Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh phú thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC NGUYỄN TIẾN XUÂN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CH

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN TIẾN XUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ

THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH

SÁCH GIÁO KHOA PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2018

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN TIẾN XUÂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ

THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH

SÁCH GIÁO KHOA PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 8140114

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Thanh Hải

HÀ NỘI - 2018

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến Ban giám hiệu, phòng Đào tạo

và các thầy cô giáo trường Đại học giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội đã giúp

đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tác giả trân trọng cảm ơn CBQL, giáo viên và các em học sinh các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ đã quan tâm, giúp đỡ, cung cấp thông tin và tham gia nhiều ý kiến đóng góp cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến

TS Phạm Thị Thanh Hải - người đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ để tác

giả thực hiện và hoàn thành luận văn này

Do thời gian nghiên cứu còn hạn chế, luận văn không thể tránh khỏi những thiếu xót, tác giả rất mong sự đóng góp chân thành của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và bạn đọc để luận văn này hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày tháng 7 năm 2018

Tác giả

Nguyễn Tiến Xuân

THPTQG Trung học phổ thông Quốc gia

MỤC LỤC

Lời cảm ơn i

Danh mục chữ viết tắt ii

Danh mục các bảng viii

Danh mục các biểu đồ, sơ đồ x

MỞ ĐẦU 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 15

1.1 Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 15

1.1.1 Các nghiên cứu quốc tế về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông 15

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông 17

1.2 Các khái niệm cơ bản 19

1.2.1 Quản lý 19

1.2.2 Quản lý nhà trường 22

1.2.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 24

1.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT 26

1.3.1 Mục tiêu 26

1.3.2 Nội dung 27

1.3.3 Phương pháp 28

1.3.4 Hình thức tổ chức dạy học 29

1.3.5 Đánh giá hoạt động dạy học 30

1.4 Yêu cầu của đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông 31

1.4.1 Định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 31

1.4.2 Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 32

1.4.3 Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc Việt Nam 32

1.4.4 Yêu cầu đối với hoạt động dạy 33

1.4.5 Yêu cầu đối với hoạt động học 35

1.5 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc

nội trú 35

1.5.1 Mục tiêu dạy học Tiếng Anh 35

1.5.2 Nội dung dạy học Tiếng Anh 36

1.5.3 Phương pháp dạy học Tiếng Anh 38

1.5.4 Hình thức tổ chức dạy học Tiếng Anh 39

1.5.5 Đánh giá hoạt động dạy học Tiếng Anh 39

1.6 Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 40

1.6.1 Xây dựng kế hoạch dạy học 40

1.6.2 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học 42

1.6.3 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học 43

1.6.4 Kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học 43

1.6.5 Vai trò của Hiệu trưởng trong công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 44

1.6.6 Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 45

1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tiếng Anh ở phổ thông và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường THPT theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 46

1.7.1 Các yếu tố khách quan 46

1.7.2 Các yếu tố chủ quan 47

Tiểu kết chương 1 49

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH PHÚ THỌ THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH SÁCH GIÁO KHOA PHỔ THÔNG 50

2.1 Khái quát về các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 50

2.1.1 Khái quát về nhà trường 50

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của nhà trường 51

2.1.3 Đặc điểm học sinh 53

2.1.4 Công tác tổ chức quản lý của BGH 53

2.2 Giới thiệu về khảo sát 53

2.2.1 Mục đích khảo sát 53

2.2.2 Nội dung khảo sát 54

2.2.3 Đối tượng khảo sát 54

2.2.4 Phương pháp khảo sát 54

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 55

2.3.1 Nhận thức về chương trình Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa hiện nay của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 55

2.3.2 Mục tiêu chương trình môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 59

2.3.3 Nội dung chương trình môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 60

2.3.4 Phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 62

2.3.5 Hình thức tổ chức dạy học dạy tiếng Anh môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 64

2.3.6 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 65

2.4 Thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 67

2.4.1 Nhận thức của CBQL và GV về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 67

2.4.2 Công tác lập kế hoạch hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 69

2.4.3 Công tác tổ chức hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các

trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương

trình sách giáo khoa phổ thông 70

2.4.4 Công tác chỉ đạo hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 73

2.4.5 Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 77

2.5 Đánh giá chung về thực trạng về quản lý hoạt động việc dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 79

2.5.1 Ưu điểm của quản lý hoạt động việc dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 79

2.5.2 Tồn tại của quản lý hoạt động việc dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 79

Tiểu kết chương 2 81

CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PTDTNT TỈNH PHÚ THỌ THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI CHƯƠNG TRÌNH SÁCH GIÁO KHOA PHỔ THÔNG 82

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý 82

3.1.1 Nguyên tắc tính hệ thống 82

3.1.2 Nguyên tắc tính hiệu quả 82

3.1.3 Nguyên tắc tính đồng bộ 82

3.2 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 83

3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, GV và HS về tầm quan trọng của Tiếng Anh 83

3.2.2 Chỉ đạo tăng cường công tác xây dựng kế hoạch giảng dạy môn

Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK phổ thông 86

3.2.3 Chỉ đạo đổi mới việc thực hiện chương trình giảng dạy 87

3.2.4 Tổ chức hướng dẫn HS xây dựng kế hoạch học tập cá nhân môn Tiếng Anh 91

3.2.5 Chỉ đạo đổi ưu tiên bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao năng lực giao tiếp bằng Tiếng Anh cho giáo viên Tiếng Anh 93

3.2.6 Chỉ đạo đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK phổ thông 95

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 97

3.3.1 Tổ chức khảo nghiệm 97

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm 98

Tiểu kết chương 3 102

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105

PHỤ LỤC 109

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Số lượng giáo viên dạy Tiếng Anh ở các trường PTDTNT

tỉnh Phú Thọ 52 Bảng 2.2 Đánh giá của GV và HS về việc tổ chức dạy học tiếng Anh

theo chương trình mới 64 Bảng 2.3 Ý kiến đánh giá của GV và HS về việc kiểm tra, đánh giá

HS môn tiếng Anh 66 Bảng 2.4 Nhận thức của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng về tầm quan

trọng của các nội dung quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK 67 Bảng 2.5 Nhận thức của cán bộ quản lý cấp dưới (TTCM) và giáo viên

về tầm quan trọng các nội dung quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của hiệu trưởng trường THPT 68 Bảng 2.6 Mức độ thực hiện việc xây dựng hiện kế hoạch của giáo viên 69 Bảng 2.7 Đánh giá của CBQL cấp dưới (Phó hiệu trưởng) và GV về

mức độ thực hiện việc tổ chức hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK của Hiệu trưởng các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 71 Bảng 2.8 Tự đánh giá của Hiệu trưởng về mức độ thực hiện việc tổ

chức hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK của Hiệu trưởng các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 72 Bảng 2.9. Đánh giá của CBQL cấp dưới(Phó hiệu trưởng) và GV về

mức độ thực hiện việc chỉ đạo hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK của Hiệu trưởng các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 73

Bảng 2.10 Tự đánh giá của các Hiệu trưởng về mức độ thực hiện chỉ

đạo hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK 75

Bảng 2.11 Đánh giá của CBQL và GV về mức độ thực hiện quản lý

kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình SGK của Hiệu trưởng các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 77 Bảng 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học

môn Tiếng anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 98 Bảng 3.2 Mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học

môn Tiếng anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 99 Bảng 3.3 Sự tương quan mức độ cần thiết mà mức độ khả thi của các

biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông 100

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Thể hiện nhận thức của CBQL, GV và HS về mức độ

khó của chương trình tiếng Anh mới 55 Biểu đồ 2.2 Thể hiện ý kiến của GV và HS về độ khó kiến thức của

