định bắt buộc và được thống nhất trong mỗi cấp học

Để đạt được mục đích, người dạy và người học đều phải phát huy các yếu tố chủ quan của cá nhân để xác định nội dung, lựa chọn phương pháp, tìm kiếm các hình thức, các phương tiện dạy - học phù hợp

1.2.2.2 Hoạt động học

GS Nguyễn Ngọc Quang cũng cho rằng: học là quá trình tự giác, tích cực, tự chiếm lĩnh khái niệm khoa học (nội dung học) dưới sự điều khiển sư phạm của GV Học là quá trình trong đó dưới sự định hướng của người dạy, người học tự giác, tích cực, độc lập, tiếp thu tri thức, kinh nghiệm từ môi trường xung quanh bằng các thao tác trí tuệ và chân tay nhằm hình thành cấu trúc tâm lý mới để biến đổi nhân cách của mình theo hướng ngày càng hoàn thiện Cũng như hoạt động dạy, hoạt động học có hai chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển Nội dung của hoạt động học bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, bằng phương pháp đặc trưng của môn học, của khoa học đó, với phương pháp nhận thức độc đáo, phương pháp chiếm lĩnh khoa học để biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân

Hoạt động học cần phải diễn ra trong mối quan hệ thống nhất biện chứng với hoạt động dạy của thầy, mối quan hệ này có thể diễn ra trực tiếp hoặc gián tiếp tùy theo mức độ tự lực của người học, để đạt được mục đích cuối cùng của người học,

đó là: Nắm vững tri thức khoa học, phát triển tư duy và hình thành thái độ, đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống

1.2.2.3 Mối quan hệ giữa hoạt động dạy – học

Dạy - học là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau, quy định lẫn nhau, thâm nhập vào nhau thông qua hoạt động cộng tác nhằm tạo cho người học khả năng phát triển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách Bản chất của dạy - học là một hệ toàn vẹn và có thể sơ đồ hóa như sau:

12

KHÁI NIỆM DẠY HỌC

Sơ đồ 1.1 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy- học mang tính chất hai chiều, gồm hoạt động dạy và hoạt động học, đó là hai mặt của một quá trình luôn tác động qua lại và bổ sung cho nhau, phối hợp chặt chẽ thống nhất với nhau giữa người dạy và người học Hoạt động dạy - học diễn ra trong những điều kiện xác định, trong đó đóng vai trò chủ động, tích cực, tự giác và sáng tạo, nhằm đạt hiệu quả theo mục tiêu giáo dục đã xác định Như vậy chỉ trong sự tác động qua lại giữa thầy và trò thì mới xuất hiện bản thân quá trình dạy – học Sự phá vỡ mối liên hệ tác động qua lại giữa dạy và học sẽ làm mất đi sự toàn vẹn đó

Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động dạy và hoạt động học Phân tích mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, chúng ta có thể đi đến kết luận: Hoạt động học, trong đó có hoạt động nhận thức của HS có vai trò quyết định kết quả dạy học Để hoạt động học có kết quả thì trước tiên chúng ta phải coi trọng vai trò người GV, GV phải xuất phát từ lôgíc của khái niệm khoa học, xây dựng công nghệ dạy học, tổ chức tối ưu hoạt động cộng tác của dạy và học, thực hiện tốt các chức năng của dạy cũng như của học, đồng thời bảo đảm liên hệ nghịch thường xuyên, bền vững Vì vậy, muốn nâng cao mức độ khoa học của việc dạy học ở trường phổ thông thì người hiệu trưởng phải đặc biệt chú ý hoàn thiện hoạt động dạy của GV; chuẩn bị cho họ có khả năng hình thành và phát triển ở HS các phương pháp, cách thức phát hiện lại các thông tin học tập Đây là khâu cơ bản để tiếp tục hoàn thiện tổ chức hoạt động học của HS Nếu

NỘI DUNG DẠY - HỌC

13

xét quá trình dạy học như là một hệ thống thì trong đó, quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động học của trò thực chất là mối quan hệ điều khiển Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động của trò Từ đó, chúng

ta có thể thấy công việc của người quản lý nhà trường là: hành động quản lý (điều khiển hoạt động dạy học) của hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động dạy của thầy và trực tiếp đối với thầy; thông qua hoạt động dạy của thầy mà quản lý hoạt động học của trò

1.2.3 Hoạt động dạy học trong nhà trường Trung học phổ thông

Quản lý quá trình dạy học là “hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm cho quá trình dạy học vận hành theo các quy luật của nó tập trung vào hoạt động dạy và học và giáo dục đưa hệ vận động từ trạng thái ban đầu đến mục tiêu mà mục tiêu cuối cùng là để quá trình dạy học đảm bảo chất lượng” Như vậy về nguyên tắc quản lí hoạt động dạy học ở một nhà trường phải nhận diện cho rõ các vấn đề sau:

Nội dung quản lí: Quản lý các yếu tố của quá trình dạy học và quản lí những con người thực hiện các yếu tố đó

Mục tiêu và yêu cầu của quản lí: cần hướng cho những người tham gia quá trình dạy học thực hiện được mục tiêu và yêu cầu đặt ra cho các yếu tố cấu thành của quá trình dạy học

Cơ cấu quản lí hợp lí: Giải quyết tốt mối quan hệ quản lí của cấp trường, cấp

bộ môn cho việc triển khai các chức năng quản lí đối với hoạt động thực hiện các nội dung của các yếu tố cấu thành quá trình dạy học

