giao an ngu van 7 ki I

-G Hướng dẫn H đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết, thể hiện được những tâm tư tình cảm buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của con và sự trân trọng của ông với vợ mình.. Viết thư tức là chỉ [r]

Trang 1

Ngày 11-8-2013

Tiết 1: Văn bản

CỔNG TRƯỜNG MỞ RA -Lí Lan-

-Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng

II-Trọng tâm kiến thức ,kĩ năng

1.Kiến thức:

- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con

cái Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người

- Lời văn biểu hiện tâm trạng của người mẹ đối với con trong văn bản

2.Kĩ năng:

-Đọc –hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dịng nhật kí của người mẹ -Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

-Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

III -Chuẩn bị

-.Giaĩ viên : Tranh ảnh về ngày khai trường,soạn giáo án

-.Học sinh : Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa

IV-Tiến trình lên lớp

1.Ổn định lớp tổ chức:

-Kiểm tra sĩ số,ổn định chỗ ngồi

2.Kiểm tra bài cũ:

-Gv kiểm tra sự chuẩn bị sách vở của học sinh

3 Bài mới :

Hoạt động 1:Giới thiệu bài

-Mục tiêu:Tạo tâm thế ,định hướng chú ý cho học sinh

-Phương pháp:Thuyết trình

-Thời gian :1 phút

“Cứ mỗi độ thu sang

Hoa cúc lại nở vàng

Em mặc quần áo mới

Đi đĩn ngày khai trường”

Ngày khai trường hàng năm đã trở thành ngày hội của tồn dân Bởi ngày đĩ bắt đầu một năm học mới với bao mơ ước, bao điều mong đợi trước mắt các em Khơng khí ngày khai trường thật náo nức với tuổi thơ của chúng ta Cịn các bậc làm cha làm mẹ thì sao ? Họ cĩ những tâm trạng gì trong ngày ấy ? “Bài Cổng trường mở ra” mà chúng

ta học hơm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đĩ

Hoạt động của Thầy và trị Kiến thức cơ bản cần đạt.

Trang 2

Hoạt động 2:Hd đọc –tìm hiểu chung

-Mục tiêu:Nắm được tác giả ,tác phẩm ,bố

cục ,thể loại …của văn bản.

-Phương pháp:Đọc sáng tạo ,vấn

đáp ,đàm thoại …

-G hd học sinh đọc :Giọng dịu dàng ,chậm

rãi ,đơi khi thầm thì hết sức tình cảm

-Gv đọc mẫu ,gọi H đọc ,G uốn nắn ,nhận

trường ,phụ nữ,văn hĩa ,giáo dục

(?)Phương thức biểu đạt chính của văn bản

là gì?

(?)Em cĩ thể chia văn bản này thành mấy

phần ? Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý của

từng phần ?

(?)Từ văn bản đã đọc ,em hãy tĩm tắt đại ý

của bài?

H:Tâm trạng người mẹ trong đêm khơng

ngủ được trước ngày khai trường vào lớp 1

của con

Hoạt động 3 : H ướng dẫn đọc –t ìm hiểu

chi tiết

-Mục tiêu:Nắm được giá trị nội dung ,liên

hệ thực tiễn từ vấn đề đặt ra trong văn

(?) Đoạn văn em vừa đọc diễn tả điều gì ?

(?)Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy

người mẹ nghĩ đến con trong thời điểm

I Đọc –tìm hiểu chi tiết

1.Tác giả,tác phẩm

a.Tác giả : Lý Lan

b-Tác phẩm -Trích từ báo “Yêu trẻ” số 166 Thành phố Hồ Chí Minh 1.9.2000

+Phần 2:Cịn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục

II-Đọc –Tìm hiểu chi tiết

1-Tâm trạng người mẹ trong đêm trước ngày khai trường vào lớp 1 của con

*Tâm trạng của con -Giấc ngủ đến dễ dàng

Trang 3

nào ? (Đêm trước ngày con vào lớp 1.)

(?)Tâm trạng của mẹ và con được thể hiện

qua những chi tiết nào?

-Gợi ý: Đêm trước ngày khai trường tâm

trạng của người mẹ và đứa con có gì khác

nhau ? Điều đó được biểu hiện bằng

những chi tiết nào trong bài ?

Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ

con ?

(?) Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ

con, tác giả đã sử dụng phương thức biểu

đạt nào ?

(?) Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc

không ngủ được ?

(?)Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường

năm xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong

tâm hồn người mẹ ? (Cứ nhắm mắt lại là

dường như vang bên tai tiếng đọc bài trầm

bổng : ‘‘Hằng năm cứ vào cuối thu Mẹ

tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con

đường làng dài và hẹp ” )

(?) Trong đêm không ngủ, người mẹ đã

làm gì cho con ?

(?) Qua những việc làm đó em cảm nhận

được điều gì về người mẹ ?

(?) Trong đêm không ngủ người mẹ đã

sống lại những kỉ niệm quá khứ nào ?

(?) Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá

khứ đó ?

(?) Em có nhận xét gì về cách dùng từ của

tác giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?

(?) Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên

được tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?

+Thảo luận :

(?) Có phải người mẹ đang nói trực tiếp

với con không ? hay người mẹ đang tâm

sự với ai ? ( Đang nói với chính mình ) –

Cách viết này có tác dụng gì ?

(?) Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy,

-Háo hức-Trong lòng không có mối bận tâm

=>Vô tư, thanh thản

- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi

->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm - làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ

Những việc làm của mẹ :

- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con

->Yêu thương con, hết lòng vì con

.* Kỉ niệm quá khứ :

- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổng trường đóng lại

-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ

=> Là người mẹ biết yêu thương người thân, biết ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con

-> Dùng ngôn ngữ độc thoại

Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp

2-Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của nhà

Trang 4

trong đêm không ngủ người mẹ còn nghĩ

đến điều gì

(?) Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan

trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?

H:‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong

giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả 1 thế hệ mai

sau và sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ ấy đi

chệch cả hàng dặm sau này.” )

(?) Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?

H:Không được phép sai lầm trong giáo

dục Vì giáo dục quyết định tương lai của

đất nước

-H thảo luận:

(?)Trong đoạn kết người mẹ đã nói với

con : ‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới

này là của con, bước qua cánh cổng trường

là 1 thế giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em hiểu

-Mục tiêu:Nắm được nét khái quát về nội

dung ,nghệ thuật của văn bản

- Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng

nhân vật có gì đáng chú ý ?( Miêu tả diễn

biến tâm trạng nhân vật với nhiều hình

thức khác nhau : miêu tả trực tiếp, miêu tả

qua so sánh, miêu tả hồi ức, sử dụng ngôn

-Gv hd H viết đoạn văn ngắn kể về ngày

khai trường đầu tiên của mình

III.Toång keát

1-Nghệ thuật

-Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, đôn hậu trong tâm hồn người mẹ

-Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm

2-Nội dung

-Tình cảm của mẹ đối với con -Vai trò to lớn của nhà trường trong cuộc sống mỗi người

*Ghi nhớ :SGK /T9

IV-Luyện tập

Cho đến bây giờ khi đã là cô học trò lớp6,tôi vẫn không thể quên cảm giác lần đầu tiên được mặc chiếc áo sơ mi và váyxanh đi dự buổi lễ khai giảng đầu

tiên Cái ngày đầu tiên ấy dường như mới chỉ xảy ra hôm qua thôi

Trang 5

-Gv đọc cho H nghe đoạn văn mẫu Tối hôm trước tôi chẳng ngủ được vì hồi

hộp ,đã mấy lần giữa đêm tôi trở dậy xem trời sáng chưa……

-Học bài ,làm bài tập còn lại

-Sưu tầm và đọc một số văn bản viết về ngày khai trường

-Chuẩn bị tiết sau :Văn bản “Mẹ tôi”

-Sơ giản về Et- môn –đô đơ A- mi –xi

-Cách giáo dục vừa nghiêm khắc ,vừa tế nhị có lí và có tình của người cha khi con mắclỗi

-Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2.Kĩ năng :

-Đọc –hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư

-Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả bức thư) và người

mẹ nhắc đến trong bức thư

III.Chuẩn bị

- GV: Soạn giáo án, tranh ảnh về tác giả

- HS:Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa

IV.Tiến trình lên lớp

1-Ổn định tổ chức

GV: Kiểm tra sĩ số,nhắc nhở HS trật tự.

HS: Trật tự và ổn định chỗ ngồi

2-Kiểm tra bài cũ

(?) Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản “Cổng trường mở ra” là gì ?

- Yêu cầu: Trả lời như phần ghi nhớ- SGK ( 9 )

3-Bài mới :

-Mục tiêu :Định hướng chú ý ,tạo tâm thế cho học sinh

-Phương pháp :Thuyết trình

Trang 6

Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao,

thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Văn bản “Mẹ tôi”sẽ cho ta một bài học như thế

*Hoạt động 1:Đọc –tìm hiểu chung

-Mục tiêu:Nắm được nét khái quát về tg,

thiết, thể hiện được những tâm tư tình cảm

buồn khổ của người cha trước lỗi lầm của

con và sự trân trọng của ông với vợ mình

Khi đọc lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ

thể hiện thái độ nghiêm khắc

-G đọc mẫu ,gọi H đọc tiếp,G nhận xét

+GV gọi hs đọc chú thích

(?) Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả?

(?) Tác giả thường viết về đề tài gì?

