Ôn thi vào 10 T6

Dù là những kẻ tôi trung với nhà Lê, và trong cách miêu tả cảnh khốn quẫn của vua Lê Chiêu Thống, các tác giả vẫn thể hiện sự ngậm ngùi,thương cảm, nhưng quan điểm tôn trọng lịch sử và ý[r]

CHƯƠNG TRÌNH ÔN TẬP THI TUYỂN SINH VÀO 10 Hướng dẫn chung:

1 HS học thuộc xuất xứ, thời gian hoàn cảnh ra đời của mỗi văn bản.

2 Học thuộc lòng các văn bản thơ và phần tóm tắt các văn bản truyện.

3 Đọc kĩ và làm thật cản thận các câu hỏi, bài tập của từng bài ôn ra một quyển vở riêng (yêu cầu vở dày như vở giáo án mới đủ, nhà trường sẽ thu

và chấm khi đi học lại)

4 HKI: Tập trung ôn kĩ trước cho thầy: Hoàng Lê nhất thống chí, Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Bếp lửa, Ánh trăng, Lặng lẽ Sa Pa, Chiếc lược ngà

5 HKII: Tập trung ôn kĩ trước: Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Những ngôi sao xa xôi

6 Không chia sẻ với HS trường khác mà chỉ xin thêm của họ về.

– Bài thuộc chủ đề về sự hội nhập với thế giới và giữ gìn bản sắcvăn hóa dân tộc Tuy nhiên nó không chỉ mang ý nghĩa cập nhật

mà còn có ý nghĩa lâu dài Bởi lẽ học tập, rèn luyện theo phongcách Hồ Chí Minh là việc làm thiết thực, thường xuyên của các thế

hệ người Việt Nam, nhất là lớp trẻ

– Văn bản nói về hai nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh:Kết hợp giữa bản sắc văn hóa dân tộc bền vững với hiểu biết sâurộng tinh hoa văn hóa thế giới:

+ Hồ Chí Minh đã tiếp xúc với văn hóa thế giới bằng nhiều conđường (đi nhiều nơi, làm nhiều nghề, học hỏi nhiều thứ tiếng…)

+ Người tiếp thu một cách có chọn lọc tinh hoa văn hóa nướcngoài (không chịu ảnh hưởng một cách thụ động, tiếp thu mọi cáihay cái đẹp, phê phán những hạn chế tiêu cực, trên nền tảng vănhóa dân tộc mà tiếp thu ảnh hưởng quốc tế).

+ Lối sống hết sức giản dị, thanh đạm nhưng cũng rất thanh cao

Đó là “Một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông,nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại”:

[ Ở cương vị lãnh đạo cao nhất Hồ Chí Minh có lối sống vôcùng giản dị (nơi ở, nơi làm việc đơn sơ, trang phục hết sức giản

dị, ăn uống đạm bạc)

[ Cách sống giản dị, đạm bạc của Hồ Chí Minh lại vô cùngthanh cao, sang trọng (không phải là lối sống khắc khổ của nhữngcon người tự vui trong nghèo khó, không phải là tự thần thánh hóacho khác đời, hơn đời, mà là cách sống có văn hóa với quan niệm:cái đẹp là sự giản dị tự nhiên)

[ Nét đẹp trong lối sống dân tộc của Hồ Chí Minh gợi nhớtới cách sống của các vị hiền triết (Nguyễn Bỉnh Khiêm, NguyễnTrãi)

c Nghệ thuật

– Kết hợp giữa kể và bình luận Đan xen giữa lời kể là lời bình luậnmột cách tự nhiên (có thể nói ít có vị lãnh tụ nào … cổ tích)

– Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu (dẫn chứng trong văn bản)

– Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, dùng từ Hán Việt gợi cho ngườiđọc sự gần gũi giữa Bác với các bậc hiền triết dân tộc

– Sử dụng nghệ thuật đối lập: vĩ nhân mà hết sức giản dị, gần gũi,

am hiểu mọi nền văn hóa nhân loại mà hết sức Việt Nam

II Luyện tập:

Câu 1: Đọc kĩ đoạn văn sau đây và trả lời các câu hỏi bên dưới:

“Trong cuộc đời đầy truân chuyên … khá uyên thâm”

a Đoạn văn trên thuộc văn bản nào, của ai?

b Các câu trong đoạn văn này liên kết với nhau theo các phương thức nào?

c Viết một đoạn văn từ 10-12 câu theo cách diễn dịch hoặc T-P-H trình bày hiểubiết của em về phong cách Hồ Chí Minh

Câu 2: “Quả như một câu chuyện thần thoại … cà muối, cháo hoa”

a Chủ nhân ngôi nhà là ai?

b Đoạn văn nói đến những điều gì ?

c Trong đoạn văn này, biện pháp tu từ nào đã được sử dụng ?

d Viết một đoạn văn ngắn theo cách diễn dịch về đức tính giản dị của Bác Hồ.Trong đó có sử dụng câu nghi vấn với mục đích khẳng định ( Gạch chân câu đó)

-Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vị lãnh tụ vĩ đại, người cha già kính yêu của dân tộcViệt Nam, hình ảnh của Bác luôn hiện hữu và trở thành tấm gương sáng cho chúng

ta học tập và noi theo, đặc biệt là đức tính giản dị

-Sự giản dị trong bữa ăn hàng ngày: Thế nhưng đối với Bác thì ngược lại, bữa ăncủa Bác rất đạm bạc, chỉ có vài ba món như cá kho, rau luộc, cà muối, trong khi ănBác rất nhẹ nhàng, không để rơi vãi một hạt cơm nào, bát đĩa và đồ dùng lúc nàocũng được giữ sạch sẽ, gọn gàng

-Sự giản dị trong cách ăn mặc:

+ Sự giản dị của Bác thể hiện rất rõ trong cách ăn mặc, hình ảnh của Bác luôn gắnliền với bộ quần áo ka-ki đơn sơ, đôi dép cao su và chiếc đồng hồ Liên Xô

+ Bác luôn gọn gàng và không cầu kì, đồ dùng chẳng có nhiều và Bác cũng khôngphải là người xa hoa, không lãng phí mua sắm

-Sự giản dị trong căn nhà, đồ dùng: Nơi Bác ở là một ngôi nhà sàn chỉ với ba gianphòng, nằm giữa khu vườn đủ mọi loại cây cối, cây cối đều do Bác tự tay trồng, ao

cá cũng là Bác chăm, Bác còn trồng rau và rất nhiều loại hoa

-Sự giản dị trong đời sống sinh hoạt:

+ Trong mọi sinh hoạt hàng ngày việc gì Bác tự làm được thì sẽ không làm phiềnđến người khác

+ Bác vẫn luôn coi trọng mọi người, không tùy tiện sai bảo mà luôn hòa hợp, giản

dị, không cho phép mình lãng phí bất cứ tài sản nào của nhân dân, luôn tận tụy hếtmình vì nhân dân

-Sự giản dị trong cách viết và cách ứng xử:

+ Với người già Bác luôn lễ phép, kính trọng và quan tâm, với trẻ nhỏ Bác lại gầngũi, mến yêu và động viên học tập

+ Có thể nói đức tính giản dị của Bác đã hiện diện ở mọi mặt đời sống, và trongcon người Bác ở mọi khía cạnh

-Đức tính giản dị của Bác Hồ không chỉ có người dân Việt Nam biết đến mà cộngđồng bạn bè quốc tế cũng hết lời khen ngợi, cảm mến đức tình này của Bác

Câu 3:

Văn bản có tựa đề “Phong cách Hồ Chí Minh” Tác giả không giải thích “phongcách” là gì nhưng qua nội dung văn bản, em hiểu từ “phong cách” trong trườnghợp này có ý nghĩa như thế nào? Nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh được

Lê Anh Trà nêu trong bài viết là gì ?

Gợi ý

– Từ “phong cách” có nhiều nghĩa Ở văn bản này “phong cách” được hiểu là đặcđiểm có tính ổn định trong lối sống, sinh hoạt, làm việc của một người tạo nên nétriêng của người đó

– Nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh

+ Kết hợp giữa bản sắc văn hóa dân tộc bền vững với hiểu biết sâu rộng tinh hoavăn hóa thế giới

+ Lối sống hết sức giản dị, thanh đạm nhưng cũng rất thanh cao Đó là “Một lốisống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rấthiện đại”

Câu 4:

Nêu và phân tích những biện pháp nghệ thuật làm nổi bật vẻ đẹp trong phong cách

Hồ Chí Minh qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của Lê Anh Trà

Gợi ý

Yêu cầu viết thành đoạn văn, đảm bảo các ý chính sau :

– Kết hợp giữa kể và bình luận Đan xen giữa lời kể là lời bình luận một cách tựnhiên (dẫn chứng)

– Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu (dẫn chứng)

– Đan xen thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm, dùng từ Hán Việt gợi cho người đọc sự gầngũi giữa Bác với các bậc hiền triết dân tộc (dẫn chứng)

– Sử dụng nghệ thuật đối lập: vĩ nhân mà hết sức giản dị, gần gũi, am hiểu mọi nềnvăn hóa nhân loại mà hết sức Việt Nam (dẫn chứng)

Đó cũng là cách sống coi trọng và luôn tạo được sự hài hòa giữa con người vàthiên nhiên, đem lại niềm vui, sự khỏe khoắn và thanh cao cho tâm hồn thể xác.Chẳng hạn ngôi nhà sàn của Bác dù ở giữa chốn đô thị vẫn có sự hài hòa với thiênnhiên vườn cây, ao cá như những ngôi nhà sàn giản dị ở làng quê.

– Lối sống giản dị và thanh cao của Bác là sự kế tục truyền thống của các bậc hiềntriết phương Đông Cách sống ấy thể hiện quan niệm thẩm mĩ: cái đẹp là sự giảndị

Câu 6:

Trong tình hình đất nước ta đang mở cửa hội nhập với thế giới như hiện nay, việchọc tập phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa như thế nào? Từ ý nghĩa đó em cầnhọc tập và rèn luyện như thế nào ?

Gợi ý

– Trong tình hình đất nước ta đang mở cửa hội nhập với thế giới, một vấn đề đượcđặt ra và cần giải quyết tốt đó là tiếp thu tinh hoa văn hóa, văn minh của nhân loại,của thế giới, đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Đó là mộtnhiệm vụ to lớn và không dễ dàng Phong cách Hồ Chí Minh là một tấm gương vềphương diện này Vì thế việc học tập phong cách Hồ Chí Minh sẽ giúp cho mọingười, đặc biệt là thế hệ trẻ, có được một bài học sinh động về việc kết hợp tinhhoa văn hóa thế giới với bản sắc văn hóa dân tộc

– Em nhận thức được thế nào là lối sống có văn hóa, thế nào là “mốt”, là hiện đạitrong ăn mặc nói năng …

Câu 7: Vốn tri thức văn hoá nhân loại của Chủ tịch Hồ Chí Minh sâu rộng như thế

nào? Vì sao Người lại có được vốn tri thức sâu rộng như vậy?