Và quản lí hoạt động dạy học ở một nhà trường phải thực hiện các nội dung

cơ bản sau:

Xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục và dạy học của nhà trường Quản lí kế hoạch chuyên môn của tổ chuyên môn và của GV

Chỉ đạo xây dựng và tổ chức nề nếp dạy học

Chỉ đạo và tổ chức thực hiện mục tiêu, chương trình giáo dục và dạy học Quản lí hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS

Quản lí các điều kiện phục vụ quá trình giáo dục và dạy học

Chỉ đạo và tổ chức thực hiện hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ GV

Thực hiện các hoạt động nhằm bảo đảm chất lượng giáo dục và dạy học của nhà trường

Để công việc quản lý không chồng chéo, các cấp quản lý của nhà trường phải thực hiện triệt để và đồng bộ việc phân quyền theo đúng chức năng, nhiệm vụ Tuy nhiên, nhà trường cần xây dựng được hệ thống kiểm tra chéo giữa các bộ phận quản lý từ cấp vĩ mô cho tới cấp vi mô nhằm ngày càng nâng cao chất lượng quản

lý Các bộ phận chức năng trong trường cần phối hợp chặt chẽ, khoa học trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cụ thể như: việc lập thời khóa biểu, phân công lịch giảng cho giảng viên, thiết kế lịch thi, bố trí phòng học, phòng thi… để công việc diễn ra nhịp nhàng, chính xác cần sự phối hợp giữa các bộ phận

Nâng cao vai trò của tổ bộ môn (tổ chuyên môn) trong quá trình triển khai hoạt động dạy và học theo mục tiêu đã xác định Bộ môn (tổ chuyên môn) là nơi có quyền quyết định trực tiếp tới quá trình dạy và học từ chương trình chi tiết, nội dung dạy học môn học, phương pháp bộ môn đến nhiều yếu tố khác Các tổ bộ môn tăng cường trao đổi chuyên môn định kỳ và đột xuất khi có vấn đề phát sinh để kịp thời điều chỉnh Phát huy vai trò của bộ phận quản lý trực tiếp về chuyên môn và sát sao nhất với HS là đội ngũ GV và GVCN (cố vấn học tập)

1.3 Một số vấn đề lý luận về dạy học Tiếng Anh ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Vị trí, mục tiêu của môn Tiếng Anh trong trường Trung học phổ thông

1.3.1.1 Vị trí của môn tiếng Anh

Tiếng anh có vai trò và vị trí quan trọng trong sự nghiệp giáo dục đào tạo và trong sự phát triển của đất nước Nói chung, không những vì biết tiếng Anh là yêu

15

cầu tất yếu của lao động có kỹ thuật cao nhằm đáp ứng các quy trình công nghệ thường xuyên được đổi mới, mà biết tiếng Anh còn là một năng lực cần thiết đối với người Việt Nam hiện đại

Điều 7, mục 3 của Luật giáo dục, 2005 quy định: "Ngoại ngữ được quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần bảo đảm để người học được học liên tục và có hiệu quả”

Ngoại ngữ được qui định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ sử phổ biến trong giao dịch quốc tế Ở trường THPT thì ngoại ngữ là môn học bắt buộc Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường phải đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả, hoạt động dạy và học ngoại ngữ là một hoạt động phức tạp, người học cần phải tái tạo lại một ngôn ngữ cụ thể

Môn tiếng Anh ở trường phổ thông cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới

để tiếp thu những tri thức khoa học, kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng

và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng Quốc tế

Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác, môn tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở trường phổ thông

1.3.1.2 Mục tiêu của môn tiếng Anh

Chương trình giáo dục phổ thông hiện nay đã quy định: ngoại ngữ (trong đó

có tiếng Anh) được dạy đại trà (môn học bắt buộc) ở cấp trung học cơ sở và THPT theo 2 loại chương trình: Chương trình chuẩn: 7 năm, với thời lượng 700 tiết (4 năm học ở THCS: 385 tiết; 3 năm học ở THPT: 315 tiết); Chương trình nâng cao với thời lượng và phân phối như sau: 4 năm học ở THCS: 385 tiết (như chương trình chuẩn); 3 năm học ở THPT: 420 tiết

Mục tiêu Chương trình chuẩn:

Sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết

Có kiến thức cơ bản, tương đối hệ thống và hoàn chỉnh về tiếng Anh, phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí lứa tuổi

Có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hóa của một số

16

nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh; biết tự hào, yêu quí và tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của dân tộc mình

Mục tiêu chương trình nâng cao:

Chương trình nâng cao còn nhằm giúp HS sử dụng tiếng Anh tương đối thành thạo; có kiến thức tiếng Anh tương đối hoàn chỉnh và hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu khá chuyên sâu về khoa học xã hội và nhân văn

Môn Tiếng Anh ở THPT nhằm giúp HS:

Về kiến thức: Có kiến thức cơ bản, tương đối hệ thống và hoàn chỉnh về tiếng Anh, phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí lứa tuổi

Về kỹ năng: Sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết

Về thái độ: Có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hóa của một số nước nói tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh; biết tự hào, yêu quí và tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của dân tộc mình

1.3.2 Nội dung của dạy học Tiếng Anh trong trường Trung học phổ thông

Tiếng Anh được đưa vào chương trình dạy học THPT nhằm ba mục đích: thực hành giao tiếp, nâng cao trình độ văn hóa và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức

Việc dạy học tiếng Anh trong trường THPT nhằm giúp cho HS, sau khi tốt nghiệp, có thể sử dụng tiếng Anh làm phương tiện giao tiếp cơ bản Dạy và học tiếng Anh phải nhằm đạt hai mục đích: trang bị cho HS một công cụ giao tiếp mới đồng thời thông qua việc sử dụng công cụ giao tiếp đó HS tiếp thu những giá trị văn hóa của các dân tộc sử dụng ngôn ngữ đang học bao gồm những hiểu biết về đất nước, con người, phong tục, tập quán, khoa học, kĩ thuật, Nói cách khác, dạy - học ngoại ngữ phải vừa hình thành và phát triển một công cụ giao tiếp mới vừa thông qua đó để tiếp thu những giá trị văn hóa của các dân tộc khác Trong hai mục đích

đó thì mục đích thứ nhất vừa là mục đích dạy và học ngoại ngữ vừa là cách thức hay con đường nhằm đạt được mục đích lâu dài hơn là mục đích thứ hai Điều này giúp cho quá trình dạy và HS động hơn, hấp dẫn hơn, dễ dàng hơn và do vậy kết quả dạy

và học sẽ nhanh hơn và bền vững hơn

17

Xuất phát từ mục tiêu, yêu cầu và dựa trên cơ sở lí luận dạy học, những nội dung thiết yếu nhất của dạy ngoại ngữ là: giáo dục tư tưởng đạo đức, bồi dưỡng tri thức văn hoá và rèn luyện kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ Các nội dung này liên quan chặt chẽ với nhau, hợp thành một thể thống nhất với hạt nhân trung tâm là

kỹ năng giao tiếp để thông qua hoạt động dạy học tạo nên ở mỗi HS khả năng giao tiếp bằng ngoại ngữ

Nội dung kỹ năng giao tiếp: Nội dung này gồm bốn dạng hoạt động giao tiếp là: Nghe, Nói, Đọc, Viết Các kỹ năng này được sử dụng trong suốt quá trình dạy học Nội dung thực hành giao tiếp được thể hiện dưới dạng hệ thống các bài tập tương ứng với yêu cầu hình thành kĩ năng nghe, nói, đọc hiểu, và viết

Nội dung tri thức văn hoá: Nội dung tri thức văn hoá của bộ môn ngoại ngữ bao gồm hai phần: Tri thức ngôn ngữ học (hệ thống các kiến thức về ngôn ngữ Anh: ngữ pháp, từ vựng, cấu trúc cấu ) và tri thức đất nước học (văn hóa, chính trị,

xã hội, kinh tế của đất nước Anh và các quốc gia có sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giao tiếp chính thống)

Nội dung tư tưởng đạo đức: Là một môn văn hoá cơ bản, ngoại ngữ có khả năng góp phần hình thành thế giới quan và nhân sinh quan tiến bộ cho thế hệ trẻ Giúp HS xây dựng cho mình từ những thói quen hành vi đạo đức và văn hóa cần thiết nhất trong cuộc sống

1.3.3 Đặc trưng của hoạt động dạy học Tiếng Anh trong trường THPT

Bắt đầu từ năm học 2006 - 2007, chương trình SGK mới được đưa vào dạy học ở bậc THPT Chương trình mới đòi hởi sự thay đổi toàn diện quan điểm dạy học, mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy và học, hình thức tổ chức hoạt động dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS, CSVC phục vụ công tác dạy học, vai trò của GV và HS trong quá trình học tập Trong đó, PPDH là một yếu tố được thay đổi lớn nhất Chương trình mới yêu cầu GV - HS tiến hành các hoạt động dạy học tiếng Anh chủ yêu theo phương pháp giao tiếp (Communicative Approach) Nó được thể hiện cụ thể là:

Thứ nhất, tính giao tiếp của tiếng Anh vừa là mục tiêu trực tiếp vừa là phương thức chủ yếu giúp HS hình thành năng lực giao tiếp

Thứ hai, để hình thành các kỹ năng giao tiếp, HS được làm quen và luyện tập

sử dụng các kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp trong giao tiếp

18

Thứ ba, các hoạt động dạy học tiếng Anh phải được thiết kế đa dạng, phong phú và hấp dẫn, tạo cơ hội cho HS giao tiếp thông qua các hoạt động như phỏng vấn (interview), đóng vai (role-play), thuyết trình (Presentation)

Thứ tư, HS không chỉ ngồi đối diện với GV, nghe và ghi chép bài giảng mà

HS phải thực hiện các nhiệm vụ, các hoạt động đã được GV thiết kế theo cặp, nhóm một cách tự giác nhằm hình thành, rèn luyện và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, tăng cường sự tương tác giữa GV - HS, giữa HS -HS

Về CSVC và các phương tiên dạy học, GV và HS đều phải biết sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại như: tranh ảnh, băng đĩa, máy tính, máy chiếu, phòng Lab, các phần mềm thiết kế giáo án như: power point, violet,

Phương pháp kiểm tra, đánh giá HS cũng được thay đổi, phù hợp với mục tiêu và phương pháp giảng dạy Việc kiểm tra, đánh giá HS cũng được tiến hành trong suốt quá trình học của HS theo hướng liên tục và đa dạng Kết quả học tập của

HS phải được đánh giá dựa vào tiến trình học tập chứ không chỉ dựa vào kết quả các bài kiểm tra của HS Nội dung kiểm tra, đánh giá HS phải đảm bảo tất cả các kỹ năng giao tiếp Nội dung các câu hỏi cũng phải đảm bảo mức độ phân hóa giữa yêu cầu đạt chuẩn và nâng cao, đảm bảo sự cân đối giữa các chủ đề mà HS đã được học nhằm tạo ra sự đánh giá chính xác và toàn điện đối với HS

