- Các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng cảm xúc của nhân vật => Đây là các so sánh giàu hình ảnh, giàu gợi cảm được gắn với cảnh thiên nhiên tươi sang, [r]
Trang 1Ngày 13/8/2013
Tiết 1
Văn bản :
TễI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I – M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Caỷm nhaọn ủửụùc taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt toõi trong buoồi tửùu trửụứng ủaàu
tieõn trong moọt ủoaùn trớch truyeọn coự sửỷ duùng keỏt hụùp caực yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm
II – TR ỌNG Tâm KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
-Coỏt truyeọn, nhaõn vật, sửù kieọn trong đủoạn trớch Toõi ủi học.
- Ngheọ thuật mieõu tả taõm lớ treỷ nhoỷ ụỷ tuoồi ủeỏn trường trong moọt văn bản tửù sửù qua ngoứi buựt Thanh Tịnh
2 Kỹ năng:
- ẹoùc- hieồu ủoaùn trớch tửù sửù coự yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm
- Trỡnh baứy những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thaõn
3.Thaựi ủoọ:
- Bieỏt traõn troùng nhửừng tỡnh caỷm ủeùp cuỷa tuoồi hoùc troứ
B Tiến trình lên lớp:
* ổn định tổ chức:
* Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra SGK+ Vở bài tập
*.Bài mới:
* HĐ1: Vào bài: Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm thời học trũ
thường được lưu giữ bền lõu trong trớ nhớ Đặc biệt là những kĩ niệm về buổi học đến trường đầu tiờn : “Ngày đầu tiờn đi học… bờn em” “Tụi đi học” của Thanh Tịnh là một truyện ngắn xuất sắc đó thể hiện một cỏch xỳc động tõm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ của nhõn vật “Tụi”, chỳ bộ đợc mẹ đưa đến trường vào học lớp năm trong ng y tà ựu trường
* HĐ2: Tìm hiểu
G/v đọc mẫu, 2 – 3 h/s nối nhau đọc
toàn bài
- Nhận xột cỏch đọc
? Hóy trỡnh bày ngắn gọn về tỏc giả
Thanh Tịnh ?
H/s đọc chỳ thớch, giải thớch cỏc từ
I Tỡm hiểu chung :
1, Đọc :
2, Tỏc giả Thanh Tịnh
- Sinh: (1911–1988)
- Quờ : Huế
- Tờn thật : Trần văn Ninh
- Tỏc phẩm chớnh : Quờ mẹ, Đi giữa một mựa sen
- Sỏng tỏc của ụng đậm chất trữ tỡnh, toỏt lờn
vẽ đằm thắm, nhẹ nhàng mà lắng sõu, tỡnh cảm ờm dịu, trong trẻo
- “Tụi đi học” in trong tập “Quờ mẹ” (1941)
3, Giải thớch từ khú :
- ễng đốc, lạm nhận, lớp 5
Trang 2? Văn bản “Tụi đi học” được viết theo
thể loại nào ?
? Cảm nhận đầu tiờn của em về văn
bản là gỡ ?
? Kể tờn những nhõn vật được núi đến
trong tỏc văn bản ? Hóy cho biết nhõn
vật chớnh là ai ? Vỡ sao đú là nhõn vật
chớnh ?
? Kỷ niệm ngày đầu đến trường của
“Tụi” được kể theo trỡnh tự khụng
gian và thời gian nào ? Tương ứng với
đoạn nào cảu văn bản ?
Theo dừi phần đầu văn bản và cho
biết :
? Nỗi nhớ buổi tựu trường của tỏc giả
đi khởi nguồn từ thời điểm nào ?
? Thời điểm đó, tác giả in đậm dấu ấn
cảnh sắc thiên nhiên ntn? Cảnh sinh
hoạt ra sao? Không gian ở đâu?
? Vì sao điề đó lại xảy ra?
? Tõm trạng của “Tụi” khi nhớ lại kỷ
niệm cũ như thế nào ?