Chương trình môn tiếng Anh 56 Biểu đồ 2.3 Thể hiện đánh giá của GV và HS về mức độ khó khi

học các kỹ năng đối với HS của chương trình môn Tiếng Anh 57 Biểu đồ 2.4 Biểu đồ thể hiện đánh giá của CBQL và GV về mục

tiêu chương trình môn Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa 59 Biểu đồ 2.5 Thể hiện đánh giá của GV và HS về nội dung dạy học

chương trình môn Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa 60 Biểu đồ 2.6 Thể hiện đánh giá của GV và HS về phương pháp giảng

dạy tiếng Anh lấy học sinh là trung tâm trong các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ 62

Sơ đồ 1.1 Sơ đồ các chức năng quản lý 21

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ các thành tố của quản lý trường học 24

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đối với mỗi một quốc gia thì Giáo dục và đào tạo đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển và Việt Nam cũng không nằm trong ngoại lệ Nghị quyết Hội nghị lần thứ II của Ban chấp hành Trung ương khoá VIII khẳng định: “Cùng với khoa học và công nghệ, Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu [2], quan điểm đó đã định hướng cho chiến lược phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ mới của đất nước Để đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước,

sự phát triển nhanh, mạnh mẽ của kinh tế xã hội, của khoa học công nghệ nói chung và khoa học giáo dục nói riêng, chương trình sách giáo khoa đang được

sử dụng trong các trường học đã bộc lộ nhiều hạn chế, nhiều bất cập Chính vì những lý do đó, Quốc hội Việt Nam đã có Nghị quyết số 40/2000/QH10 ngày

09 tháng 12 năm 2000 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông

Tiếng Anh là một ngôn ngữ quốc tế, nó được sử dụng rộng rãi trên tất

cả các lĩnh vực như: Thể thao, du lịch, tin học, hàng không… Việt Nam là một trong nhiều thành viên của các tổ chức quốc tế Ngày 07 tháng 11 năm

2006 Việt Nam chính thức ra nhập tổ chức thương mại thế giới của thế giới (WTO) Để quá trình hội nhập mang lại kết quả tốt đẹp, các nước hiểu biết về đất nước, văn hóa và con người của Việt Nam nhiều hơn, tiếng Anh đóng một vai trò rất quan trọng trong việc làm hạn chế sự bất đồng về ngôn ngữ

Thực tế cho thấy Đảng và Nhà nước cũng rất quan tâm đến vấn đề dạy học ngoại ngữ tại các cơ sở giáo dục hiện nay Thủ tướng chính phủ đã ra Quyết định số 1400/QĐ- TTg ngày 30/9/2008 phê duyệt Đề án "Dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, giai đoạn 2008- 2020” Đề án này quy định việc thực hiện 7 nhiệm vụ quan trọng nhằm đạt được mục tiêu chung là: Đổi mới toàn diện việc dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân, triển khai chương trình dạy học ngoại ngữ mới ở các cấp học, trình

độ đào tạo, nhằm đến năm 2015 đạt được một bước tiến rõ rệt về trình độ, năng lực sử dụng ngoại ngữ của nguồn nhân lực, nhất là đối với một số lĩnh vực ưu tiên; đến năm 2020 đa số thanh niên Việt Nam tốt nghiệp trung cấp,

cao đẳng và đại học có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, học tập, làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa; Người Việt Nam sử dụng ngoại ngữ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Thực tế cho thấy khi học sinh, học viên, sinh viên học, nghiên cứu môn học này thì rất hào hứng và kết quả rất khả quan Bên cạnh

đó, tiếng Anh được đưa vào giảng dạy như một môn học bắt buộc hoặc tự chọn ở tất cả các ngành học, các cấp học

Trong trường phổ thông môn Tiếng Anh và những môn học khác đều có những đặc điểm riêng, tuy nhiên các môn học này cần được đổi mới nội dung chương trình để phù hợp hơn, đáp ứng được đòi hỏi của xã hội Việc dạy và học môn Tiếng Anh cũng có những chuyển biến, thay đổi khi ngành giáo dục đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa Điều này ảnh hưởng tới các hoạt động dạy, hoạt động kiểm tra, đánh giá của giáo viên và việc học tập của học sinh ở các bộ môn nói chung và bộ môn Tiếng Anh nói riêng trong nhà trường Chính vì lẽ đó, quản lý hoạt động dạy và học tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa ở trường THPT phải có những sự thay đổi để phù hợp với điều kiện hiện nay tại các nhà trường Trong những năm qua hoạt động quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT tỉnh Phú Thọ nói chung và các trường PTDT nội trú tỉnh Phú Thọ nói riêng phần nào vẫn theo cách làm truyền thống Trong nhà trường, quản lý hoạt động dạy học nói chung

và quản lý hoạt động dạy môn tiếng Anh nói riêng phần đa là theo kinh nghiệm

tự học hỏi nên ít nhiều chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên đây tác giả đã đã lựa chọn nghiên cứu đề

tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường Phổ

thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông”

2 Mục đích nghiên cứu

Từ nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTNT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh

Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

4 Câu hỏi nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ trước đây còn những điều gì bất cập so với Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa? Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học nào quyết định tới chất lượng dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ ?

5 Giả thuyết nghiên cứu

Qua thực tế hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ, tác giả nhận thấy việc dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh còn không ít những hạn chế Nếu xác định được các biện pháp quản lý hoạt động dạy và học bộ môn tiếng Anh phù hợp với yêu cầu đổi mới chương trình sách giáo khoa hiện nay, tình hình thực tế của nhà trường và đặc điểm của địa phương thì chất lượng bộ môn tiếng Anh ở các trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ sẽ được nâng lên

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan tới quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Khảo sát, mô tả thực trạng, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ

- Đề xuất các biện pháp, giải pháp, khuyến nghị cho công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa

7 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học môn Tiếng Anh

ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ

8 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu tác giả sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

8.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lí luận

+ Phương pháp hệ thống hoá lí thuyết

8.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

+ Phương pháp phỏng vấn

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lí giáo dục

+ Phương pháp hỏi ý kiến các chuyên gia

+ Phương pháp likert 5 mức độ

8.3 Nhóm các phương pháp dùng các thuật toán, thống kê

+ Hàm tính pearson

+ Điểm bình quân trên excel

9 Cấu trúc luận văn

Bên cạnh phần mở đầu, phần kết luận, phần khuyến nghị, phần tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn được tác giả trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

ở trường trung học phổ thông theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở

các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở

các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

Ngày nay, xu hướng toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ ở các quốc gia trên thế giới và Việt Nam cũng không nằm trong trường hợp ngoại lệ Việc phát triển văn hóa, nền kinh tế tri thức đặt ra cho Ngành giáo dục nước ta những thách thức, yêu cầu mới nhằm đáp ứng được những yêu cầu của văn hóa, nền kinh tế tri thức, của toàn cầu hóa Vai trò của Tiếng Anh ngày nay càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Trong quá trình thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa từ năm học 2002- 2003 đã đề cập tới việc dạy và học Tiếng Anh ở trường phổ thông như thế nào nhằm đáp ứng với mục tiêu hội nhập quốc Đảng và Nhà nước đã ban hành Nghị quyết và các văn bản về đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông Bộ giáo dục và đào tạo ban hành nhiều văn bản, tài liệu hướng dẫn cũng như tổ chức các cuộc hội thảo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt nâng cao hiệu quả dạy học môn Tiếng Anh Gần đây, vấn đề quản lý hoạt động dạy học trong các nhà trường được xã hội quan tâm rất nhiều Đối với quản lý môn ngoại ngữ nói chung và môn Tiếng anh nói riêng đã có nhiều chuyên gia, tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu quốc tế về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông

Trong lịch sử giáo dục thế giới việc nghiên cứu, tìm tòi các phương pháp dạy học và quản lý các hoạt động dạy học trong nhà trường nhận được nhiều sự quan tâm từ các nhà nhà giáo dục, nhà nghiên cứu khoa học Socrate

là một nhà nghiên cứu đề xuất và thực hiện phương pháp dạy học đó là cách

hỏi- đáp giữa hai người từ đó đi đến chân lý và tự rút ra chân lý Trong phương pháp này việc hỏi – đáp diễn ra với nhiều câu hỏi khác nhau dẫn đến người học được đưa vào tình huống có vấn đề Dưới sự trợ giúp của giáo viên qua những câu hỏi mà người học chiếm lĩnh được tri thức Đây chính là phương pháp đàm thoại trong dạy học truyền thống ở các trường học [39]

Trên thế giới, việc dạy học ngoại ngữ trong đo có công tác quản lý nói chung và dạy học Tiếng Anh nói riêng được đề cập đến rất nhiều Tác giả Richards, J.C and Rogers cho rằng “dạy học Tiếng Anh bằng phương pháp tiếp cận và những phương pháp hiện đại khác mang lại hiệu quả rất cao trong quá trình lên lớp [42] Killen, Roy cũng đưa ra quan điểm của mình về việc dạy học tiếng Anh trong nhà trường dựa trên nghiên cứu về giảng dạy hiệu quả, có thể được sử dụng như một nền tảng vững chắc cho việc phát triển các chương trình học tập và thực hành đánh giá nhấn mạnh việc dạy và học chất lượng [39] Marcellino đưa ra một số biện pháp quản lý việc dạy học tiếng Anh trong nhà trường, trong đó đặc biệt lưu ý đến khía cạnh liên quan đến hiệu suất của giáo viên và sự chuẩn bị lên lớp của giáo viên [40] Nhật Bản tiến hành đánh giá năng lực sử dụng tiếng Anh của học sinh thuộc 480 trường trung học công được chọn ngẫu nhiên Kết quả cho thấy 29.2 % học sinh đạt điểm 0.0 về kỹ năng viết và 13.3% (trong số 20.0% học sinh tham gia thí nói) đạt điểm 0.0 về kỹ năng nói [41] Vì vậy các quốc gia như Bangladesh, Hàn Quốc, Indonesia, Malaysia, Nhật Bản, Thái Lan và Việt Nam đều chịu áp lực nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh cho công dân của họ [40] Theo tờ The Japan Times, ở Nhật Bản hiện nay đã có một sự đầu tư lớn vào hệ thống giáo dục ngoại ngữ Đối với mỗi cuốn sách giáo khoa Tiếng anh đều được nghiên cứu biên soạn sao cho phù hợp nhất với học sinh, sinh viên tại Sách giáo khoa môn Tiếng anh được tập trung vào ngôn ngữ thực tế sử dụng trong cuộc sống hàng ngày Mỗi chủ đề, chủ điểm của các tiết học đều lồng ghép văn hóa Nhật Bản và văn hóa nước ngoài Mức độ khó của các đơn vị bài học trong chương trình Tiếng anh được nâng cao dần theo từng cấp học Nội dung

chương trình sách giáo khoa môn Tiếng anh không chỉ tập trung phát triển kỹ năng giao tiếp mà văn phong học thuật cũng được chú trọng nhưng hoàn toàn không gây chút áp lực nào cho học sinh Các hoạt động ngoại khóa sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ giao tiếp chính giúp học sinh Nhật Bản “tắm” ngoại ngữ thường xuyên [43]

Một trong những trọng tâm đổi mới dạy và học tiếng Anh ở các nước là đổi mới chương trình sách giáo khoa, lấy việc áp dụng các phương pháp giảng dạy theo đường hướng giao tiếp Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một quốc gia nào áp dụng thành công các phương pháp giảng dạy này Nunan (2003) chỉ ra khoảng cách giữa chủ trương đổi mới phương pháp với thực tế giảng dạy

là rất lớn Hàn Quốc là một trong những quốc gia châu Á chi phí nhiều nhất cho việc dạy Tiếng anh cho trẻ em Khoảng 70% gia đình ở thủ đô Seoul gửi con đến các cơ sở giáo dục tư nhân để học tiếng Anh [38] Tuy nhiên, khả năng

sử dụng tiếng Anh của thế hệ trẻ hàn Quốc vẫn là một quan tâm lớn [37]

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở trường trung học phổ thông

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về công tác quản lý nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường đã và đang được quan tâm Tiếng Anh không nằm ngoài các môn học khác do vậy có thể sử dụng được khi nói về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông Một số công trình đã được công nhận và đánh giá cao Trong giáo trình quản lý sự thay đổi trong giáo dục, tác giả Đặng Xuân Hải chỉ rõ “khi quản lý thay đổi, việc đầu tiên là phân tích bối cảnh tồn tại của tổ chức; xác định nhu cầu để tiếp nhận hay đề xuất ý tưởng thay đổi [13] Hai tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn với “Những bài giảng về quản lý trường học” đưa chúng ta có cái nhìn nhận

về toàn bộ công việc quản lý của Hiệu trưởng trong nhà trường Trong nhà trường, Hiệu trưởng là người biết kết hợp chặt chẽ sự quản lý trong hoạt động dạy và hoạt động học Sự kết hợp giữa hoạt động dạy học với các hoạt động khác sẽ tương trợ cho hoạt động dạy học trong nhà trường từ đó hoạt động

giáo dục trở nên hoàn chỉnh và trọn vẹn [16] Tác giả Phạm Đăng Bình cho rằng khi nhìn ra được những lỗi trong học Tiếng Anh thì mới có những hoạt động quản lý tốt hơn “Các lỗi đặc trưng cho thấy ảnh hưởng rõ nét về hiện tượng dịch chuyển ngôn ngữ và văn hóa của tiếng mẹ đẻ trong quá trình học

và sử dụng ngôn ngữ [4] Trong tuyển tập các bài báo khoa học, nhiều tác giả

đã nêu ra những vấn đề trong dạy và học tiếng Anh THPT cũng như những biện pháp quản lý việc dạy và học môn Tiếng Anh để nâng cao chất lượng bộ môn trong các nhà trường phổ thông hiện nay [34] “Vấn đề dạy và học Tiếng anh ở Việt Nam” [22] đã được tác giả Vũ Thị Hồng Nga kết luận vấn đề thực trạng dạy và học bộ môn Tiếng anh ở Việt Nam còn nhiều hạn chế về cả phương pháp dạy học cũng như nội dung chương trình sách giáo khoa Điều này được cho xuất phát từ đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn Tiếng anh, tiếp đến là chương trình sách giáo khoa và cuối cùng là cơ sở vật chất, trang thiết

bị phục vụ cho việc dạy và học môn Tiếng anh Tác giả cũng đưa ra một số biện pháp để nâng cao hiệu quả, chất lượng giảng dạy bộ môn Tiếng anh., đặc biệt nhấn mạnh tới việc đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Tiếng anh Tác giả Hồ Minh Thu đã có bài tham luận nói về năng lực Tiếng anh của học sinh sinh viên hiện nay Tác giả đưa ra thực trạng về việc học Tiếng anh đồng thời đưa ra ba yếu tố có vai trò rất quan trọng trong học bộ môn Tiếng anh, thứ nhất đó là động cơ học tập môn Tiếng anh, thứ hai đó là thái độ học tập đối với bộ môn Tiếng anh và cuối cùng là chiến lược học tập bộ môn tiếng anh của người học Từ những vấn đề đó, tác giả đề xuất những biện pháp thiết thực đối với giáo viên- người trực tiếp giảng dạy, đối với người học và đối với nhà trường để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Tiếng anh [32] Tác giả Đỗ Thị Châu và tác giả Nguyễn Thanh Tú với nghiên cứu về kỹ năng nói Tiếng anh của sinh viên năm thứ nhất đã chỉ ra rằng trong các kỹ năng nghe, nói, đọc và viết khi học ngoại ngữ nói chung và Tiếng anh nói riêng thì

kỹ năng nói vừa là kỹ năng khó nhất vừa là kỹ năng quan trọng trong việc giúp người học sử dụng để giao tiếp với người nước ngoài [10]

