ĐẠO đức y học và TÍNH CHUYÊN NGHIỆP y KHOA (tâm lý sức KHỎE)

Quan hệ thầy thuốc-bệnh nhân Quan hệ thầy bệnh nhân là một mối quan hệ rất đặc biệt thuốc-đặt nền tảng trên NIỀM TIN của người bệnh vào  tính khoa học của y học  đạo đức của thầy thuố

ĐẠO ĐỨC Y HỌC &

TÍNH CHUYÊN NGHIỆP Y KHOA

Mục tiêu

Giúp sinh viên:

 Biết được các khái niệm liên quan đến đạo đức y học và các nghĩa vụ y đức nền tảng

 Biết được các khái niệm về nghề nghiệp và tính chuyên nghiệp y khoa

 Hình thành thái độ tốt và thường xuyên trau dồi y đức và tính chuyên nghiệp y khoa

Quan hệ thầy thuốc-bệnh nhân

 Quan hệ thầy bệnh nhân là một mối quan hệ rất đặc biệt

thuốc-đặt nền tảng trên NIỀM TIN của người bệnh

vào

 tính khoa học của y học

 đạo đức của thầy thuốc

Đôi dòng lịch sữ

 460-377 TCN:

Hippocrates thủy tổ của Y học phương tây

 Ông đã viết nhiều sách về kinh nghiệm điều trị cũng như về đạo đức y học trong

đó có lời thềHippocrate nổi tiếng

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 “Tôi xin thề trước Apollon thần chữa bệnh,

trước Esculapius thần y học, trước thần

Hygieia và Panacea, và trước sự chứng giám của tất cả các nam nữ thiên thần, là tôi sẽ

đem hết sức lực và khả năng để làm trọn lời thề và lời cam kết sau đây:

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Tôi sẽ coi các thầy học của tôi ngang hàng với các bậc thân sinh ra tôi và khi các thầy cần tôi

sẽ hết lòng nâng đỡ

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Tôi sẽ coi con của thầy như anh em ruột thịt của tôi, và nếu họ muốn học nghề y thì tôi sẽ dạy cho họ không lấy tiền công mà cũng

không giấu nghề Tôi sẽ truyền đạt cho họ

những nguyên lý, những bài học truyền miệng

và tất cả vốn hiểu biết của tôi cho các con tôi, các con của các thầy dạy tôi và cho tất cả các môn đệ cùng gắn bó bởi một lời cam kết và

một lời thề đúng với Y luật mà không truyền cho một ai khác

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Tôi sẽ chỉ dẫn mọi chế độ có lợi cho người

bệnh tùy theo khả năng và sự phán đoán của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công

 Tôi sẽ không trao thuốc độc cho bất kỳ ai, kể

cả khi họ yêu cầu và cũng không tự mình gợi ý cho họ; cũng như vậy, tôi cũng sẽ không trao cho bất cứ người phụ nữ nào những thuốc

gây sẩy thai Tôi suốt đời hành nghề trong sự

vô tư và thân thiết

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Tôi sẽ không thực hiện những phẫu thuật mở bàng quang mà dành công việc đó cho những người chuyên

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Dù vào bất cứ nhà nào, tôi cũng chỉ vì lợi ích của người bệnh, tránh mọi hành vi xấu xa, cố

ý và đồi bại nhất là tránh cám dỗ phụ nữ và

thiếu niên tự do hay nô lệ

 Dù tôi có nhìn hoặc nghe thấy gì trong xã hội, trong và cả ngoài lúc hành nghề của tôi, tôi sẽ xin im lặng trước những điều không bao giờ cần để lộ ra và coi sự kín đáo trong trường

hợp đó như một nghĩa vụ

Lời thề Hippocrate nguyên thủy

 Nếu tôi làm trọn lời thề này và không có gì vi phạm tôi sẽ được hưởng một cuộc sống sung sướng và sẽ được hành nghề trong sự quý

trọng mãi mãi của mọi người Nếu tôi vi phạm lời thề này hay tôi tự phản bội, thì tôi sẽ phải chịu một số phận khổ sở ngược lại

1 Được cung cấp thông tin, giải thích, tư vấn đầy đủ

về tình trạng bệnh, kết quả, rủi ro có thể xảy ra để lựa chọn phương pháp chẩn đoán và điều trị.

 Tuy nhiên trong ngành Y “Khách hàng không

phải là Thượng đế”.

Lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông

 Hải Thượng Lãn Ông

Lê Hữu Trác

(1720 – 1791)

Lời dạy của Hải Thượng Lãn Ông

“Suy nghĩ thật sâu xa tôi hiểu rằng thầy thuốc là

bảo vệ sinh mạng cho con người, sống chết một tay mình nắm, họa phúc một tay mình giữ Thế

Tính chuyên nghiệp y khoa

 Hội thảo tập huấn về tính chuyên nghiệp, TĐHYK PNT 06/03/2012

Tính chuyên nghiệp là gì?

 Nghề nghiệp (profession)

Từ “profession" xuất phát từ từ gốc tiếng La tinh “professio” có nghĩa là một sự tuyên bố công khai bởi động lực của một lời hứa

(a public declaration with the force of a

promise)

 Tính chuyên nghiệp (professionalism)

 Có tính chuyên nghiệp (professional)

 Nhà chuyên nghiệp (professional)

Tính chuyên nghiệp là gì?

 Mỗi nghề nghiệp thường đưa ra một bộ nghĩa

vụ đạo đức nêu rõ các chuẩn mực dựa trên đó

expected of a professional or of a professional organization, such as reliability, discretion,

evenhandedness, and fair play.

Tính chuyên nghiệp y khoa là gì?

 Medical Professionalism

 Tính chuyên nghiệp y khoa bao hàm những

giá trị và kỹ năng mà nghề nghiệp và xã hội kỳ vọng ở thầy thuốc

Medical professionalism embodies the values and skills that the profession and society expects of doctors.

(Hội Y học Úc Australian Medical Association)

Tính chuyên nghiệp y khoa là gì?

 Medical Professionalism

 Định nghĩa hiện nay của TCNYK đã phát triển:

 từ Tính tự chủ thành Trách nhiệm giải trình

 từ Ý kiến chuyên gia thành Y học chứng cứ

 từ Lợi ích cá nhân thành Làm việc nhóm và

chia sẻ trách nhiệm

 Today’s definition of medical professionalism is

evolving – from autonomy to accountability, from

expert opinion to evidence-based medicine, from interest to teamwork and shared responsibility. 

self-Tính chuyên nghiệp y khoa là gì?

 “Hơn là sự tuân thủ một bộ nguyên tắc y đức, nó

là sự thể hiện hàng ngày của lý do đã lôi cuốn họ vào Y học – ước muốn giúp đỡ con người và xã hội như một tổng thể bằng cách cung cấp sự

chăm sóc sức khỏe có chất lượng cho những ai

có nhu cầu

“More than the adherence to a set of medical ethics,

it is the daily expression of what originally attracted them to the field of medicine – a desire to help

people and help society as a whole by providing

quality health care to those in need.”

Tính chuyên nghiệp là gì?

 Năng lực chuyên môn là việc sử dụng thường xuyên

và đúng đắn hoạt động truyền thông, kiến thức, kỹ năng mang tính kỹ thuật, lý luận lâm sàng, cảm xúc, giá trị và suy gẫm trong thực hành hàng ngày vì lợi ích của cá nhân và cộng đồng đang được phục vụ.

Epstein and Hundert

Professional competence is the habitual and judicious use of communication, knowledge, technical skills, clinical

reasoning, emotions, values, and reflection in daily practice for the benefit of the individual and community being served.

Tính chuyên nghiệp y khoa là gì?

 Chuyên nghiệp hóa giúp:

 định ra những quy chuẩn cụ thể để bảo đảm

việc tuân thủ y đức và phục vụ công tác thẩm định việc tuân thủ y đức.

 Tạo thuận lợi cho việc tập huấn về y đức.

Ví dụ: Không phải “phục vụ tốt” mà là “thực

hiện công việc đáp ứng những yêu cầu cụ thể: thời gian, khoảng cách, mức độ hài lòng…”

Hiến chương tính chuyên nghiệp y khoa

 Hiến chương tính chuyên nghiệp y khoa

(Charter on Medical Professionalism) 2002

 là sản phẩm của Dự án về tính chuyên nghiệp Y khoa sau nhiều năm làm việc kết hợp giữa:

 European Federation of Internal Medicine,

 American College of Physicians–American

Society of Internal Medicine (ACP–ASIM),

 American Board of Internal Medicine (ABIM).

 Đã được thừa nhận bởi nhiều tổ chức y khoa

Mỹ và thế giới.

Tính chuyên nghiệp là gì?

