Mot so giao an Ngu van 9

C¶m nhËn sù chuyÓn biÕn nhÑ nhµng cña ®Êt trêi vµo thu... lµm thøc dËy c¶ kh«ng gian vên..[r]

Tiết 121

Đọc - Hiểu văn bản Sang Thu

- Hữu Thỉnh -

A- Mục tiêu

Giúp HS: - Phân tích đợc những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh

về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu

- Rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

B- Chuẩn bị

- SGK, SGV, t liệu khác

- Soạn bài

C- Tiến trình I- ổn định tổ chức II- Kiểm tra bài cũ

1 Đọc thuộc diễn cảm bài thơ "Viếng lăng Bác" của Viễn Phơng? Nêucảm nghĩ của em về bài thơ đó?

III- Bài mới

Giáo viên giới thiệu bài: Đề tài mùa thu khá quen thuộc sự cảm nhậnmới về mùa thu của Hữu Thỉnh

I Đọc - chú thích

GV Giới thiệu những nét tiêu biểu về tác giả

Hữu Thỉnh và tác phẩm "Sang thu"?

1 Tác giả - tác phẩm

- Hữu Thỉnh (1942), quê Vĩnh Phúc là nhà thơ - chiến sĩ.

HS Trình bày + Thơ ấm áp tình ngời và giàu sức gợi cảm.

GV Bổ sung - "Sang thu" (1977) in trong tập "Từ chiến

Ông hay viết về những con ngời, cuộc sống

GV Con ngời cảm nhận thu sang bắt đầu từ

những dấu hiệu nào?

1 Cảm nhận (không gian) sự chuyển biến

mà không gian sang thu

HS Phả vào: toả vào, trộn lẫn

gió se: gió heo may, hơi lạnh

 Mùa hơng của ổi toả vào trong gió se lạnh

làm thức dậy cả không gian vờn + Cảm nhận của thị giác

GV Em hiểu câu thơ "Sơng chùng chình qua ngõ

HS Hình nh: còn có chút cha rõ ràng trong cảm

nhận

- "Hình nh thu đã về"

GV Tâm hồn của nhà thơ trớc mùa thu?

HS Nhạy cảm, yêu TN, cuộc sống làng quê

GV Bình: Tình dân tộc, sự gắn bó với làng xóm

thôn quê của tác giả.

Đất trời sang thu đợc cảm nhận từ những

biểu hiện không gian nào? - Sông dềnh dàng

- Cảm giác giao mùa

 Sự thay đổi của đất trời từ hạ sang thu

GV Con ngời còn cảm thấy những biểu hiện

khác biệt nào của thời tiết khi chuyển từ hạn

sang thu?

- "Vẫn còn nắng vơi dần cơn ma Sấm bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi"

ý nghĩa tả thực của các chi tiết không gian

này? ý nghĩa ẩn dụ của những chi tiết trên?

 Cảnh vật, thời tiết thay đổi vận động từ hạ sang thu.

HS

GV

HS

Thảo luận -> Trình bày

Từ đó, em hiểu gì về con ngời trớc lúc sang

thu?

Từ những thay đổi của mùa thu TN, liên

t-ởng đến những thay đổi của mùa thu đời

-> Yêu thiên nhiên, đất nớc, yêu con ngời

GV - Bài thơ gợi lên trong lòng ngời đọc những

cảm nhận gì về thiên nhiên, đất nớc, con

ngời trong thời điểm từ hạ sang thu?

- Cảm nhận năng lực thơ của Hữu Thỉnh? -> Sự tinh tế của tâm hồn.