Gợi ý

Vốn tri thức văn hoá nhân loại sâu rộng của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thể hiện

ở các phương diện: Bác Hồ đã đi đến nhiều nước và am hiểu nhiều nền văn hoátrên thế giới, biết và sử dụng nhiều ngoại ngữ,…

Vì sao Bác Hồ lại có được vốn văn hoá nhân loại sâu rộng như vậy? Trước hết, đó

là do sự chủ động tích luỹ, tìm hiểu của Bác Hồ trong suốt cuộc đời hoạt động cáchmạng của Người Bác đã đi đến nhiều nước trên thế giới; đến đâu Người cũng họchỏi, tìm hiểu văn hoá, nghệ thuật đến một mức uyên thâm Vốn văn hoá đó, mộtphần còn do điều kiện khách quan đem lại: cuộc đời hoạt động cách mạng sôi nổicủa Bác diễn ra trong mấy chục năm, ở rất nhiều nước trên thế giới, vì thế Người

có điều kiện tiếp xúc với nhiều nền văn hoá

Câu 8: Theo tác giả, phong cách Hồ Chí Minh được tạo nên từ những cơ sở nào? Gợi ý

Những cơ sở tạo nên phong cách Hồ Chí Minh là vốn tri thức văn hoá sâu rộng

của nhân loại và cái gốc văn hoá dân tộc bền vững trong con người Hồ Chí Minh.Đây là ý cơ bản, chủ chốt trong phần một của văn bản, được nhấn mạnh trong câukết của phần này: “Nhưng điều kì lạ là tất cả những ảnh hưởng quốc tế đó đã nhàonặn với cái gốc văn hoá dân tộc không gì lay chuyển được ở Người, để trở thànhmột nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phươngĐông, nhưng cũng đồng thời rất mới, rất hiện đại”

Câu 9: Nêu những biểu hiện của lối sống giản dị ở Bác Hồ Vì sao có thể nói đó là

lối sống “giản dị mà thanh cao ?

Gợi ý

Phong cách Hồ Chí Minh thể hiện ở lối sống giản dị mà thanh cao:

– Những biểu hiện của lối sống giản dị ở Bác Hồ:

+ Nơi ở và làm việc đơn sơ: “chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao” nhưcảnh làng quê quen thuộc, “chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếpkhách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ”

+ Trang phục hết sức giản dị: “bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốpthô sơ”; tư trang ít ỏi: “một chiếc va li con với vài bộ áo quần, vài vật kỉ niệm”.+ Bác ăn uống đạm bạc: “cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa,…”

– Cách sống giản dị ấy lại rất mực thanh cao vì:

+ Cuộc sống vật chất đon giản tới mức tối thiểu giúp con ‘người được sống nhiềuhơn với cuộc sống tinh thần phong phú, sâu sắc Con người không còn lệ thuộc vàocác điều kiện vật chất, các nhu cầu vật chất để có thể toàn tâm toàn ý với nhữngmục đích cao cả, những khát vọng tốt đẹp

+ Lối sống giản dị cho con người được sống hài hoà với thiên nhiên, được tậnhưởng cái đẹp vô tận trong tự nhiên (Thơ Bác Hồ, kể cả những bài làm trong hoàncảnh bị tù đày, luôn tràn đầy hình ảnh, vẻ đẹp của thiên nhiên, đó chính là mộtminh chứng cho sự thanh cao trong tâm hồn và lối sống của Bác.) Chính vì thế, lốisống ấy có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tinh thần và thể xác conngười Lối sống của Bác Hồ có nhiều nét tương đồng với cốt cách của những nhàhiền triết phương Đông xưa, gợi nhớ đến hình ảnh Nguyễn Trãi, Nguyễn BỉnhKhiêm

Câu 10: Viết một văn bản khoảng một trang giấy thi trình bày suy nghĩ của

em về việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc của giới trẻ hiện nay.

Bài làm

Để đứng vững và phát triển xuyên suốt quá trình dựng nước vàgiữ nước, bên cạnh việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mỗi một quốcgia đều phải coi trọng việc gìn giữ bản sắc văn hóa Vai trò, ý nghĩa

to lớn của bản sắc văn hóa đối với sức sống mạnh mẽ và bền bỉcủa mỗi một dân tộc đã đặt ra vấn đề về vai trò của giới trẻ -những chủ nhân tương lai của đất nước đối với việc gìn giữ bản sắcvăn hóa

Như chúng ta đã biết, bản sắc văn hóa là điều cốt lõi mang tínhđặc trưng, màu sắc riêng của mỗi một quốc gia, dân tộc; được hìnhthành và được vun đắp song song với quá trình dựng nước và giữnước theo cả chiều đồng đại và lịch đại Đó có thể là những giá trị

về vật chất, cũng có thể là những giá trị văn hóa về tinh thần nhưphong tục tập quán, truyền thống văn hóa, Đối với dân tộc ViệtNam, những giá trị đó luôn bền vững, trường tồn theo thời gian nhưnền văn minh lúa nước, trống đồng Đông Sơn, tinh thần yêu nước

mạnh mẽ, bền bỉ như sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử dân tộc, tinhthần "tương thân tương ái" giàu giá trị nhân văn, hay truyền thốngđạo lí "uống nước nhớ nguồn", "ân nghĩa thủy chung",

Bản sắc văn hóa có ý nghĩa vô cùng sâu sắc đối với mỗi mộtquốc gia, dân tộc Trước hết, bản sắc chính là cái gốc, cái hồn cốtlõi khẳng định sự tồn tại của mỗi một quốc gia, dân tộc Điều này

đã được Nguyễn Trãi - tác giả của áng thiên cổ hùng văn "Bình Ngôđại cáo" sớm khẳng định trong giai đoạn lịch sử trung đại Trongtác phẩm của mình, để nêu ra một khái niệm hoàn chỉnh về quốcgia, dân tộc, Nguyễn Trãi đã nêu ra năm yếu tố, trong đó có haiyếu tố về nền văn hiến và phong tục tập quán, thể hiện rõ sự ýthức sâu sắc về vai trò của bản sắc văn hóa Không chỉ dừng lại ở

đó, bản sắc còn là cái nôi nuôi dưỡng ý thức về quyền độc lập và ýthức gìn giữ non sông, đất nước đối với mỗi một con người Trong

vô vàn những quốc gia tồn tại bình đẳng với bức tranh đa dạng vàmuôn màu sắc, bản sắc chính là một trong những yếu tố làm nênđặc trưng riêng, không thể hòa lẫn, hợp nhất giữa các đất nước Trong bối cảnh hòa nhập vào nền kinh tế thị trường và mở cửahội nhập quốc tế hiện nay, vai trò vị trí của bản sắc văn hóa dântộc càng được khẳng định hơn nữa và gắn bó mật thiết với tráchnhiệm của thế hệ trẻ Là những chủ nhân tương lai của đất nước,thế hệ thanh thiếu niên học sinh Việt Nam đã và đang phát huybản sắc dân tộc bằng những việc làm tích cực Mặc dù có sự dunhập và tác động từ văn hóa nước ngoài nhưng không ít bạn trẻvẫn tìm về với những giá trị truyền thống mang đậm bản sắc dântộc như những trò chơi dân gian, những loại hình văn hóa dân giannhư ca trù, nhã nhạc cung đình, , đặc biệt là không ngần ngạiquảng bá hình ảnh của Việt Nam ra thế giới Trong phần thi vềTrang phục dân tộc, Hoa hậu H'Hen Niê đã tỏa sáng với bộ quốcphục được lấy cảm hứng từ những chiếc bánh mì, mang theo niềm

tự hào về thành tựu nông nghiệp của nước ta trên đấu trường nhansắc quốc tế

Tuy nhiên, bên cạnh đó, trong xã hội hiện nay, chúng ta vẫn dễdàng bắt gặp những thanh niên với lối sống xa rời bản sắc dân tộc

Họ thờ ơ với những giá trị truyền thống ở cả vật chất cũng như tinhthần; và đề cao những giá trị văn hóa du nhập ở nước ngoài qua sựthần tượng, sính ngoại vượt ngưỡng cho phép Chẳng hạn như việccác bạn trẻ vô tư sử dụng những ngôn từ nước ngoài xen kẽ vào

tiếng Việt, tạo nên những cách diễn đạt khó hiểu và ảnh hưởng đến

sự trong sáng của tiếng Việt Những hành động đó đã vô tình tácđộng xấu đến việc duy trì, phát huy nền văn hóa dân tộc

Thế hệ trẻ cần ý thức được vai trò, ý nghĩa của bản sắc dântộc để nâng cao tinh thần gìn giữ những giá trị tốt đẹp này Đồngthời, cần rèn luyện lối sống, những hành động tích cực phù hợp vớinhững truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc, bảo lưu, phát huynhững giá trị riêng đậm đà bản sắc dân tộc Chúng ta còn cần lên

án, phê phán những hành vi làm mai một bản sắc dân tộc, và cóthái độ đấu tranh mạnh mẽ để bài trừ và tẩy chay những hoạtđộng văn hóa không lành mạnh đang lan truyền với tốc độ chóngmặt trong xã hội hiện nay

httpNhư vậy, thế hệ trẻ là tầng lớp có vai trò, ý nghĩa to lớn trongviệc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Là những học sinhđược sinh ra và lớn lên trong cái nôi của bản sắc dân tộc, chúng tacần nỗ lực, cố gắng trong học tập, lao động để trở thành nhữngcông dân tốt, góp phần xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước

Bài 2: Ôn tập văn bản Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

I Kiến thức cơ bản:

1 Tác giả:

Nhà văn G.G Mác - két - Nhà văn người Cô - lôm - bi - a

2 Tác phẩm Đấu tranh cho một thế giới hòa bình

a Hoàn cảnh sáng tác

Tác phẩm được trích từ bài tham luận của G.G Mác - két trong buổi gặp gỡ lầnthứ hai vào tháng 8 năm 1986 giữa nguyên thủ 6 nước Ấn Độ, Mê-hi-cô, ThụyĐiển, Ác-hen-ti-na, Hi Lạp, Tan-da-ni-a tại Mê-hi-cô để cùng đưa ra một bảntuyên bố kêu gọi chấm dứt chạy đua vũ trang, thủ tiêu vũ khí hạt nhân để bảo vệ anninh và hòa bình thế giới

b Bố cục : 3 đoạn

- Đoạn 1 (Từ đầu đến “mất đi khả năng sống tốt đẹp hơn”) : Chiến tranh hạt nhân

là mối nguy hại khủng khiếp đe dọa đến loài người và mọi sinh vật sinh sống trênTrái đất

- Đoạn 2 (Từ tiếp đến “trở lại điểm xuất phát của nó”: Chạy đua vũ trang giữa cácnước làm mất khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn, chiến tranh hạt nhân

đi ngược lại lí trí của loài người và quy luật tự nhiên

- Đoạn 3 (Từ tiếp đến hết): Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân,hướng đến một thế giới hòa bình, văn minh

c Giá trị nội dung

Tác phẩm đề cập đến nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe dọa toàn bộ sự sốngtrên Trái đất và nhiệm vụ của con người đó chính là phải ngăn chặn nguy cơ đó, làđáu tranh cho một thế giới hòa bình

d Giá trị nghệ thuật

Đây là một văn bản nghị luận rất giàu tính thuyết phục; tất cả các luận điểm và

hệ thông luận cứ vô cùng rõ ràng , các chứng cứ đưa ra rất xác đáng, cụ thể; lậpluận chặt chẽ giàu thuyết phục

3 Nội dung chi tiết:

3.1 Chiến tranh hạt nhân là mối nguy hại khủng khiếp đe dọa đến loài người và mọi sinh vật sinh sống trên Trái đất

- Với thời gian hết sức cụ thể, số liệu cụ thể (hơn 50000 đầu đạn hạt nhân) cùngmột phép tính hết sức đơn giản ⇒ mỗi người trên Trái đất đang ngồi trên 4 tấnthuốc nổ, nết tất cả nổ tung sẽ làm biến hết thảy 12 lần sự sống trên hành tinh này ⇒ Tính chất khốc liệt và sự khủng khiếp của chiến tranh hạt nhân

- Mác - két đã đưa ra những tính toán lí thuyết: với kho vũ khí đó nó có thể tiêudiệt tất cả các hành tinh đang xoay quanh mặt trời cộng với bốn hành tinh nữa ⇒phá hủy thế thăng bằng của hệ mặt trời