Về nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường phổ thông hiện nay có nhiều đề tài luận văn nghiên cứu như tác giả Vũ Thị Thúy nêu ra một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của bộ môn Ngoại ngữ [33] Tác giả Phạm Hồng Mai cũng đã đưa ra biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường trung học phổ thông từ đó góp phần nâng cao chất lượng bộ môn [21]

Những luận văn trên trên đều đã đạt được những thành tựu nhất định khi nghiên cứu, phân tích quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy học bộ môn Tiếng Anh nói riêng Những luận văn này nêu ra các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường Đây chính là những công trình nghiên cứu có giá trị về lý luận và thực tiễn, giúp cho CBQL các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ tham khảo để vận dụng trong công tác quản lý của mình

Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào về biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng chương trình sách giáo khoa phổ thông được thực hiện Chính vì vậy tác giả nghiên cứu về vấn đề này Đề tài này là một nghiên cứu

có kế thừa và phát triển Đóng góp của đề tài không chỉ làm rõ thêm cơ sở lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục của học sinh các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ hiện nay và trong tương lai

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Từ xưa tới nay con người muốn tồn tại và phát triển cần phải có sự phối hợp với nhau trong một nhóm, một tổ chức Để tổ chức, điều khiển tạo nên sự phối hợp của nhóm người trong hoạt động theo yêu cầu nhất định, một loại hình lao động mới xuất hiện Loại hình lao động đó là hoạt động quản lý

Harold Knoontz nhấn mạnh: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm (tổ chức) Mục đích của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành môi

trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [15, tr.33] Tác giả Tony Bush cho rằng “Quản lý giáo dục, một cách khái quát, là sự tác động có tổ chức và hướng đích của chủ thể quản lý giáo dục tới đối tượng quản lý giáo dục theo cách sử dụng các nguồn lực càng có hiệu quả càng tốt nhằm mục tiêu đề ra”[44]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, "Bản chất của hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái có tính chất lượng mới”[3, tr.2] Theo tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Quản lý giáo dục là quá trình đạt đến mục tiêu trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức,chỉ đạo và kiểm tra” [20, tr.16]

Từ các định nghĩa về QL trên ta có thể khái quát như sau:

- Quản lý được thực hiện trong một tổ chức, hay trong một nhóm người cùng thực hiện mục đích đã đề ra

- Quản lý luôn đặt trong mối quan hệ tác động qua lại giữa chủ thể quản

lý và khách thể quản lý dưới tác động của môi trường Vì thế quản lý phải đặt trong điều kiện có sự biến đổi

- Trong bất cứ hoạt động quản lý nào thì yếu tố con người luôn giữ vai trò quan trọng

- Quản lý là một khoa học sử dụng tri thức tổng hợp của nhiều môn khoa học tự nhiên và khoa học xã hội nhân văn Quản lý còn là một nghệ thuật đòi hỏi sự khôn ngoan và tinh tế để đạt tới mục đích

- Bản chất của hoạt động QL là cách tổ chức, điều khiển và chỉ huy một cách có kế hoạch và hợp qui luật của chủ thể QL đến khách thể QL trong một

hệ thống, nhằm làm cho hệ thống này vận hành đến mục tiêu mong muốn

1.2.1.2 Chức năng của quản lý

GS.TS Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng “Bàn về hoạt động quản lý và người quản lý, chúng ta cần tìm hiểu người quản lý cần phải làm gì- cũng chính là tìm hiểu các chức năng quản lý; và họ làm công việc ấy như thế

nào”[12, tr.103] Chức năng quản lý bao gồm: Lập kế hoạch, Tổ chức, Chỉ

đạo (lãnh đạo, điều khiển), Kiểm tra

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ các chức năng quản lý

+ Lập kế hoạch

Trong chức năng của quản lý, lập kế hoạch là chức năng đầu tiên Lập

kế hoạch là chức năng rất quan trọng đối với mỗi nhà quản lý bởi vì nó gắn liền với việc lựa chọn mục tiêu và chương trình hành động trong tương lai, giúp nhà quản lý xác định được các chức năng khác còn lại nhằm đảm bảo đạt được các mục tiêu đề ra Lập kế hoạch cũng là quá trình thiết lập các mục tiêu, hệ thống các hoạt động và điều kiện đảm bảo thực hiện các mục tiêu Chức năng lập kế hoạch bao gồm xác định, hình thành mục tiêu đối với tổ chức; xác định và đảm bảo (có tính chắc chắn, có tính cam kết) về các nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu này; quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để đạt được các mục tiêu đó

+ Tổ chức: Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, phân bổ quyền

hành và các nguồn lực cho các thành viên trong tổ chức Với tư cách là một trong chức năng cơ bản của quản lí, quá trình này liên quan đến việc tạo ra sự phân công lao động thực hiện các nhiệm vụ và việc điều phối các kết quả nhằm đạt mục tiêu chung Nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn các nguồn vật chất và nhân lực sao cho có hiệu quả và có kết quả cao nhất

Kế hoạch

Chỉ đạo Thông tin

+ Chỉ đạo (lãnh đạo, điều khiển): được hiểu là điều hành, chỉ dẫn,

đôn đốc, giám sát, điều khiển, điều chỉnh đối tượng quản lý hoạt động đúng

kế hoạch Chỉ đạo bao hàm việc liên kết, liên hệ với người khác và động viên

họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định để đạt được mục tiêu của tốt chức Trong chỉ đạo chú ý sự kích thích động viên, thông tin hai chiều đảm bảo sự hợp tác trong thực tế

+ Kiểm tra: Là quá trình hoạt động của người quản lý kiểm tra và đánh

giá các hoạt động của đơn vị mình về việc thực hiện mục tiêu đặt ra

Quá trình quản lý nói chung, quá trình QLGD nói riêng là một thể thống nhất trọn vẹn Sự phân chia thành các giai đoạn chỉ có tính chất tương đối giúp cho người quản lý định hướng thao tác trong hoạt động của mình

Ta có thể thấy rằng các chức năng quản lý có mối quan khăng khít với nhau như hai mặt của đồng tiền Khi ra quyết định quản lý thì nhà quản lý phải hiểu rõ các chức năng của quản lý Nếu bỏ qua một trong những chức năng ở trên thì kết quả quản lý không đảm bảo hiệu quả

1.2.2 Quản lý nhà trường

1.2.2.1 Quan niệm về nhà trường

Có nhiều quan niệm về nhà trường, theo quan điểm của Chủ nghĩa Duy vật biện chứng Mac – Lê Nin thì nhà trường là một dạng thiết chế tổ chức chuyên biệt và đặc thù của xã hội, được hình thành do nhu cầu tất yếu khách quan của xã hội nhằm thực hiện các chức năng truyền thụ kinh nghiệm xã hội cho từng nhóm dân cư nhất định trong cộng đồng xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh nói rằng việc học tập trong nhà trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên và tương lai của thanh niên là tương lai của đất nước mình

