THIẾU VI CHẤT DINH DƯỠNG (DINH DƯỠNG và VSATTP)

MỤC TIÊUTrình bày được ý nghĩa sức khỏe cộng đồng, nguyên nhân, phương pháp đánh giá và phòng chống các vấn đề Bệnh khô mắt do thiếu Vitamin A Thiếu máu dinh dưỡng do thiếu sắt Bướu

THIẾU VI CHẤT DINH

DƯỠNG

MỤC TIÊU

Trình bày được ý nghĩa sức khỏe cộng đồng,

nguyên nhân, phương pháp đánh giá và phòng chống các vấn đề

Bệnh khô mắt do thiếu Vitamin A

Thiếu máu dinh dưỡng do thiếu sắt

Bướu cổ do thiếu Iod

Thực trạng thiếu vi chất

Nghiên cứu “Khảo sát tình trạng dinh dưỡng của trẻ

em VN và khu vực Đông Nam Á” – NIN (2/3/2013)

 Thời gian: 2010 – 2012

 Hà Nội, TPHCM, Huế, Hà Nam, Quãng Bình, Bến Tre

 Đối tượng: 2880 trẻ 6 tháng – 12 tuổi

Những số liệu cần quan tâm!

> 50% trẻ thiếu A, B1, C, D trong khẩu phần ăn

Thiếu Vit D Thành thị Nông thôn

Thiếu máu: 23% trẻ 5 tháng – 6 tuổi, đối tượng nguy

cơ cao từ 6 tháng – 24 tháng

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

 Điều trị quáng gà bằng gan động vật từ lâu

 Loét giác mạc ở chó chỉ ăn đường và nước

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Khô mắt: tổn thương bệnh lý ở kết mạc, giác

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Ăn uống không đủ nhu cầu

Chế độ ăn thiếu Vitamin A

Chế độ ăn nghèo dầu mỡ

Nhiễm trùng/KST: Sởi, tiêu chảy, viêm hô hấp, giun đũa

SDD thiếu protein năng lượng

Khác: Kinh tế - văn hóa kém phát triển, nguồn thức

ăn chưa phong phú,…

Nguyên nhân của thiếu Vitamin A

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Mẹ thiếu Vitamin A trong thời kỳ mang thai

Trẻ không được nuôi bằng sữa mẹ

Cai sữa sớm

Mắc bệnh nhiễm trùng

Suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi

Ăn ít thức ăn chứa Vitamin A

Sống ở vùng khó khăn

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao thiếu Vitamin A?

Dấu hiệu lâm sàng của thiếu Vitamin A

Dấu hiệu ở mắt do thiếu Vitamin A

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Các thể khô mắt - English

Xerophthalmia Night blindness

Xerophthalmia Conjunctival xerosis

Xerophthalmia Bitot

Xerophthalmia Corneal xerosis

Xerophthalmia corneal Scars

Xerophthalmia Fundus

Hậu quả thiếu Vitamin A

Tỷ lệ quáng gà > 1%

Tỷ lệ vệt Bitot > 0.5%

Tỷ lệ khô mắt/loét giác mạc/nhũn giác mạc > 0.01%

Sẹo giác mạc do khô mắt > 0.05%

Trẻ từ < 5 tuổi (WHO)

Ngưỡng thiếu Vitamin A có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng?

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Chương trình phòng chống khô mắt

do thiếu Vit A tại

VN

- Ăn đủ thức ăn giàu Vitamin A.

- Cho trẻ bú đến khi trẻ 2 tuổi

- Tiêm chủng

Phòng bệnh

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

Uống Vitamin A liều cao

Trẻ 6 tháng – 6 tuổi, cho uống mỗi 3 – 6 tháng

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

- Tập huấn cán bộ y tế

- Truyền thông giáo dục

- Tạo nguồn thực phẩm gia đình

- Giám sát các bệnh nhiễm khuẩn

- Tăng cường Vitamin A trong các loại thực phẩm

Các hoạt động khác :

THIẾU VITAMIN A – BỆNH KHÔ MẮT

 Thiếu máu dinh dưỡng là bệnh lý xảy ra khi Hb máu thấp hơn bình thường do thiếu chất dinh dưỡng trong quá trình tạo máu, bất kể do nguyên nhân gì

 Thiếu sắt là tình trạng thiếu hụt dự trữ sắt trong cơ thể, có hoặc không có dấu hiệu thiệu máu

 Thiếu máu do thiếu sắt: Xảy ra cùng lúc với tình trạng thiếu sắt và thiếu máu

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

 Theo WHO dựa trên hàm lượng Hb

Nam trưởng thành < 13 g/dl

Nữ trưởng thành < 12 g/dlPhụ nữ mang thai < 11 g/dlTrẻ từ 6 – 16 tuổi < 12 g/dl

 Mức độ:

Nhẹ > 10 g/dlTrung bình 7 – 10 g/dlNặng < 7 g/dl

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

 Trên thế giới

- Nước phát triển: 8%

- Nước đang phát triển: 36%

 Tại Việt Nam

Nguyên nhân của thiếu máu dinh dưỡng

- Mắc các bệnh nhiễm khuẩn, ký sinh trùng

- Mất máu

-Thiếu chất dinh dưỡng (Fe, axit folic, B12 ,…)

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao

- Trẻ em có cân nặng sơ sinh

thấp, không được nuôi bằng sữa

mẹ hoặc bị suy dinh dưỡng

Hãy xem bạn có dấu hiệu nào sau đây không nhé!