1.4 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh trong trường trung học phổ thông

1.4.1 Quản lý hoạt động dạy của giáo viên

Người quản lí phải chỉ đạo quyết liệt việc xây dựng nề nếp, kỷ cương của hoạt động dạy học trên cơ sở thực hiện các hướng dẫn, quy định của các cấp quản lí nhà trường và quy định của nhà trường Đồng thời, cán bộ quản lí nhà trường cần bám sát nhiệm vụ của một GV và chuẩn nghề nghiệp GV để chỉ đạo hoạt động dạy của GV

Trong quản lý hoạt động dạy của người dạy, cần tập trung vào quản lý các nội dung sau:

+ Quản lý việc phân công giảng dạy cho GV trên cơ sở phát huy mặt mạnh của

từng người Muốn thực hiện tốt việc phân công giảng dạy cho GV, người quản lý

cần nắm vững chất lượng đội ngũ: biết được điểm mạnh, điểm yếu, hoàn cảnh cá nhân, nguyện vọng, của từng cán bộ GV để có kế hoạch phân công nhiệm vụ cho

GV và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của từng cá nhân Việc phân công

19

công việc phù hợp với khả năng, nguyện vọng của GV sẽ đem lại hiệu quả cao trong công việc Đặc biệt đối với việc dạy học tiếng Anh, cần lưu ý đến việc huy động sự phối hợp giữa các GV để tổ chức các hoạt động dạy học và ngoại khóa tiếng anh cho HS Mỗi GV có một ưu thế về sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp, do

đó, sự phân công GV dựa trên cơ sở khả năng phối hợp với nhau trong các hoạt động là rất quan trọng nhằm tạo cơ hội cho HS có môi trường giao tiếp tốt hơn + Quản lý tốt việc thực hiện CTGD: quản lý GV dạy đúng, dạy đủ các bài, đúng tiến độ và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS theo đúng PPCT của bộ GD và theo đúng lịch từ đầu năm học Người quản lý thực hiện công việc này thông qua kiểm tra các

kế hoạch giảng dạy, lịch báo giảng hàng tuần, sổ đầu bài và các loại hồ sơ có liên quan khác Đặc biệt đối với việc dạy học tiếng anh cần lưu ý: đổi mới việc thực hiện CTGD theo tinh thần của đề án dạy học ngoại ngữ quốc gia

+ Quản lý việc lên lớp của GV: Nó bao gồm việc soạn giáo án, chuẩn bị các đồ dùng dạy học, tổ chức các hoạt động học tập trong 1 tiết học, các điều kiện khác

GV lên lớp phải đảm bảo theo đúng phân phối chương trình môn học Bài soạn phải đảm bảo đủ kiến thức, khoa học, chính xác, thể hiện rõ công việc của thầy và trò Các hoạt động phải được tổ chức nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của HS Đặc biệt đối với việc dạy học tiếng Anh cần lưu ý: đổi mới các PPDH theo tinh thần của đề án dạy học ngoại ngữ Trong đó, cần chú ý hơn tới việc rèn các kỹ năng giao tiếp và tạo môi trường giao tiếp tiếng Anh cho HS

+ Quản lý hồ sơ của GV: Hồ sơ chuyên môn là phương tiện giúp CBQL nắm chắc được tình hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của các GV trong tổ bộ môn Đồng thời hồ sơ chuyên môn của các GV là một trong những cơ sở pháp lý đánh giá việc thực hiện nề nếp chuyên môn của họ Có nhiều cách gọi tên các loại hồ sơ Tuy nhiên, về cơ bản, GV phải có sổ ghi chép các nội dung sau: sổ dự giờ, sổ điểm, sổ công tác (sổ họp), sổ chủ nhiệm, sổ báo giảng,

+ Quản lý việc kiểm tra, đánh giá HS: thông qua hoạt động kiểm tra, đánh gia

HS của GV (kết quả học tập), người quản lí sẽ nắm bắt được chất lượng dạy và học của bộ môn Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS có thể thông qua việc kiểm tra định kỳ sổ điểm cá nhân của GV về việc thường xuyên kiểm tra

và đảm bảo cơ số điểm cho HS không Đồng thời, thông qua các đề thi, đề kiểm tra,

20

người quản lý có thể đánh giá được: việc kiểm tra, đánh giá HS có đảm bảo tính chính xác không, đánh giá đúng năng lực học tập của người học không; có đảm bảo các kiến thức cần có sau khi học xong chương trình đó không Đặc biệt đối với việc dạy học tiếng Anh cần lưu ý: đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tiếng Anh theo các tiêu chuẩn cần đạt đối với HS của đề án dạy học ngoại ngữ và chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS hiện nay, tăng cường kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực của HS

+ Quản lý công tác bồi dưỡng của GV: Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực cho GV có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng

bộ môn Do đó, người quản lý cần thực hiện tốt các nhiệm vụ quản lý công tác bồi dưỡng GV Nhiệm vụ này có thể tổ chức thực hiện theo hình thức bồi dưỡng tập trung hoặc tổ chức cho GV tự bồi dưỡng Tuy nhiên dù thực hiện theo hình thức nào, người quản lý cần thực hiện đầy đủ các bước sau:

Khảo sát năng lực, trình độ, nguyện vọng bồi dưỡng của giáo viên

Xây dựng kế hoạch tổ chức bồi dưỡng hoặc tự bồi dưỡng cho GV nhằm đáp ứng chuẩn theo quy định

