- Làm thuốc, xuất khẩu…… - Góp phần làm đẹp cho đời nh: các vờn hoa cây cảnh .… - Làm vờn giỏi là biết khai thác tận dụng mọi tiềm năng của đất đai, thới tiết, lao động, thời gian để làm
Trang 1- Giáo viên : Giáo án, tài liệu
- Học sinh : Vở ghi, QS vờn của các gia đình ở địa phơng.
III Tiến trình bài học :
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra :
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
3 Giảng bài mới :
I Vị trí nghề làm vờn.
- Nghề làm vờn có từ lâu đời, ông cha ta đã
tích luỹ đợc những kinh nghiệm quý báu
- Các loại cây trồng đa dạng, SP phong phú
- Góp phần nâng cao chất lợng bữa ăn, cung
20' HĐ1: GV hớng dẫn
HS tìm hiểu nghề làm vờn
Bài mở đầu: Giới thiệu nghề làm vờn
Ngày giảng
Trang 2cấp chất dinh dỡng trong khẩu phần ăn, cung
cấp năng lợng cho con ngời
- Làm thuốc, xuất khẩu……
- Góp phần làm đẹp cho đời nh: các vờn hoa
cây cảnh …
- Làm vờn giỏi là biết khai thác tận dụng mọi
tiềm năng của đất đai, thới tiết, lao động, thời
gian để làm ra nhiều sản phẩm mang lại hiệu
quả kinh tế cao, tăng thu nhập
II Đặc điểm nghề làm vờn:
1 Đối tợng lao động:
- Là cây trồng có giá trị kinh tế và dinh dỡng
cao: cây rau, cây ăn quả, cây hoa……
2 Mục đích lao động:
- Tận dụng đất đai ĐK tự nhiên
- Lao động để tạo ra nhiều nông sản cung cấp
cho ngời tiêu dùng
3 Nội dung lao động:
- Thực hiện thâm canh sử dụng hợp lý năng
l-ợng mặt trời, đất đai gồm:
+ Làm đất, cày bừa…
+ Gieo trồng: Xử lý hạt giống, gieo…
+ Chăm sóc: Làm cỏ, vun xới, tới, phun
thuốc
+ Thu hoạch: Nhổ, cắt, hái…
+ Nhân giống bằng phơng pháp lai tạo, giâm,
chiết ghép…
4 Công cụ lao động:
- Cày bừa, cuốc…
5 Điều kiện lao động:
HĐ4: GV đa câu hỏi.
?Kể tên dụng cụ cần vho NLV?
HĐ5: GV đa câu hỏi.
?Điều kiện lao động
Trang 3+ Hoạt động chủ yếu ngoài trời, không khí
thoáng mát, chịu nhiều tác độngcủa thiên
nhiên nh; t0 , A/S, gió, ma …
- T thế làm thay đổi, cơ thể đi lại hoặc đứng,
HĐ6: GV đa câu hỏi.
?Kể tên các sản phẩm của NLV?
HĐ6: HS trả lời.
*******************************************
Trang 4III Những yêu cầu đối với nghề làm vờn:
1 Tri thức, kỹ năng:
- N.L.V liên quan đến nhiều lĩnh vực khoa
học: Khí tợng, sinh học, hoá học, địa lý và…
nhiều kinh nghiệm trong quá trình sản xuất
Phải tận dụng tất cả những tri thức kỹ năng
- Có sức khoẻ tốt, dẻo dai, có khả năng thích
ứng với các hoạt động ngoài trời Có đôi mắt
tinh tờng, có bàn tay khéo léo
4 Nơi đào tạo:
-Tại các khoa trồng trọt ở các trờng Sơ, trung,
- Từ sau Đại hội VI của Đảng kinh tế vờn đợc
khuyến khích phát triển, nhất là phát triển
theo hớng hệ sinh thái VAC
- Nghề làm vờn có tác dụng rất lớn: cung cấp
nguồn dinh dỡng, cải thiện bữa ăn, đem lại
HĐ2: GV giới thiệu.
HĐ3: GV đa câu hỏi.
?NLV cần có sức khoẻ nh thế nào?
HĐ4: GV giới thiệu.
HĐ1: GVHDHS thảo
luận
?Tình hình nghề làm vờn hiện nay?
?Nêu những tồn tại chủ yếu cần khắc phục?
Trang 5nhiều sản phẩm hàng hoá cho tiêu dùng và
xuất khẩu, tăng thu nhập
- Nhìn chung nghề làm vờn ở nớc ta còn cha
phát triển mạnh, vờn S còn hẹp, cha chú ý đầu
t cơ sở vật chất, còn sử dụng giống xấu, kỹ
thuật nuôi còn kém
- Nguyên nhân: do ngời làm vờn cha có ý
thức đầu t, thiếu giống tốt, thiếu vốn, cha
mạnh dạn cải tạo vờn còn kém hiệu quả kinh
tế, thiếu hiểu biết về nghề làm vờn, cha nhậy
bén với KT thị trờng
2 Triểnvọng phát triển nghề làm vờn:
- Đẩy mạnh cải tạo vờn tạp, xây dựng các mô
hình vờn phù hợp với từng địa phơng
- Khuyến khích phát triển mô hình kinh tế
đồi, rừng, trang trại …
- Phủ xanh đất trống đồi núi trọc
- áp dụng tiến bộ KHKT vào nghề làm vờn
HĐ2: GV giới thiệu
HĐ2: HS theo dõi.
4 Củng cố hệ thống bài:
- Nêu vị trí nghề làm vờn? Phơng hớng phát triển?
