Kiến thức:- Giúp học sinh đánh giá tồn diện kết quả học bài: văn bản thuyết minh về các phương diện: + Làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh, nội dung bài viêt cĩ tính chất khác
Trang 1Ngày soạn: 4/5/2020
Ngày dạy:
Tiết: 93
TRẢ BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 5
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
* Kiến thức:- Giúp học sinh đánh giá tồn diện kết quả học bài: văn bản thuyết
minh về các phương diện:
+ Làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh, nội dung bài viêt cĩ tính chất khách quan, đáng tin cậy
+ Vận dụng các phương pháp thuyết minh
+ Bố cục, thứ tự sắp xếp hợp lí
+ Lời văn thuyết minh phải chuẩn xác, ngắn gọn và sinh động
* Kĩ năng:- Rèn kĩ năng trình bày, chính tả, diễn đạt chung.
* Thái độ: Tự giác nghiêm túc sửa chữa các sai sĩt.
2 Năng lực cĩ thể hình thành và phát triển cho học sinh.
Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
II Chuẩn bị
- Giáo viên:Soạn giáo án, SGK, SGV, STK
- Học sinh: Học bài , xem trước bài mới
III Tổ chức hoạt động dạy học
1.Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Nội dung bài học Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học
sinh HĐ1 Hoạt động tìm hiểu thực tiễn
Dựa trên mục tiêu bài học để tạo tâm thế vào bài cho học sinh
HĐ 2 Hoạt động hình thành kiến thức
Mục tiêu :- Giúp học sinh đánh giá tồn diện kết quả học bài: văn bản thuyết minh về các phương diện:
+ Làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh, nội dung bài viêt cĩ tính chất khách quan, đáng tin cậy
+ Vận dụng các phương pháp thuyết minh
+ Bố cục, thứ tự sắp xếp hợp lí
+ Lời văn thuyết minh phải chuẩn xác, ngắn gọn và sinh động
Đề bài:
Thuyết minh về cây hoa mai
ngày tết
I Tìm hiểu đề, tìm
Yêu cầu h/s nhắc lại đề bài
H: Xác định đối tượng cần -> nêu lại đề văn.
Trang 2- Thể loại: Thuyết
minh
- Nội dung: Thuyết
minh (giới thiệu) về
cây hoa mai ngày tết
- Hình thức: bố cục 3 phần,
trình bày mạch lạc, dễ hiểu
II Dàn y ùtham kh ả o
1 Mở bài: giới thiệu hoa mai
Hoa mai là lồi hoa đặc biệt
đối với người miền Trung và
miền Nam, dịp Tết đến xuân
về hoa mai mang ý nghĩa
niềm vui, sự đồn tụ và may
mắn trong năm mới
2 Thân bài
Nguồn gốc, phân loại
a Nguồn gốc
Cây hoa mai vốn là một cây
dại mọc trong rừng (từ miền
trung trở vào), vì nĩ cĩ hoa
đẹp và sắc nên người ta đem
về làm kiểng
b Phân loại
- Mai vàng: nụ mai vàng mọc
thành chùm, cĩ cuống dài treo
lơ lửng mọc trên cành Cánh
hoa mỏng màu vàng cĩ mùi
thơm kín đáo
- Mai tứ quý: đây là loại mai
nở hoa quanh năm Sau khi
cánh hoa rụng, ở giữa bơng
cịn lại 2 đến 3 hạt nhỏ và dẹt,
màu đen bĩng
- Mai trắng: hoa mới nở màu
hồng nhạt, sau chuyển sang
trắng, cĩ mùi thơm nhẹ và dịu
- Mai chiếu thủy: loại mai này
cĩ lá nhỏ lăn tăn, hoa nhỏ mọc
thành chùm màu trắng thơm
ngát nhất là về đêm Hoa này
thuyết minh?
?Trình bày dàn ý chi tiết cho
đề văn trên?
Yêu cầu HS thảo luận xây dựng dàn bài thao khảo
GV nhận xét, bổ sung, kết luận
Thảo luận
-> trình bày nhiệm
vụ cụ thể ở mỗi phần
Trang 3thường được trồng trang trí ở hòn non bộ hoặc trong chậu sứ
- Mai ghép là loại mai được các nghệ nhân hoa cảnh ghép
từ các loại hoa khác nhau Loại hoa này có hoa to,nhiều cánh, nhiều màu trồng trong chậu sứ, rất khó chăm sóc
Cấu tạo
- Cây hoa mai thường cao trên 2m, thân gỗ và chia thành nhiều nhánh,khẳng khiu.
