HỘI CHỨNG VIÊM PHÚC mạc (NGOẠI BỆNH lý)

Trình bày được sinh lý bệnh của viêm phúc mạc.. Trình bày được phân loại và những nguyên nhân thường gặp gây viêm phúc mạc.. Trình bày được những triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng c

HỘI CHỨNG VIÊM PHÚC MẠC

MỤC TIÊU

1 Trình bày được sinh lý bệnh của viêm phúc

mạc.

2 Trình bày được phân loại và những nguyên

nhân thường gặp gây viêm phúc mạc.

3 Trình bày được những triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng chính để chẩn đoán viêm phúc

mạc.

4 Nêu được chỉ định nguyên tắc điều trị viêm phúc mạc.

VIÊM PHÚC MẠC

Tình trạng viêm của lá phúc mạc và xoang bụng khi trong xoang bụng có sự hiện diện của mủ, dịch tiêu hóa, dịch mật, dịch tụy

Giải phẫu xoang phúc mạc

Biểu hiện lâm sàng của VPM đa dạng và có

ảnh hưởng toàn thân quan trọng

Phân loại viêm phúc mạc

• Sự lan tràn của tình trạng viêm

– VPM khu trú

– VPM toàn thể

• Theo nguyên nhân

– VPM nguyên phát: 1%, Không có tổn thương tạng ổ bụng

– VPM thứ phát: 99%, thường gặp nhất là thủng đường tiêu hóa

Nguyên nhân gây VPM

• Từ đường tiêu hoá

– Ruột thừa viêm vỡ

– Thủng dạ dày - tá tràng: do loét hoặc ung thư – Thủng hồi tràng do thương hàn

– Viêm túi thừa Meckel

– Hoại tử ruột non: do lồng ruột, xoắn ruột, nhồi máu mạc treo

– Thủng và hoại tử đại tràng: do K, xoắn, túi

thừa

Nguyên nhân gây VPM

Nguyên nhân gây VPM

• Chấn thương và vết thương bụng gây

thủng tạng rỗng

• Sau mổ

– Nhiễm khuẩn ngay trong lúc mổ

– Không lấy hết chất bẩn trong khi mổ VPM – Xì rò miệng nối

Triệu chứng cơ năng

• Đau bụng

– Liên tục không thành cơn

– Khắp bụng

– Tăng khi cử động, giảm khi nằm im

– Vị trí khởi đầu và đau nhiều nhất gợi ý nguyên nhân.

• Nôn

– Nôn khan

– Nôn nhiều khi đến trễ hoặc ở người già

• Bí trung đại tiện do liệt ruột cơ năng

Triệu chứng thực thể

• Nhìn

– Bụng phẳng, im lìm, nổi các thớ cơ

– Bụng chướng, đầy hơi, kém tham gia nhịp thở

• Nghe nhu động ruột giảm hoặc mất

Triệu chứng toàn thân

• Dấu hiệu nhiễm trùng

– Sốt cao 39-40 o C

– Mạch nhanh

– Môi khô, lưỡi bẩn

– Thở nhanh nông, hơi thở hôi

• Dấu hiệu nhiễn độc

– Lơ mơ, mặt hốc hác, mắt trũng sâu, đờ đẫn

– Thân nhiệt giảm

– Thiểu niệu hoặc vô niệu

– Mạch nhanh 120-140 lần/phút

– HA tụt, kẹp.

Cận lâm sàng

• Công thức máu

– Tăng đa nhân trung tính

– Tiên lượng nặng >25.000 hoặc <4.000/mm 3

• Sinh hóa máu

– Urea và Creatinin máu tăng khi có suy thận cấp – Rối loạn nước điện giải: Na+, K+, Cl- giảm

– pH máu giảm biểu hiện toan chuyển hóa

• Theo nguyên nhân

– Liềm hơi dưới hoành: thủng tạng rỗng

– Bóng gan to: áp xe gan vỡ

– Quai ruột canh gác: viêm tụy cấp, viêm ruột thừa

Không ra dịch, không loại trừ được VPM

Nếu không chẩn đoán xác định được nguyên nhân thì

• Nội soi chẩn đoán

Có thể thấy được nguyên nhân gây VPM

Chẩn đoán xác định

• Đau bụng liên tục

• Co cứng cơ thành bụng hoặc cảm ứng phúc mạc

• Túi cùng Douglas căng đau

• Hội chứng nhiễm trùng nhiễm độc

• XQ bụng không chuẩn bị

• Chọc dò ổ bụng

Chẩn đoán nguyên nhân

Tuy nhiên không phải lúc nào vị trí đau

nhiều nhất cũng là nơi tổn thương

Chẩn đoán phân biệt

• Viêm phổi phân thùy dưới

• Cơn đau bụng của Hogdkin, viêm thận mạn

• Ổ máu tụ ngoài phúc mạc

• Gãy xương sườn ở bờ sườn

• Gãy xương chậu không có tổn thương

Những trường hợp khó chẩn đoán

• Trẻ em

• Người già

• Sản phụ đang chuyển dạ

• Bệnh nhân bị chấn thương sọ não, hôn mê, sốc

• Bệnh nhân say rượu, đã dùng thuốc giảm đau,

nghiện ma túy

• Bệnh nhân sau mổ được gây mê

Chỉ định điều trị

• VPM thứ phát: Chỉ định mổ tuyệt đối

• VPM mạn tính chưa có biến chứng, VPM nguyên phát nếu chẩn đoán xác định: điều trị nội khoa

Nguyên tắc điều trị

• Điều trị ngoại khoa kết hợp với nội khoa

• Bệnh nhân cần được hồi sức tốt

• Phẫu thuật giải quyết nguyên nhân và làm sạch xoang bụng

Nguyên tắc điều trị nội khoa

Nguyên tắc điều trị ngoại khoa

• Gây mê nội khí quản