- Ngề làm vờn đòi hỏi yêu cầu gì?
5 Hớng dẫn về nhà:
- Học bài, quan sát các mô hình vờn ở ở địa phơng
********************************************
Nguyên tắc thiết kế và quy hoạch vờn (Tiết 1)
Trang 6- Nêu những đặc điểm của nghề làm vờn?
- Tình hình và triển vọng nghề làm vờn ở nớc ta hiện nay là gì ?
3 Giảng bài mới :
I Khái niệm thiết kế quy hoạch vờn:
1 ý nghĩa:
- Muốn đạt hiệu quả kinh tế cao phải thiết kế
quy hoạch vờn, bố trí vờn, ao, chuồng, nhà ở,
Trang 72 Khái niệm về hệ sinh thái VAC:
- V.A.C (viết tắt Vờn - Ao - Chuồng) là hệ
sinh thái có sự kết hợp chặt chẽ qua lại với
nhau
- Kỹ thuật áp dụng tro HST VAC là thâm
canh cao, sử dụng hợp lý năng lợng ánh sáng
mặt trời, đất đai, mặt nớc, vốn đầu t để đạt
đ-ợc hiệu quả kinh tế cao
- Vờn có các chức năng:
+ Cung cấp thực phẩm cho các bữa ăn
+ Tạo ra sản phẩm hàng hoá cung cấp cho
Việc thiết kế xây dựng vờn theo hệ sinh
thái V.A.C phải căn cứ vào các yếu tố sau :
- Điều kiện đất đai, nguồn nớc, mặt nớc,
khí hậu ở địa phơng
- Mục đích sản xuất và tiêu thụ sản
phẩm : Làm vờn với mục đích sản xuất hàng
hoá phải tính đến thị trờng tiêu thụ Muốn
vậy phải chọn những giống cây trồng, vật
nuôi có giá trị kinh tế cao, đợc thị trờng chấp
nhận, đợc ngời tiêu dùng a thích
- Căn cứ vào khả năng lao động, vật t,
vốn và trình độ của ngời làm vờn mà tiến
hành thiết kế vờn to (nhỏ), sử dụng các thiết
bị kĩ thuật tiên tiến hoặc chọn các giống cây
?Vờn có chức năng gì?
Các yếu tố Vờn,
Ao, Chuồng trong hệ sinh thái V.A.C có vai trò và quan hệ với nhau nh thế nào ?
Trang 8trồng, vật nuôi quý đắt tiền đòi hỏi kĩ thuật
cao
4 Củng cố hệ thống bài:
- Nhắc lại khái niệm về quy hoạch, thiết kế vờn ; Khái niệm hệ sinh thái V.A.C
5 Hớng dẫn về nhà:
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Thiết kế quy hoạch vờn nhà
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
Phụ trách chuyên môn duyệt.
Thạch Đồng , ngày tháng năm 2010
Trần Tấn
Ngày soạn: 19/9/2010 Tiết 4,5,6
Trang 9Nguyên tắc thiết kế và quy hoạch vờn (Tiết 2,3,4)
- Nêu khái niệm về hệ sinh thái VAC?
- Căn cứ để thiết kế quy hoạch vờn ?
3 Giảng bài mới :
4 Phơng châm :
- Thực hiện thâm canh cao, áp dụng các
tiến bộ khoa học kĩ thuật, tập trung đầu t lao
động, vật t, giống tốt, tận dụng tối đa khả
năng đất đai, nguồn nớc, để có thu nhập
Trang 10- Phát huy tác dụng của cả hệ thống sinh
thái V.A.C (chú ý đến quan hệ, hỗ trợ giữa
các loại cây trồng và vật nuôi nhằm đạt hiệu
quả kinh tế cao nhất)
- Lấy ngắn nuôi dài – tiến hành trồng
cây ngắn ngày nh rau, đậu xen với cây dài
ngày khi cha kịp khép tán để tận dụng đất
đai, ánh sáng, năng lợng mặt trời để tăng
thêm nguồn thu nhập và tạo điều kiện cho
cây lâu năm phát triển
- Làm dần từng bớc theo thời vụ, làm đến
đâu phát huy tác dụng đến đó, việc làm trớc
tạo điều kiện cho việc làm sau, không cản
trở hoặc phải làm đi phá lại
5 Nội dung thiết kế :
Bao gồm các công việc sau :
a) Điều tra thu thập tình tình hình về đất
đai, khí hậu, nguồn nớc, điều kiện giao
thông, thị trờng ở địa phơng
b) Xác định phơng hớng mục tiêu sản
xuất và tiêu thụ sản phẩm : Xác định các
loại cây trồng, vật nuôi chính; mục tiêu cần
đạt về sản lợng, chất lợng trong những năm
đầu và các năm sau
c) Lập sơ đồ vờn : Trớc hết phải xác định
rõ vị trí của nhà ở và công trìn phụ, sau đó
đến khu vờn, chuồng nuôi gia súc, ao thả cá
và hệ thống dẫn tiêu nớc
Cùng đó phải xác định đờng đi lại trong
vờn, hệ thống mơng máng, hàng rào bảo
20'
Phơng châm phát triển vờn theo hệ sinh thái V.A.C là gì?
HĐ2: GVHDHS
thảo luận
Khi thiết kế ta cần thực hiện những nội dung gì ?
