Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 31

Mục tiêu cần đạt : - Trang bị cho h/s một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu, cụ thể là : + Khả năng thay đổi trật tự từ + Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau - H

Ngày soạn: Ngày 03 tháng 4 năm 2010 Ngày dạy: Ngày 05 tháng 4 năm 2010

Tuần 31

Tiết 113 Kiểm tra văn

A Mục tiêu cần đạt :

Ôn tập củng cố kiến thức văn học ở lớp 8 phần thơ mới, đồng thời rèn luyện kỹ năng diễn đạt và làm văn

B Chuẩn bị của thầy cô :

* G/v :

- Ra đề theo yêu cầu của tiết học, phô tô bài cho h/s

- Xây dựng đáp án và biểu điểm

C Hoạt động trên lớp :

Giáo viên phát đề cho HS:

Đề bài:

Đề A

I Trắc nghiệm

Cõu 1 Đọc kĩ đoạn văn sau và trả lời cỏc cõu hỏi bằng cỏch khoanh trũn chữ cỏi ở đầu cõu trả lời đỳng nhất:

Huống chi ta cựng cỏc ngươi sinh phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan Ngú thấy sứ giặc đi lại nghờnh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cỳ diều mà sỉ mắng triều đỡnh, đem thõn dờ chú mà bắt nạt tể phụ, thỏc mệnh Hốt Tất Liệt mà đũi ngọc lụa, để thoả lũng tham khụng cựng, giả hiệu Võn Nam Vương mà thu bạc vàng, để vột của kho cú hạn Thật khỏc nào như đem thịt mà nuụi hổ đúi, sao cho khỏi để tai vạ về sau!

Ta thường tới bữa quờn ăn, nửa đờm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đỡa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống mỏu quõn thự dẫu cho trăm thõn này phơi ngoài nội cỏ, nghỡn xỏc này gúi trong da ngựa, ta cũng vui lũng.

1 Đoạn trớch trờn được trớch từ tỏc phẩm nào, tỏc giả là ai?

A Chiếu dời đụ ( Lớ Cụng Uẩn) C Đi bộ ngao du ( Ru-xụ)

B Thuế mỏu ( Nguyễn Ái Quốc) D Hịch tướng sĩ ( Trần Quốc Tuấn)

2 Tỏc phẩm đú được viết vào thời kỡ nào?

A Thời kỡ nước ta chống quõn Tống

B Thời kỡ nước ta chống quõn Thanh

C Thời kỡ nước ta chống quõn Mụng - Nguyờn

D Thời kỡ nước ta chống quõn Minh

3 Xỏc định nội dung chớnh của đoạn trớch trờn?

A Kể về tội ỏc của giặc và nờu cỏc gương trung thần nghĩa sĩ trong lịch sử Trung Quốc

B Kể về tỡnh cảm của tỏc giả đối với nghĩa sĩ

C.Kể về lũng yờu nước, ý chớ quyết thắng kẻ thự của tỏc giả

D.Tố cỏo tội ỏc của kẻ thự và bộc bạch tấm lũng yờu nước căm thự giặc của tỏc giả.

4 Đoạn văn trờn được viết dưới dạng hỡnh thức nào?

Cõu 2 Nối ý ở cột A với ý ở cột B cho phự hợp

1 Nhớ rừng a Bài thơ thể hiện tỡnh cảnh đỏng thương và niềm thương cảm chõn

thành của tỏc giả về một thế hệ nho học tài năng nhưng hết thời

2 ễng đồ

b Bài thơ là một bức tranh tươi sỏng về làng chài ven biển và khụng khớ lao động vui tươi khỏe khoắn và tỡnh yờu tha thiết cảu tỏc giả giành cho làng chài của mỡnh

3 Quờ

hương

c Mượn lời con hổ bị nhốt trong vườn bỏch thỳ để diển tả nỗi chỏn ghột thực tại cuộ sống tầm thường tự tỳng và niềm khao khỏt tự do mónh liệt

II Tự luận:

Suy nghĩ của em về tỡnh yờu thiờn nhiờn và cảm xỳc của tỏc giả lỳc vào hố qua bài thơ khi con tu hỳ của Tố Hữu

Đề B

I Trắc nghiệm

Cõu 1 Đọc kĩ đoạn văn sau và trả lời cỏc cõu hỏi bằng cỏch khoanh trũn chữ cỏi ở đầu cõu trả lời đỳng nhất:

Huống gì thành Đại La, kinh đô cũ của Cao Vơng: ở vào nơi trung tâm trời đất; đợc cái thế rồng cuộn hổ ngồi Đã đúng ngôi nam bắc đông tây; lại tiện hớng nhìn sông dựa núi Địa thế rộng mà bằng; đất đai cao mà thoáng Dân c khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muon vật cũng rất mực phong phú tốt tơi Xem khắp đất Việt ta, chỉ nơi này là thắng

địa.Thật là chốn hội tụ trọng yếu của bốn phơng đất nớc; cũng là nơi kinh đô bậc nhất của

đế vơng muôn đời.

1 Đoạn trớch trờn được trớch từ tỏc phẩm nào, tỏc giả là ai?

A Chiếu dời đụ ( Lớ Cụng Uẩn) C Đi bộ ngao du ( Ru-xụ)

B Thuế mỏu ( Nguyễn Ái Quốc) D Hịch tướng sĩ ( Trần Quốc Tuấn)

2 Tỏc phẩm đú được viết vào thời kỡ nào?

3 Xỏc định nội dung chớnh của đoạn trớch trờn?

A Nờu dẫn chứng trong sử sỏch đó cú chuyện dời đụ nờn vận nước lõu dài đất nước phỏt triển phồn thịnh

B Nờu dẫn chứng về việc hai triều Đinh Lờ khụng dời đụ nờn vận nước ngắn ngủi, nhõn dõn cực khổ

C Khẳng định thành Đại La xứng đỏng là kinh đụ bậc nhất của đế vương muụn đời

D Khẳng định thành Đại La xứng đỏng là kinh đụ bậc nhất của đế vương muụn đời

và thể hiện tõm trạng yờu nước, ý chớ xõy dựng đất nước độc lập tự chủ phỏt triển phồn thịnh của tỏc giả

4 Đoạn văn trờn được viết dưới dạng hỡnh thức nào?

Cõu 2 Nối ý ở cột A với ý ở cột B cho phự hợp

1 Nhớ rừng

a Bài thơ là một bức tranh tươi sỏng về làng chài ven biển và khụng khớ lao động vui tươi khỏe khoắn và tỡnh yờu tha thiết cảu tỏc giả giành cho làng chài của mỡnh

2 ễng đồ

b Mượn lời con hổ bị nhốt trong vườn bỏch thỳ để diển tả nỗi chỏn ghột thực tại cuộ sống tầm thường tự tỳng và niềm khao khỏt tự do mónh liệt

3.Quờ hương c Bài thơ thể hiện tỡnh cảnh đỏng thương và niềm thương cảm chõn

thành của tỏc giả về một thế hệ nho học tài năng nhưng hết thời

II Tự luận:

Suy nghĩ của em về tỡnh yờu thiờn nhiờn và cảm xỳc của tỏc giả lỳc vào hố qua bài thơ khi con tu hỳ của Tố Hữu

Yêu cần cần đạt - hớng dẫn chấm Câu

Điểm Trắc nghiệm

3 điểm Câu 1

1

2

3

4

Khoanh tròn

1- D

2- C

3- D

4- C

Khoanh tròn

1- A 2- B 3- D 4- C

2 điểm 0,5 0,5 0,5 0,5

Câu 2

Nối :

1 - C

2- A

3- B

Nối :

1 - B 2- C 3- A

1 điểm

2 điểm Hình thức :

- Đảm bảo bố cục 3 phần

- Chữ viết rõ ràng, sạch sẽ

- Có năng lực viết văn nghị luận

Nội dung:

- HS cần làm rõ cảnh thiên nhiên mùa hè và cảm xúc của tác giả

- Luận điểm rõ ràng, luận cứ chính xác

- Biết cách lập luận

MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA

Mức độ Lĩnh vực nội dung

Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

Tổng

TN TL TN TL

Thấp Cao

TN TL TN TL

Cỏc văn bản nghị luận trung

đại

1 2

1

2

Cỏc tỏc phẩm trong phong

trào thơ mới

1 1

1

1

7

1 7

2

1 1

1

7

3

10

C Củng cố dặn dò

- Nhận xét thái độ làm bài của HS

- Chuẩn bị bài cho tiết sau

Rút kinh nghiệm

………

………

Ngày soạn: Ngày 03 tháng 4 năm 2010 Ngày dạy: Ngày 5,7 tháng 4 năm 2010

Tiết 114

Lựa chọn trật tự trong câu

A Mục tiêu cần đạt :