Vì vậy cốt nhất là phải dạy cho học trò biết yêu nước thương nòi, phải dạy cho họ có ý chí tự lập tự cường quyết không chịu thua kém ai Bên cạnh đó Người cũng cho rằng học tập ở nhà trường chính là yếu tố quyết định đến việc xây dựng đất nước, phục vụ đắc lực cho nâng cao dân trí, đẩy lùi giặc dốt Tầm quan trọng của nhà trường là không thể phủ nhận

Như vậy, nhà trường có thể coi là một thiết chế tổ chức chuyên biệt trong hệ thống tổ chức xã hội Nhà trường là một cơ sở giáo dục có chức năng đào tạo con người về trí dục đức dục và thể dục Nhiệm vụ nhà trường là tạo

ra những sản phẩm người có học thức và có văn hoá tuy nhiên không phải tất

cả những ai có học lực nghĩa là được học thì đều có văn hoá Vì văn hoá của một con người còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác để hình thành một nhân cách trọng vẹn có văn hoá

1.2.2.2 Quản lý nhà trường

Trong giáo trình của mình, Phạm Viết Vượng đã viết quản lý trường học chính là hoạt động của các cơ quan quản lý từ đó học tập hợp, tổ chức các hoạt động của giáo viên, của học sinh và của các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường Quản lý nhà trường cũng huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường” [35] Bên cạnh đó quản lý nhà trường tức là thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong phạm vi trách nhiệm của mình Điều này có nghĩa đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục [12]

QLGD trong nhà trường là việc quản lý các thành tố tham gia quá trình

+ Điều kiện, phương tiện dạy học (Ký hiệu là ĐK)

Quản lý trường học thực chất quản lý sáu nội dung trên Ta có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau:

M

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ các thành tố của quản lý trường học

Các thành tố trên được vận hành đồng bộ trong sự kết hợp chặt chẽ với nhau trong quá trình quản lý

1.2.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Trong Luật giáo dục khẳng định ngoại ngữ được quy định trong chương trình giáo dục là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến trong giao dịch quốc tế Khi triển khai dạy ngoại ngữ trong nhà trường và cơ sở giáo dục khác cần thì người học cần được đảm bảo học liên tục và có hiệu quả [26].

Song song với các môn học và hoạt động giáo dục khác trong nhà trường,

bộ môn tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS đồng thời giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở trường phổ thông

Hoạt động dạy môn Tiếng Anh

GS Nguyễn Ngọc Quang đã đưa ra quan điểm như sau “Dạy là sự điều khiển tối ưu hóa quá trình người học chiếm lĩnh vội dung học, trong và bằng cách đó phát triển và hình thành nhân cách (năng lực, phẩm chất)” [23]

Trong bất cứ nhà trường nào, việc dạy ngoại ngữ nói chung, Tiếng Anh nói riêng là môn học cần thiết và bắt buộc Việc tổ chức dạy ngoại ngữ trong nhà trường phải đảm bảo để người học được học liên tục và có hiệu quả, hoạt động dạy và học ngoại ngữ là một hoạt động phức tạp, người học cần phải tái tạo lại một ngôn ngữ cụ thể

Quản lý

Trong nhà trường, hoạt động dạy của giáo viên sẽ giúp học sinh lĩnh hội kiến thức, họ tự hình thành và phát triển nhân cách cho bản thân mình Có thể nói hoạt động dạy học có vai trò chủ đạo đó là tổ chức và điều khiển hoạt động học của học sinh, giúp họ lĩnh hội được kiến thức và hình thành kĩ năng thái độ của mình Hoạt động dạy học trong nhà trường có chức năng là truyền đạt và điều khiển Trong nhà trường, nội dung và chương trình dạy học theo một quy định bắt buộc và được thống nhất trong mỗi cấp học Muốn đạt được mục tiêu mục đích thì giáo viên và học sinh đều phải phát huy các yếu tố chủ quan của cá nhân để xác định nội dung từ đó lựa chọn các phương pháp và các phương tiện dạy - học phù hợp đối với đối tượng học sinh

Hoạt động dạy môn Tiếng Anh nhằm giúp họ sinh nắm được nội dung chương trình SGK bao gồm kiến thức, kỹ năng, thái độ từ đó học sinh phát triển và hình thành năng lực, phẩm chất cho bản thân Học Tiếng Anh cũng chính là học cả nền văn hóa của các nước

Hoạt động học môn Tiếng Anh

Quan điểm của GS Nguyễn Ngọc Quang cho rằng học là quá trình tự giác, tích cực, tự chiếm lĩnh khái niệm khoa học (nội dung học) dưới sự điều khiển sư phạm của GV Ông cũng cho rằng hoạt động học là quá trình trong đó dưới sự định hướng của người dạy, người học tự giác, tích cực, độc lập, tiếp thu tri thức, kinh nghiệm từ môi trường xung quanh bằng các thao tác trí tuệ và chân tay nhằm hình thành cấu trúc tâm lý mới để biến đổi nhân cách của mình theo hướng ngày càng hoàn thiện Hoạt động học có hai chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển Trong hoạt động học nội dung của nó bao gồm toàn bộ hệ thống khái niệm của môn học, bằng phương pháp đặc trưng của môn học, của khoa học đó, với phương pháp nhận thức độc đáo, phương pháp chiếm lĩnh khoa học để biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân

Hoạt động học cần phải diễn ra trong mối quan hệ thống nhất biện chứng với hoạt động dạy của thầy, mối quan hệ này có thể diễn ra trực tiếp

hoặc gián tiếp tùy theo mức độ tự lực của người học, để đạt được mục đích cuối cùng của người học là nắm vững tri thức khoa học, phát triển tư duy và hình thành thái độ, đạo đức, nhân cách và lý tưởng sống

Hoạt động học môn Tiếng Anh cũng giống như hoạt động học các môn khác trong nhà trường Học môn Tiếng Anh không những giúp học sinh hiểu

và thực hành các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và áp dụng chúng trong thực tiễn mà còn giúp học sinh hiểu biết được nền văn hóa các nước trên thế giới

1.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT

Theo Chương trình tiếng Anh trung học phổ thông hiện hành [5], thì hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THPT bao gồm những nội dung sau:

1.3.1 Mục tiêu

Mục tiêu dạy học bộ môn tiếng Anh ở trường phổ thông bao gồm:

- Sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới các hình thức nghe, nói, đọc, viết

- Chiếm lĩnh được kiến thức cơ bản, tương đối hệ thống và hoàn chỉnh

về Tiếng Anh phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí lứa tuổi

- Người học biết được đất nước con người và nền văn hóa của các nước

sử dụng tiếng Anh như là ngôn ngữ mẹ đẻ hoặc ngôn ngữ thứ 2 Khi học sinh hiểu biết được những thứ đó thị họ sẽ có tình cảm và thái độ tốt đẹp với đất nước con người và nền văn hóa hoặc ngôn ngữ của các nước này Bên cạnh

đó học sinh biết tự hào, yêu quý và tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của nước mình- Việt Nam

* Mục tiêu Chương trình chuẩn

Sử dụng tiếng Anh như một công cụ giao tiếp ở mức độ cơ bản dưới các dạng nghe, nói, đọc, viết

Có kiến thức cơ bản, tương đối hệ thống và hoàn chỉnh về tiếng Anh, phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm lí lứa tuổi