(?) Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Mẹ

(?)Văn bản là một bức thư của bố gửi cho

con nhưng tại sao lại lấy nhan đề là “Mẹ

tôi”?

H:Bà mẹ không xuất hiện trực tiếp trong

văn bản nhưng lại là tiêu điểm mà các

nhân vật và chi tiết đều hướng tới

*Hoạt động 2:Hd đọc –tìm hiểu chi tiết

-Mục tiêu:Phân tích và hiểu được nd,nt

II-Đọc –tìm hiểu chi tiết

1 Lỗi lầm của En ri cô

- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo

=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ

Trang 7

(?) Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri

cô?

(?) Tìm những chi tiết nói về thái độ của

người bố đối với En ri cô?

(?) Để diễn tả được tâm trạng của người

bố, tác giả đã sử dụng phương thức biểu

đạt nào? Tác dụng của các biện pháp nghệ

thuật đó?

(?) Những chi tiết trên đã thể hiện được

thái độ gì của người bố?

(?) Em có đồng tình với người bố không?

( hs tự bộc lộ )

(?)Trong thư người bố đã gợi lại những

việc làm, những tình cảm của mẹ dành cho

En ri cô Em hãy tìm những chi tiết, hình

ảnh nói về người mẹ?

(?) Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả

đã sử dụng phương thức biểu đạt nào?

Phương thức đó có tác dụng gì?

(?) Qua lời kể của người cha, em cảm

nhận được điều gì về người mẹ?

(?) Người bố đã khuyên En ri cô những

gì?

(?) Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu

văn ở đoạn này? Tác dụng của cách dùng

đó?

(?) Qua bức thư, em thấy bố của En ri cô là

người như thế nào?

(?) Tại sao người cha không nói trực tiếp

với con mà lại viết thư? (tình cảm sâu sắc

thường tế nhị và kín đáo, nhiều khi không

nói trực tiếp được Viết thư tức là chỉ nói

riêng cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được

kín đáo, vừa không làm người mắc lỗi mất

=>Thể hiện thái độ buồn bã, đau đớn vàtức giận

3 Hình ảnh người mẹ

- Mẹ đã phải thức suốt đêm có thể mấtcon

- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc hi sinh tính mạng để cứu sống con

->NT: Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ

=> Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con

4 Lời khuyên của bố

- Không bao giờ được thốt ra những lờinói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,

- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con

-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát

=> Là người bố nghiêm khắc nhưng đầytình thương yêu sâu sắc

Trang 8

ứng xử trong gia đình, ở trường và ngoài

(?)Nét nghệ thuật đặc sắc của truyện ?

(?)Nhà văn đã gửi tới chúng ta thông điệp

có ý nghĩa giáo dục thể hiện thái độ nghiêm khắc

5-Hướng dẫn học

-Học bài cũ ,làm bài tập

-Sưu tầm những câu thơ ,truyện viết về người mẹ

-Soạn bài mới bài “Từ ghép”

-Nhận diện được hai loại từ ghép :đẳng lập ,chính phụ

-Hiểu được tính chất phân nghĩa của từ ghép chính phụ và tính chất hợp nghĩa của từ ghép đẳng lập

-Có ý thức trau dồi vốn từ và biết sử dụng từ ghép một cách hợp lý

1.Kiến thức :

-Nắm được cấu tạo của 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

-Đặc điểm về nghĩa của từ ghép chính phụ và đẳng lập

2 Kĩ năng

-Nhận diện các loại từ ghép

-Mở rộng hệ thống hóa vốn từ

Trang 9

-Sử dụng từ ghép chính phụ khi cần diễn đạt cái cụ thể,dùng từ ghép đẳng lập khi cần diễn tả cái khái quát

III-Chuẩn bị

- GV:Giáo án, bảng phụ Những điều cần lưu ý :

Học về từ ghép không phải chỉ để nhận diện một từ nào đó là từ ghép chính phụhay từ ghép đẳng lập mà điều quan trọng là hiểu được cơ chế tạo nghĩa của các loại từ ghép

2 Kiểm tra bài cũ :

(?)Vẽ lại sơ đồ cấu tạo từ đã học ,lấy ví dụ minh họa ?

3 Bài mới :

-Mục tiêu :Định hướng ,tạo tâm thế cho học sinh

Tìm 3 từ đơn và 3 từ phức? Từ phức được phân loại như thế nào ?

( Hoa, lá, quả; hoa hồng, hoa quả, xanh xanh Từ phức được phân thành hai loại : Từ

ghép và từ láy) Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về từ ghép :

*Hoạt động2:Hd tìm hiểu các loại từ ghép

-Mục tiêu:Nắm được cấu tạo của hai loại từ

(?)Trong 2 từ đó, tiếng nào là tiếng chính,

tiếng nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho

tiếng chính?

(?) Em có nhận xét gì về trật tự của những

tiếng chính trong những từ ấy?

(?) Những từ như vậy gọi là từ ghép chính

phụ Theo em từ ghép chính phụ có cấu tạo

(?) Các tiếng trong 2 từ ghép trên có phân ra

thành tiếng chính, tiếng phụ không ? Vậy 2

Từ ghépđẳng lập

*Ví dụ 2: - Trầm bổng -Quần áo

*Nhận xét

Trang 10

tiếng này có quan hệ với nhau như thế nào?

(?)Khi đảo vị trí của các tiếng thì nghĩa của

từ có thay đổi không ?

(?) Những từ như trên gọi là từ ghép đảng

lập.Vậy theo em từ ghép đẳng lập có cấu

tạo như thế nào?

Bài tập nhanh: Tìm một vài từ ghép đẳng

Hoạt động 3:Hd tìm hiểu nghĩa của từ ghép

-Mục tiêu:Hiểu được tính chất ngĩa của từ

ghép.

-Phương pháp :Vấn đáp ,đàm thoại ,nêu và

gq vđ

-Thời gian:10 phút

(?)So sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa

của từ bà? Nghĩa của từ thơm phức với

nghĩa của tiếng thơm?

(?)Vậy từ ghép chính phụ có nghĩa như thế

nào?

(?)So sánh nghĩa của từ quần áo với nghĩa

của mỗi tiếng quần và áo?

+ Quần áo : chỉ quần áo nói chung -> hợp

nghĩa, có nghĩa khái quát hơn Quần, áo :

chỉ riêng từng loại

-Trầm bổng với trầm và bổng?

+ Trầm bổng : Miêu tả âm thanh lúc thấp,

lúc cao nghe rất êm tai => nghĩa chung, khái

quát

Trầm, bổng : chỉ âm thanh riêng từng loại

(?) Từ ghép đẳng lập có nghĩa như thế nào

*Ghi ngớ 1(SGK /14)

II Nghĩa của từ ghép:

a Nghĩa của từ ghép chính phụ : + Bà : chỉ người phụ nữ cao tuổi -> nghĩa rộng

+Bà ngoại : chỉ người phụ nữ cao tuổi

đẻ ra mẹ -> nghĩa hẹp+Thơm : có mùi như hương của hoa,

dễ chịu -> nghĩa rộng +Thơm phức : có mùi bốc lên mạnh, hấp dẫn -> nghĩa hẹp

- Tiếng phụ hẹp hơn nghĩa của tiếng chính và có tính chất phân nghĩa

b Nghĩa của từ ghép đẳng lập : =>Có tính chất hợp nghĩa và có nghĩa khái quát hơn nghĩa của tiếng tạo nên

Trang 11

-Phương pháp:Thảo luận nhóm ,vấn đáp

GV : Gọi 2 hs lên bảng làm bt

(?) Phân loại từ ghép đẳng lập, chính phụ?

(?) Vì sao em lại xếp như vậy ?

GV treo bảng phụ - hs lên điền từ

(?) Điền thêm tiếng để tạo từ ghép chính

phụ ? từ ghép đẳng lập ?

Gv hd H làm Bt 3,4,5

lưới, cây cỏ, ẩm ướt, đầu đuôi

- Từ ghép chính phụ: Xanh ngắt,nhà máy, nhà ăn, nụ cười

Bài 4 : Giải thích

-Ta có thể nói :một cuốn sách, một cuốn vở mà không thể nói :một cuốn sách vở vì:

+Sách, vở là hai danh từ tồn tại dưới dạng có thể đếm được

+Còn sách vở là danh từ đẳng lập chỉ chung cả hai loại có ý nghĩa tổng hợp khái quát nên không thể dùng với nghĩa tính đếm

4 Củng cố :

(?)Tìm 3 từ ghép chính phụ và 3 từ ghép đẳng lập Cho biết nghĩa của nó?

-Học thuộc lòng ghi nhớ ,làm bài tập còn lại

-Nhận diện từ ghép trong một số văn bản đã học ?Đặt câu với chúng

-Chuẩn bị bài:Liên kết trong văn bản

-Hiểu rõ liên kết là một trong những đặc tính quan trọng của văn bản

-Biết vận dụng những hiểu biết về liên kết vào việc đọc hiểu và tạo lập văn bản

1 Kiến thức:

Trang 12

-Khái niệm về liên kết trong văn bản

-Yêu cầu về liên kết trong văn bản

-GV: Yêu cầu HS trật tự, lớp trưởng báo cáo sĩ số.