- Lá mai nhỏ, màu xanh lục, tán luôn xòe rộng
- Hoa mai thường có 5 cánh,
hoa có màu vàng rực rõ
- Hoa n t ng chùm, cu ng dài ở ừ ố
Phân bố
Loài hoa này phân bố nhiều nhất tại những khu rừng thuộc dãy Trường Sơn và các tỉnh từ Quảng Nam, Đà Nẵng cho tới Khánh Hòa Loài hoa này cũng có nhiều tại các vùng núi
ở đồng bằng sông Cửu Long,
và tại cao nguyên cũng có nhưng số lượng ít hơn
Cách chăm sóc
- Hoa mai thường được trồng trong chậu, nơi ưa sang và không bị úng nước
- Khi trồng cây mai nên quan tâm đến thoát nước, vì cây mai không chịu úng Nên thường xuyên cắt rễ già, tỉa cành, tỉa hoa, nụ cho mai vàng
- Thời tiết nóng nên tưới nước thường xuyên tạo độ ẩm cho cây
- Vào ngày 15 tháng 12 âm lịch người ta thường tuốt lá mai và bón phân để hoa mai ra
Trang 4đúng dịp tết.
Ý nghĩa của hoa mai với
ngày tết truyền thống
- Hầu như mỗi dịp lễ tết nhà
nào cũng có một chậu hoa mai
- Hay mai dung để trang trí
đẹp và tượng trưng cho sự
may mắn
- Hoa mai vàng tượng trưng
cho sự ấm áp, sum vầy và may
mắn trong năm mới
- Có vị trí quan trọng trong
văn hóa và tinh thần của người
Việt
3 Kết bài
- Cây hoa mai tượng trưng cho
dáng vẻ tao nhã, phẩm giá
thanh cao, tốt đẹp của con
người Việt Nam
-Hoa mai là biểu tượng cao
quý trong ngày Tết của người
miền Nam, dịp Tết nhà nào
cũng có cây mai để cầu chúc
năm mới may mắn, an khang
thịnh vượng
III Nhận xét
1 Ưu điểm:
- Đa số học sinh biết cách
thuyết minh
- Biết cách sử dụng các
phương tiện ngôn ngữ biểu
cảm, miêu tả trong văn thuyết
minh để nhằm mục đích thuyết
minh
- Sử dụng dấu câu hợp lí
- Vận dụng các phương pháp
thuyết minh nhuần nhuyễn:
phân tích, phân loại, phương
pháp so sánh, phương pháp
dùng số liệu
- Bố cục rõ ràng, mạch lạc: 3
Gv nhận xét chung:
- Ưu điểm:
+ Biết chọn đối tượng
+ Bố cụ rõ ràng
+ Trình bày tốt
- Hạn chế:
+ Chưa khai thác triệt để phương pháp thuyết minh
+ Dùng phương pháp tự sự nhiều
=>rút kinh nghiệm, chữa lỗi hình thức (chính tả, chữ viết, câu, đoạn )
Gv phát bài cho h/sinh
Yêu cầu h/sinh đọc những bài điển hình, tiêu biểu
Chú ý sửa những lỗi mắc phải
-> lắng nghe và rút kinh nghiệm
-> nhận bài, so sánh với dàn ý, nhận thức điểm mạnh - yếu của bài
-> đọc bài làm khá tốt
-> ghi chép
Trang 5phần; các đoạn văn tương ứng
với các ý lớn trong bài văn bản
thuyết minh như vị trí, đặc
điểm vai trị hoặc đặc điểm ,
lợi ích, cách chăm sĩc
2 Nhược điểm:
- Cĩ bài sử dụng phương pháp
thuyết minh chưa rõ ràng,
khéo léo, cịn viết theo các ý
lộn xộn: → bố cục chưa mạch
lạc, khoa học
- Chưa làm nổi bật đặc điểm
của đối tượng thuyết minh, bài
viết cịn chung chung, chứng
tỏ hiểu biết về đối tượng
khơng kĩ càng
3 Đọc những bài văn hay:
Yêu cầu học sinh khác nhận
xét, bình bài của bạn để học
tập
của h/sinh
4 Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối.
- Chuẩn bị bài: Bàn luận về phép học
IV Kiểm tra, đánhgiá giờ học
? Để làm bài văn thuyết minh tốt cần nắm những yêu cầu gì?