Có hiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hóa của một

số nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh, từ

đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, con người, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói tiếng Anh; biết tự hào, yêu quí và tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của dân tộc mình

* Mục tiêu chương trình nâng cao

Chương trình sẽ giúp HS sử dụng tiếng Anh một cách thành thạo Bên cạn đó học sinh có kiến thức về tiếng Anh tương đối hoàn chỉnh, hệ thống từ

đó đáp ứng được yêu cầu về khoa học xã hội và nhân văn

và dễ dàng hơn từ đó kết quả dạy và học sẽ được nâng cao

Từ mục tiêu yêu cầu bên cạnh đó dựa trên cơ sở lí luận dạy học, nội dung thiết yếu nhất của dạy ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng bao gồm thứ nhất giáo dục tư tưởng đạo đức, thứ hai là bồi dưỡng tri thức văn hoá và cuối cùng là rèn luyện kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ

Những nội dung vừa nêu có mối quan hệ biện chứng với nhau, chúng hợp thành một thể thống nhất với thành tố quan trọng nhất là kỹ năng giao tiếp Thông qua hoạt động dạy học HS trong trường phổ thông nâng cao được năng lực giao tiếp bằng ngoại ngữ

Đối với nội dung kỹ năng giao tiếp khi học ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng thì nó gồm có bốn dạng hoạt động giao tiếp đó là hoạt động nghe, hoạt động nói, hoạt động đọc và hoạt động viết Đây chính là các

kỹ năng khi học ngoại ngữ và bốn kỹ năng này được sử dụng trong suốt quá trình dạy học trong nhà trường Trong quá trình dạy học các nội dung thực hành giao tiếp được thực hiện qua hệ thống các bài tập tương ứng với yêu cầu hình thành kĩ năng nghe, kĩ năng nói, kĩ năng đọc hiểu và kĩ năng viết

Nội dung tri thức văn hoá: Nội dung tri thức văn hoá của bộ môn ngoại ngữ bao gồm hai phần: Tri thức ngôn ngữ học (hệ thống các kiến thức về ngôn ngữ Anh: ngữ pháp, từ vựng, cấu trúc cấu ) và tri thức đất nước học (văn hóa, chính trị, xã hội, kinh tế của đất nước Anh và các quốc gia có sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giao tiếp chính thống)

Nội dung tư tưởng đạo đức trong quá trình dạy học chính là một môn văn hoá cơ bản Ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng có khả năng góp phần hình thành thế giới quan và nhân sinh quan tiến bộ cho thế hệ trẻ

Nội dung này cũng góp phần cho HS xây dựng cho mình từ những thói quen hành vi đạo đức và văn hóa cần thiết nhất trong cuộc sống

1.3.3 Phương pháp

Phương pháp dạy học Tiếng Anh ở THPT là phương pháp giao tiếp, đối lập với các phương pháp giảng dạy truyền thống khác như phương pháp ngữ pháp - dịch, phương pháp trực tiếp, phương pháp nghe nói, … Phương pháp giao tiếp hay đường hướng dạy ngôn ngữ giao tiếp (Communicative Language Teaching) đang được công nhận và áp dụng rộng rãi trong dạy ngoại ngữ ở nhiều nước trên thế giới Phương pháp giao tiếp lấy người học làm trung tâm, người dạy chỉ là người hỗ trợ, chú trọng vào phát triển các kĩ

năng giao tiếp, xem kiến thức ngôn ngữ là phương tiện cần phải được rèn luyện để phát triển các kĩ năng giao tiếp Phương pháp giao tiếp bao hàm sự thay đổi không những về nội dung chương trình, nội dung sách giáo khoa và còn cả sự thay đổi về vai trò của giáo viên và học sinh

Giáo viên trong phương pháp dạy ngoại ngữ giao tiếp có vai trò là người khởi xướng, tổ chức các hoạt động giao tiếp để HS thực hiện và người tạo điều kiện để quá trình học tập và giao tiếp bằng ngoại ngữ HS có hiệu quả Hơn nữa, để giúp cho quá trình giao tiếp của HS có hiệu quả, giáo viên phải

có vai trò của người tham gia vào quá trình học tập của HS, cùng HS giải quyết những khó khăn nảy sinh trong quá trình học/giao tiếp Sau mỗi hoạt động giao tiếp, giáo viên là người đánh giá năng lực sử dụng ngôn ngữ của

HS, giúp các em nhận ra được những tiến bộ của mình, đồng thời chỉ ra cho các em một số tồn tại cần khắc phục

1.3.4 Hình thức tổ chức dạy học

“Hình thức tổ chức dạy học là cách tổ chức quá trình học tập cho học sinh phù hợp với mục đích, nội dung bài học, nhằm làm cho bài học đạt được kết quả tốt nhất” [36, tr.115] Hình thức tổ chức dạy học bộ môn Tiếng Anh ở trường phổ thông đã và đang thay đổi theo chiều hướng tích cực:

- Coi trọng cách dạy, cách học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền đạt áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc

- Trước đây học chủ yếu trên lớp nay dần chuyển sang hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học

- Các cuộc thi vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn được tổ chức

- Triển khai câu lạc bộ Tiếng Anh cấp trường, cấp tỉnh Thi hùng biện Tiếng Anh

Nhìn chung các hình thức tổ chức dạy học mới đối với bộ môn Tiếng Anh được áp dụng một cách lịnh hoạt Các hoạt động luyện tập các kỹ năng sản sinh ngôn ngữ là Nói và Viết cho học sinh được chú trọng Học sinh có nhiều tình huống giao tiếp có ý nghĩa và gần thực tế

1.3.5 Đánh giá hoạt động dạy học

“Trong hoạt động giáo dục có một động từ quan trọng nhất, đó là HỌC

Hỗ trợ cho hoạt động học là hoạt động DẠY Có nhiều mối tương tác lên việc dạy và học, trong đó mối tương tác quan trọng nhất là đánh giá Do đó phương pháp học, phương pháp dạy, phương pháp đánh giá là vấn đề hàng đầu mà hệ thống giáo dục phải quan tâm nghiên cứu” [29, tr.17]

Đánh giá hoạt động dạy học các môn nói chung và bộ môn Tiếng Anh nói riêng không chỉ đánh giá qua thành tích, điểm số học tập của học sinh mà còn bao gồm đánh giá quá trình lên lớp nhằm cải tiến quá trình dạy học của người thầy

Đánh giá hoạt động dạy học Tiếng Anh ở THPT là đánh giá liên tục và đánh giá đa dạng, kết hợp giữa kiểm tra liên tục với kiểm tra định kì

Các hình thức kiểm tra bao gồm kiểm tra thường xuyên gồm kiểm tra miệng,kiểm tra 15 phút; kiểm tra định kỳ gồm kiểm tra 1 tiết, kiểm tra hết học kì và kiểm tra hết năm học Kiểm tra 15 phút có thể được tiến hành trên lớp dưới hình thức nói hoặc viết tập trung vào một trong những khía cạnh của nội dung ngôn ngữ (như phát âm, từ vựng hay ngữ pháp) hay một trong những kĩ năng ngôn ngữ (như nghe, nói, đọc, viết) Kiểm tra 1 tiết hoặc kiểm tra cuối kì tập trung vào cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết và trọng tâm ngôn ngữ