- Trang bị cho h/s một số hiểu biết sơ giản về trật tự từ trong câu, cụ thể là :

+ Khả năng thay đổi trật tự từ

+ Hiệu quả diễn đạt của những trật tự từ khác nhau

- Hình thành ở h/s ý thức lựa chọn trật tự từ trong nói và viết cho phù hợp với yêu cầu của phơng án thực tế và diễn tả t tởng, tình cảm của bản thân

B Tổ chức các hoạt động dạy học :

* Kiểm tra bài cũ

? Lợt lời là gì ? Trong hội thoại cần chú ý điều gì ?

* Bài mới

Giới thiệu bài:

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1 : Hình thành khái niệm về

trật tự từ

- HS đọc VD

? Có thể thay đổi trật tự từ trong câu in

đậm theo những cách nào mà không làm

thay đổi nghĩa cơ bản của câu?

H/s suy nghĩ - phát biểu

G/v kết luận : Với một câu cho trớc, nếu

thay đổi trật tự từ chúng ta có thể có 6

cách diễn đạt khác nhau mà không làm

thay đổi nghĩa cơ bản của nó Trình tự sắp

xếp các từ trong chuổi lời nói gọi là trật tự

từ

? Vì sao tác giả chọn trật tự từ nh trong

đoạn trích?

H/s thảo luận

? Thử chọn một trật tự từ khác và nhận xét

tác dụng của sự thay đổi ấy

? Vì sao phải thay đổi, sắp xếp trật tự từ

trong câu?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu tác dụngcủa sự

sắp xếp trật tự từ

H/s đọc đoạn trích mục II sgk

? Tác dụng của việc sắp xếp trật tự từ (in

đậm) trong các câu?

I Nhận xét chung

* VD (SGK)

- Gõ đầu roi xuống đất, cai lệ thép bằng giọng khàn khàn của ngời hút thuốc xái cũ

- Tạo câu theo cách xắp xếp mới + Cai lệ gõ đầu roi xuống đất thét bằng giọng khàn khàn… xái cũ (1)

+ Cai lệ thét bằng giọng khàn khàn của ngời hút nhiều xái cũ, gõ… đất (2)

+ Thét bằng giọng… đất (3) + Bằng giọng khàn khàn… xuống đất, cai lệ thét (5)

+ Gõ đầu roi xuống đất, bằng giọng khàn khàn cũ, cai lệ thét (6)

- Tác giả sử dụng trật tự từ nh vậy vì :

+ Tạo sự liên kết câu trớc (từ roi, thét) + nhấn mạnh vị thế xã hội và thái độ hung hăng của cai lệ

- Cách sử dụng : 1,2: Nhấn mạnh vị thế xã hội, liên kết câu

3 : Nhấn mạnh thái độ hung hãn

4, 5 : Liên kết câu

6 : Nhấn mạnh thái độ hung hãn

* Ghi nhớ 1 : SGK

II Tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ

* VD (SGK)

1 a, Đùng đùng… anh Dậu thể hiện thứ tự trớc sau của hoạt động

b, Chị Dậu xám mặt… thay hắn  thể hiện

? Việc sắp xếp các từ in đậm trong VD 2

có tác dụng gì?

? Qua phân tích ví dụ em hãy cho biết tác

dụng của việc sắp xếp trật tự từ

Hoạt động 3 :Hớng dẫn luyện tập

thứ tự trớc sau của hoạt động

2 a, Run rẫy tiến vào…  thứ tự xuất hiện của các nhân vật

b, … với những roi song dây thong  Trình

tự quan sát sự vật

* Cách sắp xếp trật tự từ trong các bộ phận câu in đậm tạo nên nhịp điệu cho câu văn

* Ghi nhớ 2: (SGK)

III Luyện tập :

Câu a : Kể tên các vị anh hùng dân tộc theo

thứ tự xuất hiện của các vị ấy trong lịch sử

Câu b :

- “Đẹp vô cùng” đảo lên phía trớc để nhấn mạnh vẻ đẹp của tổ quốc mới đợc giải phóng