Tình cảm của tác giả? Tình cảm tha thiết, quan tâm đến sự sống,

GV Bình: Mùa thu là thời điểm giao cảm của

TN, đất nớc, con ngời Đó là một biểu hiện tốt đẹp của tình yêu đối với cuộc đời.

tâm hồn con ngời với TN, tạo thành một

truyền thống thi ca về mùa thu Đóng góp

của Hữu Thỉnh rất mới khi viết về mùa thu

- Thời điểm chớm thu - đời ngời sang thu

- Viết đoạn văn ngắn theo yêu cầu SGK

- Soạn "Nói với con"

- Bớc đầu hiểu đợc cách diễn tả đốc đáo, giàu hình ảnh cụ thể, gợi cảmcủa thơ ca miền núi.

B Chuẩn bị

- SGK, SGV

- Soạn bài

C Tiến trình I- ổn định tổ chức II- Kiểm tra bài cũ

1 Đọc thuộc diễn cảm bài thơ "Sang thu của Hữu Thỉnh? Nêu cảm nhậncủa em về bài thơ này?

III- Bài mới

GV: Lòng thơng yêu con cái, ớc mong thế hệ tiếp nối xứng đáng, phát huytruyền thống của tổ tiên, qh vốn là một tình cảm cao đẹp của con ngời Việt Nam.Bài thơ "Nói với con" của Y Phơng cũng nằm trong cảm hứng ấy

I Đọc - chú thích

GV Bằng hiểu biết của em hãy giới thiệu về 1 Tác giả, tác phẩm

GV Bổ sung nhấn hồn thơ của Y Phơng? - Thơ thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh

mẽ và trong sáng, cách t duy giàu hìnhGiới thiệu về tác phẩm? ảnh của con ngời miền núi

- "Nói với con" là một khúc tâm tình của ngời cha dặn dò con, thể hiện lòngthơng yêu con

Hớng dẫn đọc giọng ấm áp, yêu thơng,

GV Bổ sung

Cách nói của ngời dan miền núi, thích ví

von qua hình ảnh cụ thể, diễn tả mộc

mạc mà gợi cảm, mạnh mẽ

HS

Mợn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội

nguồn sinh dỡng mỗi con ngời Bố cục

GV Bài thơ đi từ tình cảm gđ -> qh, từ những

kỉ niệm -> nâng lên thành lẽ sống

+ Đoạn 2 (phần còn lại): Lòng mẹ tự hào

về sự sống mạnh mẽ, bền bỉ, về truyềnthống cao đẹp của qh và niềm mong ớc conhãy kế tục xứng đáng truyền thống ấy

1 Đoạn 1:

HS

GV

HS

Đọc diễn cảm đoạn 1 của bài thơ

Bốn câu đầu có cách diễn đạt ntn? Em

hiểu ý nghĩa 4 câu thơ đó ra sao? Những

hình ảnh chân phải, chân trái, một bớc,

hai bớc nói lên điều gì?

Trả lời từng ý

Con lớn lên trong tình yêu thơng của cha

mẹ, trong sự đùm bọc của quê hơng

"Chân phải bớc tới chaChân trái bớc tới mẹMột bớc chạm tiếng nóiHai bớc tới tiếng cời"

GV Bình, chuyển

Gia đình chính là cái nôi êm, cái tổ ấm

để con sống, lớn khôn và trởng thành

-> Cách nói bằng hình ảnh cụ thể -> tạo

đợc không khí gia đình đấm ấm, quấtquýt Từng bớc đi, từng tiếng nói, tiếngcời của con đều đợc cha mẹ chăm chút,mừng vui đón nhận

GV

HS

Em hiểu "ngời đồng mình" là gì? Các

hình ảnh của qh đợc thể hiện qua những

chi tiết nào?

Trao đổi, phát biểu

- Con đợc trởng thành trong c/s lao độngtrong TN thơ mộng và nghĩa tình của qh

"Đan lờ cài nan hoaVách nhà ken câu hát

Con đờng cho những tấm lòng"

-> Cuộc sống lao động cần cù và vui tơi,gắn bó, quấn quýt

- Rừng núi qh thơ mộng và nghĩa tình,tâm hồn, lối sống.TN che chở, nuôi dỡngcon ngời cả về

2 Đoạn 2: Những đức tính cao đẹp của

ngời đồng mình và mong ớc của ngời chaqua lời tâm tình của con

HS Tìm chi tiết, phát biểu - "Ngời đồng mình thơng lắm

Không lo cơ cực?