T ổng kết điểm ø:
8A1 8A2
9- 10
7-8
5-6
TB lên
3-4
1-2
V Rút kinh nghiệm
Ngày soạn: 5/5/2020
Trang 6Ngày dạy:
Tiết: 93
BÀN LUẬN VỀ PHÉP HỌC
(Luận học pháp) Nguyễn Thiếp
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
*.Kiến thức : -Những hiểu biết bước đầu về thể tấu
- Quan điểm tư tưởng tiến bộ của tác giả về mục
đích , phương pháp học và mối quan hệ của việc học
với sự phát triển của đất nước
- Đặc điểm về hình thức lập luận của văn bản
* Kĩ năng: - Đọc –hiểu một văn bản viết theo thể tấu
- Nhận biết, phân tích cách trình bày luận điểm trong
đoạn văn diễn dịch và quy nạp
* Thái độ:- Có phương pháp học tốt, tránh lối học hình
thức
2 Năng lực cĩ thể hình thành và phát triển cho học sinh.
Năng lực đọc hiểu văn bản
Năng lực tìm hiểu và giải quyết vấn đề
II Chuẩn bị
- Giáo viên:Soạn giáo án, SGK, SGV, STK
- Học sinh: Học bài , xem trước bài mới
III Tổ chức hoạt động dạy học
1.Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
? Quan niệm nhân nghĩa của Nguyễn Trãi là gì?
? Nguyễn Trãi đã chỉ ra những yếu tố nào để khẳng định quyền độc lập dân tộc
cảu Đại Việt?
3 Bài mới
Nội dung bài học Hoạt động của giáo viên
HĐ1 Hoạt động tìm hiểu thực tiễn
Giới thiệu khái quát về tác giả và sự ra đời của tác phẩm
HĐ2 Hoạt động hình thành kiến thức
Mục tiêu : - Tìm hiểu và tác giả
-Thấy được mục đích học chân chính, cĩ phương pháp học đúng, tác dụng của học chân chính
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Nguyễn Thiếp (1723
– 1804) thường được
gọi là La Sơn Phu Tử
Quê ở Hà Tĩnh
- Ông là người
“Thiên tứ sáng
? Em hãy nêu những điểm nổi bật nhất về Nguyễn Thiếp ?
? Vì sao Nguyễn Thiếp lại hợp tác giúp vua Quang Trung
HS dựa sgk trình bày
HS phát biểu
Trang 7suốt, học rộng hiểu
sâu”, từng đỗ đạt,
làm quan triều Lê,
sau về dạy học
- Nguyễn Thiếp từng
giúp Quang trung (Tây
sơn)
2 Tác phẩm:
- Thể loại Tấu: Tấu
là một loại văn thư
của bề tôi, thần dân
gởi lên vua chúa để
trình bày sự việc, ý
kiến, đề nghị
- Bàn luận về phép học là phần
trích từ bài tấu của Nguyễn
Thiếp gửi vua Quang Trung
vào tháng 8- 1791
3 Đọc VB- Tìm hiểu từ khĩ
a/ Đọc VB
b/ Từ khĩ: 2,3,6,7,8.
4 Bố cục: 4 phần
P1: Từ đầu… là học điều
ấy(Mục đích chân chính của
việc học)
P2: Tiếp…tệ hại ấy (Lối học
sai trái)
P3: Tiếp…Xin chớ bỏ qua
(Phương pháp học đúng)
P4: Cịn lại (Tác dụng của việc
– Nguyễn Huệ?
GV giảng giải
?Em hãy cho biết bài văn thuộc thể loại gì?
?Hãy nêu đặc điểm của thể tấu?
- Gv diễn giảng các thể văn cổ
?Hãy nêu hoàn cảnh ra đời của văn bản?
