TÌNH cảm và ý CHÍ (tâm lý sức KHỎE)

Khái niệm chung: a Định nghĩa:TC là sự biểu hiện thái độ rung cảm của con người đối với sự vật, hiện tượng liên quan đến sự thỏa mãn hay không thỏa mãn nhu cầu và động cơ của cá nhân...

Tình cảm

1 Khái niệm chung:

a) Định nghĩa:TC là sự biểu hiện thái

độ rung cảm của con người đối với sự vật, hiện tượng liên quan đến sự thỏa mãn hay không thỏa mãn nhu cầu và động cơ của cá nhân

Tình cảm

b Xúc cảm

Xúc cảm là những rung cảm, nó chỉ một hiện tượng nào đó của đời sống tình cảm của con người

ví dụ: ?

PHÂN BIỆT XÚC CẢM – TÌNH CẢM

- Sự giống nhau:

+ Điều biểu thị thái độ của chủ thể đối với sự vật hiện tượng có liên quan đến nhu cầu của chủ thể

+ Mang tính chủ thể cao

- Luôn ở trạng thái hiện thực

- Xuất hiện trước

- Thực hiện chức năng sinh vật

- Gắn liền với F.X không ĐK,

- Thường ở trạng thái tiềm tàng

- Xuất hiện sau

- Thực hiện chức năng xã hội

- Gắn liền với phản xạ có điều

kiện

a) Tính nhận thức

- Nảy sinh trên cơ sở những xúc cảm trong quá trình nhận thức đối tượng

3 Các loại, các mức độ thể hiện của tình cảm

3.1 Màu sắc xúc cảm của tình cảm

3.2 Mức độ xúc cảm

3.3 Mức độ tình cảm

- Là những rung động nhẹ thoáng qua, gắn

liền với các cảm giác nhất định đôi khi không được ý thức một cách rõ ràng.

Vd: - Màu xanh lá cây:-> Cảm giác (xúc

cảm) dễ chịu, khoan khoái

- Đỏ loè lẹt: -> Cảm giác (xúc cảm) khó chịu, nhức nhối

2.2 Mức độ xúc cảm

- Mức độ phản ánh xúc cảm cao hơn.

- Xúc cảm là sự thể nghiệm trực tiếp của một

tình cảm nào đó.

- Xúc cảm là một hiện tượng tâm lí độc lập,

cường độ diễn ra mạnh, rõ ràng hơn màu sắc xúc cảm, con người ý thức rõ ràng các hiện tượng tâm lí ấy.

- Dựa vào cường độ tính ổn định, thời gian, ý

thức cao hay thấp người ta chia xúc cảm thành hai loại:

2.3 Mức độ tình cảm

- Tình cảm là thái độ ổn định của con

người đối với hiện thực và đối với bản thân mình, nó là một thuộc tính ổn

định của nhân cách

- Nhận thức rõ đôí tượng gây ra tình

cảm

- Có tính khái quát do một loạt các sự

vật hiện tượng gây ra

Tình cảm

3 Các quy luật của tình cảm

3.1 Quy luật “lây lan”

3.2 Quy luật “thích ứng”

3.3 Quy luật “tương phản”

3.4 Quy luật “di chuyển”

3.5 Quy luật “pha trộn”

3.6 Quy luật sự hình thành tình cảm

Những ví dụ sau thuộc quy luật

nào của tình cảm

1 “Giận cá chém thớt”, “vơ đũa cả nắm”, “yêu ai yêu cả đường đi, ghét

ai ghét cả tông ti họ hàng”

2 “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”, “lửa gần rơm thì cháy”

3 “Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay”, “BS khám một loạt người có sức khỏ

đều kém, khi xuất hiện một người khỏe hơn BS cảm thấy hài lòng Tuy rằng người này chưa hẳn đã khỏe thật sự.”

4 “Năng mưa thì giếng năng đầy Anh năng đi lại mẹ thầy năng thương”

5 “Gần thường, xa thương”

6 Một thiếu nữ viết “ Tôi không biết tôi yêu hay căm giận anh…Tôi tự

đặt ra câu hỏi: Tại sao tôi lại yêu anh.”

7 “Giận càng giận, thương thì càng thương”, “Bởi chưng hay ghét cũng

vì hay thương”

3.1 Quy luật “lây lan”

3.1 Quy luật “lây lan”

- Xúc cảm tình cảm của người này có thể

truyền, “lây” từ người này sang người khác

- Trong đời sống thường ngày ta thường thấy

hiện tượng vui “lây”, buồn “lây”,

- Nền tảng của quy luật này là tính xã hội

trong tình cảm của con người.

- Ví dụ: Hiện tượng hoảng loạn, Hysteri…

Ứng dụng: Xây dựng tập thể lành mạnh

Truyền thống tốt đẹp, …

3.2 Quy luật “thích ứng”

- Một xúc cảm, tình cảm nào đó được

lặp đi lặp lại nhiều lần một cách

không thay đổi, thì cuối cùng sẽ bị

suy yếu, bị lắng xuống

- Đó là hiện tượng thường được gọi là “

chai dạn” của tình cảm

Ứng dụng

Đời sống tình cảm trong hôn nhân?