⇒ Vào đề trực tiếp với chứng cớ cụ thể, xác thực ⇒ gây chú ý và giúp mỗingười nhận ra hiểm họa khủng khiếp của chiến tranh hạt nhân

3.2 Chạy đua vũ trang giữa các nước làm mất khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn, chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí của loài người và quy luật tự nhiên

a Chạy đua vũ trang giữa các nước làm mất khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn

- Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng với số liệu cụ thể:

+ Số tiền 100 tỉ đô la bỏ ra cho 100 máy bay Mĩ và gần 7000 tên lửa có thể cảithiện cuộc sống cho 500 triệu trẻ em nghèo khổ nhất thế giới

+ Gía 10 chiếc tàu sân bay Ni-mít đủ để thực hiện chương trình phòng bệnhtrong 14 năm cho hơn 1 tỉ người và cứu hơn 14 triệu trẻ em châu Phi

+ Chỉ 2 chiếc tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân là đủ tiền xóa mù chữ cho toàn thếgiới

⇒ Số liệu cụ thể trên các lĩnh vực xã hội, y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục,những mặt thiết yếu trong đời sống ⇒ làm nổi bật sự tốn kém ghê gớm và tínhchất phi lí của cuộc chạy đua vũ trang

⇒ Lập luận xác đáng, dẫn chứng cụ thể, giàu sức thuyết phục

b Chiến tranh hạt nhân đi ngược lại lí trí của loài người và quy luật tự nhiên

- Chiến tranh hạt nhân không nhừn tiêu diệt toàn bộ loài người mà còn phá hủymọi sự sống trên Trái đất ⇒ đi ngược lại quy luật tiến hóa, quy luật tự nhiên

- Tác giả đã đưa ra những chứng cứ khoa học địa chất:

+ trải qua 380 triệu năm thì con bướm mới biết bay

+ 180 triệu năm bông hồng mới nở

+ Trải qua 4 kỉ địa chất con người mới hát hay hơn chim và mới chết vì yêu ⇒ nhưng chỉ cần “bấm nút” tất cả quá trình vĩ đại đó sẽ quay trở về điểm xuấtphát của nó

⇒ Chiến tranh hạt nhân đẩy lùi quá trình tiến hóa, tiêu hủy mọi thành quả củaquá trình tiến hóa

3.3 Nhiệm vụ đấu tranh ngăn chặn chiến tranh hạt nhân, hướng đến một thế giới hòa bình, văn minh

- Mác két kêu gọi mọi người chống lại cuộc chạy đua vũ trang, kêu gọi mọi người

“hãy tham gia vào bản đồng ca của những người đòi hỏi một thế giới không có vũkhí và một cuộc sống hòa bình, công bằng ”

- Ông đề nghị mở một nhà băng lưu trữ trí nhớ, có thể tồn tại được sau tai họa hạtnhân, để nhân loại tương lai biết rằng có sự sống đã từng tồn tại

⇒ Cách diễn đạt đặc sắc, độc đáo, những thông điệp Mác - két đưa ra lànhững thông điệp có ý nghĩa cấp thiết và thực sự quan trọng

II.Luyện tập:

Bài 1: Trong đoạn đầu văn bản, tính chất nghiêm trọng của nguy cơ chiến tranh hạt

nhân đang đe doạ loài người được Mác-két chỉ ra như thế nào? Cách lập luận giàu sức thuyết phục ra sao?

Bài 2: Vì sao có thể nói: chiến tranh hạt nhân “không những đi ngược lại lí trí con

người mà còn đi ngược lại cả lí trí tự nhiên nữa”?

Bài 3: Em hiểu như thế nào về đề nghị của Mác-két ở đoạn cuối của văn bản?

Gợi ý

1 – Để cho thấy tính chất hiện thực và sự khủng khiếp của nguy cơ chiến tranh hạt

nhân, tác giả đã bắt đầu bài viết bằng việc xác định cụ thể thời gian (Hôm nay ngày 8- 8-1986) và đưa ra số liệu cụ thể (hơn 50 000 đầu đạn hạt nhân đã dược bố trí trên khắp hành tinh) Để làm rõ sức tàn phá khủng khiếp của kho vũ khí ấy, tác giả đưa

ra một phép tính đơn giản: “Nói nôm na ra, điều đó có nghĩa là mỗi người, không trừ trẻ con, đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ: tất cả chỗ đó nổ tung lên sẽ làmbiến hết thảy, không phải là một lần mà là mười hai lần, mọi dấu vết của sự sống trên trái đất”

Đế thấy rõ hơn sức tàn phá khủng khiếp của kho vũ khí hạt nhân, tác giả còn đưa ra những tính toán lí thuyết: kho vũ khí ấy “có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh đang xoay quanh mặt trời, cộng thêm bốn hành tinh nữa, và phá huỷ thế thăng bằng của

hệ mặt trời”

– Cách vào để trực tiếp và bằng những tính toán chính xác đã thu hút người đọc và gây ấn tượng mạnh mẽ về tính chất hệ trọng của vấn đề đanu được nói tới Tác giả còn dùng hình ảnh thanh gươm Đa-mô-clét – một điển tích rất quen thuộc ớ phương Tây, để người đọc, người nghe hình dung một cách cụ thể, hình ảnh về nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ loài người

2 Chiến tranh hạt nhân chẳng những đi ngược lại lí trí của con người mà còn đi

ngược lại cả lí trí của tự nhiên Chiến tranh hạt nhân không chỉ tiêu diệt toàn nhân loại mà còn tiêu huỷ mọi sự sống trên trái đất Vì vậy, nó phản tiến hoá, phản lại “lí trí tự nhiên” như cách nói của Mác-két (“Lí trí tự nhiên” ở đây có thể hiểu là quy luật của tự nhiên, lôgíc tất yếu của tự nhiên.)

Để làm rõ luận điểm này, tác giả đã đưa ra những chứng cứ từ khoa học địa chất và

cổ sinh học về nguồn gốc và sự tiến hoá của sự sống trên trái đất Tất cả cho thấy, sựsống ngày nay trên trái đất và con người là kết quả của một quá trình tiến hoá hết sức lâu dài của tự nhiên, một quá trình được tính bằng hàng triệu năm: “Từ khi mới nhen nhúm sự sống trên trái đất, đã phải trải qua 380 triệu năm con bướm mới bay được, rồi 180 triệu năm nữa bông hồng mới nở, chỉ để làm đẹp mà thôi” Từ đó, tác giả dẫn người đọc đến một nhận thức rõ ràng về tính chất phản tiến hoá, phản tự nhiên của chiến tranh hạt nhân: nếu nổ ra, nỏ sẽ đẩy lùi sự tiến hoá trở vể điểm xuất phát ban đầu, tiêu huỷ mọi thành quả của quá trình tiến hoá sự sống trong tự nhiên Với luận điểm này, hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân đã được nhận thức sâu hơn ở tính chất phản tự nhiên, phản tiến hoá của nó

3 Ở cuối văn bản, Mác-két đưa ra một đề nghị: “mở ra một nhà băng lưu trữ trí nhớ

có thê tồn tại được sau thảm hoạ hạt nhân” Nên hiểu đề nghị này của nhà văn két là muốn nhấn mạnh: nhân loại cần giữ gìn kí ức của mình và bảo vệ sự sống trêntrái đất, không thể để cho chiến tranh hạt nhân huỷ diệt toàn bộ thành quả tiến hoá của sự sống và văn minh của nhân loại, cần lên án mạnh mẽ những kẻ vì lợi ích ti tiện mà có thể đẩy loài người vào thảm hoạ chiến tranh hạt nhân

Mác-Bài 4: Nêu hệ thống luận điểm luận cứ

– Luận điểm: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ toàn thể loài người và sự sống trên trái đất, vì vậy đấu tranh cho hoà bình, ngăn chặn và xoá bỏ nguy cơ chiếntranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thân và cấp bách của mỗi người, toàn thể loài

người

– Hệ thống luận cứ:

+ Số lượng vũ khí hạt nhân đang được tàng trữ có thể tiêu diệt tất cả các hành tinh đang xoay quanh Mặt Trời, cộng thêm bốn hành tinh khác nữa và phá huỷ thế thăng bằng của hệ Mặt Trời;

+ Cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân làm mất đi khả năng sống tốt đẹp hơn của toàn thế giới Dẫn chứng: so sánh giữa chi phí cho các lĩnh vực xã hội, cứu trợ y tế, hỗ trợ phát triển sản xuất lương thực, thực phẩm, giáo dục… với chi phí khổng lồ cho việc chạy đua vũ trang, vũ khí hạt nhân từ đó chứng tỏ tính chất điên cuồng, phi lí của các hoạt động này;

+ Chạy đua vũ trang không những là đi ngược lại lí trí của loài người mà còn đi ngược với quy luật tiến hoá của tự nhiên, phi văn minh, phản lại sự tiến bộ của xã hội loài người;

+ Vì vậy phải chống lại chạy đua vũ trang, đấu tranh vì một thế giới không có vũ khí và một cuộc sống hoà bình, công bằng

Bài 5: Nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang đe doạ loài người và toàn bộ sự sống trên

Trái Đất Tác giả đã làm rõ tính nghiêm trọng của nguy cơ này bằng cách:

– Xác định thời điểm cụ thể của thông tin: ngày 8 – 8 – 1986;

– Đưa ra số liệu cụ thể về trữ lượng đầu đạn hạt nhân: 50 000 đầu đạn hạt nhân trên khắp hành tinh;

– Giải thích về khả năng huỷ diệt của nó: mỗi người như đang ngồi trên 4 tấn thuốc

nổ, có khả năng huỷ diệt 12 lần toàn bộ sự sống trên Trái Đất, có khả năng tàn phá tất cả các hành tinh đang xoay quanh Mặt Trời, cộng thêm bốn hành tinh khác nữa

và phá huỷ thế thăng bằng của hệ Mặt Trời

Tác giả đã sử dụng phương pháp nêu số liệu, giải thích dựa trên những tính toán lí thuyết khoa học, chính xác, cụ thể hoá để thuyết minh về nguy cơ của vũ khí hạt nhân

Bài 6: Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ rõ ràng, xác thực, tác giả đã chỉ ra sự tốn

kém và tính chất phi lí của chạy đua vũ trang Cụ thể:

– Lí lẽ: “Chỉ sự tồn tại của nó không thôi, cái cảnh tận thế tiềm tàng trong các bệ phóng cái chết cũng đã làm tất cả chúng ta mất đi khả năng sống tốt đẹp hơn.”