- Gv thuyết giảng:
Hoàn cảnh ra đời:
Quang Trung viết chiếu mời Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hội kiến và ông đã đồng ý
Ông làm bài tấu và đoạn trích thuộc phần 3
- Phần 1: Bàn về quân đức (đức của vua)
- Phần 2: Bàn về dân tâm (lòng dân)
- Phần 3: bàn về học pháp (phép học)
Gv đọc mẫu văn bản,
Hướng dẫn HS đọc
to rõ, nhưng nhẹ nhàng thể hiện sự tôn kính của 1 thần dân đối với vua
Yêu cầu HS đọc một số từ khĩ Sgk
+ Vua chúa dùng: cáo, hịch, chiếu
+ Quan lại, thần dân: tấu, nghị, biểu, sớ
HS đọc VB HS: 4 phần P1: Từ đầu… là học điều ấy(Mục đích chân chính của việc học) P2: Tiếp…tệ hại ấy (Lối học sai trái)
P3: Tiếp…Xin chớ bỏ qua (Phương pháp học đúng) P4: Cịn lại (Tác dụng của việc học đúng)
HS: Là cách cư xử hằng ngày
HS: Trình bày
Trang 8học đúng)
II Tìm hi ể u v ă n b ả n
1 Mục đích chân
chính của việc học:
Học để làm người,
vì sự thịnh vượng của
đất nước ; học
không cầu danh lợi
2 Những biểu
hiện lệch lạc, sai
trái trong việc
học:
- Lối học chuộng
hình thức
- Học cầu danh lợi,
không biết đến tam
cương, ngũ thường
Tác hại: Nước mất,
nhà tan
3 Quan điểm và
phương pháp đúng
đắn trong học tập:
- Quan điểm: Cho mở
rộng việc học ở tất
cả các phủ, huyện
trong nước
- Phương pháp học
đúng
+ Tuần tự tiến lên,
từ thấp đến cao
+ Học rộng ,nghĩ
sâu biết tóm lược
?Bố cục của văn bản chia làm mấy phần? Nội dung của mỗi phần
GV nhận xét, chốt lại
? “ Ngọc khơng mài…rõ đạo”em hiểu câu châm ngôn này ntn?
HS trình bày
?Đạo là gì?
?Theo em mục đích chân chính của việc học là gì? chuyển ý
?Tác gải chỉ ra việc học lệch lạc, sai trái nào?
?Theo em, thế nào là học chuộng hình thức, cầu danh lợi, học như vậy có lợi hay hại?
GV nhận xét và kết luận
?Quan điểm của tác giả về việc học ntn?
HS:Dựa vào sgk trả lời
HS:Dựa vào sgk trả lời + Tuần tự tiến lên, từ thấp đến cao
+ Học rộng ,nghĩ sâu biết tóm lược những điều cơ bản, cốt lõi + Học biết kết hợp với hành
HS: Đất nước phát triển
HS phát biểu
HS đọc ghi nhớ
Trang 9những điều cơ bản,
cốt lõi
+ Học biết kết hợp
với hành
4 Tác dụng của
việc học:
Đất nước vững
mạnh, phát triển
hưng thịnh
5 Ngh ệ thu ậ t
- Lập luận: Đối lập hai
quan niệm về việc học,
lập luận bao hàm sự lựa
chọn…
- Cĩ luận điểm rõ rang, lí lẽ
chặt chẽ
* Ý nghĩa Văn bản
Bằng hình thức lập
luận chặt chẽ, sáng
tỏ, Nguyễn Thiếp
nêu lên quan niệm
tiến bộ của ông về
sự học
*Ghi nhớ (SGK)
HS:Mở rộng việc học ở mọi nơi
- Gv liên hệ đến tính hiếu học của nhân dân ta và chính sáchï khuyến học của nước ta.
? Tác giả đã đưa ra phương pháp học ntn?
GV: Kết luận
?Em hãy nêu tác dụng của việc học chân chính?
?Nhận xét cách lập luận của tác giả?
GV: trình bày cho học sinh hiểu
? Nêu ý nghĩa của văn bản
GV chốt lại
Gv cho HS đọc ghi nhớ
HĐ 3.Hoạt động luyện tập
Mục tiêu: Nắm được tác dụng của phương pháp học kết hợp với hành
III Luyện tập
Trang 10thiết và tác dụng
của phương pháp “
Học đi đôi với hành”
cách làm bài cho HS
4 Hướng dẫn về nhà, hoạt động tiếp nối
- Học bài, làm luyện tập.
- Chuẩn bị bài: Viết đoạn văn trình bày luận điểm
IV Kiểm tra, đánhgiá giờ học
?Phương pháp học đúng đắn của tác giả?