Hóy phõn tớch giỏ trị biểu đạt của cỏc
từ ngữ ấy ?
? Cõu văn “Con đường này tụi… tự
nhiờn thấy lạ”, cảm giỏc quen mà lạ
của nhõn vật tụi cú ý nghĩa gỡ ?
? Chi tiết “tụi khụng cũn lội qua sụng
4, Thể loại :
- Truyện ngắn trữ tỡnh H/s tự bộc lộ
5, Bố cục :
- Nhõn vật : Tụi, mẹ, ụng đốc
- Cậu học trũ
- Nhõn vật chớnh “Tụi”
+ Đoạn 1:từ đầu… ngọn nỳi Nội dung: Cảm nhận của “Tụi” trờn đường tới trường
+ Đoạn 2:"tiếp theo ngh… ĩ cả ng y nà ữa" Nội dung: Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn trường
+ Đoạn 3: Còn lại Nội dung :Cảm nhận của
“Tụi” trong lớp học
II Đọc hiểu nội dung văn bản
1, Cảm nhận của “Tụi” trờn đường tới trường
* Thời điểm gợi nhớ : Cuối thu_ thời điểm khai trường
- Thiờn nhiờn : Lỏ rụng nhiều, mõy bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : Mấy em bộ rụt rố cựng, mẹ đến trường
=> Đú là khụng gian : Trờn con đường dài và hẹp
=> Đú là thời điểm, nơi chốn quen thuộc gần gủi, gắn liền với tuổi thơ của tỏc giả ở quờ hương Đú là lần đầu tiờn được cắp sỏch tới trường => Đú là sự liờn tưởng giữa hiện tại
và quỏ khứ của bản thõn
=> Điều đú chứng tỏ tỏc giả là người yờu quờ hương tha thiết
* Tõm trạng của “Tụi” : Nỏo nức, mơn man, tưng bừng, rộn ró => Từ lỏy diễn tả 1 cỏch cụ thể tõm trạng khi nhớ lại cảm xỳc thực của
“Tụi” khi ấy => gúp phần rỳt gắn thời gian giữa quỏ khứ và hiện tại
* Cỏc cảm nhận của “Tụi’ trờn đường tới trường :
- Cảm nhận về con đường : Quen đi lại lắm lần => thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi => dấu hiệu đổi khỏc trong tỡnh cảm và nhận thức của cậu bộ ngày đầu đến trường
- Thay đổi hành vi : Lội qua sụng thả diều, đi
Trang 3thả diều như như thường ngày… sơn
nữa” có ý nghĩa gì ?
? Việc học hành gắn liền với sách vở,
bút thước bên mình học trò Điều này
được tác giả nhớ lại bằng đoạn văn
nào ?
? Có thể hiểu gì về nhân vật “Tôi” qua
chi tiết “ghì thật chặt 2 cuốn vở mới
trên tay và muốn thử sức mình tự cầm
bút thước”
Trong những cảm nhận mới mÎ trên
con đường làng =>trường“Tôi” đã bộc
lộ đức tính gì của mình ?
? Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có người thạo
mới cầm nổi bút thước, tác giả viết “ý
nghĩa… ngọn núi”
Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa
của biện pháp nghệ thuật được sử
dụng trong câu văn trên
G/v Tiểu kết mục 1
Chuyển mục 2
ra đồng nó đùa => đi học => cậu bé tự thấy mình lớn lên, nhận thức của cậu bé về sự nghiêm túc học hành
- Đoạn văn “Trong… ngọn núi”
- Có chí học ngay từ đầu muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập, muốn được chững chạc như bạn bè, không thua kém họ …
=> Yêu học, yêu bạn bè, mái trườngquê hương
* Củng cố:
- Em thấy nhân vật tôi là người ntn?