HS trả lời
HĐ2: HS thảo luận và
phát biểu ý kiên
HS trả lời
Trang 11vệ,
d) Quy hoạch, thiết kế cụ thể : Trên cơ sở
sơ đồ thiết kế chung của vờn, tiến hành thiết
kế chi tiết từng khu vực nhà ở và công trình
phụ, chuồng nuôi, ao cá, vờn nhà, vờn đồi,
v-ờn rừng, trang trại
e) Lập kế hoạch xây dựng V.A.C, xác
định các bớc và thời gian thực hiện, các chi
phí cần thiết.
Trong mỗi nội dung cần thực hiện các công việc gì ?
- Đất hẹp nên cần tận dụng diện tích, bố
trí hơp lí cơ cấu cây trồng vật nuôi
- Nhà ở nên đặt ở phía Bắc khu đất và
quay về hớng Nam, các công trình phụ quay
về hớng Đông để cho ánh nắng chiếu vào
chuồng gia súc, đảm bảo vệ sinh hạn chế đợc
dịch bệnh, vờn cây có ánh sáng để phát triển
- Vờn : Trong vờn thờng trồng 1 – 2 loại
20'
HĐ1: GV giới thiệu.
Dựa vào khí hậu,
địa hình nớc ta đợc chia thành nhiều vùng kinh tế khác nhau Mỗi vùng kinh
tế đó có đặc điểm khác nhau và mô
hình V.A.C khác nhau Ta cùng nghiên cứu các đặc điểm và mô hình vờn của từng vùng kinh tế đó
HĐ1: HS nghe và ghi
nhớ
Trang 12cây ăn quả chính xen với các loại cây khác
có yêu cầu về điều kiện sinh thái khác nhau
Trớc nhà trồng cây thấp tán, đẹp nh cây quất,
cam
- Ngoài cùng là hàng rào bảo vệ Hàng
rào có thể làm bằng tre, nứa hoặc trồng các
cây nh rau ngót, rau mồng tơi leo bờ rào,
- Ao : Sâu khoảng 1,5 – 2m, bờ ao đắp
kĩ để chống rò rỉ và có hệ thống dẫn tiêu và
nớc Bờ ao có thể trồng cây ăn quả hay các
loại rau, khoai nhng không để ao bị cớm
nắng Một phần mặt ao có thể thả bèo hoặc
rau muống để nớc đỡ bị nóng hoặc lạnh đột
ngột
- Chuồng nuôi gia súc, gia cầm nên đặt
cạnh ao, nơi ít gió nhng đủ ấm và ánh sáng,
thuận tiện cho việc làm vệ sinh
2 Vùng đồng bằng Nam Bộ :
a) Đặc điểm :
- Đất thấp, tầng đất mặt mỏng, tầng dới
thờng bị nhiễm mặn, nhiễm phèn
- Mực nớc ngầm cao, mùa ma dễ bị úng
- Khí hậu có hai mùa rõ rệt : Mùa ma dễ
bị ngập úng, mùa khô nắng hạn dễ bị thiếu
nớc
b) Mô hình :
- Vờn : Trong vờn phải đào rãnh, lên
luống, kích thớc của luống và rãnh phụ thuộc
vào chiều cao của đỉnh lũ và tầng đất mặt
Quanh vờn có đê bao để bảo vệ vờn trong
25’'
HĐ2: GV giới thiệu
Vùng đồng bằng Bắc Trung Bộ có đặc
điểm về khí hậu, đất, nớc và mô hình vờn
nh sau : HĐ2: HS nghe và ghi
nhớ
Trang 13mùa ma, ngăn mặn, giữ nớc ngọt Đê còn
dùng là đờng giao thông và trồng cây chắn
gió
Cơ cấu cây trồng tuỳ theo điều kiện đất
đai, nguồn nớc, thị trờng tiêu thụ mà lựa
chọn cho phù hợp
- Ao : Trong hệ sinh thái này mơng chính
là ao Không đào mơng sâu quá tầng phèn
hay tầng sinh phèn Bề rộng của mơng bằng
1/2 bề rộng của luống Cũng có nơi đào ao
bên cạnh nhà
- Chuồng : Chuồng lợn bố trí gần nhà (có
nơi làm cạnh mơng), nớc rửa chuồng chảy
thẳng xuống mơng Có nơi đặt chuồng gà
ngang qua mơng, phân gà rơi xuống mơng
làm thức ăn cho cá
***************************************
3.Vùng trung du, miền núi :
a) Đặc điểm :
-Diện tích rộng, nhng dốc nên đất thờng
bị rửa trôi, nghèo chất dinh dỡng, chua (cần
chú ý chống xói mòn và bồi dỡng đất)
- ít có bão, nhng rét và có sơng muối
- Nguồn nớc tới khó khăn
b) Mô hình :
- Vờn : Do đặc điểm đất rộng, dốc nên
ngoài vờn quanh nhà còn hình thành các
40' GV HD HS thảo luận
Em có thể cho biết vùng trung du, miền núi có đặc điểm gì về
Trang 14dạng vờn đồi, vờn rừng, trang trại.