-Sơ đồ bài học (GV chuẩn bị)
V Rút kinh nghiệm
………
………
………
Ngày soạn: 5/5/2020
Ngày dạy:
Tiết:94
VIẾT ĐOẠN VĂN TRÌNH BÀY LUẬN ĐIỂM
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức, kĩ năng, thái độ
*.Kiến thức Nhận biết, phân tích được cấu trúc của đoạn văn nghị luận
- Biết cách viết đoạn văn trình bày luận điểm theo hai phương pháp diễn dịch và quy nạp
* Kĩ năng:-.Viết đoạn văn trình bày quy nạp , diễn dịch
- Lựa chọn ngôn ngữ diễn đạt trong đoạn văn nghị luận
- Viết một đoạn văn trình bày luận điểm có độ dài 900 chữ về một vấn đề chính trị hoặc XH
2 Năng lực cĩ thể hình thành và phát triển cho học sinh.
Năng lực phát hiện vấn đề
Năng lực trao đổi thơng tin
II Chuẩn bị
- Giáo viên:Soạn giáo án, SGK, SGV, STK
- Học sinh: Học bài , xem trước bài mới
III Tổ chức hoạt động dạy học
1.Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra vở chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới
Nội dung bài học Hoạt động của giáo viên
HĐ1 Hoạt động tìm hiểu thực tiễn
Trang 11Giới thiệu bài mới, dẫn dắt vào bài.
HĐ2 Hoạt động hình thành kiến thức
Mục tiêu: Nắm được cách trình bày luận điểm thành một đoạn văn nghị luận
I Trình bày luận điểm
thành một đoạn văn
nghị luận:
Ví dụ:
Câu chủ để:
a) Thật là chốn hội
tụ trong yếu tố của
bốn phương đời
qui nạp
( Nằm ở cuối đoạn
văn)
b) Đồng bào ta ngày
nay cũng rất xứng
đáng với tổ tiên ta
ngày trước
Diễn dịch.( Nằm ở
đầu đoạn văn)
- Lập luận: Sắp đặt
các LĐ, LC thành hệ
thống nhằm làm
sáng tỏ vấn đề
cần nghị luận
-Luận điểm: cho
thằng nhà giàu
rước chó vào nhà
nó mới càng thể
hiện chất chó đểu
của g/c nó ra
- Gv cho HS đọc 2 đoạn trích I.1,a,b
? Đâu là câu chủ đề (Câu nêu luận điểm) trong mỗi đoạn văn?
?Câu chủ đề từng đoạn đạt ở vị trí nào?
?Trong hai đoạn trích trên, đoạn nào được viết theo cách diễn dịch, đoạn nào được viết theo cách quy nạp?
?Phân tích cách diễn dịch và quy nạp trong mỗi đoạn văn?
- Gv cho HS đọc mục 2
?Lập luận là gì?
?Tìm luận điểm và cách lập luận trong đoạn văn trên?
?Cách lập luận trong đoạn văn trên có làm cho luận điểm trở nên sáng tỏ, chính xác và có sức thuyết phục không?
?Em có nhận xét gì về việc sắp xếp các ý trong đoạn văn vừa dẫn?
?Những cụm từ
HS phát biểu
HS phát biểu
HS phát biểu
HS phát biểu
HS phát biểu
HS phát biểu
Trang 12* Ghi nhớ (SGK)
“chuyện con chó, giọng chó má, thằng nhà giàu rước chó vào nhà, chất chó đểu của g/c nó” được xếp cạnh nhau Cách viết ấy có làm cho sự trình bày luận điểm thêm chặt chẽ và hấp dẫn không? Vì sao?
GV nhận xét, chốt lại
Gv cho HS đọc ghi nhớ
HS phát biểu
HĐ 3.Hoạt động luyện tập
Mục tiêu: Rèn kỹ năng thực hành trình bày luận điểm
II Luyện tập:
BT1.
a) Cần tránh lối viết
dài dòng khiến
người đọc khó hiểu
b) Nguyên Hồng thích
truyền nghề cho bạn
trẻ
BT2.
- Luận điểm: Tế Hanh
là một người tinh
lắm
- Luận điểm ấy được
chứng thực qua 2
luận cứ:
+ Tế Hanh đã ghi
được đôi nét thần
tình về cảnh sinh
hoạt chốn quê
hương
+ Thơ Tế Hanh đưa ta
vào 1 thế giới rất
gần gũi…
- Cách luận cứ được
xắp xếp theo trình tự
?Đọc hai câu văn sau diễn đạt ý mỗi câu thành 1 luận điểm ngắn gọn, rõ?
Yêu cầu HS đọc BT2
- Gv cho HS thảo luận nhóm, viết đoạn văn ngắn
Gv nhận xét, bổ sung
Cho HS đọc yêu cầu Bài tập
HS lên bảng làm bài
Thực hiện theo yêu c
HS thảo luận nhóm, viết đoạn văn ngắn
HS Viết, đọc trước lớp