+ Dẫn chứng về chương trình không thực hiện được của UNICEF vì thiếu kinh phí;

Bài 7: Mác-két đã cảnh báo về nguy cơ huỷ diệt sự sống và nền văn minh một khi

chiến tranh hạt nhân xảy ra, rằng chiến tranh hạt nhân không những đi ngược lại lí trí con người mà đi ngược lại cả lí trí tự nhiên Để hiểu được nội cảnh báo này, cần

phải cắt nghĩa được “lí trí con người” và “lí trí tự nhiên” ở đây là gì Có thể hiểu “lí trí con người” là quy luật phát triển của văn minh loài người và “lí trí tự nhiên” là quy luật tiến hoá tất yếu của tự nhiên, sự sống Từ đó để hiểu: chiến tranh hạt nhân xảy ra sẽ phá huỷ, xoá sạch những thành quả tiến hoá của văn minh loài người cũng như tiến trình tiến hoá của sự sống, tự nhiên trên Trái Đất Luận cứ cảnh báo này được làm sáng tỏ bằng những chứng cứ với số liệu cụ thể về thời gian tiến hoá của

sự sống con người và tự nhiên trong thế đối sánh với sức tàn phá của chiến tranh hạtnhân

Bài 8: Nhan đề Đấu tranh cho một thế giới hoà bình thể hiện chủ đề của bài văn

Lời kêu gọi đấu tranh cho một thế giới hoà bình được rút ra sau những luận cứ rõ ràng, nó như luận điểm kết luận của toàn bộ lập luận mà tác giả đã xây dựng rất thuyết phục Như vậy, vấn đề là muốn ngăn chặn, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh hạt nhân thì phải xác định một thái độ hành động tích cực, đấu tranh cho hoà bình vì sự sống của chính con người Thông điệp này của Mác-két mang ý nghĩa thời đại, có tính nhân văn sâu sắc

Bài 9: “ Chúng ta đang ở đâu? … hệ mặt trời”

a.Nêu nội dung chính của đoạn văn trên

b.Em hiểu như thế nào về thanh gươm Đa-mô-clet?

c.Viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về lời kêu gọi của Mac-ket: Chúng

ta tham gia … hòa bình công bằng

Gợi ý:

-Sự nguy hiểm của chạy đua vũ trang và chiến tranh đối với cuộc sống

-G.Mac-ket kêu gọi đấu tranh cho một thế giới không có vũ khí, một cuộc sống bìnhđẳng công bằng

-Đó là một lời kêu gọi xuất phát từ một tư tưởng tiến bộ, yêu hòa bình

-Mỗi người cần hưởng ứng lời kêu gọi đó để bảo vệ trái đất-ngôi nhà của nhân loại

Bài 10:

Viết đoạn văn ngắn (khoảng từ 15 đến 20 dòng) đánh giá cách vào đề của nhà văn

G Mác-két qua đoạn đầu của văn bản "Đấu tranh cho một thế giới hòa bình"

- Nêu thời gian địa điểm: Chúng ta đang ở đâu? Hôm nay ngày 8/8/1986

- Nêu thẳng nguy cơ chiến tranh hạt nhân như một sự thật hiển nhiên bằng những con số cụ thể về đầu đạn hạt nhân

- Tác giả làm phép tính đơn giản nhưng thật rõ ràng để mọi người có thể hình dung được sức mạnh tàn phá khủng khiếp của lượng vũ khí hạt nhân

- Sử dụng điển tích trong thần thoại Hy Lạp so sánh sự lan truyền và chết người hàng loạt

3 Kết đoạn

Cách vào đề trực tiếp, chứng cứ cụ thể rõ ràng, trí tưởng tượng khoa học mạnh mẽ

thu hút người đọc, người nghe thấy rõ sự tàn phá khủng khiếp của kho vũ khí hạt nhân.

Bài 11:

Nêu hệ thống dẫn chứng mà tác giả dùng làm sáng tỏ luận cứ "Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân đã làm mất đi khả năng để con người được sống tốt đẹp hơn”

- Kinh phí của chương trình phòng bệnh 14 năm bảo vệ hơn 1 tỉ người khỏi bệnh sốtrét, cứu hơn 14 triệu trẻ em châu phi bằng giá 10 chiếc tàu sân bay mang vũ khí hạt nhân kiểu Ni-mít dự định đóng từ 1986 - 2000

- Số tiền cứu 575 triệu người thiếu dinh dưỡng không bằng 149 tên lửa MX

- Tiền trả nông cụ cho các nước nghèo để họ có thực phẩm trong 4 năm bằng tiền sản xuất 27 tên lửa MX

- Tiền đủ xóa nạn mù chữ cho toàn thế giới bằng tiền đóng 2 tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân

+ Kho vũ khí hạt nhân vẫn tồn tại và ngày càng được cải tiến

- Chiến tranh và xung đột vẫn liên tục nổ ra nhiều nơi trên thế giới.Vì vậy thông điệp của G.Mác -két vẫn còn nguyên giá trị, vẫn tiếp tục thức tỉnh và kêu gọi mọi người đấu tranh cho một thế giới hòa bình

Bài tập 13: Viết một đoạn văn khoảng một trang giấy thi trình bày suy nghĩ về

lòng yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ

Bài làm:

Trải qua hơn 4000 năm văn hiến, lịch sử, đất nước ta đã trảiqua biết bao thăng trầm, hưng thịnh từ thời Văn Lang Âu Lạc,thuở sơ khai dựng nước, cho đến cả ngàn năm bị vó ngựa phương

Bắc đô hộ, giày xéo Nhưng con dân Việt Nam ta, đặc biệt là thế

hệ trẻ, có bao giờ khuất phục, công cuộc dựng nước và giữ nướcchẳng bao giờ thiếu bóng dáng của những người thanh niên kiêuhùng, không phân biệt nam nữ

Nếu hỏi dũng khí nào, động lực nào đã thúc đẩy thế hệ thanhniên ra sức vì đất nước đến vậy thì câu trả lời duy nhất và hợp lýnhất đó là lòng yêu nước sâu sắc, vốn đã ăn sâu vào máu thịt, trởthành một truyền thống quý báu của nhân dân Việt Nam ta Cóthể nói, chính lòng yêu nước là tiền đề cho những phẩm chất quýgiá khác ra đời đó là lòng tự tôn dân tộc, tinh thần hy sinh, kiêncường bất khuất, lòng căm thù quân giặc đến tột cùng, và nhiềuphẩm chất khác Vì tấm lòng cao đẹp, một lòng vì Tổ quốc ấy màbiết bao người chồng, người cha, người anh, người con nối gótnhau bước ra tiền tuyến, xông pha trận mạc

Phải khẳng định rằng lòng yêu nước luôn đi kèm với tấm lòng

hy sinh cao cả, quên mình vì Tổ quốc, cũng trong Tây Tiến, QuangDũng viết "Rải rác biên cương mồ viễn xứ/Chiến trường đi chẳngtiếc đời xanh" Phải vậy, những lớp thanh niên nối bước nhau lênđường chiến đấu, đều mang một tấm lòng tự nguyện, quyết tửcho Tổ quốc quyết sinh Họ ra đi đầu không ngoảnh lại, vẫn biếtmai sau có lẽ là da ngựa bọc thây hay nằm xuống nơi vắng vẻ,không người thân thích Nhưng chính sự quyết tâm, sự hi sinh cao

cả đó là bằng chứng đanh thép nhất để chứng minh cho tấm lòngyêu nước nồng nàn của thế hệ trẻ trong hai cuộc kháng chiếnchống Pháp và chống Mỹ

Vậy, thế hệ trẻ ngày hôm nay phải có trách nhiệm như thếnào với Tổ quốc để thể hiện tinh thần yêu nước vốn là truyềnthống quý báu của dân tộc từ bao đời nay? Hiện nay, đất nước tatuy đã hưởng trọn nền độc lập, nhưng các bạn trẻ vẫn phải luôn

có ý thức về trách nhiệm bảo vệ Tổ quốc, sẵn lòng hi sinh cho Tổquốc khi đất nước gọi tên, không được phép trốn tránh hay sợ hãi.Phải luôn luôn cảnh giác và đề phòng với các thế lực thù địch có ý

đồ chống phá Đảng và nhà nước ta, phải giữ lập trường tư tưởngchính trị đúng đắn, tránh nghe những lời dụ dỗ kích động mà phảnbội lại niềm tin của xã hội, nhà nước Chiến tranh đã qua đi nhiềunăm, việc cấp bách hiện tại là xây dựng đất nước ngày một vữngmạnh để sánh vai cùng với các cường quốc năm châu như lời Bác

đã căn dặn Lực lượng thanh niên chính là lực lượng nòng cốt

trong công cuộc xây dựng đất nước, với lứa tuổi học sinh việc đầutiên cần làm là phải chăm ngoan học hành, tu dưỡng và rèn luyệnđạo đức để tương lai trở thành những cá nhân ưu tú đóng góp vào

sự phát triển của đất nước Thêm vào đó, cần hằng ngày nhắc nhởbản thân phải ghi nhớ công lao của các thế hệ cha anh đi trước,luôn bồi dưỡng và củng cố tấm lòng yêu nước, lòng yêu hòa bình.Tham gia vào các công tác phòng chống tệ nạn xã hội, bạo lựchọc đường, đặc biệt là nuôi dưỡng tâm hồn một cách tích cực,hướng thiện, luôn bao dung và giúp đỡ người khác, mà đầu tiênchính là gia đình, bạn bè, thầy cô, Có như thế mới có thể hoànthành trách nhiệm của thế hệ trẻ chúng ta trong thời đại mới, thờiđại hội nhập và phát triển

Lòng yêu nước vốn là một truyền thống quý báu của dân tộc ta đã

có từ bao đời nay Thế hệ trẻ chính là thế hệ cốt lõi của một dântộc, một đất nước quyết định sự tồn vong hưng thịnh, chính vìvậy, việc ý thức được tinh thần yêu nước, tự tôn dân tộc và tráchnhiệm của mình với Tổ quốc là vô cùng cần thiết Đó là giá trị cơbản, là những tiền đề quan trọng nhất để đưa đất nước ngày càngphát triển vững mạnh, đi lên Hy vọng rằng các bạn trẻ, khôngphân biệt nam nữ, dân tộc, tôn giáo đều đồng lòng tiếp thu nhữnggiá trị tốt đẹp ấy và hoàn thành nghĩa vụ cao cả của mình vớinhân dân với đất nước

Bài 14:

Qua văn bản: "Đấu tranh cho một thế giới hòa bình", viết một đoạn văn khoảngmột trang giấy thi trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của thanh niên hiện nay trongviệc bảo vệ hòa bình đất nước

Bài làm

Việt Nam quê hương ta đã trải qua bao đau thương, mất mát với bốn ngàn nămdựng nước và giữ nước đó là những mất mát, đau thương của cả dân tộc, của baothế hệ nhưng dù ở thời kì nào, dù ở giai đoạn nào cũng những mất mát, đau thươnglớn nhất cũng với những chiến công, cống hiến oanh liệt, hào hùng nhất vẫn luônsát cánh cùng với tuổi trẻ, thanh niên Và từ xưa đến giờ, tuổi trẻ, thanh niên vẫnluôn là đôi cánh to lớn nhất, mạnh mẽ nhất để bảo vệ đất nước, bảo vệ hòa bình

Xã hội ta, đất nước ta hiện nay đã không còn những khói lửa, bom đạn củachiến tranh, mà thay vào đó là bầu trời xanh của hòa bình, của độc lập, tự do Thờithời kì yên bình này, thì trách nhiệm của mỗi con người Việt Nam, và nhất là củamỗi con người trẻ tuổi đã không còn chỉ là bảo vệ đất nước, mà là bảo vệ và xâydựng nước nhà giàu, đẹp và mạnh Để làm được điều đó, mỗi một con người, mỗimột thanh niên, mỗi một tuổi trẻ phải luôn rèn luyện về tri thức, tôi luyện về nhânphẩm, phải luôn quan tâm, chú ý đến những sự kiện, sự việc trong nước nhà vàquan trọng hơn hết, phải biết yêu thương người thân, bạn bè, quê hướng, đất nước,

…

Thế nhưng, thực tế hiện nay thì dường như những điều ấy chỉ tồn tại trong một

số ít bạn trẻ mà thôi Đa phần số đông còn lại thì đường như trí óc của họ đã không

còn đủ chỗ để chứa đựng những tình cảm về quê hưng, đất nước mà thay vào đó, lànhững đam mê, cám dỗ từ những trò chơi trực tuyến, hay từ những thần tượng xứHàn, xứ Đài nào đó.