3 nguyên tắc và 10 cam kết

 3 nguyên tắc:

 Nguyên tắc nền tảng về an sinh của bệnh

nhân (Principle of primacy of patient welfare)

Đặt lợi ích của bệnh nhân lên trên hết.

 Nguyên tắc tự chủ của bệnh nhân (patient

autonomy)

Tôn trọng sự tự chủ của bệnh nhân miễn là phù hợp với các nguyên tắc y đức khác và không dẫn đến những chăm sóc không phù hợp.

Tính chuyên nghiệp là gì?

 10 cam kết:

 Năng lực chuyên môn (Professional competence)

 Trung thực với bệnh nhân (Honesty with patients)

 Giữ bí mật cho bệnh nhân (Patient confidentiality)

 Duy trì mối quan hệ thích hợp với bệnh nhân

(Maintaining appropriate relations with patients)

 Nâng cao chất lượng chăm sóc (Improving quality

of care)

 Kiến thức khoa học (Scientific knowledge)

 Duy trì sự tin tưởng bằng cách quản lý xung đột lợi ích (Maintaining trust by managing conflicts

of interest)

 Trách nhiệm nghề nghiệp (Professional

responsibilities).

Các văn bản quy phạm pháp luật VN

 QĐ 2088/BYT-QÐ ngày 06/11/1996 của Bộ Y

Các văn bản quy phạm pháp luật VN

 Luật khám, chữa bệnh được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp

thứ 6 thông qua ngày 23/11/2009 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2011.

 Thông tư 07/2011/TT-BYT 26/1/2011 Hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh

trong bệnh viện

 Thông tư 07/2014/TT-BYT 25/2/2014 Quy định về Quy tắc ứng xử của công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các cơ sở y tế có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2014

Các văn bản quy phạm pháp luật VN

 Quyết định 2151/QĐ-BYT ngày 04/6/2015 về việc phê duyệt kế hoạch triển khai thực hiện

“Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán

bộ y tế hướng tới sự hài lòng của người

Các văn bản quy phạm pháp luật VN

 Thông tư 25/2015/TT-BYT 01/10/2015 quy định về hòm thư góp ý tại các cơ sở y tế

 Thông tư 39/2015/TT-BYT 12/11/2015 quy định về tiêu chuẩn, trang phục và thẻ của người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành về y tế

 Thông tư 43/2015/TT-BYT 26/11/2015 quy định về nhiệm vụ và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác xã hội của bệnh viện

 Thông tư 45/2015/TT-BYT 30/11/2015 quy định về trang phục y tế.

Làm thế nào để phát triển

tính chuyên nghiệp y khoa?

 Papadakis và cs phát hiện trong một nghiên cứu ở Mỹ:

Bác sĩ bị Hội đồng hành nghề Y liên bang kỷ luật đã từng có những hành vi không chuyên nghiệp trong trường Y gấp 8 lần nhóm chứng không bị kỷ luật

Làm thế nào để phát triển

tính chuyên nghiệp y khoa?

“Tính chuyên nghiệp là một hành vi học được

của con người mà có nhưng không phải được bảo đảm bởi một bức tường treo đầy chứng chỉ.”

(Holub, P., 2007) (“Professionalism is a learned human behavior, but it is not guaranteed by a wall covered with diplomas.”)

Làm thế nào để phát triển

tính chuyên nghiệp y khoa?

 Tính chuyên nghiệp phải được:

Phản hồi của quý vị quan trọng đối với chúng tôi

Cải thiện quan hệ TT-BN trong BV

Y học:

 Không phải lúc nào cũng chữa khỏi (To cure sometimes)

 Thường là giảm nhẹ (To relieve often)

 Tuy nhiên lúc nào cũng có thể giúp bệnh nhân dễ chịu hơn (To comfort always).

Tài liệu tham khảo

 Đỗ Hồng Ngọc Quan hệ thầy thuốc-bệnh nhân (Bài trình chiếu

2009)

 Trần Xuân Mai Y đức trong thực hành nghề nghiệp Bài giảng

cho Khoa Y, Đại Học Y Dược Tp Hồ Chí Minh

 ABIM What is Medical Professionalism? Tải về từ

the-physician-charter

http://abimfoundation.org/what-we-do/medical-professionalism-and- Introduction to Medical Ethics (

http://www.actx.edu/respiratory/files/filecabinet/folder10/1191_02_eth ics.pdf

)

 Medical Professionalism in the new Millennium: A Physician

Charter.

 Lynne M Kirk Professionalism in medicine: definitions and

considerations for teaching.