GV Từ đó cho thấy ngời cha mong muốn

điều gì ở con đối với quê hơng?

-> Sống vất vả mạnh mẽ, khoáng đạt, bền

bỉ gắn bó với quê hơng dẫu còn cựcnhọc, đói nghèo

- ở đoạn cuối hình ảnh của con ngời quê

hơng thể hiện ở những chi tiết, hình ảnh

thơ nào? Đức tính gì của con ngời qh đợc

 Con phải có tình chung thuỷ với quê

h-ơng, biết chấp nhận và vợt qua gian nan thửthách bằng ý chí, niềm tin của mình

hiện? Mong ớc của ngời cha về đứa con

thể hiện ntn ?

Trao đổi -> Trình bày

- Ngời đồng mình thô sơ Nghe con"-> Mộc mạc, giàu chí khí, niềm tin làm lênquê hơng với những truyền thống, phong tụctập quán tốt đẹp

GV Đó là những mong ớc rất tha thiết và đầy

ý nghĩa của ngời cha về đứa con của

mình Hãy yêu quê hơng, giữ gìn và phát

huy truyền thống của qh

 Con biết tự hào về truyền thống qh, dặn

dò con cần tự tin mà vững bớc trên đờng

Thảo luận -> Trình bày

- Giọng điệu thiết tha, trìu mến

- Hình ảnh cụ thể mà có tính khái quát,mộc mạc mà vẫn giàu chất thơ

- Su tầm một số câu ca dao, lời ru dân gian mà em đợc nghe bà, mẹ từng ru

- Soạn "Nghĩa tờng minh và hàm ý"

Tiết 123 Nghĩa tờng minh và hàm ý

+ Kiểm tra sự chuẩn bị bài cũ của HS+ Viết đoạn văn ngắn trong đó có sử dụng phép liên kết

III- Bài mới

I- Phân biệt nghĩa tờng minh và hàm ý

GV Chiếu VD

GV Qua câu "Trời ơi chỉ còn có 5 phút" em 2 Nhận xét

hiểu anh TN muốn nói gì? - Câu nói đó anh TN muốn nói "Anh rấtVì sao anh không muốn nói thẳng điều tiếc", nhng anh không nói thẳng điều đó

đó với ông hoạ sĩ và cô gái? vì ngại ngùng, vì muốn che dấu tình cảm

+ Mặt đỏ ửng (ngợng)+Nhận lại chiếc khăn (không trách đợc)+ Quay vội đi (quá ngợng)

 Cô gái bối rối

Trình bày "Ông hoạ sĩ già cha kịp uống nớc chè đấy"

GV Đánh giá

Bài tập 3Câu "Cơm chín rồi!" -> hàm ý

"Ông vô ăn cơm đi!"

Bài 4

HS Đọc, xác định yêu cầu Những câu in đậm không chứa hàm ý

* Củng cố

1 Nghĩa tờng minh là gì?

A Là nghĩa nhận ra bằng cách suy đoán

B Là nghĩa đợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu

C Là nghĩa đợc tạo thành bằng cách nói so sánh

2 Điền từ thích hợp vào dấu 3 chấm trong câu:" là phần thông báo tuykhông đợc diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhng có thể đợc suy ra từnhững từ ngữ ấy"

IV- Hớng dẫn về nhà

- Nắm và phân biệt nghĩa tờng minh và hàm ý

- Viết một đoạn hội thoại trong đó có hàm ý

- Soạn: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Tiết 124 Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

A- Mục tiêu

Giúp HS:

- Hiểu rõ thế nào là bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

- Nắm vững các yêu cầu đối với bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bàithơ Trên cơ sở rèn luyện tốt về kiểu bài này ở các tiết sau

B.- Chuẩn bị

- SGK, SGV, phin trong, đèn chiếu

- Soạn bài

C Tiến trình I- ổ n định tổ chức II- Kiểm tra bài cũ:

1 Thế nào là bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn trích)?

2 Yêu cầu của bài văn nghị luận về tác phẩm truyện (đoạn trích)?

GV: Vào bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ

III- Bài mới

I- Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

Khát vọng hoà nhập, dâng hiến cho đời (Hà Vinh)

GV Vấn đề nghị luận của văn bản này là gì? 2 Nhận xét

a, Vấn đề nghị luận: Hình ảnh mùa xuân

và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong

- Những luận điểm về hình ảnh mùa bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ"

xuân trong bài thơ? b, Những luận điểm về hình ảnh mùa

xuân trong bài thơ:

HS Trao đổi -> Trình bày + Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của

TH mang nhiều tầng ý nghĩa thật gợicảm, đáng yêu

đất nớc trong cảm xúc thiết tha, trìu mến của nhà thơ

+ Hình ảnh mùa xuân nho nhỏ thể hiệnkhát vọng hoà nhập, dâng hiến đợc nốiNgời viết đã sử dụng những luận cứ nào kết tự nhiên với hình ảnh mùa xuân TN,

để làm sáng tỏ các luận điểm đó? đất nớc ở trớc

câu thơ, h/ả đặc sắc, đã pt giọng điệu trữ

GV Chỉ ra các phần mở bài, thân bài, kết bài? tình, kết cấu của bài thơ

Nhận xét về bố cục của văn bản? c, Bố cục

- Mở bài: từ đầu đến "đáng trân trọng"

- Thân bài: Từ "Hình ảnh mùa xuân" đến

" của mùa xuân"

- Kết bài: Phần còn lại

 Chặt chẽ, đầy đủ các phần, giữa các phần còn sự LK tự nhiên về ý nghĩa

GV Nhận xét về cách diễn đạt của bài văn? d, Ngời viết đã trình bày những cảm

HS Thảo luận nhanh nghĩ, yêu ghét, tình cảm tha thiết, trìu mến-> Trình bày - Lời văn toán lên những rung động trớc

GV Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ,

bài thơ? sự đặc sắc của h/ả, giọng điệu thơ, sự đồng cảm với nhà thơ Thanh HảiYêu cầu về nội dung và hình thức của bài

nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ?

HS Thảo luận -> Trình bày 3 Ghi nhớ (SGK - tr 78)

Đọc phần ghi nhớ

GV Chốt -> chiếu phim

II- Luyện tập

-> Làm bài

Trình bày Luận điểm về bài thơ "Mùa xuân nhỏnhỏ"

- Luận điểm về "Nhạc điệu của bài thơ"

GV Bổ sung 1 số nghị luận điểm - Luận điểm về "Bức tranh mùa xuân của

bài thơ"

- Luận điểm: Bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ

là lời tâm nguyện thiết tha, cảm động của nhà thơ Thanh Hải

D Bố cục mạch lạc, lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chânh thành củangời viết

IV Hớng dẫn về nhà:

+ Nắm yêu cầu phần ghi nhớ+ Soạn "Cách làm bài văn nghị luận "

Tiết 125 Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

II- Kiểm tra bài cũ

GV: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

III- Bài mới

GV Chiếu 8 đề bài trong (SGK)

GV Các đề bài trên đợc cấu tạo ntn? So sánh

sự giống nhau và khác nhau giữa các đề

2 Nhận xét

- Các đề có lệnh: 1, 2, 3, 5, 6, 8

- Các đề không có lệnh: 4, 7

* GiốngNghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

nhận định, đánh giá của ngời viết.