Điều này sẽ dẫn đến một hệ quả không hay chút nào, khi mà một đất nước córất nhiều thanh niên vô trách nhiệm với dân tộc Hệ quả đó là sự tụt lùi, suy thoáihay diệt vong chăng…

Các bạn trẻ đó nào biết rằng, để có được đất nước như ngày nay thì đã baongười phải ngã xuống và đã bao người lại tiếp tục nối bước những người đã nằmbên dưới Họ nào biết rằng, độc lập tự do mà họ đang có, sự an nhàn sung sướng

mà họ đang hưởng thụ đã được đổi lấy bằng xương, bằng máu của ông cha họ Và

họ cũng chẳng hề biết rằng, nếu họ cứ mãi chìm đắm trong những đam mê nhấtthời đấy thì một ngày ko xa, chính bản thân họ, gia đình họ, đất nước của họ sẽphải bị đào thải khỏi thế giới này

Hãy thức tỉnh đi những người trẻ tuổi, hãy để lòng tự hào dân tộc chiếm trọn lấycon tim, hãy để tình yêu quê hương, đất nước dập tắt những ngọn lửa dục vọng,đam mê Hãy xây dựng và bảo vệ đất nước này, một đất nước đã chứa đầy xương,đầy máu của ông cha ta, đã chất đầy mồ hôi, nước mắt của dân tộc ta, một đất nước

mà ta là một phần trong đó

Những thanh niên yêu nước, những người trẻ tuổi có trách nhiệm với đất nước

sẽ làm nên những trang sử mới cho đất nước, làm cho đất nước trở nên giàu mạnhhơn Thế nên, hãy tỉnh dậy và bắt đầu làm việc đi nào các bạn trẻ, đừng mãi ngủvùi trong thú vui, đam mê, dục vọng

Bài 3: Ôn tập văn bản Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em

* Xuất xứ:Văn bản Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ và pháttrỉen của trẻ em được trích từ Tuyên bố của Hội nghị cấp cao thế giới về trẻ emhọp tại Liên hợp quốc ngày 30-9-1990, in trong cuốn "Việt Nam và các văn kiệnquốc tế về quyền trẻ em", NXB Chính trị quốc gia - Uỷ ban Bảo vệ và chăm sóctrẻ em Việt Nam, 1997

1 Nhận xét về bố cục của văn bản lời tuyên bố (phần trích trong SGK).

Trả lời:

Sau hai đoạn đầu khẳng định quyền được sống, quyền được phát triển của mọi trẻ

em trên thế giới và kêu gọi khẩn thiết toàn nhân loại hãy quan tâm đến vấn đề này;phần chính của văn bản gồm có ba phần :

- Phần Sự thách thức : Cuộc sống khổ cực trên nhiều mặt, tình trạng bị rơi vào

hiểm hoạ của nhiều trẻ em trên thế giới hiện nay qua những thực tế, những con số

cụ thể

- Phần Cơ hội : Khẳng định những điều kiện thuận lợi cơ bản để cộng đồng quốc tế

có thể đẩy mạnh việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em

- Phần Nhiệm vụ : Xác định những nhiệm vụ cụ thể mà từng quốc gia và cả cộng

đồng quốc tế cần làm vì sự sống còn, phát triển của trẻ em

Chú ý phân tích mối liên hệ giữa các phần trên để khẳng định tính chặt chẽ, hợp lícủa văn bản

2 Tại sao cộng đồng quốc tế phải ra tuyên bố về sự sống còn, quyền được bảo vệ

bị tổn thương và còn phụ thuộc" nên rất cần được bảo vệ, chăm sóc

- Vậy mà thực tế cuộc sống của nhiều trẻ em trên thế giới đang bị đe doạ từ nhiều

phía, đang rơi vào những hiểm hoạ (ý này cần làm sáng tỏ qua phần Sự thách

thức trong văn bản).

3 Phần Nhiệm vụ trong bản tuyên bố (từ mục 10 đến mục 17), theo em, như vậy

đã đầy đủ chưa ? Muốn thực hiện được những nhiệm vụ ấy, cần phải như thế nào ?

- Sự quan tâm của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức xã hội đối với vấn đề

chăm sóc, bảo vệ trẻ em (Việt Nam là một trong những nước đầu tiên kí Công ước

về quyền trẻ em của Liên hợp quốc năm 1989 ; Quốc hội cũng đã thông qua Luật chăm sóc và bảo vệ trẻ em ; có nhiều cơ quan, tổ chức cùng quan tâm đến việc

chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em, )

- Các hoạt động, các kết quả cụ thể trong việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em trong cảnước và ở địa phương em

- Ở nước ta hiện nay, không ít trẻ em đang chịu những thiệt thòi, sớm phải laođộng vất vả, đang là nạn nhân của tình trạng bạo lực Đó là một vấn đề nhức nhốicủa xã hội

- Suy nghĩ về những điều thiết thực cần phải làm hiện nay trong hoạt động bảo vệ,chăm lo sự phát triển của trẻ em

Câu 5: Đọc kĩ đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu

“Tất cả trẻ em trên thế giới … kinh nghiệm mới”

a.Tìm hai phép liên kết câu được dùng trong đoạn văn trên.

b.Xét về mặt ngữ pháp câu văn đầu của đoạn văn trên thuộc loại câu gì?

c.Em hiểu đoạn văn diễn đạt ý gì?

d.Viết đoạn văn khoảng 1 trang giấy trình bày suy nghĩ của em về việc thực hiệnquyền trẻ em ở nước ta hiện nay

Có thể nhận thấy được rằng việc chúng ta bảo vệ, chăm sóc trẻ em là mộttrong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của mỗi quốc gia, dân tộc, bởi "Trẻ emhôm nay, thế giới ngày mai" (UNESCO) Hay như chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đãtừng nói"Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam cóđược sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ mộtphần lớn ở công học tập của các cháu" cho nên việc chúng ta yêu thương các emtrẻ em là trách nhiệm của toàn xã hội chứ không phải của riêng ai

Nhận thấy được rằng chính tương lai của mỗi dân tộc và của toàn nhân loại phụthuộc vào sự chăm sóc, giáo dục thế hệ trẻ Đồng thời nó cũng lại thật phụ thuộcvào sức khoẻ, trí tuệ, năng lực… của thế hệ trẻ Quả không sai khi người ta nóichỉ cần xem công tác kiểm tra các vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em của một đấtnước thôi thì có thể đánh giá được trình độ văn minh và phần nào bản chất của một

xã hội Nước Nhật là một quốc gia không có nhiều tài nguyên thiên nhiên trong khi

đó lại phải đối mặt với rất nhiều thiên tai như động đất và núi lửa nhưng đất nướcvẫn vươn lên trở thành một trong những siêu cường lớn nhất hiện nay Đó chính làviệc nước Nhật luôn luôn coi trọng và phát triển con người Người Nhật luôn dạycon cái – những thế hệ mầm non tương lai của đất nước họ rất nhiều bài học Họthực sự quan tâm đến thế hệ con trẻ và luôn chăm lo đến đời sống của các em Cónhư vậy thì đất nước họ mới có thể có được vị thế vững chắc như ngày hôm nay

Để thực hiện quyền trẻ em, trướ tiên ta cần biết quyền trẻ em là gì? Quyền trẻ

em là những quyền được nhà nước công nhận và bảo vệ để chăm sóc và bảo trợtrẻ em Việc ra đời quyền trẻ em cũng là một cách để thể hiện sự quan tâm của xãhội đối với chững chủ nhân tương lai của đất nước Ai cũng biết rằng, trẻ em làtuổi ăn học, vui chơi, tuổi lớn, tuổi của những hoài bão đẹp và vẫn còn quá mỏngmanh trước những cám dỗ, cạm bẫy của xã hội Thế nhưng, ở đâu đó, chúng ta lạiphải thấy cảnh những đứa trẻ gầy gò phải ăn xin, phải làm việc để mưu sinh sốngqua ngày mà đáng lí ra, chúng phải đang cắp sách tới trường, chạy nhảy cùngchúng bạn Có vậy mới thấy sự quan trọng của quyền trẻ em như thế nào?

Ta nhận thấy được chính nhờ sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, chính phủViệt Nam, hay đó cũng còn là chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội đốivới trẻ em hiện nay được quan tâm trên nhiều khía cạnh Trong những năm 1989,Công ước Liên hợp quốc về Quyền trẻ em dường như cũng lại ra đời đã ghi nhậncác quyền cơ bản của trẻ em như các nhóm quyền sống còn, và có cả các nhómquyền bảo vệ, nhóm quyền phát triển và nhóm quyền tham gia Có thể khẳng địnhđược rằng cũng chính công ước này thể hiện sự tôn trọng và quan tâm của cộngđồng quốc tế đối với trẻ em Đồng thời nó cũng chính là những điều kiện cần thiết

để trẻ em được phát triển đầy đủ trong bầu không khí hạnh phúc, yêu thương vàthông cảm Sự kiện tiếp theo có thể nhận thấy được vào năm 1990, Tuyên bố thếgiới… đã đề ra những nhiệm vụ cụ thể và toàn diện nhằm bảo vệ và chăm sóc trẻ

em cùng với một bản kế hoạch hành động khá chi tiết trên từng mặt cơ bản Dễ

dàng nhận thấy được cũng chính tuyên bố này một lần nữa thể hiện sự quan tâmthích đáng của cộng đồng quốc tế đối với các quyền lợi và tương lai của trẻ em Hiện nay ta như nhận thấy được cũng chính vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ emđược Chính phủ Việt Nam đặc biệt quan tâm Việt Nam vinh dự và cũng thật tựhào là nước thứ hai trên thế giới kí và phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc vềQuyền Trẻ em Và ta như thấy được cũng chỉ sau Hội nghị cấp cao thế giới về trẻ

em năm 1990, lúc này đây thì Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam đã quyết định Chương trình hành động vì sự sống còn Đồng thờinhư cũng thấy được cũng chính quyền được bảo vệ và phát triển của trẻ em ViệtNam từ năm 1991 đến 2000, đặt thành một bộ phận của chiến lược, kế hoạch pháttriển kinh tế, xã hội của đất nước Trên cơ sở những luật pháp như được ban bố kiathì các ngành, các cấp phải có những hoạt động thật cụ thể để nhằm đảm bảo cácquyền lợi của trẻ em như các chính sách hỗ trợ kinh tế đối với trẻ em nghèo để các

em có thể đến trường, quan tâm xây dựng cơ sở vật chất, trường học, thiết bị dạyhọc… để nâng cao chất lượng giáo dục, kêu gọi các tổ chức xã hội và nhân dânđóng góp xây đựng trường lớp, giúp đỡ trẻ em khuyết tật, đóng góp quỹ vì ngườinghèo, vì trẻ em bị nhiễm chất độc màu da cam, khuyến khích mở các lớp học tìnhthương, các trung tâm bảo trợ trẻ em mồ côi, tàn tật, lang thang không nơi nươngtựa…

Trẻ em cũng cần được yêu thương và chăm sóc cho nên những hành động có hạihay mang đến những tổn thương cho các em cần được lên án và tẩy chay

Hiện nay thì các tình trạng bạo hành trẻ em của nước ta cũng như nhiều nướctrên thế giới cũng đang có xu thế gia tăng và theo nhiều cấp độ và hình thức khácnhau Bên cạnh những việc làm có ý nghĩa như hiện tượng cá nhân tổ chức thu nhận trẻ em cơ nhỡ, lang thang thì vẫn còn không ít những quyền của trẻ em hiệnnay đang bị xâm hại và không được coi trọng Tất cả những vấn nạn gây ra nhiềutổn thương về tinh thần cũng như thể xác của các em cũng cần được đưa ra để cónhững biện pháp xử lý cụ thể nhất, nhằm có thể răn đe cho người sau Trẻ em cũngnên được giáo dục hiểu biết về luật pháp cũng như những quyền của chính mình.Các em luôn xứng đáng với sự quan tâm, chăm sóc của người thân và toàn xã hội Trẻ em chính là chủ nhân tương lai của đất nước, nên hãy biết yêu quý và bảo vệcác em để tránh những điều không tốt làm tổn hại đến nhân phẩm cũng như thểxác

Câu 6 : Nêu những nhận xét cá nhân về sự quan tâm tới trẻ em ởđịa phương

Ví dụ: Ở đất nước ta, vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em đã được sựquan tâm cụ thể của Đảng Nhà nước, sự tham gia tích cực củanhiều tổ chức xã hội, của toàn dân (Có thể nêu ra những hoạtđộng vì trẻ em: tiêm chủng miễn phí, khám chữa bệnh miễn phícho trẻ em dưới 6 tuổi, mọi trẻ em đều được đi học, các tổ chức

xã hội bảo vệ trẻ em, các tổ chức và hoạt động nhân đạo vì trẻ

em thiệt thòi, trẻ em đặc biệt khó khăn…)

con gái Nam Xương

I.Kiến thức cơ bản:

1 Xuất xứ: “Chuyện người con gái Nam Xương” là truyện thứ 16 trong số 20

truyện nằm trong tác phẩm nổi tiếng nhất của Nguyễn Dữ “Truyền kỳ mạn lục”.