1.4 Yêu cầu của đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông

Trước những yêu cầu mới của thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, thời kỳ Cách mạng công nghiệp lần thứ IV, Giáo dục Việt Nam cần có những thay đổi tích cực để đáp ứng được những yêu cầu đó Đảng và Nhà nước có những quyết sách đúng đắn và phù hợp đối với Giáo dục Việt Nam, đó là: Nghị quyết số 29- NQ/TW với nội dung “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập Quốc tế” [1]; Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội với nội dung “đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông” [25]; Quyết định số 404/QĐ- TTg với nội

dung “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông” [30]

1.4.1 Định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông

Quyết định 404/QĐ-TTg ngày 27 tháng 3 năm 2015 chỉ rõ nội dung chương trình sách giáo khoa mới phải đặc biệt coi trọng trong việc dạy người

để người học phát triển cả về phẩm chất và năng lực Bên cạnh đó chương trình mới cũng chú trọng giáo dục tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, nhân cách, lối sống… của học sinh trong nhà trường Thông qua chương trình sách giáo khoa mới học sinh được tăng cường năng lực ngoại ngữ nói chung

và Tiếng anh nói riêng Học sinh được trang bị kiến thức, các kỹ năng sống, làm việc trong thời kỳ hội nhập quốc tế [30]

Điểm mới trong chương trình sách giáo khoa mới là trong hoạt động dạy học, giáo viên dùng phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo và khả năng tự học của học sinh Cùng với đó, trong dạy học tăng cường, đẩy mạnh tính tương tác trong dạy

và học giữa giáo viên với học sinh, học sinh với học sinh và giữa các giáo viên với nhau

“Chương trình sách giáo khoa mới phải có tính tiếp nối, liên thông giữa các cấp như mầm non, trung học cơ sở, THPT, đại học” [30] Bên cạnh đó, nó

cũng phải đảm bảo tính tiếp nối, liên thông giữa các môn học, các chuyên đề học tập và hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong nhà trường Hơn nữa, chương trình sách giáo khoa mới phải giảm tải, phải có tính thiết thực, phải cập nhật

với xu thế giáo dục hiện đại trên thế giới

1.4.2 Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể

“Chương trình giáo dục phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất và tinh thần; trở thành người học tích cực, tự tin, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời;

có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân

có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới” [6]

1.4.3 Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc Việt Nam

Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam [18] được xây

dựng trên cơ sở tham chiếu khung tham chiếu chung Châu Âu và một số khung trình độ tiếng Anh của các nước trên thế giới và khu vực, kết hợp với tình hình và điều kiện thực tế dạy học và sử dụng ngoại ngữ tại Việt Nam Khung tham chiếu chung châu Âu chia người học thành ba nhóm, mỗi nhóm được chia thành hai cấp độ Trong mỗi cấp độ thể hiện nội dung cụ thể người học cần phải đạt đến trình độ đọc, nghe, nói, viết như thế nào

A2: Người học có thể hiểu câu và các cụm từ thông thường, giao tiếp đơn giản, thực hiện các yêu cầu cơ bản và nắm bắt được thông tin khi giao tiếp trong các bối cảnh quen thuộc

B1: Người học có thể hiểu những ý chính trong ngôn ngữ thông qua các chủ đề quen thuộc thường …, có thể xử lý hầu hết các tình huống có thể xảy ra trong giao tiếp Bên cạnh đó họ còn có khả năng sử dụng các câu liên kết đơn giản và có thể miêu tả các sự kiện…

B2: Người học có thể hiểu các ý chính trong văn bản phức tạp về các chủ đề cụ thể cũng như trừu tượng, có thể giao tiếp một cách tự nhiên và lưu loát với người bản xứ Người học cũng có khả năng sử dụng các câu trong nhiều chủ đề khác nhau và thể hiện quan điểm về một vấn đề

C1: Người học có thể hiểu các loại văn bản dài và phức tạp và nhận biết được các hàm ý Người học sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên, trôi chảy mà không gặp phải nhiều khó khăn Người học cũng có thể sử dụng ngôn ngữ linh hoạt và hiệu quả phục vụ trong mục đích xã hội, trong học tập hay công việc

C2: Người học có khả năng đọc hiểu và nghe hiểu, tóm tắt thông tin

từ các nguồn nói và viết khác nhau sau đó sử dụng dữ liệu có được để miêu tả thành một trình tự gắn kết Người học cũng có thể biểu hiện khả năng ngôn ngữ một cách tự nhiên, trôi chảy và chính xác trong những tình huống phức tạp

1.4.4 Yêu cầu đối với hoạt động dạy

Dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường Bản chất của hoạt động dạy học là sự thống nhất, biện chứng của hoạt động dạy và học, được thực hiện trong và bằng tương tác có tính chất cộng đồng, hợp tác giữa dạy và học tuân theo logic khoa học của nội dung dạy học

- Đối với giáo viên

+ Giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn học sinh, tạo môi trường học tập thân thiện, những tình huống có vấn đề để khuyến khích các em tích cực tham gia học tập, tự phát hiện năng lực, nguyện vọng của bản thân, rèn luyện thói quen và khả năng tự học Ngoài ra cần hiểu rõ đặc điểm tâm - sinh

lý của học sinh của mình, tạo cơ hội cho học sinh sử dụng ngôn ngữ trong các

ngữ cảnh, tình huống có nghĩa, sát với cuộc sống hằng ngày, dành thời gian cho học sinh tham gia vào các hoạt động giao tiếp thông qua nghe, nói, đọc và viết Sử dụng tiếng Anh trong quá trình dạy học trên lớp và tạo cơ hội tối đa

để học sinh sử dụng tiếng Anh trong và ngoài lớp học

+ Giáo viên sử dụng phối hợp các hình thức và phương pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh, sử dụng hiệu quả các đồ dùng, thiết bị dạy học hiện đại trong quá trình dạy học

- Đối với nội dung dạy học

+ Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh phải phù hợp với việc phát triển năng lực giao tiếp ở cấp độ đã được qui định trong chuẩn đầu ra Nội dung văn hoá được dạy học lồng ghép, tích hợp trong hệ thống các chủ đề, chủ điểm Các yêu cầu cần đạt của mỗi lớp tập trung vào năng lực giao tiếp ở bốn

kỹ năng: nghe, nói, đọc và viết dựa trên yêu cầu của năng lực giao tiếp Bậc 1,

2 và 3 trong Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam Cụ thể:

+ Nội dung dạy học ở bậc trung học cơ sở cần đảm bảo giúp học sinh

có khả năng “hiểu được các câu và cấu trúc được sử dụng thường xuyên liên quan đến nhu cầu giao tiếp cơ bản (như các thông tin về gia đình, bản thân,

đi mua hàng, hỏi đường, việc làm,…) Học sinh có thể trao đổi thông tin về những chủ đề quen thuộc hằng ngày Bên cạnh đó, người học có khả năng

mô tả đơn giản về bản thân môi trường xung quanh và những vấn đề thuộc nhu cầu thiết yếu

+ Các nội dung dạy học ở bậc trung học phổ thông cần đảm bảo giúp học sinh có khả năng “hiểu được các ý chính của một đoạn văn hay bài phát biểu chuẩn mực, rõ ràng về các chủ đề quen thuộc trong công việc, trường học, giải trí, Có thể xử lý hầu hết các tình huống xảy ra ở những nơi ngôn ngữ đó được sử dụng Học sinh có khả năng viết một đoạn văn đơn giản liên quan đến các chủ đề quen thuộc hoặc cá nhân Ngoài ra học sinh cũng có khả năng mô tả được những kinh nghiệm, ước mơ, hoài bão và trình bày ngắn gọn các lý do giải thích ý kiến và kế hoạch của mình

1.4.5 Yêu cầu đối với hoạt động học

Để hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh, chương trình mới nhà trường cần áp dụng phương pháp tích cực hoá hoạt động của người học