-HS: Trật tự và ổn định chuẩn bị học bài mới

2- Kiểm tra bài cũ

3-Bài mới

- Mục tiêu:Giới thiệu chủ đề ,tạo tâm thế cho học sinh

Văn bản là gì? ( Là chuỗi những lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, v/dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp ) Tính chất của văn bản là gì? ( thống nhất, mạch lạc )

Chúng ta sẽ không hiểu được một cách cụ thể về văn bản, cũng như khó có thể tạo lập được những văn bản tốt, nếu chúng ta không tìm hiểu kĩ 1 trong những tính chất quan trọng nhất của nó là liên kết

*Hoạt động 2:Hd tìm hiểu liên kết và

phương tiện liên kết trong văn bản

-Mục tiêu:Thấy được muốn đạt được mục

đích giao tiếp thì vb phải có tính liên kết

-Phương pháp:Thảo luận nhóm ,vấn

dáp,đàm thoại,nêu và giải quyết vđ

-GV gt khái niệm liên kết liên:liền

Kết:nối,

=>Liên kết :Nối liền nhau,gắn bó với nhau

Gv yêu cầu HS trả lời các câu hỏi trong

sgk

(?)Nếu En Ri Cô chưa hiểu ý bố thì hãy

cho biết vì sao?

H: vì giữa các câu còn chưa có sự liên kết

(?) Muốn cho đoạn văn có thể hiểu được

thì nó phải có tính chất gì? ( liên kết )

(?)Thế nào là liên kết?

+ GV : liên kết là 1 trong những tính chất

quan trọng nhất của văn bản

I- Liên kết và phương tiện liên kết trong văn bản :

1 Tính liên kết của văn bản

a- Ví dụ :SGK /17b-Nhận xét

- Đoạn văn khó hiểu vì giữa các câu vănkhông có mối quan hệ gì với nhau

=> Liên kết: là sự nối kết các câu, các đoạn trong văn bản 1 cách tự nhiên, hợp

lí, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu

Trang 13

* Bài tập nhanh : Tôi đến trường Em Thu

bị ngã

(?) Ở đây nêu mấy thông tin? Những thông

tin này như thế nào với nhau?

H: 2 thông tin - không liên quan với nhau

(?) Em hãy sửa lại câu văn để 2 thông tin

này gắn kết với nhau?

H: Trên đường tới trường, tôi thấy em Thu

phương tiện liên kết trong đoạn văn

(?) So sánh đoạn văn khi chưa dùng

phương tiện liên kết và khi dùng phương

tiện liên kết?

H:+chưa dùng : câu văn rời rạc, khó hiểu

Khi dùng: câu văn rõ ràng, mạch lạc, dễ

hiểu

(?) Một văn bản muốn có tính liên kết

trước hết phải có điều kiện gì? Cùng với

điều kiện ấy, các câu trong văn bản phải sử

-Hs đọc ,nêu yêu cầu BT1

(?) Đọc đoạn văn và sắp xếp câu văn theo

thứ tự hợp lí để tạo thành 1 đoạn văn có

tính liên kết chặt chẽ?

(?) Vì sao lại sắp xếp như vậy?

(sắp xếp như vậy thì đoạn văn mới rõ ràng,

2 Phương tiện liên kết trong văn bản

a- Ví dụ :-Bài tập a:Theo đoạn văn trong sgk-Bài tập b:

+Thiếu các từ liên kết+Sửa: Đứa trẻ” phải thay = từ : con Thêm cụm từ : còn bây giờ v ào đầu câu 2

b-Kết luận

=> Muốn tạo được tính liên kết trong văn bản cần phải sử dụng những phương tiện liên kết về hình thức và nộidung

*Ghi nhớ :SGK /18

II Luyện tập :

Bài 1

Sơ đồ câu hợp lí : 1 - 4 - 2 - 5 - 3

Trang 14

dễ hiểu.)

-H đọc ,nêu yêu cầu BT2,thảo luận nhóm 4

trong thời gian 3 phút

(?)Các câu văn dưới đây đã có tính liên kết

=>Do vậy hai câu trên không cần sửa chữa

VD đoạn văn mẫuThu đã về.Thu xôn xao lòng người.Lá reo xào xạc Gió thu nhè nhẹ thổi,lá vàng nhẹ bay.Nắng vàng tươi rực rỡ.Trăng thu mơ màng.Mùa thu là mùa của cốm hồng Trái cây ngọt lịm ăn với cốm hồng dẻo thơm.Sắc thu ,hương vị mùa thu…

4 Củng cố

-Viết 2-3 câu văn có tính liên kết câu

-Gv đánh giá tiết học

5.Hướng dẫn học

-Học thuộc ghi nhớ,làm các bài tập còn

lại-Tìm hiểu tính liên kết trong một văn bản

đã

-Chuẩn bị tiết sau :Cuộc chia tay của những con búp bê

Yêu cầu : +Đọc kĩ văn bản ,tóm tắt

+Trả lời các câu hỏi trong SGK

-Hiểu được tình cảnh éo le ,tình cảm và tâm trạng các nhân vật trong truyện

-Nhận ra được cách kể chuyện của tác giả trong văn bản

Trang 15

-Thấy được những tình cảm chân thành, sâu nặng của 2 anh em trong câu chuyện Cảmnhận được nỗi đau đớn, xót xa của những người bạn nhỏ chẳng may rơi vào những hoàn cảnh gia đình bất hạnh Biết thông cảm và chia sẻ với những người bạn ấy.

-Đắc sắc nghệ thuật của văn bản

-GV : Tranh ảnh về gia đình, soạn giáo án,nghiên cứu tài liệu

-HS: Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sgk

IV- Tiến trình lên lớp

1 Ổn định

- HS: Trật tự và ổn định chuẩn bị học bài mới

(?) Hình ảnh người mẹ của EnRiCô hiện lên ntn trong văn bản Mẹ tôi?

(?) Văn bản Mẹ tôi cho chúng ta thấy bài học đạo đức gì?

Yêu cầu: C1: Trả lời như phần c : hình ảnh người mẹ

C2: Trả lời như phần ghi nhớ SGK ( 12 )

3-

Bài mới

-Mục tiêu:Tạo tâm thế,định hướng cho học sinh

Gia đình hạnh phúc, êm ấm là mơ ước của tất cả chúng ta Thế nhưng điều mơ ước tưởng chừng đơn giản đó đôi khi ở đâu đó vẫn không thể thực hiện được Một khi hạnhphúc mất đi người ta càng thấm thía nỗi đau đớn khi phải chia li, cách xa với những người thân yêu ruột thịt, luôn gần gũi với chúng ta hàng ngày Văn bản “ Cuộc chia tay của những con búp bê ” sẽ cho chúng ta biết rõ hơn về tình anh em

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

*Hoạt động 2:Hd đọc –tìm hiểu chung

-Mục tiêu:Nắm được net kq về tác giả ,tác

(?) Dựa vào chú thích *, em hãy nêu 1 vài

I-Đọc –Tìm hiểu chung

Trang 16

(?) Văn bản có thể chia làm mấy phần ?

Mỗi phần từ đâu đến đâu? ý của từng

phần?

(?)Em hãy cho biết, truyện viết về ai, về

việc gì? Ai là nhân vật chính? Vì sao?

H:Truyện viết về hai an hem Thành ,Thủy

và cuộc chia tay cảm động của họ

-Nv chính :Thành ,Thủy

(?)Truyện kể ở ngôi thứ mấy ?Tác dụng ?

H:Ngôi kể thứ nhất

-Tác dụng:Giúp tác giả thể hiện một cách

sâu sắc tình cảm,suy nghĩ và tâm trạng của

nhân vật tăng tính chân thật của truyện sức

thuyết phục cao

(?)Tên truyện có liên quan gì đến ý nghĩa

của truyện không ?

H:Búp bê chính là Thành và Thủy (ngây

thơ ,trong sáng,vô tội )

=>Tên truyện gợi ra tình huống truyện,ý

nghĩa sâu xa ,nội dung tư tưởng của tác giả

*Hoạt động 3:Hd dọc –tìm hiểu chi tiết

-Mục tiêu:Nắm được nội dung ,nghệ thuật

của văn bản

-Phương pháp:Giảng bình,vấn đáp ,đàm

thoại

+HS theo dõi phần đầu Văn bản

(?) Vì sao anh em Thành, Thuỷ phải chia

đồ chơi và chia búp bê?

H: vì bố mẹ li hôn: Thuỷ phải theo mẹ về

quê ngoại- Thành ở lại với bố

(?) Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng

của Thành và Thuỷ khi mẹ bảo : Thôi, 2

đứa liệu mà chia đồ chơi ra đi?

(?)Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả

tâm trạng của tác giả ở đoạn văn này?Tác

dụng của biện pháp nghệ thuật đó trong

chức tại Thuỵ Điển 1992 của tg Khánh Hoài

II-Đọc –Tìm hiểu chi tiết

1.Cuộc chia búp bê

* Tâm trạng của 2 anh em Thành - Thuỷ trong đêm trước khi chia tay

- Thuỷ: run bần bật, kinh hoàng, tuyệt vọng, buồn thăm thẳm, mi sưng mọng

vì khóc nhiều

- Thành: cắn chặt môi , nước mắt tuôn

ra như suối

Trang 17

việc miêu tả tâm trạng của hai anh em?

(?) Chi tiết nào nói về tình cảm của 2 anh

em Thành - Thuỷ?

(?)Những chi tiết trên cho em thấy được

tình cảm của 2 anh em như thế nào?

