Giáo án Văn 8 - Năm học 2011-2012

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt GV nhắc lại tâm trạng của Lắng nghe, cảm người mẹ trong văn bản “Cổng nhận trường mở ra”- Lí Lan Ngữ văn 7 Hoạt động 2.. Tìm hiểu và[r]

Trang 1

Tiết 1

Ngày soạn 15/8/2011 Giảng: 16/08/2011

(Thanh Tịnh)

I Mục tiờu cần đạt:

1 Kiến thức:

Giỳp HS:

- Cảm nhận được tõm trạng, cảm giỏc của nhõn vật tụi trong buổi tựu trường đầu tiờn

- Nắm được cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tụi đi học.

- Nắm được nghệ thuật miờu tả tõm lớ trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngũi bỳt Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu đoạn trớch tự sự cú yếu tố miờu tả và biểu cảm

- Trỡnh bày những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thõn

3 Thỏi độ: Cú ý thức về vấn đề học tập của bản thõn, trau dồi cỏch viết văn cú sử dụng

yếu tố miờu tả và biểu cảm

II Cỏc kỹ năng sống cần đạt:

- Những kĩ năng sống cơ bản được giáo dục trong bài: kĩ năng suy nghĩ tích cực, kĩ năng

tự nhận thức, kĩ năng nói, kĩ năng làm việc độc lập, kĩ năng tư duy sáng tạo, kĩ năng hồi tưởng cảm xúc

III Cỏc hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức: Lớp 8

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra đồ dựng học tập và bài soạn của HS.(2’)

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Giới thiệu bài:

- Mục tiờu: Định hướng, tạo tõm thế cho học sinh

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh

- Thời gian: 2’

GV nhắc lại tõm trạng của

người mẹ trong văn bản “Cổng

trường mở ra”- Lớ Lan (Ngữ văn

7)

Lắng nghe, cảm nhận

Hoạt động 2 Tỡm hiểu vài nột về tỏc giả, tỏc phẩm:

- Mục tiờu: HS nắm được những nột khỏi quỏt nhất về tỏc giả Thanh Tịnh và đề tài, kết cấu truyện

- Phương phỏp: Thuyết trỡnh, vấn đỏp, thực hành

- Thời gian: 15’

của trũ

Nội dung cần đạt

H Những hiểu biết của em về nhà văn

Thanh Tịnh?

GV bổ sung: TT cú sỏng tỏc từ trướ

Suy nghĩ, trả lời

I Tỏc giả, tỏc phẩm:

1 Tỏc giả: Thanh Tịnh (1911-1988)

Tờn thật: Trần Văn Ninh, quờ ở Thừa Thiờn- Huế

Trang 2

CMT8 ở các thể loại thơ, truyện.

GT chân dung nhà văn

H Xuất xứ của văn bản “Tôi đi học”?

Gv Đây là 1 tập văn xuôi nổi bật nhất của

Thanh Tịnh

- HD học sinh đọc: Giọng tình cảm, diễn

cảm, bộc lộ cảm xúc

+ Đọc mẫu

GV Hướng dẫn học sinh tìm hiểu từ khó,

đặc biệt là là từ số 2, 6, 7

H Xét về mặt thể loại văn bản, bài này

thuộc thể loại văn bản nào?

- văn bản biểu cảm

H Có thể gọi đây là văn bản nhật dụng,

văn bản biểu cảm được không?

- Không thể gọi là VBND đơn thuần vì

đây là một tác phẩm văn chương thật sự

có giá trị tư tưởng, nghệ thuật

H Dựa vào dòng hồi tưởng của nhân vật,

tìm bố cục? nội dung mỗi đoạn là gì?

- Trên con đường đi đến lớp(Hàng

năm…trên ngọn núi)

- Trước khi vào lớp (Trước sân

trường…được nghỉ cả ngày nữa)

Đoạn này có thể chia nhỏ: Trên sân

trường Mĩ Lí, lúc gặp ông đốc trường

- Khi đã vào lớp: Đoạn còn lại

H Nhận xét về cách kết cấu này?