Truyện có nguồn gốc từ một truyện cổ dân gian trong kho tàng cổ tích Việt Nam “Vợchàng Trương”

2 Thể loại: Truyện truyền kỳ mạn lục (ghi chép tản mạn những truyện kỳ lạ vẫn

được lưu truyền) Viết bằng chữ Hán

3 Chủ đề: Qua câu chuyện về cuộc đời và cái chết thương tâm của Vũ Nương,

“Chuyện người con gái Nam Xương” thể hiện niềm thương cảm đối với số phận oan

nghiệt, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp truyền thống của những phụ nữ Việt Nam dưới chế

độ phong kiến

4 Tóm tắt: Vũ Thị Thiết (Vũ Nương) là người phụ nữ nhan sắc, đức hạnh Chồng

nàng là Trương Sinh phải đi lính sau khi cưới ít lâu Nàng ở nhà, một mình vừa nuôicon nhỏ vừa chăm sóc mẹ chồng đau ốm rồi làm ma chu đáo khi bà mất Trương Sinhtrở về, nghe lời con, nghi vợ thất tiết nên đánh đuổi đi Vũ Nương uất ức gieo mìnhxuống sông Hoàng Giang tự vẫn, được thần Rùa Linh Phi và các tiên nữ cứu Sau đóTrương Sinh mới biết vợ bị oan Ít lâu sau, Vũ Nương gặp Phan Lang, người cùnglàng chết đuối được Linh Phi cứu Khi Lang trở về, Vũ Nương nhờ gửi chiếc hoavàng nhắn chàng Trương lập đàn giải oan cho nàng Trương Sinh nghe theo, VũNương ẩn hiện giữa dòng, nói vọng vào bờ lời tạ từ rồi biến mất

5 Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1:… của mình: Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, sự xa cách

vì chiến tranh và phẩm hạnh của nàng trong thời gian xa cách

- Đoạn 2: … qua rồi: Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương.

- Đoạn 3: Còn lại: Cuộc gặp gỡ giữa Vũ Nương và Phan Lang trong đội Linh Phi.

Vũ Nương được giải oan

5 Giá trị nội dung của tác phẩm: (Giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc)

b Giá trị nhân đạo:

b1 Ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam thông qua nhân vật

Vũ Nương

Tác giả đặt nhân vật Vũ Nương vào những hoàn cảnh khác nhau để bộc lộ đời sống

và tính cách nhân vật

Ngay từ đầu, nàng đã được giới thiệu là “tính đã thuỳ mị, nết na, lại thêm tư dung tốt

đẹp” Chàng Trương cũng bởi mến cái dung hạnh ấy, nên mới xin với mẹ trăm lạng

vàng cưới về

Cảnh 1: Trong cuộc sống vợ chồng bình thường, nàng luôn giữ gìn khuôn

phép nên dù chồng nàng đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức nhưng gia đình chưatừng phải bất hoà

Cảnh 2: Khi tiễn chồng đi, Vũ Nương rót chén rượu đầy, dặn dò chồng những lời

tình nghĩa đằm thắm Nàng “chẳng dám mong” vinh hiển mà chỉ cầu cho chồng “khi

về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi” Vũ Nương cũng thông cảm cho

những nỗi gian lao, vất vả mà chồng sẽ phải chịu đựng Và xúc động nhất là những

lời tâm tình về nỗi nhớ nhung, trông chờ khắc khoải của mình khi xa chồng.Nhữnglời văn từng nhịp, từng nhịp biền ngẫu như nhịp đập trái tim nàng trái tim củangười vợ trẻ khát khao yêu thương đang thổn thức lo âu cho chồng Những lời đsothấm vào lòng người, khiến ai ai cũng xúc động ứa hai hàng lệ.

Cảnh 3: Rồi đến khi xa chồng, nàng càng chứng tỏ và bộc lộ nhiều phẩm chất đáng

quý Trước hết, nàng là người vợ hết mực chung thuỷ với chồng Nỗi buồn nhớ chồng

vò võ, kéo dài qua năm tháng Mỗi khi thấy “bướm lượn đầy vườn” cảnh vui mùaxuân hay “mây che kín núi” cảnh buồn mùa đông, nàng lại chặn “nỗi buồn góc bểchân trời nhớ người đi xa Đồng thời, nàng là người mẹ hiền, hết lòng nuôi dạy, chămsóc, bù đắp cho đứa con trai nhỏ sự thiếu vắng tình cha Bằng chứng chính là chiếcbóng ở phần sau câu chuyện mà nàng vẫn bảo đó là cha Đản Cuối cùng, Vũ Nươngcòn bộc lộ đức tính hiếu thảo của người con dâu, tận tình chăm sóc mẹ chồng già yếu,

ốm đau Nàng lo chạy chữa thuốc thangcho mẹ qua khỏi, thành tâm lễ bái thần phật,bởi yếu tố tâm linh đối với người xưa là rất quan trọng Nàng lúc nào cũng dịu dàng,

“lấy lời ngọt ngào khôn khéo, khuyên lơn” Lời trăng trối cuối cùng của bà mẹ chồng

đã đánh giá cao công lao của Vũ Nương đối với gia đình: “Xanh kia quyết chẳng phụ

con, cũng như con đã chẳng phụ mẹ” Thông thường, nhất là trong xã hội cũ, mối

quan hệ mẹ chồng con dâu là mối quan hệ căng thẳng, phức tạp Nhưng trước ngườicon dâu hết mực hiền thảo như Vũ Nương thì bà mẹ Trương Sinh không thể không

yêu mến Khi bà mất, Vũ Nương đã “hết lời thương xót, phàm việc ma chay tế lễ, lo

liệu như đối với cha mẹ đẻ mình” Có thể nói, cuộc đời Vũ Nương tuy ngắn ngủi

nhưng nàng đã làm tròn bổn phận của người phụ nữ: một người vợ thuỷ chung, mộtngười mẹ thương con, một người dâu hiếu thảo Ở bất kỳ một cương vị nào, nàngcũng làm rất hoàn hảo

Cảnh 4: Khi bị chồng nghi oan, nàng đã tìm mọi cách để xoá bỏ ngờ vực trong lòng

Trương Sinh

+ Ở lời nói đầu tiên, nàng nói đến thân phận mình, tình nghĩa vợ chồng và khẳng địnhtấm lòng chung thuỷ trong trắng của mình Cầu xin chồng đừng nghi oan, nghĩa lànàng đã cố gắng hàn gắn, cứu vãn hạnh phúc gia đình đang có nguy cơ tan vỡ

+ Ở lời nói thứ hai trong tâm trạng “bất đắc dĩ”, Vũ Nương bày tỏ nỗi thất vọng khi

không hiểu vì sao bị đối xử tàn nhẫn, bất công, không có quyền tự bảo vệ mình, thậmchí không có quyền được bảo vệ bởi những lời biện bạch, thanh minh của hàng xóm

láng giềng Người phụ nữ của gia đình đã mất đi hạnh phúc gia đình, “thú vui nghi

gia nghi thất” Tình cảm đơn chiếc thuỷ chung nàng dành cho chồng đã bị phủ nhận

không thương tiếc Giờ đây “bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao,

liễu tàn trước gió, khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái én lìa đàn, nước thẳm buồn xa”, cả nỗi nhớ chờ chồng mà hoá đá trước đây cũng không còn Vậy thì

cuộc đời còn gì ý nghĩa nữa đối với người vợ trẻ khao khát yêu thương ấy?

+ Chẳng còn gì cả, chỉ có nỗi thất vọng tột cùng, đau đớn ê chề bởi cuộc hôn nhân đãkhông còn cách nào hàn gắn nổi, mà nàng thì phải chịu oan khuất tày trời Bị dồn đếnbước đường cùng, sau mọi cố gắng không thành, Vũ Nương chỉ còn biết mượn dòngnước Hoàng Giang để rửa nỗi oan nhục Nàng đã tắm gội chay sạch mong dòng nướcmát làm dịu đi tức giận trong lòng, khiến nàng suy nghĩ tỉnh táo hơn để không hànhđộng bồng bột Nhưng nàng vẫn không thay đổi quyết định ban đầu, bởi chẳng còncon đường nào khác cho người phụ nữ bất hạnh này Lời than của nàng trước trời caosông thẳm là lời nguyện xin thần sông chứng giám cho nỗi oan khuất cũng như đứchạnh của nàng Hành động trẫm mình là hành động quyết liệt cuối cùng, chất chứanỗi tuyệt vọng đắng cay nhưng cũng đi theo sự chỉ đạo của lý trí

+ Được các tiên nữ cứu, nàng sống dưới thuỷ cung và được đối xử tình nghĩa Nànghết sức cảm kích ơn cứu mạng của Linh Phi và các tiên nữ cung nước Nhưng nàng

vẫn không nguôi nỗi nhớ cuộc sống trần thế cuộc sống nghiệt ngã đã đẩy nàng đếncái chết Vũ Nương vẫn là người vợ yêu chồng, người mẹ thương con, vẫn nặng lòngnhung nhớ quê hương, mộ phần cha mẹ, đồng thời vẫn khao khát được trả lại danh

dự Bởi vậy mà nàng đã hiện về khi Trương Sinh lập đàn giải oan Thế nhưng “cảm

ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ”, Vũ Nương không quay trở vềtrần gian nữa

Tóm lại: Vũ Nương là một người phụ nữ xinh đẹp, nết na, hiền thục lại đảm đang,

tháo vát, thờ kính mẹ chồng rất mực hiếu thảo, một dạ thuỷ chung với chồng, hếtlòng vun đắp cho hạnh phúc gia đình Nàng là người phụ nữ hoàn hảo, lý tưởng củamọi gia đình, là khuôn vàng thước ngọc của mọi người phụ nữ Người như nàng xứngđáng được hưởng hạnh phúc trọn vẹn, vậy mà lại phải chết oan uổng, đau đớn

b2 Vì sao Vũ Nương phải chết oan khuất? Từ đó em cảm nhận được điều gì về thân phận người phụ nữ dưới chế độ phong kiến?