* Dặn dò:
- Học bài
- Chuẩn bị tiết 2:
Tìm hiểu cảm nhận của tác giả lúc ở sân trường và ở trong lớp học
Ngày 13/8/2013
Tiết 2: Văn bản: TÔI ĐI HỌC
Trang 4(Thanh Tịnh)
I M– ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Caỷm nhaọn ủửụùc taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt toõi trong buoồi tửùu trửụứng ủaàu
tieõn trong moọt ủoaùn trớch truyeọn coự sửỷ duùng keỏt hụùp caực yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm
II – TR ỌNG Tâm KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
-Coỏt truyeọn, nhaõn vật, sửù kieọn trong đủoạn trớch Toõi ủi học.
- Ngheọ thuật mieõu tả taõm lớ treỷ nhoỷ ụỷ tuoồi ủeỏn trường trong moọt văn bản tửù sửù qua ngoứi buựt Thanh Tịnh
2 Kỹ năng:
- ẹoùc- hieồu ủoaùn trớch tửù sửù coự yeỏu toỏ mieõu taỷ vaứ bieồu caỷm
- Trỡnh baứy những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thaõn
3.Thaựi ủoọ:
- Bieỏt traõn troùng nhửừng tỡnh caỷm ủeùp cuỷa tuoồi hoùc troứ
B Tiến trình lên lớp:
* ổn định tổ chức:
* Kiểm tra bài cũ
- Nờu bố cục văn bản Tụi đị học?
- Phõn tớch cảm nhận của nhõn vật tụi trờn đường tới trường?
*.Bài mới:
* HĐ1: Vào bài: Giỏo viờn dẫn dắt vào bài.
* HĐ2: Tìm hiểu
G/v Tiểu kết mục 1
Chuyển mục 2
Quan sỏt phần văn bản tiếp theo cho biết
? Cảnh trước sõn trường làng Mĩ Lớ lưu lại
trong tõm trớ tỏc giả cú gỡ nổi bật
? Cảnh tượng được nhớ lại cú ý nghĩa gỡ ?
? Nhõn vật “Tụi” đó cảm nhận như thế
nào về ngụi trường Mĩ Lớ của mỡnh trong
lần đầu tiờn đến trường?
? Em hiểu như thế nào về hỡnh ảnh so
sỏnh này ?
? Khi tả những học trũ nhỏ tuổi lần đầu
đến trường, tỏc giả dung hỡnh ảnh so sỏnh
nào ?
? Em hiểu gỡ qua hỡnh ảnh so sỏnh này ?
2, Cảm nhận của “Tụi” lỳc ở sõn trường
- Trường Mĩ Lớ : Rất đụng người, người nào cũng đẹp
=> Phong cảnh khụng khớ đặc biệt của ngày hội khai trường Thể hiện tư tưởng hiếu học của nhõn ta, bộc lộ tỡnh cảm sõu nặng của tỏc giả đối với mỏi trường tuổi thơ
- Trường Mĩ Lớ : Cao rỏo, sạch sẽ hơn cỏc nhà trường trong làng => xinh xắn, oai nghiờm như đỡnh làng… khiến tụi lo sợ vẩn vơ
=> Hỡnh ảnh so sỏnh : Lớp học => đỡnh làng nơi thờ cỳng tế lễ, thiờng liờng, cất giấu những điều bớ ẩn
=> Diễn tả cảm xỳc trang nghiờm của tỏc giả
về mỏi trường, đề cao tri thức của con người trong trường học…
- Hỡnh ảnh so sỏnh : “Họ như con chim non đứng bờn bờ tổ… e sợ”
=> Miờu tả sinh động hỡnh ảnh, tõm trạng cỏc
em nhỏ lần đầu tới trường
Trang 5? Hình ảnh mái trường gắn liền với ông
đốc Em hãy cho biết hình ảnh ông đốc
được nhớ lại qua chi tiết nào ?
? Qua đó cho thấy tác giả nhớ đến ông đốc
bằng tình c¶m nào ?
- H/s đọc đoạn văn : Các cậu lưng lẻo…
trong cổ
? Em nghĩ gì về tiếng khóc của cậu học trò
? Đến đây em hiểu thêm gì về nhân vật
“Tôi” ?