GV Trình tự sự việc trong đoạn trích: từ

thời gian và không khí ngày tựu trường ở

thời điểm hiện tại, nhân vật Tôi hồi tưởng

về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

H Đề tài của truyện?

Một kỉ niệm về ngày đầu tiên đi học

H Phương thức biểu đạt?

H Có những nhân vật nào được kể lại

trong truyện ngắn này? Ai là n/v chính?

Vì sao?

- Tôi, mẹ, ông đốc, những cậu học trò

- Tôi là n/v chính (Được kể nhiều nhất,

mọi sự việc đều được kể từ cảm nhận của

Tôi)

Ghi bài

Trả lời, bổ sung

- Đọc văn bản

- Nhận xét

Ghi bài

Sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

2 Tác phẩm: Truyên ngắn

“Tôi đi học”

- In trong tập “Quê mẹ”, xuất bản năm 1941

- Bố cục: 3 phần

- Phương thức biểu đạt: Kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm

Hoạt động 3 Tìm hiểu văn bản:

- Mục tiêu: HS nắm được tâm trạng của nhân vật tôi trên đường đến trường

- Phương pháp: vấn đáp, giảng bình

Trang 3

- Thời gian: 17’.

của trò

Yêu cầu HS chú ý đoạn 1 văn bản

H.Kỉ niệm ngày đầu đến trường của n/v Tôi

gắn với không gian, thời gian cụ thể nào?

- Không gian: Trên con đường làng dài và hẹp

H Vì sao thời gian và không gian ấy lại trở

thành những kỉ niệm sâu sắc trong lòng “tôi”?

- Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần

gũi, gắn liền với tuổi thơ của “tôi” nơi quê

hương Đó là lần đầu tiên cắp sách đến trường

Hơn nữa “tôi” là người yêu quê hương tha

thiết

H Tâm trạng của n/v tôi khi nhớ lại kỉ niệm cũ

ntn? Tâm trạng ấy được diễn tả qua các từ

nào?

- Những từ láy được sử dụng để diễn tả tâm

trạng, cảm xúc của Tôi khi nhớ lại kỉ niệm tựu

trường: Nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã.

H Những cảm xúc ấy có trái ngược, mâu

thuẫn nhau không? Vì sao?

- Không mâu thuẫn,trái ngược nhau mà gần

gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn tả một cách

cụ thể tâm trạng khi nhớ lại và cảm xúc thực

của tôi khi ấy Các từ láy góp phần rút ngắn

khoảng cách thời gian giữa quá khứ và hiện

tại chuyện đã xảy ra bao năm rồi mà như mới

vừa xảy ra hôm qua, hôm kia

H Trong câu “Con đường này tôi đã quen đi

lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ”

cảm giác quen mà lạ có ý nghĩa gì?

- Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận

thức của cậu bé ngày đầu tới trường: tự thấy

mình như lớn lên, được bước vào 1 thế giới

mới lạ, được tập làm người lớn, không chỉ nô

đùa, rong chơi, thả diều nữa

H Những chi tiết nào trong cử chỉ, hành động

và lời nói của nhân vật khiến em chú ý?

- thể hiện rõ ý chí học hành, muốn tự mình học

để không thua kém bạn bè: Ghì thật chặt 2

quyển vở mới trên tay, muốn thử sức tự cầm

bút, thước…

H Qua đó N/v tôi đã tự bộc lộ tính cách gì?

- yêu mái trường, yêu bạn bè, quê hương và có

Trả lời Ghi bài

- Nhận xét

Ghi bài

II Tìm hiểu văn bản:

1 Cảm nhận của nhân vật Tôi trên đường đến trường:

- Tâm trạng: nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã

 Từ láy: cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

Trang 4

ý chí học tập.

H Câu văn cuối đoạn 1 sử dụng NT gì? Ý

nghĩa?