Hoạt động 2 II Cách làm bài nghị luận về một

đoạn thơ, bài thơ

1 Các bớc làm bài nghị luận một đoạn thơ, bài thơ.

Đề bài: Phân tích tình yêu quê hơng

GV Tìm hiểu đề và tìm ý cho để TLV trên? trong bài thơ "Quê hơng" của Tế Hanh

a Tìm hiểu đề, tìm ý

- Vấn đề nghị luận:

Tình yêu quê hơng

- Mệnh lệnh: Phân tích

- Tự luận: Bài thơ "Quê hơng" của Tế Hanh

T liệu bổ sung, so sánh, đối chiếuCác bài thơ viết cùng đề tài

HS Thảo luận theo các câu hỏi * Tìm ý

qua các tâm trạng, hình ảnh, màu sắc,mùi vị

+ Nghệ thuật: Cách miêu tả, chọn lọchình ảnh, ngôn từ, cấu trúc

b Lập dàn ý:

GV Sắp xếp các ý trên theo dàn ý? * Mở bài

Giới thiệu bài thơ "Quê hơng"

2 Cách tổ chức, triển khai luận điểm

* Văn bản

GV Xác định bố cục của văn bản? Trong

phần "Thân bài" tác giả đã nhận xét về

tình yêu quê hơng ntn? Mối quan hệ giữa

các phần?

* Nhận xét

- Mở bài: Từ đầu -> khởi đầu rực rỡ

 Giới thiệu chung về đời thơ Tế Hanhvới bài thơ "Quê hơng"

HS Thảo luận -> Trình bày

- Thân bài: Tiếp theo đến .thành thựccủa Tế Hanh

- Kết bài: còn lại

* Phần thân bài:

- Nhà thơ viết "Quê hơng" bằng tất cả tìnhyêu tha thiết, trong sáng, đầy thơ mộng+ Những hình ảnh đẹp nh mơ, đầy sức mạnhkhi ra khơi

+ Cảnh lao động tấp nập và cuộc sống no đủ+ Hình ảnh, âm thanh, màu sắc của bài thơgiàu sức gợi

 Phần thân bài liên kết với phần mở bài

bằng các luận điểm, luận cứ

GV Văn bản có tính thuyết phục và sức hấp

dẫn không? Tại sao? Bài học kinh

nghiệm về cách viết một bài nghị luận về

đoạn thơ, bài thơ ấy

Cảm nhận sâu sắc thì bài viết càng có tínhthuyết phục và sức hấp dẫn đối với ngời đọc

Tiết 126: Mây và sóng

(R Ta - go)

A Mục tiêu:

Giúp học sinh: - Cảm nhận đợc ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử

- Thấy đợc đặc sắc nghệ thuật trong việc tạo dựng những cuộc đối thoại, ởng tợng và xây dựng các hình ảnh TN

t-B Chuẩn bị

- SGK, SGV

- Soạn bài

C Tiến trình tổ chức các hoạt động I- ổ n định tổ chức

II- Kiểm tra bài cũ

1 Đọc thuộc diễn cảm bài thơ "Nói với con" Y Phơng Nêu cảm nghĩ của em về bài thơ này?

2 Trong chơng trình ngữ văn THCS em đã học đợc những văn bản nào nói

về tình mẹ con Hãy kể tên các văn bản đó

* GV vào bàiTình mẹ con là đề tài vĩnh cữu của văn học nghệ thuật đại thi hào Ta - go(ấn Độ) cũng có một bài thơ hay về đề tài này Đó là bài thơ "Mây và sóng"

III- Bài mới

I- Đọc - chú thích

GV Dựa vào phần chú thích (*), tóm tắt

những nét chính của Ta - go?