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

Dấu hiệu lâm sàng của thiếu máu

 Da xanh xao, niêm nhạt

 Giảm khả năng lao động

- Xét nghiệm Hemoglobin

- Xét nghiệm bệnh lý hồng cầu

- Xét nghiệm phân

Khi phát hiện có triệu chứng lâm sàng

thiếu máu, bạn cần phải làm gì ?

Tiến hành điều trị thiếu máu thích hợp theo nguyên nhân

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

 Chế phẩm:

- Sắt acid folic 200mg

- Ferrosunfat (60mg Fe + 250 mcg acid folic)

Điều trị thiếu máu thiếu sắt

 Liều dùng:

- PN có thai: 1 – 2 viên/ngày (3 tháng giữa)

- Trẻ em: 30 – 60 mg Fe/viên hoặc dạng nước

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

 Cải thiện chế độ ăn, cung cấp

thực phẩm giàu sắt

 Bổ sung viên sắt

 Giám sát các bệnh nhiễm khuẩn,

nhiễm virus, nhiễm ký sinh trùng

 Giáo dục dinh dưỡng, đa dạng

hóa bữa ăn: Vitamin C giúp hấp

thụ sắt

Các biện pháp phòng thiếu máu thiếu sắt

THIẾU MÁU THIẾU SẮT

Sơ lược về thiếu Iod

- Iod là thành phần tổng hợp

hormon giáp trạng

- Thường gặp các bệnh: cường

giáp, suy giáp, thiểu năng trí tuệ

- Phổ biến ở : miền núi xa biển

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Trên thế giới

- 1,5 tỉ người sống trong vùng thiếu Iod

- 11 triệu người bị đần độn

Tại Việt Nam

- Tình trạng thiếu Iod mang tính toàn quốc

- Năm 1992, chương trình phòng chống các rối loạn do thiếu Iod đã được triển khai

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Nguyên nhân thiếu Iod:

 Thiếu iod ở thực phẩm kéo dài

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

- Khi lượng Iod không đủ cung cấp

cho cơ thể, iod trong máu giảm

xuống, Iod dữ trữ trong tuyến giáp

được sử dụng

- Thiếu iod dẫn tới thiếu Thyroxin sẽ

gây ra tình trạng cường kích tố

hướng giáp trạng của tuyến yên

(TSH) Gây phì đại và quá sản tế bào

giáp trạng đó đã sinh ra bướu

Nguyên nhân gây bướu cổ

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao

 Người dân cư sinh sống ở miền núi

Gặp nhiều ở phái nữ, nhất là tuổi đang dậy thì, mang thai, hay cho con bú, trẻ em

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Triệu chứng

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Những ảnh hưởng của

 Vấn đề thẩm mỹ

 Ảnh hưởng đến sức khoẻ : thân

thể gầy, ra nhiều mồ hôi, hay lo

Những ảnh hưởng của

 Trẻ chậm lớn, chiều cao thấp, học

hành kém

 Ở phụ nữ thời kỳ mang thai có

thể xảy ra : sẩy thai, đẻ non, đẻ ra

trẻ có cân nặng thấp, dị tật bẩm

sinh

Thiểu năng tuyến giáp

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Những ảnh hưởng của

 Trẻ vẻ mặt ngớ ngẩn, hành vi bất

thường (khóc cười vô cớ)

 Các khuyết tật đi kèm nói ngọng,

Thăm khám thực thể:

Bướu cổ

Thiểu năng tuyến giáp:

- Sơ sinh: khó bú, khó nuốt, ít cử động, cơ nhão, thóp rộng, lưỡi dày và tóc mọc thưa

- Trẻ nhỏ: chậm phát triển trí tuệ, chậm chạp, ngủ nhiều, hay quên, học kém

Các chỉ số đánh giá thiếu Iod

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Các chỉ số đánh giá thiếu Iod

Xét nghiệm Iod nước tiểu

Các chỉ số đánh giá thiếu Iod

- Toàn bộ muối ăn dùng cho người được Iod hóa

- Iod niệu: >50% mẫu nước tiểu có Iod >= 10mcg/dl

>80% mẫu nước tiểu có Iod >5mcg/dl

- Tỷ lệ bướu cổ toàn phần ở trẻ em 6 – 14 tuổi dưới 5%

Thanh toán thiếu Iod (Ít nhất 2 trong 3 chỉ số)

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

Các biện pháp phòng bệnh thiếu Iod

- Dùng muối Iod và các sản phẩm có Iod hằng ngày; ăn hải sản, rau câu, …

- Sử dụng dầu iod liều cao.

- Vận chuyển những thực phẩm chứa nhiều Iod lên những vùng thiếu Iod

- Bổ sung Iod vào thực phẩm

Lưu ý

- Sử dụng muối Iod < 6g/ngày

- Iod dễ bay hơi ở nhiệt độ cao

THIẾU IOD – BỆNH BƯỚU CỔ

MỘT SỐ BỆNH THIẾU VI CHẤT KHÁC

Vitamin D Bệnh Còi Xương