+ Vờn nhà : Thờng bố trí ở chân đồi,
quanh nhà, đất bằng và ẩm Trong vờn trồng
các loại cây ăn quả nh cam, quýt, chuối, đu
đủ, Vờn rau để cạnh ao để tiên tới nớc
+ Vờn đồi : Xây dựng trên đất thoải ít
dốc, thờng trồng cây ăn quả lâu năm nh mơ,
mận, hồng, cam, bởi hay cây công nghiệp
nh chè, cà phê Giữa các cây này có thể
trồng xen cây ngắn ngày nh cây học đậu, cây
lấy củ
Để chống xói mòn đất, trong vờn phải
trồng cây theo đờng đồng mức, có hệ thống
mơng nhỏ và có bờ cản nớc xen kẽ chạy theo
đờng đồng mức Có thể san đất thành bậc
thang trồng cây giữ đất nh cây dứa,
+ Vờn rừng : Là loại vờn đợc trồng cây
theo nhiều tầng, nhiều lớp và có nhiều loại
cây xen nhau ở trên các loại đất có độ dốc
cao (200 – 30 0) Trong loại vờn này, ở trên
tầng cao thờng còn lại một số khoảng rừng
thứ sinh (giữ lại để tu bổ), tiến hành trồng bổ
xung cây lấy gỗ (mỡ, bồ đề lát hoa, ) hoặc
cây vừa lấy gỗ vừa lấy quả nh trám, trẩu,
hoặc cây đặc sản nh quế, hồi, Trong những
năm đầu khi cây lấy gỗ cha khép tán có thể
trồng xen cây lơng thực ngắn ngày để tận
dụng đất đai
ờn có thể xây dựng
nh thế nào cho phù hợp và đạt hiệu qủa kinh tế cao ?
Vờn rừng là loại
v-ờn nh thế nào ? Trong vờn thờng trồng những loại cây nào cho thích hợp ?
HS trả lời
4 Củng cố:
Trang 15- Nhắc lại mô hình vờn ở trung du miền núi.
5 Hớng dẫn về nhà:
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Thiết kế quy hoạch vờn nhà
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
Phụ trách chuyên môn duyệt.
Thạch Đồng , ngày tháng năm 2010
Trần Tấn
Ngày soạn: 26/9/2010 Tiết 7,8
Nguyên tắc thiết kế và quy hoạch vờn (Tiết 5,6)
Trang 161 ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra :
- Nêu những đặc điểm vùng trung du miền núi?
3 Giảng bài mới :
- Vờn : Vờn đợc chia thành các ô có bờ
cát bao quanh, trên bờ trồng cây phi lao kết
hợp trồng cây mây để bảo vệ và có tác dụng
phòng hộ
Trong vờn trồng các loại cây ăn quả chịu
đợc gió bão, tán cây thấp nh cam, chanh, táo,
Ngoài ra nên trồng xen các loại cây họ
đậu, khoai lang, của đậu, có tác dụng che
phủ, giữ ẩm góp phần cải tạo đất
- Ao : Thờng đợc đào cạnh nhà, có thể
nuôi cá, tôm trên bờ ao trồng dừa
- Chuồng : Đợc làm cạnh ao để tiện vệ
sinh và lấy phân nuôi cá
5 Vờn trang trại :
Trang 17cây công nghiệp, cây lấy gỗ, ), cây trồng
khác (lúa cạn,sắn, ngô, mía, ) và chăn nuôi
gia súc gia cầm
- Sản xuất tập trung theo hớng chuyên
môn hoá cao gắn với sản xuất hàng hoá
vùng ven biển mà chúng ta có thể xây dựng mô hình vờn trang trại ?
HS trả lời
***********************************
b,Mô hình
Khi thiết kế diện tích để phát triển vờn
trang trại có thể bố trí nh sau :
- Khu trung tâm gồm có nhà ở, kho tàng,
sân phơi, xởng chế biến, làm nơi đầu mối
cho mọi hoạt động
- Quanh nhà có vờn, ao, chuồng đợc thiết
kế theo mô hình V.A.C vùng trung du, miền
núi
- Khu vờn trang trại : Đây là khu sản xuất
tập trung cách xa nhà
Trong vờn thờng bố trí trồng các loại cây
trồng chính, có thể là cây ăn quả (dứa, chuối,
vải, cam, ), có thể là cây công nghiệp (chè,
cà phê), có thể là cây lấy gỗ hoặc cây trồng
khác (lúa cạn, ngô, mía )
Trong vờn phải thiết kế lối đi lại đảm bảo
cho xe cộ ra vào chăm sóc cây trồng, vật
nuôi và thu hoạch sản phẩm đợc dễ dàng
Tiến hành trồng xen các loại cây họ đậu
vào các khoảng trống giữa các hàng cây
Trang 18trồng chính để che phủ giữ ẩm cho đất.
Ngoài ra, phải trồng hàng rào chắn gió để
bảo vệ cây và vật nuôi Thông thờng trồng
các loại cây mọc nhanh, chống chịu tốt với
mọi điều kiện không thuận lợi, có tác dụng
cản lửa, giữ đất, chống xói mòn
Các loại chuồng nuôi đợc thiết kế để chăn
nuôi các loại gia súc, gia cầm với quy mô
hàng nghìn con Phải có quy hoạch đồng cỏ
để chăn thả gia súc và khu trồng thức ăn gia
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Thiết kế quy hoạch vờn nhà
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
********************************************
Ngày soạn: 26/9/2010 Tiết 9
Cải tạo tu bổ vờn tạp ( Tiết 1)
I Mục tiêu :
Ngày giảng
Trang 19- Nêu những đặc điểm mô hình vờn trang trại?
3 Giảng bài mới:
1 Thực trạng của vờn hiện nay :
Những vờn đã có hiện nay cha đảm bảo
yêu cầu kĩ thuật và có những nhợc điểm sau :
a) Vờn :
- Đa số vờn hiện nay còn là vờn tạp, cơ
cấu cây trồng không hợp lí, giống xấu, chăm
sóc kém, sâu bệnh nhiều, trồng quá dầy, lộn
xộn, còn ít giống tốt
- Đất vờn không đợc cải tạo nên năng
xuất vờn thấp, hiệu quả kinh tế kém
Ao hiện nay có đặc
điểm gì cần phải khắc
HĐ1: HS thảo luận.