Hoạt động học tập được tổ chức trong và ngoài khuôn viên nhà trường thông qua một số hình thức chủ yếu như học lý thuyết, thực hiện bài tập, thí nghiệm, trò chơi, đóng vai, dự án nghiên cứu, tham quan, cắm trại, đọc sách, sinh hoạt tập thể, phục vụ cộng đồng Tùy mục tiêu cụ thể và mức độ phức tạp của hoạt động, học sinh được tổ chức làm việc độc lập, theo nhóm hoặc làm việc chung cả lớp

Dù hoạt động học theo cách nào thì mỗi HS đều phải được tạo điều kiện để tự mình thực hiện nhiệm vụ học tập, trải nghiệm thực tế từ đó hình thành và phát triển được 5 phẩm chất chủ yếu (yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm) và 10 năng lực cốt lõi (gồm có 3 năng lực chung là tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo và 7 năng lực chuyên môn bám sát hệ thống môn học xuyên suốt trong các cấp học) cần hình thành

1.5 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc nội trú

Theo Văn bản số 1260/SGD&ĐT- GDTrH ngày 16 tháng 8 năm

2013 của Sở giáo dục và đào tạo Phú Thọ về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm

vụ GDTrH [27], thì hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTNT tỉnh Phú Thọ theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông gồm những nội dung sau:

1.5.1 Mục tiêu dạy học Tiếng Anh

- Mục tiêu dạy học Tiếng Anh ở các trường PTDTNT theo định hướng đổi mới chương trình sách giáo khoa phổ thông nhằm giúp HS người dân tộc thiểu số có một công cụ giao tiếp mới, hình thành và phát triển cho học sinh năng lực giao tiếp bằng tiếng Anh thông qua các hình thức nghe, nói, đọc,

viết Kết thúc chương trình giáo dục phổ thông, học sinh có khả năng giao tiếp đạt trình độ Bậc 3 của Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dành cho Việt Nam HS có thể sử dụng Tiếng Anh một cách tự tin, thành thạo trong thời kỳ cách mạng Công nghiệp 4.0

- Mục tiêu cũng làm cho HS có hiểu biết khái quát về đất nước con người và nền văn hoá của một số nước nói tiếng Anh Hơn nữa họ cũng có thái độ và tình cảm tốt đẹp đối với đất nước con người nền văn hoá của các nước nói tiếng Anh Ngoài ra, bên cạnh đó mục tiêu dạy học Tiếng Anh còn góp phần hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất và năng lực cần thiết đối với người lao động: ý thức và trách nhiệm lao động, định hướng

và lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, sở thích, khả năng thích ứng trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ IV

1.5.2 Nội dung dạy học Tiếng Anh

* Nội dung

“Nội dung dạy học ở trường phổ thông được xây dựng thành một

bộ chương trình gồm nhiều môn học, nội dung mỗi môn học được biên soạn thành sách giáo khoa và chương trình được thực hiện theo kế hoạch tổng thể” [36, tr.87]

- Nội dung dạy học trong Chương trình giáo dục phổ thông môn Tiếng Anh được thiết kế theo kết cấu đa thành phần, bao gồm: hệ thống các chủ đề, các chủ điểm mang tính gợi ý; các năng lực giao tiếp phù hợp với chuẩn năng lực cần đạt; danh mục kiến thức ngôn ngữ (ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp) gợi ý phù hợp với việc phát triển năng lực giao tiếp ở cấp độ đã được qui định trong chuẩn đầu ra Nội dung văn hoá được dạy học lồng ghép, tích hợp trong hệ thống các chủ đề, chủ điểm

- Đối với mỗi khối lớp nội dung dạy học được thiết kế phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm HS Các kỹ năng “tiếp nhận”(nghe, đọc) và “sản sinh”(nói, viết) được chú trọng và phát triển Từ đó HS có thể tự tin giao tiếp bằng Tiếng Anh trong các tình huống thực tiễn

- Nội dung dạy học đảm bảo giúp học sinh có khả năng “hiểu được các

ý chính của một đoạn văn hay bài phát biểu chuẩn mực, rõ ràng về các chủ đề quen thuộc trong công việc, trường học, giải trí, Có thể xử lý hầu hết các tình huống xảy ra ở những nơi ngôn ngữ đó được sử dụng Học sinh có thể viết đoạn văn đơn giản liên quan đến các chủ đề quen thuộc hoặc cá nhân quan tâm

Có thể mô tả được những kinh nghiệm, ước mơ, hy vọng và hoài bão và có thể trình bày ngắn gọn các lý do, giải thích ý kiến và kế hoạch của mình

- Nội dung dạy học cũng giúp học sinh phổ thông có khả năng hiểu được các câu và cấu trúc được sử dụng thường xuyên liên quan đến nhu cầu giao tiếp cơ bản chẳng hạn như thông tin về gia đình, về bản thân, hỏi đường, hoặc về việc làm Học sinh cũng có thể trao đổi thông tin về những chủ đề đơn giản quen thuộc hằng ngày Cuối cùng, học sinh có thể mô tả đơn giản về bản thân, môi trường xung quanh và những vấn đề thuộc nhu cầu thiết yếu

* Chương trình

“Chương trình môn học là văn bản do Bộ Giáo dục và đào tạo ban hành, trong đó xác định rõ vị trí, mục đích yêu cầu, nội dung chi tiết môn học

và thời gian thực hiện cho từng đơn vị kiến thức của bộ môn và kèm theo đó

là hướng dẫn thực hiện chương trình”[36, tr.87]

Chương trình bộ môn Tiếng anh được thể hiện chi tiết đến từng học kỳ, từng chủ điểm và đến từng đơn vị bài học với thời gian cụ thể, chi tiết Mỗi nhà trường phổ thông phải thực hiện dạy học theo chương trình đã đề ra

* Sách giáo khoa

“Sách giáo khoa là văn bản thể hiện nội dung chi tiết của chương trình môn học, là tài liệu chính để thầy giáo dạy và học sinh học Sách giáo khoa do Nhà nước xuất bản được dùng trong cả nước”[36, tr.89] Sách giáo khoa Tiếng anh cũng như các môn khác là văn bản thể hiện chi tiết của chương trình môn Tiếng anh từ các chủ đề, chủ điểm, từng đơn vị bài học, từng phần trong đơn vị bài học như: reading, speaking, listening, writing đến các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ

1.5.3 Phương pháp dạy học Tiếng Anh

“Phương pháp dạy học là một thành tố hết sức quan trọng của quá trình dạy học Khi đã xác định được mục đích, nội dung chương trình dạy học, thì phương pháp dạy và học của thầy và trò sẽ quyết định chất lượng quá trình

Trong quá trình dạy học người giáo viên coi HS chính là những chủ thể tích cực tham gia vào quá trình học tập Giáo viên tạo cơ hội cho học sinh sử dụng ngôn ngữ trong các ngữ cảnh, tình huống có nghĩa, sát với cuộc sống hằng ngày, dành thời gian cho HS tham gia vào các hoạt động giao tiếp thông qua nghe, nói, đọc và viết

Giáo viên sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học mới như dạy học

dự án, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học hợp đồng Sử dụng hiệu quả các đồ dùng, thiết bị dạy học hiện đại trong quá trình dạy học, hướng dẫn HS sử dụng đồng bộ các tài liệu và phương tiện học tập như sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, học liệu điện tử, thiết bị nghe nhìn, công nghệ thông tin và truyền thông để nâng cao hiệu quả dạy học Đặc biệt khai thác có hiệu quả phòng học tiếng và phòng máy tính