TRUYỀN THÔNG GIÁO dục về DINH DƯỠNG (DINH DƯỠNG và VSATTP)

MỤC TIÊU Biết được mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và sức khỏe.. Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và SK  Thức ăn trần tục và thức ăn thiêng liêng: có những thức ăn không được

TRUYỀN THÔNG GIÁO DỤC VỀ DINH DƯỠNG

MỤC TIÊU

 Phân biệt được một số các khái niệm về truyền

thông, giáo dục

 Biết các phương pháp truyền thông và phân tích

ưu khuyết điểm của từng phương pháp

 Biết các phương tiện truyền thông

 Nắm vững khái niệm về hành vi, các bước thay

đổi hành vi và nêu được các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thay đổi hành vi

MỤC TIÊU

 Biết được mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi

và sức khỏe

 Ứng dụng để thực hiện các hoạt động giáo dục

sức khỏe hiệu quả hơn

1 Đại cương

 Nhiều vấn đề sức khỏe liên quan đến dinh dưỡng ngày càng trầm

trọng: béo phì, bệnh mạn tính không lây, ung thư, bệnh

truyền nhiễm…

1 Đại cương

 Xã hội rất quan tâm đến dinh

dưỡng

> Hoạt động giáo dục chính thống

về dinh dưỡng

là rất cần thiết

1 Đại cương

 Tuy nhiên lĩnh vực dinh dưỡng không đơn giản:

 Thức ăn thực tế không chỉ là nguồn dinh dưỡng mà còn gắn liền với các chuẩn mực văn hóa khác nhau.

 Trong tự nhiên có nhiều thứ có thể

ăn được nhưng những cộng đồng người khác nhau chọn những thứ khác nhau để làm thức ăn cho mình.

 Những tập quán kiêng cữ khi bệnh…

1 Đại cương

 Không chỉ có sự khác biệt về loại thức ăn, con người ở những cộng đồng khác nhau còn có những sự khác biệt trong cách chế biến, cách ăn…

1 Đại cương

 Nói một cách khác dinh

dưỡng bao gồm nhiều mặt:

 phân loại thức ăn

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

2.1 Phân loại thức ăn và ảnh hưởng đến sức khỏe

 Tùy thuộc vào văn hóa của mỗi nơi mà có nhiều cách phân loại thức ăn:

 Thức ăn được và thức không ăn được:

 Ví dụ ở Việt Nam rắn, chó, mèo, chuột là thức ăn trong khi ở Anh chúng không được xem là thức ăn.

 Ngoài ra còn có sự phân biệt các thức ăn được thành thức ăn trong bữa chính, thức ăn tráng miệng, thức ăn chơi, giữa bữa v.v

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Thức ăn trần tục và thức ăn thiêng liêng: có

những thức ăn không được phép dùng để cúng cũng như có những loại thức ăn chuyên để

cúng hoặc linh thiêng; thức ăn chay…

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và SK

 Phân chia song song: trong văn hóa Á đông của ta có phân biệt thức ăn nóng, thức ăn mát hoặc thức ăn dương, thức ăn âm v.v

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Thức ăn có lợi cho sức khỏe và thức ăn có hại cho sức khỏe: có những thức ăn không phải

chỉ để ăn mà còn giúp tăng cường sức khỏe và

để góp phần chữa bệnh (thức ăn “nên thuốc”) cũng như có một số loại thức ăn cần kiêng cữ khi bị bệnh

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

 Ví dụ: thức ăn nhanh (KFC, Lotteria ) là thức ăn “sang”, rượu

là thức uống của đàn ông “Nam vô tửu như

kỳ vô phong”.

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Qua mô tả về các cách phân loại thức ăn như

trên cho thấy thức ăn là một khái niệm văn hóa và

nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe theo nhiều

cách:

 Nhiều thứ dinh dưỡng cao bị loại khỏi khẩu

phần ăn vì chúng không được xem là thức ăn, hoặc thức ăn không linh thiêng hoặc là một

thức ăn nóng hoặc lạnh, thức ăn có hại cần

tránh khi bị một bệnh nào đó

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Ví dụ rất nhiều trẻ bị suy dinh dưỡng do cha mẹ bắt trẻ cữ

ăn khi bị sởi, bị ban hoặc tiêu chảy.

 Nhiều người ăn chay không đúng cách bị thiếu dinh dưỡng v.v

 Nhiều loại thức ăn/uống thực tế không có lợi cho sức khỏe nhưng vì là một thức ăn “sang”, chứng tỏ đẳng cấp nên nhiều người có khuynh hướng lạm dụng.

 Các yếu tố tác động trên có thể dẫn đến suy dinh

dưỡng (thiếu dinh dưỡng hoặc thừa dinh dưỡng)

hoặc các vấn đề sức khỏe khác ở nhiều trẻ em và

người lớn.

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

2.2 Các khía cạnh khác của dinh dưỡng và sự ảnh hưởng đến sức khỏe

 Ngoài việc phân loại thức ăn theo góc độ văn

hóa, những tập quán ẩm thực khác như cách ăn, thời điểm ăn, cách chế biến và bảo quản thực

phẩm v.v… cũng ảnh hưởng rất lớn đến sức

khỏe

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Cách ăn: việc gắp, lấy thức ăn chung bằng

dụng cụ cá nhân, việc ăn bằng tay không v.v…

có thể làm lây truyền các bệnh nhiễm nếu có nguồn lây và không thực hiện các biện pháp vệ sinh

 Thời điểm ăn: thói quen ăn sáng qua loa hoặc nhịn ăn sáng, thói quen ăn vặt v.v… có thể ảnh hưởng đến khả năng làm việc và tình trạng

dinh dưỡng

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

SK

 Cách chế biến và bảo quản thức ăn:

 Ví dụ: người Trung Hoa hay ăn đồ nóng và đồ chiên xào cháy nên dễ bị ung thư thực quản và ung thư đại tràng

 người Nhật bản dễ bị ung thư dạ dày hơn do ăn các loại dưa muối, cá khô hoặc cá muối chứa các chất nitrosamines sinh ra trong quá trình chế biến, bảo quản.

2 Mối liên hệ giữa dinh dưỡng, hành vi và

->Điều chỉnh chế độ ăn uống có thể giúp làm

giảm đáng kể tỉ lệ một số bệnh ung thư

3 Giáo dục sức khỏe về dinh dưỡng

 Chấp nhận một hành vi có lợi cho sức khỏe

 Bằng chính nỗ lực của họ

3 Giáo dục sức khỏe về dinh dưỡng

 Giáo dục dinh dưỡng là:

 Sự kết hợp các chiến lược giáo dục

 Đi kèm với các hoạt động hỗ trợ về môi trường

3 Giáo dục sức khỏe về dinh dưỡng

 Một số nguyên tắc trong giáo dục sức khỏe về dinh dưỡng:

 Cần tìm và hiểu về những tập quán dinh dưỡng của cộng đồng

 Trau giồi kiến thức về dinh dưỡng

 Xác định những hành vi cần thay đổi, xây dựng những thông điệp và thực hiện các hoạt động

truyền thông-giáo dục phù hợp

 Vận động để tạo một môi trường thuận lợi cho sự thực hiện hành vi.

Chúc khỏe, vui, học tốt