HS trả lời
Trang 20nớc, tháo nớc nên nớc ao bị thiếu ô xi.
- Kĩ thuật nuôi cha tốt
c) Chuồng :
- Diện tích chuồng còn hẹp, trống trải,
không đảm bảo vệ sinh, dịch bệnh dễ phát
sinh
- Cha có giống tốt, thức ăn cha đủ chất
dinh dỡng
2 Nguyên tắc cải tạo, tu bổ vờn :
Khi cải tạo tu bổ vờn cũ phải tuân theo
những nguyên tắc sau :
- Phải chọn cây, con có hiệu quả kinh tế
cao và phù hợp với điều kiện ở địa phơng
- Cải tạo, tu bổ vờn phải nhằm nâng cao
hiệu quả kinh tế và trình độ ngời làm vờn
- Tuyệt đối không vì cải tạo, tu bổ vờn
mà làm giảm hiệu quả kinh tế
HĐ2: GV hớng dẫn
HS thảo luận
Khi cải tạo, tu bổ vờn cần tuân theo các nguyên tắc sau
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Thiết kế quy hoạch vờn nhà
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
Trang 21Phô tr¸ch chuyªn m«n duyÖt.
Th¹ch §ång , ngµy th¸ng n¨m 2010
TrÇn TÊn
Ngµy so¹n:3/10/2010 TiÕt 10
C¶i t¹o tu bæ vên t¹p (TiÕt 2)
Trang 22- Rèn kĩ năng xây dựng kế hoạch tu bổ, cải tạo vờn.
- Nêu nguyên tắc cải tạo tu bổ vờn tạp?
3 Giảng bài mới:
3 Những công việc cần làm để cải tạo, tu bổ
vờn :
a Vờn :
- Phân tích hiện trạng của vờn xem có u,
nhợc điểm gì về cơ cấu cây trồng, cách sắp
xếp trong vờn
- Xem xét việc sử dụng quy hoạch đất, cải
tạo đất, chống xói mòn
- Xem xét kĩ thuật trồng và hiệu quả của
từng loại cây nh giống, sâu bệnh, sản lợng,
Trang 23Đánh giá kĩ thuật xây dựng ao, hệ thống
dẫn và tiêu nớc, tình trạng ao, giống cá nuôi,
mật độ, kĩ thuật nuôi, năng suất, hiệu quả kinh
tế Để từ đó có biện pháp khắc phục, cải tạo
c Chuồng :
- Chuồng chăn nuôi có đảm bảo vệ sinh
hay không ? Việc thực hiện các biện pháp
chống nóng, chống rét, kĩ thuật chăn nuôi có
-u, nhợc điểm gì ?
* Sau khi phân tích u nhợc điểm của từng
yếu tố V.A.C, thì tiến hành đáng giá chung về
vị trí, mối liên hệ giữa các thành phần của
V.A.C, giữa V.A.C với khu nhà ở, các công
trình phụ, giữa toàn bộ khu nhà và V.A.C với
môi trờng xung quanh (khí hậu, địa hình, giao
thông ) Trên cơ sở đó rút ra những u điểm
để phát huy và nhợc điểm để khắc phục và cải
tạo trong kế hoạch cải tạo, tu bổ vờn
d.xây dựng kế hoạch tu bổ, cải tạo vờn :
- Xây dựng kế hoạch tu bổ, cải tạo chung
cho cả hệ thống bao gồm : Nhà ở, công trình
phụ và từng thành phần của V.A.C Xác định
thời gian và định hình sau khi cải tạo Phải vẽ
sơ đồ của khu V.A.C cụ thể
- Xác định mục tiêu về kĩ thuật (giống,
phân bón, kĩ thuật áp dụng, thiết bị, ) và mục
tiêu kinh tế (năng suất, sản lợng, hiệu quả kinh
nh thế nào đối với việc cải tạo, tu bổ v-ờn
GV hớng dẫn HS thảo luận
Trớc khi tiến hành cải tạo, tu bổ vờn thì
cần phải xây dựng kế hoạch Vậy xây dựng
kế hoạch đó nh thế nào ? Dựa vào cơ sở nào đề xây dựng ?
Trang 24- Cải tạo về cấu trúc cây trồng bằng cách
loại bỏ cây bị sâu bệnh, năng suất thấp, tiến
hành trồng xen những cây mới và khi cây mới
đi vào sản xuất thì loại thải dần hết cây cũ
Những cây mới trồng phải là những giống tốt
có năng suất cao, phẩm chất tốt, ít sâu bệnh
- Sửa sang lại hệ thống tiêu, tới nớc cho
hợp lí.Bón thêm phân hữu cơ, bùn ao, phù xa
và vôi để cải thiện kết cấu đất, giảm độ chua,
làm cho đất đợc tơi xốp
- áp dụng các tiến bộ kĩ thuật phù hợp với
từng loại cây trồng ở các khâu từ khi gieo
trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đến thu
hoạch, bảo quản nhân giống cây trồng Tiến
hành trồng xen cây hợp lí trong vờn giữa cây
ngắn ngày (rau, đậu, ) với cây dài ngày
* Ao :
- Diện tích ao tuỳ theo điều kiện từng nơi
mà to nhỏ khác nhau, nhng phải đảm bảo
không bịo cớm, rợp, cáo hệ thống cấp thoát
n-ớc chủ động Bờ áo phải đợc đắp cao, không
để rò rỉ, sạt lở, có cống dẫn nớc và thoát nớc
Nớc ao sạch, độ pH = 6-7 có màu xanh nõn
chuối hay xanh màu vỏ đỗ là tốt Đáy ao cần
có một lớp bùn 15-20cm, nếu dày quá phải lấy
bớt đi Rắc vôi bột vào ao khi cạn nớc để làm
vệ sinh ao – sau 2 ngày mới cho nớc vào
- Xác định các loại cá nuôi trong ao : Loại
nuôi chính và những loại cá nuôi ghép
- áp dụng các kĩ thuật mới phù hợp cho cá
15'
GV hớng dẫn HS thảo luận
Tiến hành tu bổ, cải tạo vờn theo các bớc nào ?