H/s đọc đoạn cuối
? Vì sao trong khi xếp hµng đợi vào lớp,
nhân vật “Tôi ” lại cảm thấy “trong thời
thơ ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như
lần này” ?
? Những cảm giác của nhân vật tôi nhận
được khi bước vào lớp học là gì ?
? Những cảm giác ấy cho thấy tình cảm
nào của nhân vật “Tôi” đối với lớp học
của mình ?
? Đoạn cuối văn bản có 2 chi tiết
- “Một con chim luôn liệng đến trường…
cánh chim”
- Và “những tiếng phấn… vần đọc”
- Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường
- Thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả đối với trường học
- H/s tự liệt kê
- Quí trọng tin tưởng biết ơn
H/s thảo luận nhóm
- Khóc, một phần vì lo sợ, một phần vì sung sướng
- Đó là những giọt nước mắt báo hiệu sự trưởng thành
=> Nhân vật tôi là người giàu xúc cảm với trường, lớp, người th©n, có dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học
3, Cảm nhận của “Tôi” trong lớp học
- Cảm nhận xa mẹ vì tôi bắt đầu cảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học Bước vào lớp học là thế giới riêng của mình, phải tự làm tất cả, không có mẹ bên cạnh như ở nhà
- Nhìn cái gì cũng thấy mới lạ và hay hay, lạm nhận chổ ngồi… là của riêng mình, nhìn người bạn mới quen mà thấy quyến luyến…
=> Sự biến đổi tự nhiên của tâm lí vì lần đầu được học ở lớp, trường sạch sẽ, ý thức được gắn bó với bạn bè, mái trường
=> tình cảm trong sang tha thiết
- Chi tiết : Con chim non… bay cao gợi nhớ, gợi tiếc, một chút buồn khi từ giã tuổi thơ Thể hiện sự bắt đầu trong nhận thức và việc học hành của bản thân
- Chi tiết : “Những tiếng phấn… vần đọc” => yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, nhưng yêu cả sự học hành để trưởng thành
* Cách kết thúc tự nhiên, bất ngờ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới, một bầu trời mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp, chập chững xuất hiện lần đầu trên trang giấy trắng tinh, thơm tho tinh khiết như niềm tự
Trang 6? Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc truyện
có ý nghĩa gì ?
G/v bình
? Văn bản đã sử dụng các phương thức
biểu đạt nào ? trong các phương thức đó,
theo em phương thức nào trội lên để làm
thành sức tình cảm nhẹ nhàng mà thấm
thía của truyện ngắn
H/s thảo luận nhóm
Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật và sức
cuốn hút của tác phẩm
*HĐ4
? Những cảm giác trong sang nảy nở
trong long tôi là những cảm giác nào ?
(Tình yêu, niềm trân trọng sách vở,
bàn ghế, lớp học, thầy giáo gắn liền với
mẹ và quên hương)
? Từ đó em cảm nhận những điều tốt đẹp
nào từ nhân vật tôi và cũng chính là tác
giả
(Giàu cảm xúc với tuổi thơ, mái trường, quê hương)
? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so
sánh được nhà văn sử dụng trong trưyện
ngắn
hào hồn nhiên và trong sáng của “Tôi” và của nỗi lòng ta khi hồi nhớ lại buổi thiếu thời => thể hiện chủ đề của truyện ngắn này
III.Ghi nhớ
Nổi trội là phương thức biểu cảm Truyện ngắn đậm chất trữ tình Tôi đi học cho thấy : Đối với mỗi con người những kỉ niệm thời ấu thơ, đặc biệt là buổi tựu trường đầu tiên có sức mạnh ám ảnh và lưu giữ sâu sắc trong kí ức như thế nào
- Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của nhân vật tôi theo trình tự thời gian của một buổi tựu trường, không có cốt truyện
- Kết hợp hài hoà : Tự sự, miêu tả, biểu cảm
=> Tạo nên chất trữ tình cảu tác phẩm
* Sức cuốn hút của tác phẩm
- Tình huống truyện
- Tình cảm ấm áp, trìu mến của những người lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến trường
- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường, các
so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả
- Toàn bộ truyện ngắn toát lên chất trữ tình thiết tha
IV Luyện tập
H/s làm theo nhóm
- H/s tự tìm các hình ảnh so sánh
- Các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng cảm xúc của nhân vật => Đây là các so sánh giàu hình ảnh, giàu gợi cảm được gắn với cảnh thiên nhiên tươi sang, trữ tình => nhờ đó mà chúng ta cảm nhận cụ thể, rõ ràng cảm giác ý nghĩ của nhân vật tôi => làm cho truyện ngắn them man mác chất trữ tình trong
*Củng cố:
- Chất thơ của truyện thể hiện ở những yếu tố nào ?