(?)Việc chia búp bê diễn ra như thế nào?

(?) Lời nói và hành động của Thuỷ có gì

mâu thuẫn?

H:-Giận dữ:Không chấp nhận tách rời hai

con búp bê

-Vui vẻ :khi búp bê trở về cạnh nhau

(?) Hình ảnh hai con búp bê của hai anh em

luôn đứng cạnh nhau mang ý nghĩa gì?

H:Búp bê đứng cạnh nhau gắn với hình ảnh

gia đình sum họp đầm ấm,là kỉ niệm êm

đềm của tuổi thơ ,tình anh em ruột thịt

(?)Bức tranh trong SGK minh họa cho sự

việc nào?

-NT : Sử dụng 1 loạt các động từ, tính

từ kết hợp với phép so sánh làm nổi rõ tâm trạng của nhân vật

=> Tâm trạng buồn bã, đau đớn, khổ sở

và bất lực

* Tình cảm của 2 anh em:

- Thuỷ: vá áo cho anh, bắt con vệ sĩ gáccho anh

- Thành: chiều nào cũng đi đón em, nhường đồ chơi cho em

=> Tình cảm yêu thương gắn bó và luôn quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ lẫn nhau

-GV : Tranh ảnh về gia đình, soạn giáo án,nghiên cứu tài liệu

-HS: Đọc bài và trả lời các câu hỏi trong sgk

IV- Tiến trình lên lớp

1-Ổn định tổ chức

Trang 18

(?)Kể tóm tắt lại truyện ?Tên truyện có liên quan gì đến ý nghĩa của truyện không?

3

Bài mới :

Hoạt động 1:Giới thiệu bài

Gv tóm tắt nội dung tiết trước ,dẫn vào tiết 2

*Hoạt động 2:Hd đọc –tìm hiểu chi tiết

(tiếp)

-GV nhắc lại các phần đã học

(?) Theo em có cách nào giải quyết được

mâu thuẫn đó không ?

H:Gđ Thành - Thuỷ phải đoàn tụ, hai anh

em không phải chia tay nhau

(?)Khi đến trường Thủy đã có hành động

gì?Tại sao em lại có hành động đó?

H: Vì trường học là nơi gắn bó,ghi khắc

nhiều ấn tượng tốt đẹp trong Thủy:thầy

cô,bạn bè

-Thủy mãi xa nơi này không còn được gặp

lại nữa

(?)Chi tiết đó thể hiện thái độ gì của Thủy

(?)Em hãy tìm những chi tiết thể hiện thái

độ của cô giáo và bạn bè khi chia tay

Thủy?

(?)Những chi tiết đó có ý nghĩa gì?

(?) Chi tiết nào khiến em cảm động nhất?

vì sao?

(?) Em hãy gt vì sao khi dắt Thuỷ ra khỏi

trường, tâm trạng Thành lại “ kinh ngạc

thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và

nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”?

(?)Em có nhận xét gì về cách miêu tả diễn

biến tâm lí nhân vật của tác giả? Cách miêu

tả đó có tác dụng gì?

(?)Nếu là một thành viên trong lớp học ,em

sẽ làm gì khi chứng kiến cuộc chia tay đầy

nước mắt của Thủy

(?)Kết thúc truyện, cuộc chia tay của Thành

và Thủy diễn ra như thế nào?

(Gợi ý:Thành có thái độ ntn?Thủy có phản

=> Gợi sự cảm thông, xót thương cho hoàn cảnh bất hạnh của Thuỷ

-> Miêu tả diễn biến tâm lí chính xáclàm tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm và sự thất vọng, bơ vơ

=>Sự bất hạnh đáng thương của hai anh

em Thành ,Thủy

3 Anh em chia tay

- Thuỷ :+Như người mất hồn+Mặt tái xanh như tàu lá +Đặt con Em nhỏ quăng tay vào con

vệ sĩ -Thành:Mếu máo ,dứng như chôn chân

Trang 19

(?)Những chi tiết đĩ thể hiện điều gì?

+GV bình : Xây dựng chi tiết kết thúc

chuyện như thế, nhà văn muốn nhắn gửi

với mọi người rằng : Cuộc chia tay của các

em nhỏ là rất vơ lí, là khơng nên cĩ, khơng

nên để nĩ xảy ra ý tưởng ấy nhắc nhở

những người làm cha làm mẹ hãy sống vì

con cái, cố gắng giữ gìn tổ ấm gia đình

(?) Qua câu chuyện, tác giả Khánh Hồi

muốn gửi đến chúng ta thơng điệp gì?

(?) Sau khi học xong văn bản, em rút ra

được bài học gì?

- GV : Qua cuộc chia tay đau đớn và đầy

cảm động của hai em nhỏ trong truyện

khiến người đọc thấm thía rằng : Hạnh

phúc gia đình vơ cùng quý giá, mọi người

hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn, khơng nên

vì bất cứ lí do gì mà làm tan vỡ hạnh phúc

gia đình

-Gv chốt –H đọc ghi nhớ

*Hoạt động 4: Hd luyện tập

-Gv nêu yêu cầu luyện tập

-Lời kể tự nhiên

2-Ý nghĩa

Là câu chuyện của những đứa con nhưng đã gợi cho người làm cha mẹ phải suy nghĩ.Trể em cần được sống trong mái ấm gia đình.Mỗi người cần phải giữ gìn hạnh phúc gia đình

*Ghi nhớ :SGK/T27

IV Luyện tập:

Bài 1:Nêu cảm nghĩ của em về cuộc

chia tay đầy cảm động của hai anh em Thành và Thủy?

Bài 2:Kể chuyện tưởng tượng chuyến

-Đặt nhân vật Thủy vào ngơi thứ nhất để kể tĩm tắt lại câu chuyện

-Tìm chi tiết thể hiện tình cảm gắn bĩ của hai anh em Thành ,thủy

Học bài và soạn bài “Bố cục trong văn bản”

Trang 20

Yêu cầu:Đọc kĩ các vd trong SGK,trả lời các câu hỏi

-Bước đầu xây dựng được những bố cục rành mạch hợp lí cho các bài làm

-Thấy được tầm quan trọng của bố cục trong văn bản

- Bước đầu hiểu thế nào là một bố cục rành mạch, hợp lí

2 Kĩ năng:

-Nhận biết ,phân tích bố cục trong văn bản

-Vân dụng những kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu văn bản,xây dựng bố cục cho một văn bản nói (viết) cụ thể

- Gv: Bảng phụ, chuẩn KTKN, soạn giáo án

-Hs :Đọc ,trả lời các câu hỏi trong sgk

1.Ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

Liên kết là gì? Làm thế nào để văn bản có tính liên kết?

-ĐA:SGK /18

3 Bài mới

-Mục tiêu:Giới thiệu chủ đề ,định hướng chú ý cho học sinh

Các em học lịch sử hẳn còn nhớ trận chiến trên sông Bạch Đằng của Ngô Quyền với việc lợi dụng nước thuỷ triều và cách bố trí các đạo quân, cánh quân theo thế trận rồi dùng các thuyền nhỏ để dụ địch vào thế trận và phản công, mang lại chiến thắng Bạch Đằng vang dội Nếu không có sự sắp xếp thế trận như vậy có thể dẫn đến kết quả như vậy không ? vì sao ?

Trong việc tạo lập văn bản cũng cần phải bố trí sắp xếp các phần, các đoạn theo trình

tự hợp lí Để hiểu và làm được việc này chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài: “Bố cục trong văn bản”.

Trang 21

- Có 1 bạn viết giấy xin phép nghỉ học, bạn

sắp xếp các ý như sau :

+GV : Treo bảng phụ - hs đọc

- Lí do nghỉ học, Quốc hiệu, Tên đơn, Họ

và tên - địạ chỉ, Cám ơn, Lời hứa, Nơi viết,

ngày , Kí tên

(?)Em có nhận xét gì về cách sắp xếp trên?

(?) Theo em có thể tùy ý muốn ghi nội

dung nào trước có được không?

H:Không thể đảo lộn các nội dung trên vì

như vậy sẽ là việc làm tùy tiện ,lộn

xộn ,không thành hệ thống các ý

+GV : Sự sắp đặt nội dung các phần trong

văn bản theo 1 trình tự hợp lí được gọi là

(?) So sánh văn bản ếch ngồi đáy giếng ở

SGK Ngữ văn 6 với văn bản vừa đọc có gì

giống và khác nhau?

-HS đọc đoạn văn 2 – SGK ( 29 )

(?)So sánh văn bản Lợn cưới áo mới ở sgk

Ngữ văn 6 với văn bản vừa đọc có gì

giống và khác nhau?

(?)Theo em nên sắp xếp bố cục 2 câu

chuyện trên như thế nào?

H:Theo SGK Ngữ văn 6

(?) Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp

lí thì cần phải có những điều kiện gì?

(?)Hãy nêu nhiệm vụ của 3 phần MB, TB,

KB trong văn bản miêu tả và tự sự?