Mỗi yếu tố trong
hệ sinh thái V.A.C cần phải tiến hành các thao tác cải tạo khác nhau
Trong mỗi yếu tố cần lu ý thực hiện tốt các công việc cần làm để đạt hiệu qủa kinh tế cao
HS thảo luận
HS trả lời HS trả lời
HS nghe và ghi nhớ
HS nghe và ghi nhớ
Trang 25lớn nhanh, ít bị bệnh và nớc ao không bị ô
nhiễm
* Chuồng :
- Chuồng nuôi phải thoáng mát về mùa hè,
ấm áp về mùa đông Chuồng nên quay hớng
Đông hay Đông Nam.Nền chuồng dốc về phía
sau và không thấm nớc Phải có hố ủ phân có
mái che và rãnh thu nớc tiểu Diện tích chuồng
tuỳ theo các loại vật nuôi mà có kích thớc
Ngày soạn: 3/10/2010 Tiết 11,12
Kĩ thuật nhân giống hữu tính (gieo hạt) (Tiết 1,2)
Trang 26- Nêu cách cải tạo tu bổ vờn tạp?
3 Giảng bài mới:
I Kĩ thuật nhân giống cây trồng trong vờn
ơm
1 Kĩ thuật làm vờn ơm cây giống :
a Các loại vờn ơm :
Xuất phát từ nhiệm vụ của vờn ơm, ngời ta
phân chia vờn ơm thành hai loại :
*1 Vờn ơm cố định :
Là loại vờn ơm giải quyết cả hai nhiệm vụ :
+ Chọn tạo và bồi dỡng giống tốt
+ áp dụng các phơng pháp nhân giống tiến
bộ để sản xuất nhiều giống cây trồng quý, có
phẩm chất tốt, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao
của con ngời
HS trả lời
Trang 27nhân giống cây trồng là chủ yếu.
b Chọn địa điểm làm vờn ơm:
Khi chọn địa điểm làm vờn ơm cần chú ý
một số yêu cầu sau :
- Điều kiện khí hậu phù hợp với yêu cầu
của các giống cây trồng trong vờn
- Đất có kết cấu tốt, tầng đất dầy 40-50cm,
cókhả năng giữ nớc và thoát nớc tốt.Nên chọn
chân đất cát pha, thịt nhẹ làm vờn ơm Vùng
trung du, miền núi nên chọn đất có pH = 5-7
và mực nớc ngầm sâu 0,8-1 mét Chọn khu đât
bằng phẳng hay hơi dốc ( 30 – 40), đủ ánh
sáng thoáng gió và tốt nhất là có đai rừng chắn
gió
- Gần đờng giao thông, ở vị trí trung tâm
để tiên chăm sóc và cung cấp giống cho các
HS trả lời
*******************************************
c.Thiết kế khu vờn ơm :
Thông thờng vờn ơm đợc thiết kế làm 3
khu :
*1 Khu cây giống : Đợc chia thành 2 khu
nhỏ, một khu trồng cây ăn quả đã đợc chọn
lọc tốt nhằm lấy hạt, lấy cành giâm tạo Khu
thứ hai trồng các cây ăn quả quý để lây cành
ghép, mắt ghép, cành chiết, cành giâm, hạt
nhằm sản xuất cây con giống
*2 Khu nhân giống : Có 5 khu nhỏ
40'
Em đã nhìn thấy một vờn ơm nào bao giờ cha ? Hãy mô tả
cấu trúc của vờn ơm
mà em đã nhìn thấy
HS trả lời.
Trang 28+ Khu gieo hạt, ra ngôi cây gốc ghép.
+ Khu giâm cành, ra ngôi cành giâm làm
gốc ghép Hạt và cành giâm của khu này đợc
lấy trên những cây đã chọn lọc ở khu cây
giống (khu thứ nhất)
+ Khu ra ngôi chăm sóc cành giâm để sản
xuất cây giống bằng phơng pháp giâm cành
+ Khu giơ cành chiết để sản xuất cây giống
bằng phơng pháp chiết cành
+ Khu gieo hạt để sẩn xuất cây giống bằng
phơng pháp gieo hạt
Vật liệu để giâm cành, chiết cành và gieo
hạt đợc lấy trên những cây đầu dòng của các
giống đã bình tuyển thuộc khu thứ hai của cây
giống
*3 Khu luân canh : Trong vờn ơm cần có
khu dành cho việc trồng rau, cây họ đậu nhằm
cải tạo nâng cao độ phì của đất Sau vài năm
cần luân phiên đổi chỗ giữa các khu thuộc khu
nhân giống, vì hàng năm xuất cây giống đã
đào mất lớp đất mặt, làm cho đất vờm ơm xấu
dần, cần phải cải tạo
Vờn ơm thờng đợc chia thành mấy khu
đó là những khu nào ?