Trong môi trường làm việc? => tạo

những cảm xúc mới mẻ, tránh sự đơn điệu

3.3 Quy luật “tương phản”

- Là sự tác động qua lại giữa những xúc cảm, tình cảm âm tính và dương tính, tích cực và tiêu cực (thuộc cùng một loại)

- Vd: ?

- KLSP: ứng dụng quy luật này của tình cảm trong việc sử dụng phương pháp “bùng nổ” trong giáo dục học

sinh

3.4 Quy luật “di chuyển”

- Xúc cảm tình cảm của con người có thể di chuyển từ người này sang

người khác, một đối tượng này sang một đối tượng khác

Ứng dụng: cần có khả năng kiểm soát

xc- tc của mình …

3.5 Quy luật “pha trộn”

- Sự pha trộn của xúc cảm, tình cảm là sự

kết hợp màu sắc âm tính của biểu tượng với màu sắc dương tính của nó.

- Hai cảm xúc, tình cảm đối lập nhau có thể

cùng tồn tại trong một con người, chúng

không loại trừ mà quy định lẫn nhau.

Ví dụ

Ứng dụng:

3.6 Quy luật sự hình thành tình cảm

- Tình cảm được hình thành từ xúc

cảm, do các xúc cảm cùng loại được động hình hóa, tổng hợp hóa và khái quát hoá mà hình thành

Ví dụ tình mẫu tử/

Ứng dụng: Ấn tượng ban đầu, thành

kiến…

Một vài kết luận

- Cần cảnh giác trước những cơn xúc động giận dữ,

mất bình tĩnh, quá lo âu, trạng thái căng thẳng.

- Tránh để tình cảm chi phối tạo nên sự thiên lệch

trong cư xử, “ấn tượng, thành kiến, thiếu khách

quan” khi đánh giá con người.

- Phải giải quyết công việc có lý có tình.

- Sử dụng nhân tố tình cảm trong khi tác động vào con

người, chú ý đến đời sóng tình cảm của con người,

cư xử bằng tình cảm yêu thương thân thiết, cảm hóa con người…

1.Đặc điểm nào đặc trưng cho tình cảm?

a.Là sự phản ánh thế giới khách quan

b.Phản ánh bằng rung cảm của mỗi người

c.Mang tính chủ thể

d.Có bản chất xã hội – lịch sử

3 Xúc cảm tình cảm có vai trò quan trọng trong đời sống con người vì:

a.Xúc cảm tình cảm thúc đẩy con người hoạt động

b.Xúc cảm, tình cảm là nguồn cảm hứng sáng tạo và nhận thức

c.Xúc cảm, tình cảm ảnh hưởng đến cả tâm lý, sinh

lí và động lực thúc đẩy hoạt động, thiếu nó con

người không tồn tại bình thường

d.Tình cảm là phương tiện giáo dục

4 Mức độ nào của tình cảm được thể hiện trong đoạn thơ dưới đây?

“Buổi trong tim có một chú chim sâu

Bay nhảy hoài chẳng khi nào mỏi cánh

Thiếu nữ nào cũng là sao lấp lánh

Thế nhưng mà tôi đã biết yêu đâu.”

a.Tâm trạng

b.Xúc cảm

c.Xúc động

d.Say mê

1 Khái niệm về ý chí

- Ý chí là gì?

Ý chí là mặt năng động của ý thức, biểu

hiện ở năng lực thực hiện những hành động có mục đích, đòi hỏi phải có sự

nỗ lực khắc phục khó khăn

Một cậu bé có nhiệm vụ đến sớm, đốt lò sưởi

ấm phòng học trước khi thầy giáo và các bạn vào lớp

Một sáng nọ, khi mọi người tới trường, họ thấy trường bốc cháy Họ kéo được cậu ra khỏi đám cháy trong trường hợp ''thập tử nhất sinh'' Phần dưới cơ thể cậu bé bị bỏng nặng Cậu được đưa đến một bệnh viện gần đó

Nằm trên giường, cậu bé bị phỏng kinh khiếp nửa tỉnh nửa mê, thoáng nghe bác sĩ nói chuyện với mẹ cậu Bác sĩ nói với mẹ cậu rằng cậu sẽ chết - đó là điều tốt nhất - vì đám cháy

đã huỷ hoại phần dưới cơ thể của cậu

Nhưng cậu bé không muốn chết Cậu quyết chí phải sống và trước sự kinh ngạc của bác sĩ, cậu đã sống Khi mối nguy hiểm tạm qua đi, cậu bé lại nghe bác

sĩ nói phần dưới cơ thể cậu bị tổn hại đến mức lẽ ra chết thì hay hơn bởi vì cậu sẽ là kẻ vô dụng sống một cuộc đời tàn phế