1 Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm

- Là nhà thơ hiện đại lớn nhất của ấn Độ

sộ

GV Giới thiệu ảnh

"Mây và sóng" - tập thơ là tặng vật vô

giá của Ta - go dành cho tuổi thơ, đợc

viết từ lòng yêu con trẻ và cả nỗi đau

buồn vì mất hai đứa con thân yêu

- Với tập "Thơ dâng" nhận giải thờng

No - ben ( 1913)

- Thơ Ta- go thể hiện tinh thần dân tộc vàdân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn caocả

GV Cách tổ chức bài thơ? Có gì đặc biệt? 1 Cách tổ chức bài thơ

HS Thảo luận nhóm -> Trình bày Bài thơ là lời em bé nói với mẹ, nh một

lời thủ thỉ, tâm tình

GV Gợi dẫn

Bài thơ là lời của ai nói với ai? Lời đó

chia làm mấy phần? Các phần có gì

giống và khác nhau? Tác dụng? Câu thơ

trong bài có gì đặc biệt?

- Lời em bé có thể chia làm 2 phần (1) Từ đầu đến "xanh thẳm"

(2) Còn lại

* Giống nhau về số dòng thơ, có sự lặplại về từ ngữ, cấu trúc, cách xây dựng h/ảnhng không trùng lặp

+ Lời mời gọi của những ngời sống trênmây, sóng

+ Lời chối từ của em bé+ Trò chơi của em bé

mây, trên sóng.

GV Những ngời trên sóng đã nói gì với em bé?

Thế giới của họ có gì hấp dẫn? H/ả thơ ?

- "Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúcchiều tà "

- Bọn tớ ca hát từ lúc sáng sớm cho đến khihoàng hôn "

GV Thiên nhiên rực rỡ, bí ẩn, bao điều mới lạ

hấp dẫn Lời mời gọi của những ngời

- Cách đến với họ, hoà nhập cùng họ thú vị,hấp dẫn

"Hãy đến rìa biển cả, nhắm mắt ?

3 Lời chối từ của em bé

"Mẹ mình đang đợi ở nhà Làm sao có thểrời mẹ mà đến đợc?"

"Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làmsao ?"

 Sức níu giữ của tình mẫu tửLời từ chối và lý do thật dễ thơng khiến

những ngời sống trên mây, trên sóng đều

"mỉm cời" Lòng mẹ yêu con và con yêu

mẹ đều da diết biết nhờng nào

- Em bé đã tởng tợng ra trò chơi đầy thú

vị khác nh thế nào?

4 Trò chơi của em bé

- Con là mây và mẹ là trùng

(Trò chơi đợc mô tả ntn qua lời kết có gì

đặc biệt? Phát hiện các chi tiết, h/ả thể

hiện tình mẫu tử? Cảm nhận về cái hay

của câu thơ "Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ

cời vang vỡ tan vào lòng mẹ?

Hai bàn tay con ôm lấy mẹ và mái nhà ta

là bầu trời xanh thẳm"

Con là sóng và mẹ là bến bờ kì lạ Conlăn, lăn, lăn lăn mãi rồi sẽ cời vang vỡtan vào lòng mẹ"

 Sự hoà hợp tuyệt diệu giữa em bé và TNtrong cuộc vui chơi ấm áp Tình mẫu tửthiêng liêng, bất tử

Thơ Ta - go thờng đậm ý nghĩa triết lý

hạnh phúc không phải là điều gì xa xôi,

bí ẩn do ai ban cho, mà ở ngay trên trần

thế Tình yêu là cội nguồn gắn bó với

TN Tình mẫu tử bất diệt

GV Bài tập (T)

1 Dòng nào sau đây thể hiện đúng nhất

nội dung, cảm xúc của bài thơ?

A Tình yêu thiết tha, sâu nặng của đứa

con với mẹ

B Ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

C Tấm lòng yêu thơng, trân trọng của

tác giả với trẻ thơ

D Cả ba ý trên

2 ý kiến nào sau đâu nói đúng và đủ

nhất về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ?

A là thơ văn xuôi, trong đó lời kể có xen

đối thoại

B Dùng biện pháp lặp lại nhng có sự

biến hoá và phát triển

C Cả A & B