Trong quá trình sản xuất và xuất cây giống đi các nơi thì
đất làm vờn ơm cũng dần bị xấu đi Vậy phải làm gì để cải tạo
và tăng độ phì nhiêu của đất?
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
Trang 29Phô tr¸ch chuyªn m«n duyÖt.
Th¹ch §ång , ngµy th¸ng n¨m 2010
TrÇn TÊn
Ngµy so¹n: 3/10/2010 TiÕt 13,14
KÜ thuËt nh©n gièng h÷u tÝnh (gieo h¹t) (TiÕt 3,4)
Trang 30- Giáo viên: Giáo án, tài liệu
- Học sinh : Vở ghi
III Tiến trình dạy học:
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra:
- Nêu cách thiết kế vờn ơm?
3 Giảng bài mới:
I.Phơng pháp nhân giống hữu tính (gieo
hạt) :
1 Ưu điểm :
- Đơn giản, dễ làm, hệ số nhân giống cao
- Cây có tuổi thọ cao và thích nghi rộng
- Chi phí ít tốn kem
2 Nhợc điểm :
- Cây khó giữ đợc đặc tính của giống
- Ra hoa, kết quả muộn
- Thân cao, tán lá phát triển không đều,
gây khó khăn cho việc chăm sóc, phòng trừ
sâu bệnh
* Vì vậy phơng pháp nhân giống bằng hạt
chỉ áp dụng cho một số trờng hợp sau :
+ Gieo hạt lấy cây làm gốc ghép
+ Dùng cho việc lai tạo, chọn lọc giống
+ Sử dụng đối với những giống cây cha có
Trang 31- Đảm bảo những điều kiện ngoại cảnh để
hạt nảy mầm tốt nh nhiệt độ, độ ẩm,
- Thực hiện các bớc chọn lọc giống nghiêm
ngặt :
+ Chọn giống phải đạt tiêu chuẩn : cây
sinh trởng khoẻ, năng suất cao và ổn định,
phẩm chất tốt (đáp ứng nhu cầu ngời tiêu
Khi nhân giống bằng hạt cần phải chú ý một số điểm nào?
Khi chọn giống cần phải thực hiện tốt các bớc nào?
HS trả lời
**********************************************
Trang 324 Củng cố hệ thống bài;
- Nhắc lại những phơng pháp gieo hạt?
5 Hớng dẫn về nhà:
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
4.Phơng pháp gieo hạt làm cây giống
* Gieo hạt ơm cây trên luống :
Khi gieo hạt ơm cây trên luống cần đảm
bảo các yêu cầu sau :
- Làm đất kĩ, lên luống đảm bảo tới tiêu và
chăm sóc thuận lợi Bón phân đầy đủ
- Gieo đúng khoảng cách, độ sâu lấp hạt
tuỳ thuộc từng giống
- Chăm sóc thờng xuyên, cẩn thận, kịp thời
phát hiện sâu bệnh và diệt trừ triệt để (đây là
thời kì cây dễ bị sâu bệnh phá hại)
* Gieo hạt ơm cây trong bầu :
Khi gieo hạt ơm cây trong bầu cần đảm
bảo các yêu cầu sau :
- Chất độn bầu phải đợc chuẩn bị trớc và
đảm bảo đủ dinh dỡng, các chất dinh dỡng
phải cân đối
- Các khâu chăm sóc tiến hành đầy đủ nh
gieo hạt trên luống
Phơng pháp gieo hạt ơm cây trong bầu có u
điểm là : Tỉ lệ cây sống cao, chăm sóc và vận
chuyển thuận lợi, ít tốn công Phơng pháp này
thích hợp với việc tạo cây gốc ghép cả với cây
đó cần đảm bảo các yêu cầu gì ?
HS trả lời
Trang 33Ngµy so¹n: 3/10/2010 TiÕt 15
KÜ thuËt nh©n gièng v« tÝnh (gi©m, chiÕt, ghÐp) (TiÕt 1)
3 Gi¶ng bµi míi:
II.Ph¬ng ph¸p nh©n gièng v« tÝnh c©y ¨n
Trang 34* Ph ơng pháp chiết cành
1 Ưu điểm :
- Cây con giữ đợc đặc tính tốt của giống,
cây ra hoa kết quả sớm
- Cây thấp, tán gọn nên thuận tiện cho việc
Chọn giống là khâu quan trọng, với cây ăn
quả cần chọn những cây có phẩm chất thơm
ngon hợp với thị hiếu ngời tiêu dùng và cho
* Xác định thời vụ chiết cành phù hợp với
từng giống cây và từng vùng sinh thái cụ thể.
GV làm mẫu cho HS thảo luận
Em có thể mô tả
cách chiết một cành ?
Kĩ thuật chiết cành bao gồm những khâu nào ?
Khi chọn cành chiết cần chú ý những điểm gì ?
HS trả lời.
HS mô tả lại
HS trả lời
HS trả lời
Trang 35- Vụ thu : Tháng 8 – tháng 9.