(?) Có cần phân biệt nhiệm vụ của mỗi

- Quốc hiệu, tên đơn,họ và tên, địa chỉ,lí

do viết đơn,lời hứa, cám ơn, nơiviết, ngày viết đơn, kí tên

=> Bố cục : Là sự bố trí, sắp xếp các phần, các đoạn theo 1 trình tự, 1 hệ thống rành mạch và hợp lí

2 - Những yêu cầu về bố cục trong văn bản:

- Ví dụ :SGK/29 + Đoạn văn1 + Đoạn văn 2

=>Kết luận :+ Nội dung các phần, các đọan phải thống nhất chặt chẽ với nhau

và phải có sự phân biệt rạch ròi

+ Trình tự sắp đặt phải đạt được mục đích giao tiếp

- Văn bản tự sự : + MB : Giới thiệu chung về nhân vật

Trang 22

(?)Có ý kiến cho rằng mở bài chỉ là sự tóm

tắt,rút gọn của phần thân bài Còn phần

KB chẳng qua chỉ là sự lặp lại một lần nữa

của phần MB Nói như vậy có dúng

không ?Vì sao?

H:-MB không chỉ đơn thuần là giới thiệu

mà phải làm cho người đọc đi vào đề tài

một cách tự nhiên ,hứng thú

-KB: Không chỉ nhắc lại ,phát biểu cảm

nghĩ chung mà phải tạo ấn tượng đẹp ,gợi

mở dư âm của văn bản

 Nói như vậy chưa đúng

(?) Bố cục văn bản thường có mấy phần?

(?)Hãy ghi lại bố cục của truyện “Cuộc

chia tay của những con búp bê”

(?) Bố cục ấy đã rành mạch và hợp lí

chưa?

(?) Có thể kể lại câu chuyện ấy theo 1 bố

cục khác được không? ( câu chuyện này có

thể kể theo 1 bố cục khác - Ôn tập ngữ văn

- Bố cục của văn bản: 3 phần : MB, TB,KB

* Ghi nhớ : SGK ( 30 )

II Luyện tập:

Bài 1:

- Biết sắp xếp các ý cho rành mạch

=>hiệu quả cao

- Không biết sắp xếp cho hợp lí

=>không hiểu

Bài 2:

Bố cục văn bản “ Cuộc chia tay của

những con búp bê ” :

- MB: Giới thiệu nhân vật Tôi, em tôi

và việc chia tay

- TB : + H/c gđ, t/c 2 anh em + Chia đồ chơi và chia búp bê + Hai anh em chia tay

- KB : + Búp bê không chia tay

Bài 3

Bố cục: chưa rành mạch, hợp lí vì:

- Các điểm 1,2,3 ở TB mới chỉ kể lại việc học tốt chứ chưa phải là trình bày khái niệm học tốt Và điểm 4 không phải nói về học tập

5 Mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn

Trang 23

-Cĩ hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết phải làm cho văn bản

-Mạch lạc trong văn bản và sự cần thiết của mạch lạc trong văn bản

-Điều kiện cần thiết để văn bản cĩ tính mạch lạc

2-Kĩ năng

-Rèn kĩ năng nĩi viết mạch lạc

- Gv: Bảng phụ, chuẩn KTKN, soạn giáo án

- Hs :Đọc ,soạn bài theo yêu cầu

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số

- Bố cục là gì? Bố cục gồm cĩ những phần nào? Nội dung từng phần?

- Để bố cục của văn bản rành mạch, hợp lí thì cần phải cĩ những điều kiện gì?

3.Bài mới:

-Mục tiêu :Định hướng chú ý ,tạo tâm thế cho học sinh

-Phương pháp :thuyết trình

Nĩi đến bố cục là nĩi đến sự sắp đặt, sự phân chia, nhưng văn bản cần phải đảm bảo

tính liên kết Vậy làm thế nào để văn bản vẫn được phân chia rành mạch mà lại khơng mất đi sự liên kết chặt chẽ với nhau? Để giải thích vấn đề này chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài : Mạch lạc

Hoạt động của thầy và trị Kiến thức cần đạt

Hoạt động 2 : Hd tìm hiểu mạch lạc và yêu

cầu về mạch lạc trong văn bản

-Mục tiêu:Hiểu mạch lạc trong văn bản là

gì ,những y/c về mạch lạc

-Phương pháp:Thảo luận ,vấn đáp ,đàm

thoại

I Mạch lạc và những yêu cầu về mạch lạc trong văn bản:

1 Mạch lạc trong văn bản

Trang 24

+GV: Mạch lạc trong đông y vốn có nghĩa

là mạch máu trong cơ thể

(?)Vậy mạch lạc trong văn bản có tính

chất nào sau đây ?

(?)Có người cho rằng mạch lạc trong văn

bản là sự tiếp nối các câu các ý theo một

trình tự hợp lí Em có tán thành với ý kiến

-G hd H thảo luận nội dung trong SGK

(?)Hãy cho biết toàn bộ sự việc trong văn

bản xoay quanh sự việc chính nào?

H:Sự việc chính:Sự chia tay của Thành và

Thủy

(?)Những con búp bê đóng vai trò gì trong

truyện ?Hai an hem Thành thủy đóng vai

trò gì?

H:-Là chủ đề ,đề tài

-Nv chính trong truyện

(?)Vậy muốn văn bản có tính mạch lạc thì

các phần, các đoạn, các câu trong văn bản

phải hướng về cái gì?

-H đọc phần b trong SGK /32

(?) Theo em chủ đề đã liên kết các sự việc

trong văn bản trên thành một thể thống

nhất là mạch lạc trong văn bản không ?

H:Đó chính là mạch lạc trong văn bản( các

từ ngữ chi tiết trên đều phản ánh sự thật

hai an hem phải chia tay dù không muốn

+GV : Từ ngữ, sự việc đó là các yếu tố

làm cho chủ đề nổi bật Nói cách khác là

chủ đề đã xuyên suốt, thấm sâu vào các

=> Mạch lạc trong văn bản là sự tiếp nối các câu, các ý theo 1 trình tự hợp lí trên 1 ý chủ đạo thống nhất

rẽ, xa cách, khóc

+ Các sự việc : Trong hiện tại - qúa khứ, ở nhà - ở trường

=> Thống nhất

Trang 25

yếu tố đó

-H đọc phần c trong SGK

(?) Hãy cho biết các đoạn trong văn bản

“Cuộc chia ….”được nối với nhau theo

mối liên hệ nào?

H:Cả 4 mối liên hệ

? Vậy, qua đó, em hiểu một văn bản có

tính mạch lạc là văn bản như thế nào? Cần

- Văn bản này có tính mạch lạc chưa?

(?)Trong truyện “Cuộc chia tay của

…”,tác giả không miêu tả tỉ mỉ nguyên

nhân cuộc chia tay của người lớn,điều đó

có làm cho tác phẩm thiếu tính mạch lạc

không?

+ Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản đều nói về một đề tài, biểu hiện

1 chủ đề chung xuyên suốt

+ Các phần, các đoạn, các câu trong văn bản được tiếp nối theo một trình tự

=> Văn bản có tính mạch lạcb-Văn bản:” Lão nông và các con”

4 Củng cố

GV tổng kết lại bài học và nhận xét tiết học

-Học bài ,làm bài tập

-Tìm hiểu tính mạch lạc trong một văn bản đã học

-Chuẩn bị tiết sau :Ca dao ,dân ca ,Những câu hát về tình cảm gia đình

-Hiểu được khái niệm ca dao ,dân ca

-Nắm được giá trị nội dung ,nghệ thuật của những câu ca dao dân ca về tình cảm gia đình

Trang 26

1 Kiến thức

- Hiểu khái niệm ca dao - dân ca

- Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao - dân ca qua những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình

2 Kĩ năng

-Đọc –hiểu và phân tích ca dao, dân ca trữ tình

-Phát hiện và so sánh những hình ảnh ẩn dụ ,những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao về tình cảm gia đình

-GV: Một số câu ca dao cùng chủ đề, soạn giáo án

-HS: Đọc và trả lời các câu hỏi trong sgk

IV –Tiến trình lên lớp

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

(?)Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê muốn gửi tới chúng ta điều gì? (?)Nghệ thuật kể chuyện của tác giả Khánh Hoài có gì đáng chú ý?

3 Bài mới:

Ca dao - dân ca “là tiếng hát đi từ trái tim lên miệng” là thơ ca trữ tình dân gian Ca

dao-dân ca VN là cây đàn muôn điệu của tâm hồn nhân dân, nhất là những người LĐ Tâm hồn tình cảm con người bao giờ cũng bắt nguồn từ tình cảm ân nghĩa đối với những người ruột thịt trong gia đình Bài ca tình nghĩa trong kho tàng ca dao- dân ca

VN vô cùng phong phú Trong đó 4 bài ca dao của văn bản “Những câu hát về tình cảm gia đình” là tiêu biểu, vừa sâu sắc về nội dung, vừa sinh động, tinh tế về ngôn

ngữ nghệ thuật

Hoạt động của Thầy và trò Nội dung kiến thức

* Hoạt động 2:Hd đọc –tìm hiểu chung

-Mục tiêu:Nắm được khái niệm ca dao ,dân

-HS đọc khái niệm trong SGK

(?)Em hiểu thế nào là ca dao ,dân ca?

I.Đọc- tìm hiểu chung:

1-Chú thích -Dân ca là những sáng tác kết hợp lời

và nhạc tức là những câu hát dân gian trong diễn xướng

=>Thuộc thể loại trữ tình dân gian kết

hợp lời và nhạc diễn tả đời sống nội tâm của con người

-Ca dao :Lời thơ của dân ca ,một thể

loại thơ dân gian

Trang 27

-Gv mở rộng :

+Phương thức lưu truyền : trước kia :truyền

miệng,nay :ghi bằng chữ

(?)Hãy kể tên của một số điệu hát dân ca

nổi tiếng của những vùng đất là cái nôi của

dân ca?