Những duyên cớ khiến cho một người phụ nữ đức hạnh như Vũ Nương không thểsống mà phải chết một cách oan uổng:

- Nguyên nhân trực tiếp: do lời nói ngây thơ của bé Đản Đêm đêm, ngồi buồn dưới

ngọn đèn khuya, Vũ Nương thường “trỏ bóng mình mà bảo là cha Đản” Vậy nênĐản mới ngộ nhận đó là cha mình, khi người cha thật chở về thì không chịu nhận vàcòn vô tình đưa ra những thông tin khiến mẹ bị oan

- Nguyên nhân gián tiếp:

+ Do người chồng đa nghi, hay ghen Ngay từ đầu, Trương Sinh đã được giới thiệu

là người “đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức”, lại thêm “không có học” Đó

chính là mầm mống của bi kịch sau này khi có biến cố xảy ra Biến cố đó làviệc Trương Sinh phải đi lính xa nhà, khi về mẹ đã mất Mang tâm trạng buồn khổ,chàng bế đứa con lên ba đi thăm mộ mẹ, đứa trẻ lại quấy khóc không chịu nhận cha

Lời nói ngây thơ của đứa trẻ làm đau lòng chàng: “Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi

ư? Ông lại biết nói, chứ không như cha tôi trước kia, chỉ nín thin thít” Trương Sinh

gạn hỏi đứa bé lại đưa thêm những thông tin gay cấn, đáng nghi: “Có một người đàn

ông đêm nào cũng đến” (hành động lén lút che mắt thiên hạ), “mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đảng ngồi cũng ngồi” (hai người rất quấn quýt nhau), “chẳng bao giờ bế Đản cả”

(người này không muốn sự có mặt của đứa bé) Những lời nói thật thà của con đã làmthổi bùng lên ngọn lửa ghen tuông trong lòng Trương Sinh

+ Do cách cư xử hồ đồ, thái độ phũ phàng, thô bạo của Trương Sinh Là kẻ không

có học, lại bị ghen tuông làm cho mờ mắt, Trương Sinh không đủ bình tĩnh, sáng suốt

để phân tích những điều phi lý trong lời nói con trẻ Con người độc đoán ấy đã vộivàng kết luận, “đinh ninh là vợ hư” Chàng bỏ ngoài tai tất cả những lời biện bạch,thanh minh, thậm chí là van xin của vợ Khi Vũ Nương hỏi ai nói thì lại giấu không

kể lời con Ngay cả những lời bênh vực của họ hàng, làng xóm cũng không thể cời bỏoan khuất cho Vũ Nương Trương Sinh đã bỏ qua tất cả những cơ hội để cứu vãn tấnthảm kịch, chỉ biết la lên cho hả giận Trương Sinh lúc ấy không còn nghĩ đến tìnhnghĩa vợ chồng, cũng chẳng quan tâm đến công lao to lớn của Vũ Nương đối với giađình, nhất là gia đình nhà chồng Từ đây có thể thấy Trương Sinh là con đẻ của chế

độ nam quyền bất công, thiếu lòng tin và thiếu tình thương, ngay cả với người thânyêu nhất

+ Do cuộc hôn nhân không bình đẳng, Vũ Nương chỉ là “con nhà kẻ khó”, còn

Trương Sinh là “con nhà hào phú” Thái độ tàn tệ, rẻ rúng của Trương Sinh đối với

Vũ Nương đã phần nào thể hiện quyền thế của người giàu đối với người nghèo trongmột xã hội mà đồng tiền đã bắt đầu làm đen bạc thói đời

+ Do lễ giáo hà khắc, phụ nữ không có quyền được nói, không có quyền được tự bảo

vệ mình Trong lễ giáo ấy, chữ trinh là chữ quan trọng hàng đầu; người phụ nữ khi đã

bị mang tiếng thất tiết với chồng thì sẽ bị cả xã hội hắt hủi, chỉ còn một con đườngchết để tự giải thoát

+ Do chiến tranh phong kiến gây nên cảnh sinh ly và cũng góp phần dẫn đến

cảnh tử biệt Nếu không có chiến tranh, Trương Sinh không phải đi lính thì VũNương đã không phải chịu nỗi oan tày trời dẫn đến cái chết thương tâm như vậy

Tóm lại: Bi kịch của Vũ Nương là một lời tố cáo xã hội phong kiến xem trọng quyền

uy của kẻ giàu có và của người đàn ông trong gia đình, đồng thời bày tỏ niềm cảmthương của tác giả đối với số phận oan nghiệt của người phụ nữ Người phụ nữ đứchạnh ở đây không những không được bênh vực, trở che mà lại còn bị đối xử một cáchbất công, vô lý; chỉ vì lời nói thơ ngây của đứa trẻ và vì sự hồ đồ, vũ phu của anhchồng hay ghen tuông mà đến nỗi phải kết liễu cuộc đời mình

6 Giá trị nghệ thuật:

a Một số nét nghệ thuật đặc sắc của Chuyện người con gái Nam Xương

- Xây dựng tình huống truyện độc đáo, đặc biệt là chi tiết chiếc bóng Đây là sự kháiquát hoá tấm lòng, sự ngộ nhận và sự hiểu lầm của từng nhân vật Hình ảnh này hoànthiện thêm vẻ đẹp nhân cách của Vũ Nương, đồng thời cũng thể hiện rõ nét hơn sốphận bi kịch của Vũ Nương nói riêng và người phụ nữ Việt Nam nói chung

- Nghệ thuật dựng truyện Dẫn dắt tình huống truyện hợp lý Chi tiết chiếc bóng là

đầu mối câu chuyện lại chỉ xuất hiện một lần duy nhất ở cuối truyện, tạo sự bất ngờ,bàng hoàng cho người đọc và tăng tính bi kịch cho câu chuyện

- Có nhiều sự sáng tạo so với cốt truyện cổ tích “Vợ chàng Trương” bằng cách

sắp xếp thêm bớt chi tiết một cách độc đáo

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Nhân vật được xây dựng qua lời nói và hành động.

Các lời trần thuật và đối thoại của nhân vật sử dụng nhiều hình ảnh ước lệ nhưng vẫnkhắc hoạ đậm nét và chân thật nội tâm nhân vật

- Sử dụng yếu tố truyền kỳ (kỳ ảo) làm nổi bật giá trị nhân đạo của tác phẩm Yếu tố

kỳ ảo, hoang đường làm câu chuyện vừa thực vừa mơ, vừa có hậu vừa không có hậu,làm hoàn chỉnh vẻ đẹp của Vũ Nương

- Kết hợp các phương thức biểu đạt: Tự sự + biểu cảm (trữ tình) làm nên một áng văn

xuôi tự sự còn sống mãi với thời gian

b Ý nghĩa của chi tiết kỳ ảo

* Các chi tiết kỳ ảo trong câu chuyện:

- Phan Lang nằm mộng rồi thả rùa

- Phan Lang gặp nạn, lạc vào động rùa, gặp Linh Phi, được cứu giúp; gặp lại VũNương, được sứ giả của Linh Phi rẽ đường nước đưa về dương thế

- Vũ Nương hiện về trong lễ giải oan trên bến Hoàng Giang giữa lung linh, huyền ảorồi lại biến đi mất

* Cách đưa các chi tiết kỳ ảo:

- Các yếu tố này được đưa vào xen kẽ với những yếu tố thực về địa danh, về thờiđiểm lịch sử, những chi tiết thực về trang phục của các mỹ nhân, về tình cảnh nhà VũNương không người chăm sóc sau khi nàng mất… Cách thức này làm cho thế giới kỳ

ảo lung linh, mơ hồ trở nên gần với cuộc đời thực, làmtăng độ tin cậy, khiến ngườiđọc không cảm thấy ngỡ ngàng

* Ý nghĩa của các chi tiết kỳ ảo:

- Cách kết thúc này làm nên đặc trưng của thể loại truyện truyền kỳ

- Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của Vũ Nương: nặng tình, nặng nghĩa, quantâm đến chồng con, phần mộ tổ tiên, khao khát được phục hồi danh dự.

- Tạo nên một kết thúc phần nào có hậu cho câu chuyện

- Thể hiện về ước mơ, về lẽ công bằng ở cõi đời của nhân dân ta

- Chi tiết kỳ ảo đồng thời cũng không làm mất đi tính bi kịch của câu chuyện VũNương trở về mà vẫn xa cách ở giữa dòng bởi nàng và chồng con vẫn âm dương chialìa đôi ngả, hạnh phúc đã vĩnh viễn rời xa Tác giả đưa người đọc vào giấc chiêm baorồi lại kéo chúng ta sực tỉnh giấc mơ – giấc mơ về những người phụ nữ đức hạnh vẹntoàn Sương khói giải oan tan đi, chỉ còn một sự thực cay đắng: nỗi oan của ngườiphụ nữ không một đàn tràng nào giải nổi Sự ân hận muộn màng của người chồng,đàn cầu siêu của tôn giáo đều không cứu vãn được người phụ nữ Đây là giấc mơ màcũng là lời cảnh tỉnh của tác giả Nó để lại dư vị ngậm ngùi trong lòng người đọc và

là bài học thấm thía về giữ gìn hạnh phúc gia đình

II.Luyện tập:

Câu 1: Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu :

Vũ Thị Thiết, người con gái Nam Xương, tính tình đã thùy mị,

nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp Trong làng có chàng Trương Sinh, mến vì dung hạnh, xin mẹ đem trăm lạng vàng cưới về Song Trương Sinh có tính đa nghi, đối với vợ phòng ngừa quá sức Nàng cũng giữ gìn khuôn phép, không từng để lúc nào vợ chồng phải bất hòa Cuộc sum vầy chưa được bao lâu thì xảy ra việc triều đình bắt lính đi đánh giặc Chiêm Trương tuy con hào phú nhưng không có học, nên phải ghi trong sổ lính vào loại đầu.

a Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt nào?

b Nội dung tổng quát của đoạn trích trên là gì?

c Giải thích cụm từ “tư dung tốt đẹp” và từ “dung hạnh” được sử

dụng trong hai câu đầu đoạn trích

d Em hãy nêu ra phương thức liên kết trong đoạn văn trên?

e Tìm thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn trích trên? Câu 2: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Nàng bất đắc dĩ nói:

- Thiếp sở dĩ nương tựa vào chàng, vì có cái thú vui nghi gia nghi thất Nay đã bình rơi trâm gãy, mây tạnh mưa tan, sen rũ trong ao, liễu tàn trước gió; khóc tuyết bông hoa rụng cuống, kêu xuân cái

én lìa đàn, nước thẳm buồm xa, đâu còn có thể lên núi Vọng Phu kia nữa.

a Vũ Nương nói câu nói trên trong hoàn cảnh nào?

b Cụm từ “thú vui nghi gia nghi thất” có nghĩa là gì?

c Nêu hàm ý của câu “Nay đã bình rơi trâm gãy… Vọng Phu kia

nữa.”

d Chỉ ra phép tu từ được sử dụng trong đoạn văn trên, nêu tác

dụng?

e Viết đoạn văn quy nạp (khoảng 10 câu - 12 câu) có sử dụng

phép lặp và một câu có thành phần biệt lập, cảm nhận của em vềnhân vật Vũ Nương trong cả 2 đoạn trích trên

Câu 3: Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

- Kẻ bạc mệnh này duyên phận hẩm hiu, chồng con rẫy bỏ, điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ, thần sông có linh, xin ngày chứng giám Thiếp nếu đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ Nhược bằng lòng chim dạ cá, lừa chồng dối con, dưới xin làm mồi cho cá tôm, trên xin làm cơm cho diều quạ, và xin chịu khắp mọi người phỉ nhổ.

a.Giải thích thành ngữ “Lòng chim dạ cá”

b.Các câu trong đoạn văn trên liên kết với nhau bằng phép nào?

c Lời nói của Vũ Nương chứng tỏ điều gì về nhân vật này?

d Nguyên nhân nào dẫn tới cái chết của Vũ Nương?