- “Hò ơ” đa lên phía trớc để bắt đầu vần lng với “sông Lô” gợi ra một không gian mênh mang sông nớc, đồng thời bắt đầu chân “ngạt – hát” để tạo ra sự hài hoà cho ngữ âm cho khổ thơ

Câu c : Lặp lại từ và cụm từ “mật thám”, đội

con gái để tạo liên kết với câu đứng trớc

Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà

- Học thuộc bài

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Rút kinh nghiệm

………

………

Ngày soạn: Ngày 03 tháng 4 năm 2010 Ngày dạy: Ngày 07 tháng 4 năm 2010

Tiết 115

Trả bài tập làm văn số 6

A Mục tiêu cần đạt :

- H/s thêm một lần cung cấp kiến thức và kĩ năng làm bài văn nghị luận về các mặt trình bày diễn đạt, sắp xếp luận điểm, phát triển luận cứ

- Rèn kỉ năng tự nhận xét bài viết của bản thân sau khi đã đợc g/v nhận xét, hớng dẫn, kỉ năng tìm và hệ thống hoá lien điểm, trình bày luận điểm trong bài văn nghị luận

B Chuẩn bị của thầy trò :

- G/v trả bài cho h/s trớc 3 ngày

- H/s nhận bài, đọc kĩ, tự sữa lỗi, tự nhận xét về bài làm của mình trên cơ sở những nhận xét và gợi ý sữa chữa của g/v

C tổ chức các hoạt động dạy học :

* Kiểm tra bài cũ :

G/v kiểm tra một số bài viết đã đợc tự sữa chữa của h/s

Nhận xét bớc đầu

* Bài mới

Hoạt động 1 : Hớng dẫn chữa bài

- H/s đọc đề bài, trình bày yêu cầu chung, nêu những luận điểm chính

- H/s xác định kiểu lập luận : Chứng minh

- H/s tiếp tục phát triển luận điểm theo từng kiểu lập luận cụ thể thành luận cứ, luận chứng

* G/v : Bổ xung và chốt lại vấn đề, đa dàn ý

(nh đáp án trong tập hồ sơ tiết 103, 104)

- Triển khai một luận điểm tiêu biểu thành các luận cứ luận chứng

- G/v nhận xét u và nhợc điểm trong bài viết của h/s

- H/s đọc 1 - 2 bài điểm khá, giỏi - h/s nhận xét, g/v bình ngắn

- G/v hớng dẫn h/s sữa chữa bổ xung bài viết của mình

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập ở nhà

Lập dàn ý và viết thành văn cho chủ đề sau :

Rút kinh nghiệm

………

………

Ngày soạn: Ngày 03 tháng 4 năm 2010 Ngày dạy: Ngày 10 tháng 4 năm 2010

Tiết 116

Tìm hiểu các yếu tố

tự sự và miêu tả trong văn nghị luận

A Mục tiêu cần đạt :

Giúp h/s

- Thấy đợc tự sự và miêu tả thờng là những yếu tố rất cần thiết trong một bài văn nghị luận, vì chúng có khả năng giúp ngời đọc (nghe), nhận thức đợc nội dung nghị luận một cách dễ dàng, sáng tỏ hơn

- Nắm đợc những yêu cầu cần thiết của việc đa yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận, để sự nghị luận có thể tả đạt đợc hiệu quả thuyết phục cao

- Rèn kỷ năng bớc đầu vận dụng các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận của bản thân

B Tổ chức hoạt động dạy học.

* Bài cũ :

? Yếu tố biểu cảm có tác dụng gì trong văn nghị luận ? làm thến nào để phát huy hết

yếu tố này trong bài văn nghị luận ?

* Bài mới

Giới thiệu bài

? Trong bài văn nghị luận, bên cạnh yếu tố nghị luận là chủ yếu còn có các yếu tố

phụ nào khác

? Yếu tố biểu cảm trong văn biểu cảm có gì khác với yếu tố biểu cảm trong văn nghị

luận

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1 :Hớng dẫn tìm hiểu các

yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị

luận

-HS đọc, quan sát kĩ nội dung 2 đoạn văn

? Tìm những câu, đoạn thể hiện yếu tố tự

sự, miêu tả trong 2 đoạn trích trên?

? Vì sao không thể sắp xếp cả hai đoạn

trích trên là văn miêu tả hay kể chuyện?