- So sánh kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường

thật sâu sắc

Hoạt động 4 Củng cố:

- Mục tiêu: HS nắm được tâm trạng của nhân vật tôi trên đường đến trường, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật

- Phương pháp: vấn đáp, khái quát hoá

- Thời gian: 4’

trò

H Cảm nhận của em về diễn biến tâm trạng

của n/v tôi trên con đường đến trường?

- Báo hiệu sự đổi thay trong nhận thức của

bản thân, Tự thấy mình lớn lên

- Đó cũng là tâm trạng rát tự nhiên của một

đức bé lần đầu tiên được đến trường

Suy nghĩ, phát biểu

Hoạt động 5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Mục tiêu: Giúp HS học bài, chuẩn bị bài mới tốt hơn

- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề

- Thời gian: 5’

trò

GV định hướng nội dung cho HS:

- Học kĩ nội dung Làm bài tập1,2 SBT

- Chuẩn bị bài: Soạn tiếp các câu hỏi trong

bài

Lắng nghe

* Rút kinh nghiệm:

………

Trang 5

Tiết 2

Ngày soạn 14/8/2010 Giảng: 18/08/2011

(Thanh Tịnh)

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS:

- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên

- Nắm được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3 Thái độ: Có ý thức về vấn đề học tập của bản thân, trau dồi cách viết văn có sử dụng

yếu tố miêu tả và biểu cảm

II Kỹ năng sống cần đạt Kỹ năng chia sẻ cảm xúc ,tưởng tượng liên tưởng…

III Các hoạt động dạy và học:

2 Kiểm tra bài cũ: (3’)

H Cảm nhận của nhân vật tôi trên con đường đến trường trong buổi đầu đi học như thế nào?

3 Bài mới:

- Mục tiêu: Định hướng, tạo tâm thế cho học sinh

- Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở

- Thời gian: 2’

Trên con đường đến trường cậu bé

“tôi” cảm thấy mình đang lớn lên, cậu

đã bắt đầu tự ý thức được việc học tập

của mình Vậy khi đến trường tâm

trạng và cảm xúc của cậu ra sao?

Lắng nghe, cảm nhận

Hoạt động 2 Tìm hiểu văn bản:

- Mục tiêu: HS hiểu được diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi lúc ở sân trường và trong lớp học Nghệ thuât tự sự, miêu tả

- Phương pháp: vấn đáp, giảng bình

của trò

GV yêu cầu HS chú ý đoạn 2 văn bản

H Cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí có gì nổi

bật?

- Rất đông người, người nào cũng đẹp

H Ngôi trường hiện lên trong mắt “tôi” trước

và sau khi đi học có những gì khác nhau? Hình

Theo dõi VB Trả lời

II Tìm hiểu văn bản:

2 Tâm trạng và cảm giác của nhân vật “tôi” khi đến trường:

Trang 6

ảnh đó có ý nghĩa gì?

- Khi chưa đi học: Thấy ngôi trường cao ráo và

sạch sẽ hơn các nhà trong làng

- Lần tới trường đầu tiên: Lại thấy trường

trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái

đình làng Hoà Ấp khiến lòng tôi đâm ra lo sợ

vẩn vơ

-> Hình ảnh so sánh

H Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu tiên

đến trường học, tác giả dùng những hình ảnh

so sánh nào? Ý nghĩa của sự so sánh ấy?

-“Họ như con chim non………e sợ”

=>Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng

các em nhỏ lần đầu tới trường đề cao sức hấp

dẫn của nhà trường Thể hiện khát vọng bay

bổng của tác giả đối với trường học

H “Tôi” đã nhớ lại một cách tinh tế ntn về tâm

trạng của mình khi đứng chờ vào lớp?

- Nói về tâm trạng của các cậu học trò mới

khác nhưng thật ra là tâm trạng của mình: bỡ

ngỡ, e sợ, thèm vụng, ước ao thầm, chơ vơ,

run run (bộc lộ ra ngoài theo từng cử chỉ,

động tác)

H Khi ông đốc gọi tên vào lớp, cảm xúc của

“tôi” biến đổi ntn?