Riêng cây đào, cây mận chiết sớm vào
15/02 – 15/3 (vụ xuân, ở vụ thu có thể chiết
kéo dài sang tháng 10
Các tỉnh khu 4 (cũ) nên chiết vào vụ thu
(tháng 8) không nên chiết vào vụ xuân, vì ở
đây có gió lào vào tháng 5-6 sẽ làm hỏng cành
bầu) Đối với những giống khó ra dễ cần phơi
khoảng 5-7 ngày mới bó
- Chất độn bầu :
+ Dùng phân chuồng hoai trộn với đất màu
theo tỉ lệ 1/2 phân + 1/2 đất hoặc 2/3 phân +
1/3 đất)
+ Độ ẩm bầu đất bó đảm bảo 70% độ ẩm
bão hoà
+ Đất đắp quanh bầu yêu cầu phải xốp,
thoáng khí, vì vậy thờng trộn thêm rơm hay rễ
bèo tây khi đắp vào cành giâm
- Bao bầu bằng bao nilon (giấy đen hoặc
sẫm màu) hoặc dùng bao xi măng Khi buộc
l-Thờng chiết cành vào những thời điểm nào trong năm ?
Chất độn bầu có tỉ
lệ nh thế nào ?
Có thể dùng những chất gì để độn bầu ?
Sau khi đắp bầu xong, bao bầu bằng gì ?
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
HS trả lời
Trang 36u ý phía trên buộc chặt, phía dới buộc lỏng
đển hạn chế nớc thấm và đọng lại ở trong bầu
(khi ma) - Để tạo điều kiện cho rễ ra nhanh và
- Về nhà học bài theo vở ghi
- Liên hệ với thực tế tại địa phơng nơi em đang sống
Phụ trách chuyên môn duyệt Thạch Đồng , ngày tháng năm 2010
Trần Tấn
Ngày soạn: 10/10/2010 Tiết 16,17,18
Kĩ thuật nhân giống vô tính (giâm, chiết, ghép) (Tiết 2,3,4)
Ngày giảng
Trang 37I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh nắm đợc: Phơng pháp giâm cành (Làm nhà giâm, chọn và sử lí cành giâm, cắm cành và chăm sóc cành giâm) Phơng pháp ghép (Ưu nhợc điểm, chọn cành ghép, mắt ghép và gốc ghép) Thời vụ ghép và kĩ thuật ghép (Ghép cửa sổ)
3 Giảng bài mới:
HĐ 1: HS thảo
luận trả lời
HS trả lời
Trang 38- Kích thớc cho một nhà giâm cành tuỳ
theo nhu cầu của cây giống Với một vờn ơm
nhỏ, kích thớc của nhà giâm cành cụ thể nh
1-1,2m, cao 10-15m, dài luống theo chiều dài,
chiều rộng của nhà giâm cành
- Cành giâm phải đợc chọn trên những cây
mẹ còn non, cha ra hoa quả, không có sâu
bệnh
- Cắt cành giâm vào thời điểm không có
nắng trong ngày, sau khi cắt cành phải phun
nớc cho ớt lá rồi cắm vào xô có 5-7cm nớc
sạch Phủ lên xô một tấm vải màu tối đã thấm
Xử lí cành giâm
nh thế nào để đạt hiệu quả tốt ?
HĐ 2: HS thảo
luận trả lời
HS trả lời
HS trả lời
Trang 39+ Dùng chất điều tiết sinh trởng để xử lí
cành giâm tạo điều kiện kích thích cành giâm
ra rễ nhanh và nhiều
- Khi rễ của các cành giâm đã mọc đủ dài,
bắt đầu chuyển từ màu trắng sang màu vàng
và dẻo phải tiến hành ra ngôi kịp thời Có thể
ra ngôi cây con vào vờn ơm hoặc vào túi bầu
P.E tuỳ theo yêu cầu sử dụng
- Sau khi ra ngôi 20-30 ngày thì bắt đầu
bón phân thúc bằng cách hoà loãng phân vào
nớc Lần đầu pha với nồng độ 1/200, sau đó
pha với nồng độ 1/100
HĐ 3: GV cho HS
thảo luận
Nêu cách cắm và chăm sóc vờn ơm?
những cành hay mắt ghép của cây mẹ rồi nối
vào một gốc cây khác (gốc ghép), khi cành
hay mắt ghép của cây mẹ đã sống thì cắt bỏ
cành trên gốc ghép để bộ rễ của gốc ghép chỉ
tập trung nuôi sống cành ghép 15'
GV cho HS thảo luận Thế nào là ph-
ơng pháp ghép ?
GV cho HS thảo
HS thảo luận trả lời
Trang 40- Nâng cao sức chống chịu của giống (chịu
hạn, chịu úng, chống sâu bệnh – nhờ chọn
đ-ợc giống gốc thích hợp)
- Duy trì đợc nòi giống với những giống
cây không có hạt, những giống khó chiết hay
mẹ là những giống có năng suất cao và ổn
định, có phẩm chất tốt phù hợp với yêu cầu
ngời sử dụng, đã qua 3 vụ trở lên Chọn những
cành ở giữa tầng tán nhô ra ngoài ánh sáng,
cành có 4-6 tháng tuổi, đờng kính gốc cành từ
4-10mm, cành khoẻ, sạch sâu bệnh
- Chọn gốc ghép theo các tiêu chuẩn sau :
+ Giống làm gốc ghép sinh trởng khoẻ,
thích ứng với điều kiện đất đai, khí hậu ở địa
10'
20'
luận Vậy phơng pháp ghép có những
u điểm gì ?
Vậy phơng pháp ghép có những nhợc
điểm gì ?
GV cho HS thảo luận Cách chọn cành ghép nh thế nào? Có giống cách chọn cành chiết không ?
Phải chọn những cây
HS thảo luận trả lời
HĐ 2: HS thảo
luận trả lời
HS thảo luận trả lời
HS thảo luận trả lời