*Hướng dẫn học ở nhà
- Em học tập được gì từ nghệ thuật kể truyện của tác giả ?
- Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn
Trang 7- Làm bài tập 1, 2 sgk
- Soạn bài “Trong lũng mẹ”
- Chuẩn bị tiết 2: Cấp độ khỏi quỏt của nghĩa từ ngữ\
Ngaứy 15/8/2011
Tiết 3: ôn tập văn bản “tôi đi học”
Thanh Tũnh
I – M ỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Phõn tớch được taõm traùng, caỷm giaực cuỷa nhaõn vaọt toõi trong buoồi tửùu trửụứng ủaàu tieõn trong moọt ủoaùn trớch truyeọn coự sửỷ duùng keỏt hụùp caực yeỏu toỏ mtaỷ vaứ bieồu caỷm
II – TR ỌNG Tâm KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Coỏt truyeọn, nhaõn vật, sửù kieọn trong đủoạn trớch Toõi ủi học
- Ngheọ thuật mieõu tả taõm lớ treỷ nhoỷ ụỷ tuoồi ủeỏn trường trong moọt văn bản tửù sửù qua ngoứi buựt Thanh Tịnh
2 Kỹ năng:
- Trỡnh baứy những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong CS của bản thaõn
3.Thaựi ủoọ:
- Yờu mến trõn trọng việc học hành
iii Chuẩn bị của thầy và trò
1 Giaựo vieõn: Soaùn giaựo aựn.
2 Hoùc sinh: ẹoùc baứi vaứ traỷ lụứi caõu hoỷi SGK
iV Phơng pháp
- Vaỏn ủaựp, thaỷo luaọn nhoựm
V tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- họC
1 OÂồn ủũnh toồ chửực :
2 Kieồm tra:
- Túm tắt truyện ngắn "Tụi đi học" - Thanh Tịnh Phõn tớch cỏc yếu tố khơi nguồn
cảm xỳc của nhõn vật tụi
- Tỡm 3 hỡnh ảnh so sỏnh trong bài, phõn tớch tỏc dụng 1 hỡnh ảnh
3 Baứi mụựi:
Hoaùt ủoọng 1: Giụựi thieọu baứi:
Muùc tieõu: Taùo taõm theỏ vaứ ủũnh hửụựng chuự yự cho hoùc sinh
Phửụng phaựp: Thuyeỏt trỡnh
Thụứi gian: 1 phuựt
ễÛ lụựp tiết trước, caực em ủaừ tỡm hieồu văn bản "Tụi đi học", tiết học này chỳng ta cựng
ụn lại để thấy được nột đặc sắc của truyện ngắn này
Hoaùt ủoọng cuỷa thaày vaứ troứ Keõt quaỷ caàn ủaùt
- Túm tắt trỡnh tự diễn biến tõm trạng
của nhõn vật "tụi" trong truyện ngắn
'Tụi đi học"
Bài 1:
- Từ hiện tại nhớ về qua khứ:
+ Thời gian: cuối thu + Con người: mấy em nhỏ rụtt rố nỳp dươci nún mẹ lần đầu tiờn đến trường
Trang 8- Phân tích và so sánh tâm trạng của
nhân vật "tơi" ở hai đoạn trích sau:
+ Nhưng lần này lại khác vẩn vơ.