-Hát ví ,dặm –Nghệ Tĩnh

-Hát quan họ -Bắc Ninh

-Hát xoan –Phú Thọ

Dân ca có làn điệu riêng ,cốt lõi lời ca là

thơ dân gian thêm tiếng láy ,tiếng đệm

+GV: giải nghĩa từ khó

* Hoạt động 3 :Hd đọc –tìm hiểu chi tiết

-Mục tiêu:Nắm được nôi dung ,nghệ thuật

(?) Đây là lời của ai nói với ai? Trong hoàn

cảnh nào? Vì sao em lại khẳng định như

vậy?

H:Là lời của mẹ (căn cứ vào hô ngữ “con

ơi”) nói với con

-Hoàn cảnh :Ru con

(?) Người mẹ muốn nói điều gì với con ?

(?) Biện pháp nghệ thuậy được sử dụng

trong bài ca dao ?Tác dụng của nó đối với

việc thể hiện nội dung bài ca dao ?

+GV: Đây là hình ảnh của thiên nhiên, to

lớn, mênh mông vĩnh hằng được chọn làm

biểu tượng cho công cha, nghĩa mẹ Nhưng

không phải là giáo huấn khô khan mà rất cụ

thể, sinh động

(?) Bên cạnh việc khảng định công lao to

lớn của cha mẹ ,bài ca dao còn khuyên

H- Dùng ngôn ngữ có âm điệu của lời ru

khiến cho nd chải chuốt, ngọt ngào

(?) Em hãy tìm thêm những bài ca dao khác

-Từ khó :SGK

2-Thể loại :Thơ lục bát

II.Đọc –tìm hiểu chi tiết

Bài 1: Là lời mẹ ru con, nói với con.

-Công cha- núi ngất trời-Nghĩa mẹ -Nước Biển Đông

-NT : Dùng hình ảnh so sánh, ví von quen thuộc của ca dao vừa cụ thể, vừa s/động

-> Khẳng định công lao to lớn của cha

mẹ đối với con cái và nhắc nhở kẻ làm con phải có bổn phận chăm sóc và phụng dưỡng cha mẹ

-Ghi lòng: khắc ,tạc trong lòng

- Cù lao chín chữ : Cụ thể hóa công changhĩa mẹvà tình cảm biết ơn của con cái

=>Con cái phải ghi nhớ ,biết ơn công sinh thành nuôi dưỡng của cha mẹ

Trang 28

nói về tình cảm ơn nghĩa của cha mẹ đối

với con cái?

-Hs đọc bài 4

(?) Đây là lời của ai, nói với ai?

-HS: Lời của ông bà, cô bác nói với con

cháu -lời của cha mẹ nói với con - lời của

anh em ruột thịt tâm sự với nhau

(?) Em hiểu “người xa”,”bác mẹ “,”cùng

thân “ở đây có ý nghĩa như thế nào?

H:-Người xa:Người xa lạ

-Bác mẹ :Cha mẹ

-Cùng thân :Cùng ruột thịt

(?)Từ đó có thể hiểu tình cảm anh em thân

thương được giải thích trên cơ sở nào?

H:Cùng chung cha mẹ ,cùng chung dòng

máu

-GV: 2 câu đầu như 1 định nghĩa về anh

em, phân biệt anh em với người xa Từ

phân định “nào phải” làm rõ nghĩa câu 1

Từ khẳng định “cùng” trong “cùng chung

bác mẹ” nêu rõ tình cảm ruột thịt: cùng

huyết thống, sống chung dưới 1 mái nhà,

cùng vui buồn có nhau Từ khẳng định

“cùng” trong “cùng thân” là kết quả của

cụm từ “cùng chung bác mẹ”

(?) Biện pháp nghệ thuật được sử dụng

trong bài ca dao này?Tác dụng của biện

pháp nghệ thuật ấy trong việc diễn tả tình

cảm anh em ?

(?) Bài ca dao còn nêu ra cách ứng sử ntn

trong mối quan hệ anh em ?

-Gv bình: An hem sống hòa thuận đoàn kết

là nét đẹp truyền thống ,đạo lí của dân tộc

Việt Nam Anh em sống đoàn kết gắn bó

đem lại hạnh phúc cho cha mẹ

->NT: Hình ảnh so sánh diễn tả sự gắn bó,keo sơn, không thể chia cắt

=> Bài ca là tiếng hát tình cảm về tình anh em yêu thương gắn bó đem lại hạnh phúc cho nhau

III Tổng kết

-Sử dụng biện pháp so sánh ,ví von -Có giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm

-Diễn tả tình cảm qua những mô típ-Sử dụng thể thơ lục bát

Trang 29

(?) Nội dung của 2 bài ca dao đó đề cập đến

những tình cảm của ai, đối với ai?

Một lòng thờ mẹ kính chaCho tròn chữ hiếu mới là đạo con

(2)Công cha đức mẹ cao dày

Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ

Nuôi con khó nhọc đến giờTrưởng thành con phải biết thờ song thân

(3)Công cha nặng lắm ai ơiNghĩa mẹ bằng trời chin tháng cưu mang

-Học thuộc lòng các bài ca dao đã được học

-Soạn bài “Những câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người”.

Yêu cầu:Đọc kĩ bài ca dao ,trả lời câu hỏi trong SGK

-Đọc –hiểu phân tích ca dao ,dân ca trữ tình

-Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh,ẩn dụ ,những mô típ quen thuộc trong các bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương đát nước ,con người

III.Chuẩn bị

Trang 30

- GV: Soạn giáo án,nghiên cứu tài liệu.

-HS : Soạn trước bài

IV Tiến trình lên lớp

(?)Thế nào là ca dao - dân ca?

(?)Đọc thuộc hai bài ca dao 1,4?Qua đĩ em rút ra được bài học gì?

3 Bài mới:

-Mục tiêu :Tạo tâm thế ,định hướng chú ý cho học sinh

Cùng với tình cảm gia đình thì tình yêu quê hương, đất nước, con người cũng là chủ

đề lớn của ca dao - dân ca, xuyên thấm trong nhiều câu hát Những bài ca thuộc chủ đềnày rất đa dạng, cĩ những cách diễn đạt riêng, nhiều bài thể hiện rất rõ màu sắc địa phương Tiết học này sẽ giới thiệu với chúng ta bài ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người

Hoạt động của thầy và trị Kiến thức cần đạt

Hoạt động 2:Hd đọc tìm hiểu chung

-Mục tiêu:Nắm được nét chung của văn bản

-Phương pháp :Vấn đáp

-GV : Hướng dẫn đọc : giọng ấm áp, tươi

vui, biểu hiện tình cảm thiết tha, gắn bĩ

-GV đọc- HS đọc - nhận xét

-HS đọc chú thích

(?)Những từ “ni “,”tê” thường dùng ở địa

phương nào? (Miền Trung)

(?) Phương thức biểu đạt của bài ca dao là

gì?

H: Pt Biểu cảm

Hoạt động 3:Hd đọc –tìm hiểu chi tiết

-Mục tiêu :Nắm được gí trị tư tưởng ,nghệ

thuật của hai bài ca dao 1,4

-Phương pháp :Giảng bình ,vấn đáp ,đàm

thoại

-Gọi 1hs nam, 1hs nữ đọc bài ca dao 1

(?)Nhận xét về bài 1, em đồng ý với ý kiến

nào : a,b,c,d – sgk-39?

-HS: Bài ca cĩ 2 phần: phần đầu là câu hỏi

của chàng trai, phần sau là lời đáp của cơ

I.Đọc- Tìm hiểu chung:

Trang 31

(?)Những địa danh nào được nhắc tới trong

lời đối đáp?

(?)Vì sao, chàng trai, cô gái lại dùng những

địa danh với những đặc điểm từng địa danh

như vậy để hỏi - đáp?

+GV: Hỏi - đáp về là hình thức để đôi bên

thử sức, thử tài nhau về kiến thức địa lí,

lịch sử của đất nước Những địa danh mà

câu đố đặt ra ở vùng Bắc Bộ Những địa

danh đó vừa mang đặc điểm địa lí tự nhiên

vừa có dấu vết lịch sử, văn hoá tiêu biểu

-Gv bình:Tình yêu quê hương ,đất nước

thường trực trong mỗi con người ,một đất

nước có bề dày hơn 4000 năm lịch sử

+HS đọc 2 câu thơ đầu bài 4

(?) Hai dòng thơ đầu có gì đặc biệt về từ

(?) Biện pháp nghệ thuật được sử dụng ở hai

câu thơ cuối?Nét độc đáo của biện pháp

nghệ thuật ấy là gì?

+Gv : Hình ảnh so sánh cô gái dưới ánh

nắng ban mai được miêu tả như “chẽn lúa

đòng đòng”là lúa mới trổ bông, hạt còn

ngậm sữa, gợi sự

- Bài 4 là lời của ai? Người ấy muốn biểu

hiện tình cảm gì? Phản ánh vẻ đẹp nào của

làng quê?

(?)Bài ca dao có những từ địa phương như

“ni,tê” Theo em đó là bài ca dao của vùng

đất nào?