- Giật mình và lúng túng, đã lúng túng lại càng

lúng túng hơn, thấy nặng nề một cách xa lạ,

nức nở khóc

H Em có nhận xét gì về lời nói, cử chỉ của ông

đốc với HS mới?

- Chỉ với 3 câu nói nhưng cùng với cặp mắt

hiền từ và cảm động, với nét mặt tươi cười và

nhẫn nại, ông đốc đã giải toả được tâm trạng

sợ hãi, lo âu đến hoảng hốt của các em HS

mới

Y/cầu HS đọc đoạn 3 VB

H Vì sao khi bước vào lớp học, n/v tôi lại cảm

thấy nỗi xa mẹ thật lớn và tôi đã có những cảm

nhận gì khác?

- Thấy lạ và hay hay, Bắt đầu cảm nhận được

sự độc lập của mình khi đi học

- cảm giác lạ vì lần đầu được vào lớp học

Không thấy xa lạ với bàn ghế, bạn bè vì bắt

đầy ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân

thiết với mình bây giờ và mãi mãi

- Nhận xét

Ghi bài

Đọc đoạn 3

Trả lời

- Cảm xúc trang nghiêm, thành kính

và lạ lùng của người học trò nhỏ với ngôi trường

- Chơ vơ, vụng về, lúng túng, ngập ngừng, e sợ

- Khi nghe gọi tên

và rời tay mẹ vào lớp:

 miêu tả tinh tế,

so sánh hấp dẫn: sợ hãi

3 Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi vào lớp:

Trang 7

H Hai chi tiết cuối văn bản có ý nghĩa gì?

- Sự trưởng thành trong nhận thức và việc học

của bản thân

H Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc truyện có ý

nghĩa gì?

- Vừa khép lại bài văn, vừa mở ra 1 thế giới

mới, 1 bầu trời, 1 khoảng không gian, thời

gian mới, tình cảm, tâm trạng mới

nhóm

- Không còn rụt rè,

e ngại

Hoạt động 4 Khái quát kiến thức:

- Mục tiêu: HS nắm được nội dung tư tưởng của tác phẩm, nét đặc sắc của nghệ thuật

- Phương pháp: Gợi mở, khái quát hoá

- Thời gian: 3’

trò

H Qua các diễn biến tâm trạng của nhân

vật tôi lần đầu tiên đến trường, em thấy nhà

văn muốn hướng bài văn về chủ đề chung

nào?

H Nét đặc sắc trong NT của văn bản?

HS đọc ghi nhớ

Suy nghĩ, phát biểu

Ghi bài

III Tổng kết:

1 Nội dung: Những cảm xúc trong sáng, tinh tế, hồn nhiên của một em học trò lần đầu tiên đến trường

2 Nghệ thuật:

- Tự sự xen miêu tả

và biểu cảm

- Hình ảnh so sánh

- Lời văn giàu cảm xúc

* Ghi nhớ: SGK

Hoạt động 5 Luyện tập.

- Mục tiêu: Giúp HS thực hành làm các bài tập, rèn kĩ năng viết văn tự sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm

- Phương pháp: Giảng luyện, hoạt động nhóm Kĩ thuật khăn phủ bàn

- Thời gian: 7’

trò

- Chia lớp thành 4 nhóm hoạt động

(Kĩ thuật khăn phủ bàn)

GV nhận xét đánh giá

HD HS làm bài 2

Hoạt động nhóm

Trao đổi, thảo luận

Trình bày Thực hiện cá nhân, trình bày

IV Luyện tập:

Bài tập 1 SGK- T9

Bài tập2 SGK- T9

Hoạt động 6 Củng cố:

Trang 8

- Mục tiêu: Giúp HS khái quát hoá nội dung bài học.

- Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở

- Thời gian: 3’

trò

H Cảm nhận của em sau khi học văn bản?

Em học tập được những gì về NT kể

chuyện của nhà văn Thanh Tịnh?