+ Một mùi hương lạ cĩ thật
- Kể lại một kỷ niện sâu sắc của mình
về ngày tựu trường bằng một đoạn văn
diễn dịch
- Nhớ về kỷ niệm cùng mẹ trên đường tới trường: Tâm trạng hồi hộp, cảm giác mới mẻ, sự hồn nhiê , đáng yêu của cậu bé
- Nhớ về cảm giác bắt đầu vào sân trường
Mỹ Lý Cảm giác ngỡ ngàng, lo sợ khi sắp bước sang một môi trường khác và phải xa mẹ,
xa nhà
- Nhớ về kỷ niệm bắt đầu vào lớp học Gần gũi với lớp học, với bạn bè, tự tin nghiêm túc khi bước vào giờ học
Bài 2 Đoạn 1: ngỡ ngàng, mới lạ mặc dù khơng phải lần đầu tiên thấy nĩ, Cảm nhận nĩ oai nghiêm, cao rộng cịn mình bé nhỏ nên vẩn
vơ lo sợ
Đoạn 2: Một chút ngỡ ngàng song thấy thân quen
Cảm giác từ lạ -> quen
- Yêu cầu học sinh kế + Kỷ niện sâu sắc + Cảm xúc thật, trong sáng + Đoạn văn diễn dịch
4 Củng cố :
- Tĩm tắt những đặc sắc nghệ thuật của truyện ngắn.
5 Hướng dẫn về nhà :
- Học kĩ bài
- Xem trước :Tính thống nhất về chủ đề của văn bản + Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong sgk
Ngày 13/8/2013
Tiết 4
Tập làm văn :
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp h/s nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Trang 9Biết viết một văn bản đảm bảo tớnh thống nhất về chủ đề, biết xỏc định và duy trỡ đối tượng trỡnh bày, chọn lựa, sắp xếp cỏc phần sao cho văn bản tập trung nờu bật ý kiến, cảm xỳc của mỡnh
B Tiến trỡnh dạy học
* ổn định tổ chức:
* Kiểm tra bài cũ
- Nờu bố cục văn bản Tụi đị học?
- Phõn tớch cảm nhận của nhõn vật tụi trờn đường tới trường?
*.Bài mới:
* HĐ1: Vào bài: Giỏo viờn dẫn dắt vào bài.
* HĐ2: Tìm hiểu
Hoạt động 1 :
Đọc thầm văn bản “Tụi đi học” và trả
lời cõu hỏi
? Văn bản miờu tả những việc đang xảy
ra, hay đó xảy ra ?
? Tỏc giả đó nhớ lại những kĩ niệm sõu
sắc nào của thời thơ ấu của mỡnh ?
? Tỏc giả viết văn bản này nhằm mục
đớch gỡ ?