H:Miền Trung Tuy nhiên tình cảm ấy

không bó hẹp mà mở rộng ,nâng lên thành

tình yêu quê hương đất nước ở mỗi con

- Dòng thơ đầu có cấu trúc đặc biệt dài

12 tiếng,nhịp 4/4/4, với những điệp ngữ, đảo ngữ và phép đối xứng

->Gợi sự rộng lớn mênh mông và gợi

vẻ đẹp trù phú của cánh đồng,cảm xúc yêu đời của con người

- Thân em như chẽn lúa

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng

- NT:Hình ảnh so sánh Gợi sự trẻ trung, hồn nhiên và sức sống đang xuân của cô thôn nữ đi thăm đồng

=>Vẻ đẹp của thiên nhiên ,con người hài hòa gắn bó=>Tình yêu ruộng đồng

và tình yêu con người

III Tổng kết

Trang 32

-Mục tiêu :Nắm được nét khái quát về nd ,nt

(?) Bài ca dao là lời của ai nói với ai?Nêu

nội dung chính của 4 bài ca dao?

2-Nội dung

-Phản ánh tình yêu lòng tự hào của nhân dân trước vẻ đẹp của quê hương đất nước ,con người

-Học thuộc các bài ca dao trong văn bản và một số bài có nd tương tự

-Chuẩn bị bài “Từ láy”

Ngày 29-8-2012

Tiết 11: TỪ LÁY

I Mức độ cần đạt

-Nhân diện được hai loại từ láy :láy toàn bộ và láy bộ phận

-Nắm được đặc điểm về nghĩa của từ láy

-Hiểu được giá trị tượng thanh ,gợi hình,gợi cảm của từ láy:biết cách sử dụng từ láy

-Có ý thức rèn luyện trau dồi vốn từ láy

1 Kiến thức

-Khái niệm từ láy

-Các loại từ láy

2.Kĩ năng:

-Phân tích cấu tạo từ ,giá trị tu từ của từ láy trong văn bản

-Biết vận dụng những hiểu biết về cấu tạo và cơ chế tạo nghĩa của từ láy để sử dụng

tốt từ láy

- Gv: Bảng phụ,giáo án

Trang 33

Những điều cần lưu ý: Không được lẫn lộn từ ghép và từ láy: máu mủ,râu ria, thiên nhiên, hoàng hôn

-Hs:Bài soạn

IV- Ti ến tình lên lớp

- GV: Yêu cầu HS trật tự, lớp trưởng báo cáo sĩ số.

(?)Từ phức gồm những loại nào? Cho VD? Có mấy loại từ ghép?

*ĐA:Từ phức gồm 2 loại : Từ ghép và từ láy Từ ghép có 2 loại là từ ghép chính phụ

và từ ghép đẳng lập.)

3 Bài mới :

-Mục tiêu :Giới thiệu chủ đề ,định hướng chú ý cho học sinh

Tiết trước chúng ta đã tim hiểu về Từ ghép Bài hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về các

loại từ láy và nghĩa của chúng

Hoạt động 2:Hd tìm hiểu các loại từ láy

-Mục tiêu :Nhận diện được hai loại từ láy

-Phương pháp :Vấn đáp ,giải thích

+HS đọc VD 1 - SGK (41) - Chú ý những

từ in đậm

- Những từ láy: đăm đăm, mếu máo, liêu

xiêu có đặc điểm âm thanh gì giống nhau,

khác nhau?

H:-Giống :Đều có sự lặp lại

-Khác:

Gv :Những từ lặp lại hoàn toàn tiếng gốc

gọi là từ láy hoàn toàn Những từ giữa các

tiếng có sự giống nhau về phụ âm ,về vần

gọi là láy bộ phận

(?)Dựa vào kết quả phân tích trên, hãy

phân loại các từ láy ở mục 1? Cho VD?

-HS đọc ví dụ – sgk (42 )

(?) Vì sao các từ láy im đậm không nói

được là: bật bật, thăm thẳm ?

-GV : Thực chất đây là những từ láy toàn

bộ nhưng có sự biến đổi thanh điệu và phụ

âm cuối là do sự hoà phối âm thanh cho

nên chỉ có thể nói : bần bật, thăm thẳm

(?) Từ láy được phân loại như thế nào?

-G chốt –H đọc ghi nhớ

I Các loại từ laý

*Ví dụ :SGK /41

*Nhận xét:

-Đăm đăm:Lặp lại hoàn toàn tiếng gốc

Láy hoàn toàn-Mếu máo:Lăp lai phụ âm đầu”m” láy-Liêu xiêu:Lặp lại vần “iêu” bộ phận

VD : Bật bật Thăm thẳm => Không tạo ra sự hòa phối về âm thanh

=>Hai loại từ láy : Láy toàn bộ:Các tiếng lặp lại toàn bộ Láy bộ phận :Các

Trang 34

Hoạt động 3:Hd tìm hiểu nghĩa của từ láy

-Mục tiêu :Nắm đượcđặc điểm về nghĩa

của từ láy

-Phương pháp:Vấn đáp ,giải thích

(?) Nghĩa của từ láy: Ha hả, oa oa, tích tắc,

gâu gâu được tạo thành do đặc điểm gì về

âm thanh?

H: mô phỏng tiếng khóc ,đồng hồ chạy ,chó

sủa

(?)Các từ láy trong mỗi nhóm sau đây có

đặc điểm gì chung về âm thanh và về

nghĩa?

(?)So sánh nghiã của các từ láy: mềm mại,

đo đỏ, đỏ đỏ với nghĩa của các tiếng gốc:

- Nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh=> Biểu thị một trạng thái vận động khi nhô lên, khi hạ xuống, khi phồng, khi xẹp, khi nổi, khi chìm

(3) Mềm mại, đo đỏ: Mang sắc thái biểu cảm, sắc thái giảm nhẹ

b- xấu xí

Bài 5

Tất cả các từ này đều là từ ghép vifcar hai tiếng đều có nghĩa Chúng có sự trùng hợp ngẫu nhiên về phụ âm đầu

4.Củng cố:

-GV tổng kết và nhận xét giờ học

Trang 35

5 Hướng dẫn học

-Học bài cũ,làm các bài còn lại

-Nhận diện từ láy trong một văn bản đã học

-Chuẩn bị tiết sau :Quá trình tạo lập văn bản

Kiểm tra bài cũ:

(?)Thế nào là một văn bản có tính mạch lạc? Cho VD?

*ĐA :Ghi nhớ T32

3-Bài mới:

-Mục tiêu :Tạo tâm thế ,định hướng chú ý cho H

-Thời gian :1 phút

Muốn tạo lập một văn bản phải đi theo một số bước nhất định , đó là những bước

nào? Tiết học hôm nay chúng ta nghiên cứu điều đó

Hoạt động 2:Hd tìm hiểu các bước tạo

lập văn bản

-Mục tiêu:Nắm được các bước tạo lập vb

trong gt và viết bài

-Phương pháp:Nêu và giải quyết vđ, vấn

đáp

-Gv nêu tình huống 1: Em được nhà

trường khen thưởng về thành tích học tập

I-Các bước tạo lập văn bản:

a Định hướng văn bản :

Trang 36

Tan học, em muốn về nhà thật nhanh để

báo tin vui cho cha mẹ Em sẽ kể cho mẹ

nghe em đã cố gắng như thế nào để có kết

quả học tập tốt như hôm nay Em tin rằng

mẹ sẽ vui và tự hào về đứa con yêu quí

của mẹ lắm

(?) Trong tình huống trên em sẽ báo tin

cho mẹ bằng cách nào?

-H: Em sẽ nói hoặc viết

(?) Văn bản nói ấy có nội dung gì? Nói

cho ai nghe? Để làm gì?

* Tình huống 2: Vừa qua em được nhà

trường khen thưởng vì có nhiều thành tích

trong học tập Em hãy viết thư cho bạn để

bạn cùng chia sẻ niềm vui với em

(?) Để tạo lập 1 văn bản (bức thư), em

cần xác định rõ những vấn đề gì?

- GV: Khi có nhu cầu giao tiếp, ta phải

xây dựng văn bản nói hoặc viết Muốn

giao tiếp có hiệu quả, trước hết phải định

hướng văn bản về nội dung, đối tượng,

mục đích

(?) Để giúp mẹ hiểu được những điều em

muốn nói thì em cần phải làm gì?

-Gv : Treo bảng phụ ghi yêu cầu sgk

(?) Khi viết vb cần đạt những yêu cầu gì

trong các yêu cầu trên ?

-Hs : Tất cả các yêu cầu trên

- GV: Xây dựng bố cục văn bản sẽ giúp

em nói, viết chặt chẽ, mạch lạc và giúp

người nghe (người đọc) dễ hiểu hơn

(?) Chỉ có ý và dàn bài mà chưa viết

thành văn thì đã tạo được 1 văn bản chưa?

Hãy cho biết việc viết thành văn bản ấy

cần đạt đựơc những yêu cầu gì?

(?)Trong sản xuất, bao giờ cũng có những

bước kiểm tra sản phẩm? Có thể coi văn

bản cũng là 1 loại sản phẩm cần được

kiểm tra sau khi hoàn thành không?

- Để có 1 văn bản, người tạo lập văn bản

cần phải thực hiện những bước nào?