Đánh giá quá trình bồi dưỡng, tự bồi dưỡng của GV để có sự điều chỉnh kịp thời, phù hợp với yêu cầu đặt ra

1.4.2 Quản lý hoạt động học của HS

Quản lý hoạt động học tập của HS là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ học tập, tu dưỡng, rèn luyện của người học trong suốt quá trình học tập Việc quản

lý hoạt động học tập của HS là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo Quản lý hoạt động học tập của HS là quản lý việc học tập trên lớp, hoạt động tự học ở nhà, và các hoạt động GDNGLL, các hoạt động hướng nghiệp,

Trong quản lý hoạt động học của HS, cần chú ý đến những vấn đề sau:

+ Xây dưng quy định về tinh thần, thái độ học tập: Chăm chỉ, chuyên cần, học bài, làm bài đầy đủ, tham gia các hoạt động khác

+ Quản lí phương thức tổ chức học tập ở trường, tự học ở nhà thông qua lực lượng chuyên trách (GVCN; Cán bộ lớp ….)

+ Xây dựng quy định về sử dụng, bảo vệ và chuẩn bị đồ dùng, thiết bị học tập cho việc học tập có hiệu quả

21

1.4.3 Quản lý CSVC và các nguồn lực phục vụ hoạt động dạy học tiếng Anh

Để tăng cường hiệu quả học tập phải đảm bảo điều kiện về CSVC như: lớp học, phòng tự học, thư viện, tài liệu tham khảo và các thiết bị cho HS học ngoại ngữ như: đài cát xét, máy chiếu, hệ thống thiết bị nghe nhìn, đĩa CD, Việc quản lý các CSVC phục vụ cho hoạt động dạy học môn tiếng Anh cần đảm bảo được các yêu cầu sau:

Đảm bảo đầy đủ các CSVC phục vụ hoạt động dạy học

Quản lý tốt, sử dụng có hiệu quả các phương tiện, trang thiêt bị dạy học CBQL cần xây dựng kế hoạch mua sắm các CSVC, TBDH Đồng thời, có kế hoạch tổ chức bồi dưỡng cho GV kỹ năng sử dụng các TBDH đó nhằm giúp GV khai thác tối đa hiệu quả hoạt động của các phương tiện dạy học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tiếng Anh ở phổ thông và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường THPT

1.5.1 Các yếu tố khách quan

Trong thời đại hội nhập ngày nay, ngoại ngữ và tin học là hai yêu cầu quan trọng để con người có thể theo kịp sự phát triển nhanh chóng của xã hội Ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng là phương tiện để người Việt Nam có thể giao tiếp với người dân trên toàn thế giới, tiếp thu những nền khoa học kỹ thuật tiến bộ, những nét văn hóa tiên tiến của nhân loại Từ đó chúng ta có thể học hỏi, hợp tác với thế giới trong mọi lĩnh vực Đặc biệt, từ khi Việt Nam gia nhập WTO, tiếng Anh càng có vị trí quan trọng trong việc giao lưu với các nước khác trên toàn thế giới Nó đồng thời cũng trở thành yêu cầu tất yếu của nguồn nhân lực chất lượng cao trong xã hội hiện nay Năm 2008, thủ tướng chính phủ cũng đã ký duyệt “ Đề

án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008- 2020” trong đó nêu rõ mục tiêu chung của dạy và học ngoại ngữ là biến ngoại ngữ trở thành thế mạnh của người Việt Nam

Chính vì vậy, việc dạy học ngoại ngữ đang là một vấn đề được coi trọng trong giáo dục phổ thông hiện nay Việc dạy học môn tiếng Anh trong các nhà trường được quan tâm và đầu tư Ngày càng nhiều phụ huynh và HS nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của ngoại ngữ trong thời đại hiện nay Các gia đình

đã có sự quan tâm và đầu tư cho con cái học ngoại ngữ Đó là thuận lợi nhằm nâng

22

cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh Mặt khác nó cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về trình độ của GV, yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học, hình thức tổ chức các hoạt động dạy học và đánh giá HS

Ngoài ra, từ năm học 2013 - 2014, việc thay đổi chủ trương thi tốt nghiệp, trong đó có việc thay đổi hình thức thi môn ngoại ngữ, của bộ GD & ĐT cũng đã có

sự tác động lớn tới tâm lý, quan điểm, thái độ và hoạt động dạy học của GV và HS đối với môn tiếng Anh Từ đó, dẫn tới sự thay đổi về quan điểm và cách thức quản

lý của người quản lý đối với việc quản lý hoạt động dạy học bộ môn này nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu của dạy học ngoại ngữ trong nhà trường THPT.Hơn nữa, Từ năm học 2016-2017 Bộ giáo dục và Đào tạo đã chính thức chọn bài thi Ngoại ngữ (thí sinh có thể chọn thi một trong các thứ tiếng: Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức,Nhật) cùng với bài thi Toán và Ngữ văn là 3 bài thi bắt buộc cho thí sinh giáo dục THPT để xét Tốt nghiệp THPT và sử dụng kết quả để xét tuyển vào các trường Đại học và Cao đẳng

1.5.2 Các yếu tố chủ quan

Cán bộ quản lý ở nhà trường:

Cán bộ quản lý nhà trường đã được đào tạo các kiến thức về quản lý Họ nắm rõ được các mục tiêu, yêu cầu đối với việc dạy học ngoại ngữ Tuy nhiên, do hạn chế về trình độ ngoại ngữ và chưa am hiểu sâu về đặc trưng và phương pháp dạy học ngoại ngữ nên việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh còn gặp nhiều khó khăn

Giáo viên dạy tiếng anh ở nhà trường:

GV dạy tiếng Anh tại các trường THPT đều là những người được đào tạo về chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, có trình độ cử nhân, được đào tạo về các phương pháp giảng dạy, được cung cấp những tri thức tâm lý học lứa tuổi và các kiến thức có liên quan khác phục vụ cho công tác giảng dạy Tuy nhiên, đội ngũ GV còn chưa đồng đều về trình độ chuyên môn và khả năng sư phạm Một số GV còn thụ động trong việc bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao trình độ và năng lực, chưa đầu tư thời gian và tâm huyết cho việc dạy học Một bộ phận GV còn dạy học chưa bám sát chuẩn kiến thức, kỹ năng, chưa đánh giá HS theo tiến trình và đảm bảo đúng năng lực HS

23

Học sinh học tiếng A nh

Ở lứa tuổi này, HS có sự phát triển mạnh mẽ cả về thể chất và trí tuệ Các em cũng có sự thay đổi rất lớn về tâm sinh lý Đa số các em đều có ý thức hơn về bản thân và có nhu cầu cao hơn trong việc thể hiện bản thân Các em cũng có tính tự giác cao hơn, có động có học tập rõ ràng hơn và xác định cho mình các mục tiêu cụ thể khi các em hoàn thành chương trình học THPT Tuy nhiên, do các em vần còn đang trong giai đoạn chuyển giao giữa người lớn và trẻ con nên trong nhiều hoạt động vẫn cần có sự giám sát và uốn nắn của người lớn Do vậy trong quá trình dạy học, GV vừa là người thầy hướng dẫn các em tiếp cận các tri thức nhưng cũng là người bạn để chia sẻ, động viên và khuyến khích các em

Một đặc điểm đáng quan tâm nữa đối với HS ở lứa tuổi này là các em đã lựa chọn cho mình các khối thi đại học Do đó, các em thường dành toàn bộ thời gian

và công sức cho việc học các môn thi đại học mà bỏ qua các môn khác nếu các em không nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của từng môn học Do đó, GV và những người làm công tác quản lý, công tác giáo dục trong các nhà trường cần có

sự định hướng đúng cho HS của mình trong học tập

Một bộ phận không nhỏ HS không thích và không dám học tiếng Anh bởi các

em nghĩ đây là môn học khó, cần có năng khiếu chứ không chỉ là kiến thức bởi ngôn ngữ luôn rất phong phú, đa dạng và phức tạp Do đó, số lượng các em thực sự yêu thích và muốn học môn tiếng Anh là rất hạn chế

Môi trường dạy học tiếng anh của nhà trường:

Đại đa số các trường THPT hiện nay còn khó khăn về CSVC phục vụ việc dạy học tiếng Anh, các thiết bị dạy học đã cũ, lạc hậu, các phương tiện dạy học tiên tiến chưa được đầu tư kịp thời Hầu hết các trường không có môi trường thực hành giao tiếp với người bản ngữ Nhiều trường còn thiếu các thiết bị, CSVC thiết yếu

24

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, tác giả đã đề cập đến các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý và quản lý nhà trường Đồng thời, tác giả cũng đã khái quát các lí luận liên quan đến hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh nói riêng Từ cơ sở lí luận trong chương 1, tác giả sẽ phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương ở chương II và đề xuất một số biện pháp quản lý phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay

25

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HÙNG VƯƠNG

36 học sinh bậc đệ nhất trung học, đến năm học 2016 - 2017 đó phát triển tới 30 lớp với 1.200 học sinh và 84 cán bộ, giáo viên, nhân viên

Suốt 71 năm qua, Trường THPT Hùng Vương đã không ngừng lớn lên và trưởng thành cùng với sự trưởng thành của cách mạng, của đất nước Trường đã đào tạo được gần 5 vạn học sinh đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Với sự phấn đấu bền bỉ, toàn diện nhà trường đã được Nhà nước tặng thưởng 2 Huân chương Lao động Hạng Nhất (năm 1995, năm 2000) Tháng 11 năm 2002 được Bộ GD&ĐT cấp bằng công nhận trường THPT đạt Chuẩn Quốc gia giai đoạn

2001 - 2010 (là 1 trong 3 trường Chuẩn Quốc gia đầu tiên của bậc THPT trong cả nước) Tháng 5/ 2013 Trường được UBND Tỉnh cấp giấy chứng nhận là trường chuẩn quốc gia giai đoạn 2013- 2018 Ngày 29/7/2004 nhà trường được Nhà nước phong tặng danh hiệu "Anh hùng Lao động" Năm 2011 Nhà trường được Nhà nước phong tặng “Huân chương Độc Lập Hạng Ba”

Trong suốt 71 năm phát triển, truyền thống lịch sử của nhà trường được tạo nên bởi sự cống hiến của nhiều thế hệ Hiệu trưởng, và của nhiều thế hệ nhà giáo Trường đã đào tạo nhiều thế hệ HS trưởng thành, hiện nay đang giữ những vị trí nhất định trong xã hội Trường đã có nhiều đóng góp cho ngành giáo dục nói riêng, cho địa phương nói chung, và đã trở thành niềm tin và điểm tựa cho HS và cha mẹ

HS trong khu vực

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của nhà trường

Đội ngũ cán bộ, giáo viên, công nhân viên nhà trường:

Tổng số là 84; trong đó: BGH: 4, giáo viên: 71, công nhân viên: 10 hành

26

chính Trình độ chuyên môn: 100% đạt chuẩn, trong đó 09 đồng chí có trình độ Thạc sĩ; 03 đồng chí đang theo học Thạc sỹ và 74 đồng chí có trình độ Đại học Đội ngũ cán bộ, GV đoàn kết, nhiệt tình, có trách nhiệm, yêu nghề, gắn bó với nhà trường mong muốn nhà trường phát triển, chất lượng chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm đa số đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục

Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học:

Cơ sở vật chất đã đáp ứng được phần lớn yêu cầu dạy và học trong giai đoạn hiện nay Nếu xét riêng về cơ sở vật chất phục vụ cho bộ môn ngoại ngữ, thì nhà trường chỉ có 04 máy cassette và một số tranh ảnh; 01 phòng dạy Tiếng Anh riêng

2.1.3 Chất lượng giáo dục toàn diện

Kết quả xếp loại hạnh kiểm và học lực trong 3 năm trở lại đây

(Nguồn trích từ báo cáo tổng kết các năm học 2013-2014;2014-2015,

2015-2016 của trường THPT Hùng Vương tỉnh Phú Thọ)

2.1.4 Đặc điểm học sinh

Số học sinh tham gia học tập tại trường ở các phường, xã thuộc Thị xã Phú Thọ và một số xã thuộc huyện Thanh Ba, Phù Ninh và Tam Nông ráp ranh với Thị

xã Phú Thọ Có những xã thuộc khu vực nông thôn, miền núi cách trường hơn 10

km Phụ huynh học sinh có đời sống kinh tế khó khăn Học sinh nông thôn thì việc tiếp cận với ngoại ngữ và luôn hạn chế hơn so với học sinh ở thành thị do điều kiện sống chưa cao cũng như môi trường văn hóa gia đình, xã hội chưa cho các em thấy được tầm quan trọng của việc biết Tiếng Anh

2.1.5 Về công tác tổ chức quản lý của BGH

BGH cơ bản đoàn kết, gắn bó với cán bộ GV nhà trường được sự tin tưởng cao của cán bộ, GV, công nhân viên nhà trường Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm Bên cạnh đó, các đồng chí trong BGH không thông thạo về tiếng Anh,

và cũng không nắm rõ về chuyên môn tiếng Anh nên gần như chưa quan tâm đến hoạt động dạy môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, đôi lúc còn phó mặc hoạt động chuyên môn tiếng Anh cho tổ chuyên môn Từ đó, gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học môn tiếng Anh trong nhà trường

2.2 Giới thiệu về khảo sát

2.2.1 Mục đích khảo sát

Chúng tôi tiến hành khảo sát thực trạng về hoạt động dạy và học môn tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ tạo cơ sở thực tiễn cho việc đề xuất các biện pháp quản lý cho hoạt động này

28

2.2.2 Nội dung khảo sát

Các nội dung khảo sát bao gồm:

- Nhận thức của cán bộ quản lý, của giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh về tầm quan trọng của việc dạy và học môn Tiếng Anh có hiệu quả ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ;

- Thực trạng về hoạt động việc dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ;

- Thực trạng về quản lý hoạt động việc dạy và học môn Tiếng Anh có hiệu quả

ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ;

- Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động việc dạy và học môn Tiếng Anh có hiệu quả ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

2.2.3 Đối tượng khảo sát

- Giáo viên dạy môn tiếng Anh tại trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

- Học sinh trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

- Cán bộ quản lý trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

- Phụ huynh học sinh trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

2.2.4 Phương pháp khảo sát

Để khảo sát các nội dung nêu trên, chúng tôi sử dụng phối hợp các phương

pháp nghiên cứu như: Phương pháp quan sát, phương pháp điều tra bằng bảng hỏi,

phương pháp chuyên gia

Qua khảo sát, chỉ có 16.7% học sinh nói rằng tiếng Anh có vai trò rất quan trọng; 48.3% học sinh nói rằng tiếng Anh có vai trò bình thường; 35% học sinh nói rằng tiếng Anh có không có vai trò gì quan trọng trong giai đoạn hiện nay Kết quả khảo sát cho thấy đa số học sinh chưa nhận thức được vai trò của tiếng Anh và tầm

29

quan trọng của tiếng Anh trong giai đoạn hiện nay Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến động cơ, mục đích học tập môn tiếng Anh của học sinh Học sinh không nhận thức được tầm quan trọng của việc học tiếng Anh nên các em không thấy cần phải học tiếng Anh và không cần thiết phải giỏi tiếng Anh Qua đó, việc giáo dục cho học sinh về tầm quan trọng của tiếng Anh và sự cần thiết phải học tiếng Anh là một nhiệm vụ cấp bách hiện nay