Vậy vấn đề chớnh, đối tượng được tỏc
giả nờu lờn trong văn bản người ta gọi là
chủ đề
? Em hiểu chủ đề của văn bản là gỡ? Hóy
phỏt biểu chủ đề của văn bản “Tụi đi
học”
* H/s đọc ghi nhớ, sgk
G/v cho h/s phõn biệt chủ đề với đại ý
qua một vớ dụ cụ thể
VD : “Qua đốo ngang” của bà Huyện
Thanh Quan
- 6 cõu thơ đầu : Đại ý là tả cảnh đốo
ngang lỳc xế tà
- 4 cõu thơ cuối : Đại ý là nỗi buồn cụ
đơn của nữ sĩ
* Chủ đề : Tõm trạng buồn, cụ đơn của
lữ khỏch khi bước tới đốo ngang lỳc xế tà
Hoạt động 2 :
Chuyển ý : Nếu cỏc cõu thơ, đoạn văn,
đoạn thơ, cỏc tỡnh tiết… là xương thịt của
tỏc phẩm thỡ chủ đề là linh hồn của bài
I Chủ đề của văn bản :
- Văn bản miờu tả những việc đó xóy ra
- Kỷ niệm sõu sắc trong thời thơ ấu của mỡnh là buổi đầu tiờn đi học
=> Đố tượng mà văn bản biểu đạt
- Nhằm phỏt biểu ý kiến và bộc lộ cảm xỳc của mỡnh về một kỷ niệm thuở thiếu thời => vấn đề chủ yếu là tư tưởng xuyờn suốt trong tỏc phẩm
1, Chủ đề là đối tượng và vấn đề chủ yếu (chớnh) mà văn bản biểu đạt
- Chủ đề văn bản “Tụi đi học” : Là những
kỷ niệm sõu sắc về buổi tựu trường đầu tiờn
+ Đối tượng của văn bản : Cú thể là cú thật, tưởng tượng, người, vấn đề nào đú + Chủ đề của văn bản là ý đồ, ý kiến cảm xỳc của tỏc giả
2, Phõn biệt chủ đề với đại ý :
- Đại ý : í lớn trong một đoạn thơ, 1 tỡnh tiết, 1 đoạn, 1 phần của truyện
II.Tớnh thống nhất về chủ đề của văn
bản
Trang 10thơ, của truyện Nếu không nắm được
toàn bộ các chi tiết của văn bản thì khó
hình dung được chủ đề tư tưởng của tác
phẩm Các chi tiết, bộ phận của tác phẩm
liên kết chặt chẽ với nhau tạo thành chủ
đề
? Để tái hiện những kỷ niệm ngày đầu
tiên đi học tác giả đã đặt nhan đề và sử
dụng từ ngữ, câu như thế nào ?
? Trong văn bản tưởng đã miêu tả rất rõ
sự thay đổi tâm trạng của nhân vật tôi
trong buổi tựu trường đầu tiên Em hãy
phân tích
H/s thảo luận, g/v tập hợp ý kiến đúng
chiếu lên máy chiếu
? Em hiểu thế nào là tính thống nhất về
chủ đề văn bản ?
? Tính thống nhất này thể hiện ở các
phương diện nào ?
G/v : Việc đặt tên cho văn bản thể hiện
ý đồ bộc lộ chủ đề Đối với văn bản nghệ
thuật thì đa dạng hơn, có khi lấy tên nhân
vật chính hoặc hình tưọng trung tâm để
đặt tên
VD : Lão Hạc, Rằm tháng giêng, hoặc
cụm từ để bộc lộ chủ đề
VD : “Những trò lố…”
=> Khi tìm chủ đề của văn bản, nên xác
định, cách thức, ý nghĩa của nhan đề …
của văn bản
- Nhan đề : Tôi đi học => nói về chuyện
đi học
- Từ ngữ, câu : + Đại từ “tôi” được lặp lại nhiều lần + Các câu đều nhắc đến kỷ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời : Hôm nay tôi đi học, hằng năm mơn man của buổi tựu trường ; Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy…
* Tâm trạng của nhân vật “tôi”
- Trên đường đi học : + Con đường : Quen đi lại => thấy lạ
=> thay đổi + Hành vi : Lội sông, thả diều… =>
đi học => có sự thay đổi
- Trên sân trường : + Cảm nhận về ngôi trường cao sạch, đẹp hơn… lo sợ vẩn vớ
+ Cảm giác bở ngỡ, lúng túng khi xếp hàng vào lớp
- Trong lớp học :
1, Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là sự chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc lạc sang chủ đề khác
2, Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở phương diện
* Hình thức : Biểu hiện ở nhan đề của văn bản
* Nội dung : Quan hệ giữa các phần phải mạch lạc, gắn bó, liên kết chặt chẽ… , các
từ ngữ chi tiết phải tập trung làm rõ chủ
đề (ý kiến, cảm xúc)
* Đối tượng : Xoay quanh nhân vật chính, nhân vật trung tâm thể hiện ý đồ, tư tưởng của tác giả
Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập
III Luyện tập
Bài tập 1 :