? Đối chiếu với 2 đoạn văn đã bỏ yếu tố

tự sự và miêu tả cho h/s so sánh, nhận

xét?

? Vậy yếu tố miêu tả, tự sự có vai trò nh

thế nào trong văn nghi luận?

- GV cho HS đọc đoạn văn mục I2

H/s đọc, quan sát so sánh 4 đoạn nhở

trong đoạn văn

? Tìm những đoạn văn tự sự, miêu tả

trong đoạn văn trên và cho biết tác dụng

của chúng

? Vì sao tác giả không kể kỉ, đầy đủ toàn

bộ 2 chuyện chàng “Trăng” và Nàng Han

mà chỉ kể, tả 1 số chi tiết, hình ảnh và

hoàn toàn không kể chi tiết truyện Thánh

Gióng

I Yếu tố miêu tả và tự sự trong văn nghị luận

* Phân tích ví dụ mẫu :

Câu 1 : Yếu tố tự sự và miêu tả :

Đoạn a : “Vị chúa tỉnh… xì tiền ra”

Đoạn b : “Tấp nập đầu quân… đan lên nòng sẳn”

- Vì yếu tố tự sự, miêu tả đợc sử dụng chỉ nhằm mục đích làm sáng tỏ vấn đề tố cáo tội ác và sự lừa bịp của thực dân Pháp giữa lời nói và việc làm

- Nếu tớc những câu, đoạn tự sự, miêu tả đi thì cả 2 đoạn văn nghị luận trên trở nên khô khan, mất hẳn đi vẻ sinh động, thuyết phục và hấp dẫn

* Ghi nhớ 1 : SGK

Câu 2 : Yếu tố tự sự, miêu tả

- Truyện chàng Trăng : “Kể chuyện thụ thai Pông - Gơ - Nhi”

- Truyện nàng Han : “Nàng Han liên kết với ngời kinh… và ngời kinh”

- Truyện Thánh Gióng : Hoàn toàn không kể, tả

- Vì yếu tố tự sự, miêu tả có tác dụng làm rõ luận điểm sự gần gủi, giống nhau giữa các truyện anh hùng đẹp của các dân tộc Việt Nam

 Hai truyện không đợc kể, tả tất cả mà chỉ nhằm vào một số đoạn, chi tiết, hình ảnh tơng

? Vậy khi đa yếu tố tự sự, miêu tả nào

vào bài văn nghị luận, cần chú ý điều gì?

Vì sao?

G/v chốt lại cả 2 nội dung : Vai trò và

cách thức vận dụng

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

đồng gần gủi với truyện Thánh Gióng vì : + Mục đích nghị luận

+ ít ngời biết cụ thể nội dung 2 truyện không

kể, tả ngời đọc không thể hình dung đợc sự gần gủi, giống nhau ấy nh thế nào?

 Luận điểm kém thuyết phục Nhng truyện Thánh Gióng lại rất quen thuộc với ngời Việt Nam

* Ghi nhớ 2 : SGK

II Luyện tập

Bài tập 1 :

* Yếu tố t sự :

- Sắp Trung Thu

- Đêm trớc… giam giữ

- Mời mấy ngày qua nhà giam

- Phải đi ra… thơ

 Giúp ngời đọc hình dung rõ hơn hoàn cảnh sáng tác của bài thơ và tâm trạng của nhà thơ

* Yếu tố miêu tả

- Trời xứ Bắc… bóng cây

- Đêm nay rất đẹp thốt lên

- Nó ăm ắp tình tứ bộc lộ

 Làm cho ngời đọc nh trong thấy trớc mắt khung cảnh của đêm trăng và cảm xúc của ngời tù – thi sĩ, để nhận rõ hơn chiều sâu của một tâm t ậ đó bên trong sự im lặng, có chứa đựng biết bao tình cảm dạt dào trớc trăng, trớc đêm, trớc cái lành cái đẹp

Bài tập 2 : Trong đề văn này ngời ta có thể sử dụng yếu tố miêu tả để gợi lại vẻ đẹp

của hoa sen Cũng có thể sử dụng yếu tố tự sự khi cần kể lại 1 kỉ niệm về bài ca dao đó

Hoạt động 3 : Hớng dẫn học ở nhà

Su tầm những bài văn nghị luận có sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả Tìm hiểu tác dụng của yếu tố tự sự, miêu tả trong bài văn đó

Rút kinh nghiệm

………

………