Lắng nghe

Phát biểu

Hoạt động 7 Hướng dẫn học ở nhà:

- Mục tiêu: Giúp HS học bài, chuẩn bị bài mới tốt hơn

- Phương pháp: Thuyết trình, nêu vấn đề

- Thời gian: 2’

trò

- Học kĩ nội dung Làm bài tập1,2

- Chuẩn bị bài: Cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

Lắng nghe

* Rút kinh nghiệm:

………

Trang 9

Tiết 3

Ngày soạn 15/ 8/ 2011 Giảng: 18/08/2011 Tiếng Việt

CÂP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức: Giúp HS:

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc- hiểu và tạo lập văn bản

2 Kĩ năng:

- Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

3 Thái độ: Có ý thức trau dồi vốn từ, yêu mến tiếng Việt.

II Kỹ năng sống cần đạt: Kỹ năng tổng hợp khái quát, kỹ năng phân tích tổng hợp,kỹ năng hợp tác…

III Các hoạt động dạy và học:

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra bài soạn của HS.(2’)

3 Bài mới:

- Mục tiêu: Định hướng, tạo tâm thế cho học sinh

- Phương pháp: Thuyết trình, vấn đáp

- Thời gian: 2’

của trò

GV gợi nhắc HS nhớ lại kiến thức về từ

đồng nghĩa , từ trái nghĩa (Lớp 7) Dẫn

dắt vào bài mới

Lắng nghe, suy nghĩ

Hoạt động 2 Tìm hiểu về từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp

- Mục tiêu: HS hiểu được thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp

- Phương pháp: Phân tích, thực hành, gợi mở, hoạt động nhóm Kĩ thuật: sơ đồ tư duy

của trò

Yêu cầu HS quan sát sơ đồ sau:

động vật

Voi, hươu tu hú, sáo, cá rô, cá thu

H Nghĩa của từ động vật rộng hay hẹp

hơn nghĩa của các từ: thú, chim, cá? Vì

sao?

Quan sát

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:

Trang 10

- Rộng hơn vì phạm vi nghĩa của từ động

vật bao hàm phạm vi nghĩa của các từ thú,

chim, cá

H Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp hơn

nghĩa của các từ Voi, Hươu

H Nghĩa của từ Chim rộng hay hẹp hơn

nghĩa của từ Tu Hú, Sáo?

H Nghĩa của từ Cá rộng hay hẹp hơn

nghĩa của từ Cá Rô, Cá Thu?

H.Vì sao?

H Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn

nghĩa của những từ nào, đồng thời hẹp

hơn nghĩa của từ nào?

- Rộng hơn nghĩa từ voi, tu hú, cá thu

- Hẹp hơn nghĩa của từ động vật

H Vậy em có nhận xét gì về nghĩa của

một từ qua VD trên?

Giáo viên đưa ra sơ đồ vòng tròn từ sơ đồ

ở SGK để học sinh thấy được mối quan

hệ bao hàm

Từ sơ đồ vòng tròn đó, em cho biết:

+ Một từ ngữ được coi là nghĩa rộng khi

nào? Ví dụ?

+ Một từ ngữ được coi là nghĩa hẹp khi

nào? Ví dụ?

+ Một từ ngữ có nghĩa rộng, đồng thời là

nghĩa hẹp khi nào?

GV hướng dẫn HS rút ra kết luận

Y/cầu đọc ghi nhớ- SGK- T10

- Nhận xét

Ghi bài

Thảo luận nhóm

- Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

* Ghi nhớ: SGK- T10

Hoạt động 3 Luyện tập:

- Mục tiêu: HS thực hành làm bài tập nhận biết từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp

- Phương pháp: Phân tích mẫu, thực hành , hoạt động nhóm, kĩ thuật động não, sơ đồ tư duy

của trò

Giáo viên hướng dẫn học sinh làm bài

tập?

- Bài 1: Hoạt động nhóm: Lập sơ đồ thể

hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Thảo luận nhóm

Trả lời, bổ

II Luyện tập:

Bài tập 1- SGK- T10,11

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	273,95 KB