Tác giả cũng đã tiến hành khảo sát ý kiến của phụ huynh học sinh về tầm quan trọng của tiếng Anh Kết quả như sau: Có 35% phụ huynh học sinh đồng ý rằng ngoại ngữ là một môn học rất quan trọng Trong khi đó, 37.2% người được hỏi cho rằng học ngoại ngữ không quan trọng bằng các môn Toán, Vật lý, Hoá học, Ngữ văn 73.1% phụ huynh học sinh đồng ý rằng học sinh nên chú trọng học ngoại ngữ vì đó là môn học bắt buộc và sẽ thi THPT Quốc gia lấy điểm xét tốt nghiệp và đại học chứ không phải vì nó cần thiết cho các em trong cuộc sống sau này 26,9% phụ huynh học sinh phát biểu học sinh nên chú trọng học ngoại ngữ để có cơ hội việc làm tốt hơn Trong số những người được khảo sát, có 66,8% người cho rằng học sinh chỉ cần học ngoại ngữ khi chuẩn bị thi kỳ thi THPT Quốc gia hoặc chuẩn

bị đi xin việc Có 33,2% phụ huynh ủng hộ việc học ngoại ngữ ngay từ phổ thông

và đi học thêm ở các trung tâm ngoại ngữ để cải thiện khả năng ngoại ngữ 60% các ông bố bà mẹ cho rằng không nên tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa môn tiếng Anh vì sẽ ảnh hưởng đến thời gian học các môn ôn thi đại học của học sinh, đặc biệt là các em thi khối thi không dùng điểm của môn tiếng Anh xét điểm đại học

Kết quả trên cho thấy: Phụ huynh học sinh cũng đã nhận ra sự cần thiết của ngoại ngữ đối với con em mình trong tương lai Xong, đa số phụ huynh không cho rằng môn tiếng Anh là môn học quan trọng Chính vì thế, họ không đầu tư nhiều cho việc học ngoại ngữ của con em mình Điều này đã ảnh hưởng tới kết quả học tập của HS và phong trào học tiếng Anh

30

2.3.2 Thực trạng về hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT Hùng Vương, tỉnh Phú Thọ

2.3.2.1 Thực trạng hoạt động dạy môn Tiếng Anh của giáo viên

* Thực trạng về đội ngũ giáo viên:

Trường THPT Hùng Vương có 10 GV tiếng Anh Trong đó, có 02 GV đã đạt GV giỏi cấp tỉnh 03 GV đã đạt GV giỏi cấp trường Cụ thế tình hình GV dạy môn tiếng Anh như sau:

Bảng 2.1 Thực trạng giáo viên tiếng Anh trường THPT Hùng Vương

tạo

Nam Nữ Dưới

30

Từ 30 đến

40

Trên 40 Dưới 5

năm

Từ 5 đến 10 năm

Từ 10 đến 20 năm

Trên

20 năm

Tiến sỹ Thạc sỹ Đại

học

CĐ – LT

ĐH

C1 B2 B1 A2 Chính

quy

Tại chức

Số

Tỷ lệ

31

Theo số liệu được thống kê, đội ngũ GV của trường THPT Hùng Vương có

ưu thế như sau: Các GV đều còn trẻ, được đào tạo đáp ứng được yêu cầu chuẩn về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ Họ có sức khỏe tốt, có nhiều cơ hội và khả năng tiếp cận CNTT, dễ tiếp thu sự phát triển của khoa học kỹ thuật và xã hội Đồng thời,

do còn trẻ nên họ sẽ không ngại việc thay đổi và làm mới tư duy, đổi mới PPDH và ứng dụng các thiết bị dạy học hiện đại Hơn thế nữa, do gần gũi hơn với HS về đặc điểm tâm, sinh lý, lứa tuổi nên họ dễ chia sẻ và hiểu HS hơn Việc xây dựng mối quan hệ thân thiết với HS sẽ có nhiều thuận lợi hơn

Tuy nhiên, từ các số liệu trên, có thể thấy rằng nhà trường cũng gặp nhiếu khó khăn về đội ngũ GV 80% GV là nữ nên việc tổ chức một số hoạt động của tổ nhóm chuyên môn còn gặp nhiều khó khăn Hơn nữa, đa số nữ GV nhà trường đang trong độ tuổi sinh đẻ và nuôi con nhỏ nên còn nhiều hạn chế trong việc đầu tư thời gian và tâm huyết cho chuyên môn Điều này cũng dẫn tới việc phân công công tác và bố trí các hoạt động chuyên môn của nhà trường còn gặp nhiều khó khăn Nhà trường thường xuyên phải điều GV dạy thay trong trường hợp GV nghỉ ốm, nghỉ đẻ, vv

Trong số 10 GV tiếng Anh của trường, có tới 5 GV có thâm niên công tác dưới 10 năm, có 02 GV công tác trên 20 năm Đa số các GV còn ít kinh nghiệm trong công tác giảng dạy

Xét về trình độ đào tạo, 100% GV có trình độ đại học; chưa có GV nào được đào tạo thạc sỹ chuyên ngành giảng dạy tiếng Anh; không có GV nào được đi học bồi dưỡng, chuyên tu ở nước ngoài 70% GV đã đạt chuẩn về năng lực ngoại ngữ đối với GV giảng dạy tiếng Anh Có 03 giáo viên = 30% chưa đạt chuẩn (01 giáo viên sẽ nghỉ hưu vào tháng 7 năm 2017) Điều đó cho thấy, chất lượng của đội ngũ

GV tiếng Anh của nhà trường tương đối tốt so với yêu cầu dạy ngoại ngữ hiện nay Hơn nữa, theo đánh giá chung của lãnh đạo nhà trường, đa số GV tiếng Anh của trường có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác, tích cực trong hoạt động giảng dạy nói chung và các hoạt động của nhà trường nói chung

* Thực trạng hoạt động dạy tiếng Anh của giáo viên

Việc tìm hiểu về hoàn cảnh, nhu cầu, đặc điểm của HS là một việc làm quan trọng của một GV khi giảng dạy Tùy theo đặc điểm, hoàn cảnh và nhu cầu của HS,