Một lần nữa, cậu bé dũng cảm quyết định mình không là người tàn phế Cậu sẽ đi lại được Nhưng rủi thay, phần cơ thể từ thắt lưng trở xuống không thể vận động, hai chân tong teo và không có sức sống Tuy nhiên, cậu bé quyết chí thế nào mình cũng sẽ được đi lại mạnh mẽ như trước Dù đôi chân tong teo kia không có cảm giác, không điều khiển được, không còn sức sống, nhưng cậu vẫn không nản lòng, cứ giam mình suốt ngày trên se lăn và không ngừng tìm cách vận động

Một buổi sáng nọ, thay vì ngồi yên, cậu phóng mình

ra khỏi xe lăn, lết người ra bãi cỏ, hai chân kéo lê theo sau.

Với cách di chuyển đó, cậu bé đến được hàng rào trắng bao quanh khu nhà Bằng mọi nỗ lực, cậu đu mình đứng lên dựa vào hàng rào Sau đó, từ cọc rào này sang rào khác, cậu lê mình đi dọc theo hàng rào, nhủ thầm mình sẽ đi được Mỗi ngày cậu tập đi như vậy cho tới khi tạo thành một lối đi mòn nhẵn dọc theo hàng rào quanh nhà Cậu không mong muốn gì hơn là đem lại sức sống cho đôi chân tong teo kia.

Cuối cùng, nhờ ý chí sắt đá, cậu đã tự đứng dậy, rồi

đi cà nhắc từng bước, rồi đi một mình và có thể chạy

Cậu bắt đầu đi bộ đến trường, rồi bắt đầu chạy tới trường, rồi chạy để tận hưởng niềm vui sướng được chạy Rồi chạy đến trường và chạy luôn tới khung trời đại học Đặc biệt khi ở đại học cậu đã tham gia

Người thanh niên trẻ, người mà không ai nghĩ rằng

có thể sống nổi, không bao giờ bước đi được, không bao giờ chạy được - người thanh niên đầy ý chí đó chính là bác sĩ Glenn Cunningham, người chạy nhanh nhất thế giới trong cự ly một dặm.

b) Tính độc lập

- Năng lực quyết định và thực hiện

hành động đã dự định mà không chịu ảnh hưởng từ người khác

- Giúp con người hình thành được niềm

tin vào sức mạnh của mình

c) Tính quyết đoán

- Khả năng đưa ra những quyết định

kịp thời và cứng rắn mà không có những sự giao động

- Tiền đề của tính quyết đoán là trình

độ trí tuệ và tính dũng cảm

Hành động ý chí có các đặc tính sau:

b) Cấu trúc của một hành động

ý chí

Trong một hành động ý chí điển hình có

3 thành phần (giai đoạn) sau đây:

-Giai đoạn chuẩn bị

-Giai đoạn thực hiện

-Giai đoạn đánh giá kết quả của hành

động

- Giai đoạn chuẩn bị

Giai đoạn này bao gồm các khâu:

+ đặt ra và ý thức rõ ràng mục đích của hành động

+ lập kế hoạch và lựa chọn phương

pháp, phương tiện hành động

+ quyết định hành động

- Giai đoạn thực hiện

Thiếu giai đoạn này thì không có hành động ý chí

Khi mục đích đã đạt được, những khó

khăn được khắc phục con người cảm

thấy thỏa mãn về mặt đạo đức và sẽ cố gắng tiến hành những hoạt động mới

- Giai đoạn đánh giá kết quả

của hành động

Khi kết thúc hành động con người đối chiếu kết quả với mục đích đã định Khi kết quả của hành động phù hợp với mô hình về mục đích của hành động thì

hành động kết thúc

3) Rèn luyện ý chí như thế nào?

4) Tìm hiểu ý chí của thiếu niên?

Bài tập 2:Những phẩm chất ý chí nào được

mô tả trong các ví dụ dưới đây:

a) Bất kì công việc gỉ H Cũng làm đến cùng Chưa bao giời em không làm bài tập mà cô giáo cho về nhà Sức học của em ở mức trung bình, nhưng em ngồi học và làm việc cho đến khi nào làm xong bài mới thôi Đối với các công việc khác, em cũng như vậy Có một lần các bạn trong lớp quyết định ghi chép kết quả theo dõi thời tiết hằng ngày Sau

một tháng, nhiều bạn đã bỏ dở công việc, nhưng

H thì không Em đã ghi thời tiết suốt cả năm học, mặc dù không phải lúc nào em cũng thích làm việc đó

b) Một học sinh thực hiện một công việc vừa sức, không có sự giúp đỡ và kiểm tra thường xuyên của người khác, em biết tìm việc cho mình và tổ chức hoạt động của

mình; biết rút lui ý kiến trong những

trường hợp không đúng; biết sử dụng các thói quen hành động độc lập đã được hình thành vào những điều kiện mới, nhưng

cùng một loại của hành động.