-Gv chốt-HS đọc ghi nhớ

Hoạt động 3:Hướng dẫn luyện tập

* Xây dựng văn bản nói

- Nội dung : Giải thích lí do đạt kquả tốt trong học tập

- Đối tượng : Nói cho mẹ nghe

- Mục đích : Để mẹ vui và tự hào về đứa con ngoan ngoãn, học giỏi của mình

* Văn bản viết :-Đối tượng : - Viết thư cho ai ? Viết cho bạn

-Mục đích : - Viết để làm gì ? Để bạn vui

vì sự tiến bộ của mình

- Nội dung : - Viết về cái gì ? Nói về niềm vui được khen thưởng

- Hình thức : - Viết như thế nào?

->Định hướng để tạo lập văn bản

c Diễn đạt thành bài văn :

Câu văn, đoạn văn rõ ràng, chính xác, mạch lạc và liên kết chặt chẽ với nhau

d Kiểm tra văn bản :

- Đã đạt yêu cầu chưa

- Cần sửa chữa gì

* Ghi nhớ: SGK/T46

II Luyện tập

Trang 37

-Mục tiêu :Ápdụng lí thuyết vào bài tập

thực hành

-Phương pháp:Vấn đáp,thảo luận

-Thời gan :20 phút

-H đọc ,nêu yêu cầu BT1

HS làm nhanh theo 4 câu hỏi trong SGK

-HS đọc yêu cầu BT2

-(?)Theo em, bạn ấy làm như thế đã phù

hợp chưa? cần phải điều chỉnh lại như thế

nào ?

-GV hướng dẫn hs làm bài 3, 4

(?)Dàn bài có bắt buộc viết thành những

câu văn trọn ven không ?

(?)Làm thế nào phân biệt được các mục

lớn nhỏ?

Bài 1:

a-Cần thiết vì muốn nói điều gì đó người

ta mới có nhu cầu tạo lập văn bảnb-Xác định đối tượng là định hướng quantrọng nhất

c-Xác định bố cục sẽ giúp bài viết rõ ràng,mạch lạc ,không sót ý ,trùng lặp ýd-Kiểm tra sẽ giúp hoàn thiện bài,chữa các lỗi chính tả ,lỗi diễn đạt

Bài 2:

a- Nội dung: Thiếu sự đúc rút kinh nghiệm giúp các bạn khác học tốtb-Đối tượng :Xác định đối tượng chưa đúng

-Đối tượng là các bạn học sinh xưng tôi

Bài tập 3

a-Dàn bài là đề cương chứ không phải là văn bản nên phải ngắn gọn Không nhất thiết phải là những câu văn hoàn

chỉnh,đúng ngữ pháp và liên kếtb-Muốn phân biệt được các ý lớn nhỏ và kiểm tra được sự hợp lí của dàn bài thì phải trình bày các ý rõ rang

I 1-Ý nhỏ =>Ý lớn a-Ý nhỏ hơn

-Tập viết một đoạn văn có tính mạch lạc

-Đọc và trả lời câu hỏi trong bài “Những câu hát than thân”

-Hiểu giá trị tư tưởng ,nghệ thuật đặc sắc của những câu hát than thân

Trang 38

-Hiện thực đời sống người dân lao động qua những bài hát than thân

-Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong việc xây dựng hình ảnh và ngôn từ của

những bài ca dao than thân

2.Kĩ năng:

-Đọc hiểu những câu hát than thân

-Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của những bcaau hát than thân trong bài học

II-Chuẩn bị

-GV: Soạn giáo án,nghiên cứu tài liệu liên quan

-HS:Đọc và chuẩn bị bài trước khi đến lớp

1- Ổn định tổ chức:

Kiểm tra bài cũ:

(?) Đọc thuộc lòng 2 bài ca dao về tình yêu quê hương, đất nước, con người? Tình cảm chung được thể hiện trong 2 bài ca dao là gì? Em có nhận xét gì về thể thơ trong 2bài ca dao này?

3- Bài mới:

Hoạt động 1:Gới thiệu bài

-Phương pháp :thuyết trình

Ca dao, dân ca là tấm gương phản ánh đời sống, tâm hồn nhân dân Nó không chỉ là tiếng hát yêu thương, tình nghĩa trong các mối quan hệ từng gia đình, quan hệ con người đối với quê hương, đất nước, mà còn là tiếng hát than thở về những cuộc đời, cảnh ngộ khổ cực, đắng cay

Hoạt động 2: Hd đọc- tìm hiểu chung

-Mục tiêu :Nắm nét khái quát về vb

Hoạt động 3:Hd đọc –tìm hiểu chi tiết

-Mục tiêu :Hiểu được giá trị tư tưởng nghệ

thuật của bài ca dao 2,3

-Phương pháp:Giảng bình ,vấn đáp ,đàm

thoại

-H đọc lại bài 2

(?)Cụm từ thương thay được lặp lại mấy lần

I.Đọc - Tìm hiểu chung:

+Con hạc: Cuộc đời phiêu bạt,lận đận+Con quốc: Nỗi oan trái, tuyệt vọng

Trang 39

trong bài ca dao ?Tác dụng gợi tả của nó?

H: Được lặp lại 4 lần

-Thương thay :Là lời thương đau đớn ,xót

xa trước số phận của những người khốn khổ

và chính bản thân người nông dân trong xã

hội cũ

(?)Trong bài tác giả dân gian nói về những

con vật nào?

(?)Em hãy hình dung về cuộc đời của con

tằm, cái kiến qua lời ca?

H: Thân phận của con tằm và cuộc đời lũ

kiến nhỏ bé suốt đời ngược xuôi , làm lụng

vất vả nhưng hưởng thụ ít

(?)Theo em trong bài ca dao này con hạc có

ý nghĩa gì?

(?) Có thể hình dung ntn về nỗi khổ của con

quốc trong bài ca dao?

H: => Mượn hình ảnh con có, con quốc để

nói tới tiêng kêu thương về nỗi oan trái

không được lẽ công bằng soi tỏ Kêu ra máu

: đau thương, khắc khoải, tuyệt vọng

(?) Theo em con tằm, cái kiến ,con hạc ,con

quốc là hình ảnh của ai mà dân gian tỏ lòng

thương cảm?

H:Người lao động

-Gv bình :Tiếng kêu ai oán ,đứt ruột của

người lao động với nỗi khổ trăm bề cơ cực

trong xhpk đầy bất công ngang trái Người

lđ ví mình như con tằm nhả hết tơ thì

chết ,con kiến thấp cổ bé họng bị vùi

dập ,con hạc phiêu bạt ,lận đận và những cố

gắng vô vọng của người nông dân Đặc biệt

con quốc kêu ra máu có người nào

nghe.Thương cho thân phận thấp cổ bé họng

,nỗi khổ đau oan trái không có công bằng

(?) Bài ca dao có sử dụng biện pháp nghệ

thuật gì? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật

đó?

-H đọc bài 3

(?) Những bài ca dao bắt đầu bằng cum từ

thân em thường nói về ai ?về điều gì? gợi

-NT: Điệp từ được lặp lại 4 lần ,ẩn dụ

=>Phản ánh nỗi khổ nhiều bề của người lao động Tô đậm mối thương cảm, xót xa cho cuộc đời cay đắng

Bài 3:

Thân em như trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu

=>NT: so sánh

=> gợi thân phận bé nhỏ số phận chìm nổi, lênh đênh, vô định của người phụ

Trang 40

(?) Bài ca sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

(?) Hình ảnh so sánh của bài này có gì đặc

biệt?

(?)Từ hình ảnh so sánh “ Thân em như trái

bần trôi ,, em hiểu gì về thân phận người

phụ nữ trong xã hội xưa?

(?) Nghệ thuật đặc sắc của bài ca dao?

(?)Khái quát nội dung chính của những bài

ca dao than thân?

-Gv chốt nd bài học –Hđọc ghi nhớ

Hoạt động 5 :Hd luyện tập

-Tìm 1 số câu ca dao cùng chủ đề

(?) Hình dung của em về cuộc sống của

nhân dân ta qua chùm ca dao than thân

nữ trong xã hội phong kiến

Bài ca là lời của người phụ nữ than thân cho thân phận bé mọn,chìm nổi, trôi dạt, vô định

III.Toång keát

-Sử dụng các cách nói :thân em …-Sử dụng các thành ngữ:Lên thác xuống ghềnh ,gió dập song dồi

-Sử dụng các so sánh ,ẩn dụ ,tượng

trưng

2-Nội dung

-Phản ánh thân phận và cuộc sống khổ cực của người lao động

-Tố cáo XHPK

*Ghi nhớ: SGK(49)

IV Luyện tập:

- Con cò lặn lội bờ ao

- Con cò đi đón cơn

4 Củng cố:

-Gv nhận xét tiết học

5 Hướng dẫn học

-Học thuộc lòng các bài ca dao trên

-Viết cảm nhận về bài ca dao than thân khiến em cảm động nhất

-Chuẩn bị bài “Những câu hát châm biếm”

-Hiểu giá trị tư tưởng ,nghệ thuật đặc sắc của những câu hát châm biếm

-Biết cách đọc diễn cảm và phan tích ca dao châm biếm

-Ứng sử của tác giả dân gian trướcn hững thói hư tật xấu,những hủ tục lạc hậu

-Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu thường thấy trong các bài ca dao châm biếm

Định dạng
Số trang	189
Dung lượng	383,85 KB