Câu 4: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng Giang Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng, theo sau đó đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ đầy sông, lúc ẩn, lúc hiện.

Chàng vội gọi, nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào:

- Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết cũng không bỏ.

Đa tạ tình chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa.

Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt rồi dần biến mất.

a Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể số mấy, nêu tác dụng của ngôi

kể đó?

b Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn trích trên?

c Chỉ ra chi tiết kì ảo trong đoạn trích trên và nêu tác dụng?

d Từ phần kết phía trên, em thấy truyện này kết thúc có hậu hay

không có hậu, vì sao?

e Hãy nêu tên một số tác phẩm đã học trong chương trình THCS

có nói về thân phận người phụ nữ chịu nhiều bất hạnh, khổ cựctrong xã hội phong kiến xưa

g So với truyện cổ tích Chuyện chàng Trương, Nguyễn Dữ đã sáng

tạo thêm đoạn kết kì ảo (cuộc đời gặp gỡ giữa Phan Lang và VũNương chốn thủy cung; lần gặp mặt ngắn ngủi của hai vợ chồng,sau đó là chia ly vĩnh viễn) Những chi tiết có tác dụng gì trong việcthể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm

Hướng dẫn trả lời

Câu 1:

a Đoạn trích trên được viết theo phương thức tự sự.

b Nội dung chính: giới thiệu về nhân vật Vũ Nương - người con gái

đẹp người đẹp nết được Trương Sinh, con nhà hào phú, cưới về làmvợ

c Tư dung tốt đẹp: nhan sắc và dáng vẻ tốt đẹp.

e Thành phần biệt lập: thành phần phụ chú (người con gái quê ở

Nam Xương), nhằm bổ sung thông tin về quê quán cho nhân vậtđược kể

Câu 2:

a Vũ Nương nói câu trên khi bị chồng nghi oan nàng hai lòng,

không chung thủy

b Thú vui nghi gia nghi thất: ý nói nên cửa nên nhà, thành vợ

thành chồng, cùng nhau xây dựng hạnh phúc gia đình

c Vũ Nương đau khổ tới tột cùng vì hạnh phúc lứa đôi tan vỡ, ngay

cả việc chờ đợi chồng, trông ngóng chồng như trước kia cũngkhông thể Vũ Nương thất vọng khi bị Trương Sinh ruồng bỏ, tình vợchồng gắn bó bấy lâu tan vỡ

d Trong câu nói của Vũ Nương có nhiều hình ảnh mang tính ẩn dụ:

+ Bình gãy trâm tan.

+ Sen rũ trong ao.

+ Liễu tàn trước gió.

+ Kêu xuân cái én lìa đàn.

+ Nước thẳm buồm xa.

- Chọn phân tích hình ảnh ẩn dụ “trâm gãy bình tan” hình ảnh của

sự chia lìa, tan vỡ, mượn hình ảnh trâm gãy, bình tan để nói vềhiện trạng tình vợ chồng của Vũ Nương nay đã tan vỡ

e Vũ Nương, người con gái đức hạnh, luôn giữ gìn khuôn phép dù

Trương Sinh có đa nghi và phòng ngừa quá sức thì gia đình vẫnchưa bao giờ xảy ra tranh chấp, bất hòa Khi chiến tranh nổ ra,chồng nàng phải ra trận, Vũ Nương tiễn chồng ra trận vẫn ân cầndặn dò chồng những lời ân tình, mong ngày về chồng mang theohai chữ bình an Ở nhà, nàng một mực giữ tiết, chăm sóc chu toàngia đình, những mong sớm có ngày đoàn tụ với chồng Nào đâu,sóng gió ập tới, lời nói ngây thơ của đứa con bé bỏng đã khiến tính

đa nghi của chồng nàng nổi dậy Bị chồng ruồng rẫy, hắt hủi, nàngnói tới thân phận của mình và khẳng định tấm lòng thủy chungtrong trắng nhưng mối nghi ngờ ở Trương Sinh vẫn khôn nguôi.Không còn lại gì, lòng nàng dâng trào nỗi thất vọng tột cùng, nỗiđau đớn ê chề bởi hạnh phúc gia đình không có cách nào hàn gắnnổi Nỗi oan khuất trời không thấu, khiến mọi sự chịu đựng, hy sinhtrước đó đều vô nghĩa Nàng giải thích trong sự bất lực và tuyệtvọng đắng cay trước sự đối xử nhẫn tâm của chồng

b Nguyên nhân dẫn tới cái chết của Vũ Nương

- Nguyên nhân trực tiếp: lời nói ngây thơ của đứa con (bé Đản),

bé Đản không chịu nhận Trương Sinh là cha

- Nguyên nhân gián tiếp:

+ Do người chồng tính tình đa nghi, hay ghen, gia trưởng

+ Cách cư xử nóng nảy, hồ đồ, phũ phàng của Trương Sinh + Chiến tranh phi nghĩa nổ ra, gây ra sinh li từ biệt

+ Do xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, lời nói của ngườiphụ nữ không được coi trọng

Câu 4:

a Đoạn trích trên sử dụng ngôi kể thứ ba Ngôi kể này người kể

giấu mình, ngôi kể này giúp người kể linh hoạt và kể chuyện kháchquan hơn

b Nội dung đoạn trích: Nói về việc Trương Sinh lập đàn giải oan

cho Vũ Nương bên bến sông Hoàng Giang Vũ Nương hiện về giữadòng rồi biến mất

c Chi tiết kì ảo trong truyện:

Vũ Nương ngồi trên kiệu hoa đứng giữa dòng rồi sau đó biến mất

- Chi tiết này nhấn mạnh nỗi oan khiên mà Vũ Nương cũng như

tư tưởng của nhà văn Nguyễn Dữ

- Vũ Nương hiện về chỉ là ảo ảnh, là một chút an ủi cho ngườiphận bạc, bởi hạnh phúc lứa đôi đã tan vỡ

- Chi tiết này thể hiện khát vọng về công bằng, hạnh phúc củadân gian, người trong sạch cuối cùng được minh oan

- Nhưng chi tiết này vẫn gợi lên nỗi đau xót, nỗi ám ảnh vớingười đọc khi Vũ Nương vẫn nặng tình dương thế

c Cái kết của truyện không là cái kết có hậu bởi lẽ Vũ Nương

không được sống cuộc đời hạnh phúc dù nàng là người tiết hạnh,đoan chính Chi tiết Vũ Nương trở về khi Trương Sinh lập đàn giảioan là sự an ủi phần nào đối với người mệnh bạc như nàng

d Những tác phẩm nói lên thân phận bất hạnh, khổ cực của người

phụ nữ trong xã hội xưa

- Bánh trôi nước – Hồ Xuân Hương

- Truyện Kiều - Nguyễn Du

- Vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính (truyện dân gian).

e Phần cuối là sự sáng tạo của tác giả

+ Vũ Nương trở thành tiên nữ dưới thủy cung, đây là sự sáng tạoriêng của Nguyễn Dữ

+ Yếu tố kì ảo tạo ra màu sắc lung linh, nhưng cái ảo không táchrời hiện thực

+ Cái kết có hậu chính là sự sáng tạo kết thúc có hậu, hoàn trảnhững điều xứng với giá trị, phẩm chất của Vũ Nương, qua đó thểhiện sự công bẳng, nỗi oan của nhân vật có cơ hội được hóa giải + Cái kết có hậu cho nhân vật tiết hạnh được xây dựng bằng cácchi tiết kì ảo để an ủi linh hồn của Vũ Nương, điều này phần nàokhỏa lấp sự mất mát

+ Nguyễn Dữ đồng thời cũng khiến cho bi kịch được đề cập tớitrở nên sâu sắc và ám ảnh hơn: con người bị chia cắt vĩnh viễn vớicuộc sống trần thế

g Chỉ ra các yếu tố về nghệ thuật làm nên sức hấp dẫn của

Chuyện người con gái Nam Xương

- Cốt truyện hấp dẫn, kịch tính, nhiều lớp lang, tình huốngtruyện bất ngờ, độc đáo, cách dẫn truyện tự nhiên

- Thành công trong việc xây dựng nhân vật: nhân vật chính đượcnhìn đa chiều, tái hiện nhiều sự thay đổi trong tâm lí của nhân vậtcũng được quan tâm thể hiện

- Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp hiện thực, bút pháp kì

ảo, sử dụng hình thức truyền kì với sự có mặt của yếu tố kì ảo,Nguyễn Dữ muốn thử nghiệm những giải pháp khác nhau cho cuộcđời của nhân vật

Câu 5: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

“Về đến nhà, chàng la um lên cho … và đánh đuổi đi”

a.Ghi lại những từ ngữ xưng hô trong đoạn trích trên

b.Từ “lửa binh” trong đoạn trích trên có nghĩa là gì?

c.Qua lời bày tỏ với chồng, em thấy Vũ Nương là người như thế nào?

d Qua đoạn trích, hãy bày tỏ suy nghĩ về thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến

Chuyện người con gái Nam Xương là một truyện hay trong Truyền kỳ mạn lục,một tác phẩm văn xuôi của Nguyễn Dữ viết trên cơ sở một truyện dân gian Việt

Nam Truyện phản ánh một vấn đề bức thiết của xạ hội, đó là thân phận của ngườinông dân nói chung và người phụ nữ nói riêng trong xã hội phong kiến Thế lực bạotàn và lễ giáo phong kiện khắt khe đã chà đạp lên nhân phẩm người phụ nữ, mặc dù

họ là những người phụ nữ đáng trân trọng trong gia đình và xã hội

Câu chuyện kể về cuộc đời và số phận của Vũ Nương – một người, con gái nết na,thùy mị Chồng nàng lá Trương Sinh, con nhà giàu có nhưng ít học, vốn tính đanghi, đối với vợ thường phòng ngừa quá mức Trương Sinh lấy Vũ Nương khôngphải vì tình yêu mà chỉ vì cảm mến dung hạnh, để rồi không có sự chan hòa, bìnhđẳng trong cuộc hôn nhân đó Mầm mống bi kịch của cuộc đời Vũ Nương bắt đầu từđây

Mặc dù chồng là người lạnh lùng, khô khan, ích kỉ nhưng Vũ Nương luôn đảmđang, tháo vát, thủy chung Nàng khát khao hạnh phúc gia đình, mong muốn êm ấmthuận hòa nên luôn giữ gìn khuôn phép, ăn nói chừng mực Khi chồng đi lính, VũNương đã tiễn chồng bằng những lời mặn nồng, tha thiết: "Chàng đi chuyến này,thiếp chẳng dám mong đeo được ấn phong hầu, mặc áo gấm trở về quê cũ, chỉ xinngày về mang theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi Chỉ e việc quân khó liệu,thế giặc khôn lường Giặc cuồng còn lẩn lút, quân triều còn gian lao, rồi thế chẻ trechưa có, mà mùa dưa chín quá kì, khiến cho tiện thiếp băn khoăn, mẹ hiền lo lắng.Thật xúc động với tình cảm cửa người vợ hiền trước lúc chồng đi xa Tình cảm ấy

đã làm mọi người rơi lệ

Không chỉ là người vợ hiền, Vũ Nương còn là một nàng dâu hiếu thảo Nàng chămsóc chu đáo mẹ chồng, hết lòng phụng dưỡng mẹ chồng như mẹ đẻ của nàng vậy.Chồng đi lính khi nàng có mang, biết bao khổ cực chỉ một thân một mình gánh chịu.Rồi nàng sinh con, một mình nuôi dạy con và chăm sóc mẹ chồng Khi mẹ chồngmất, nàng vô cùng thương xót, nàng lo ma chay, tế lễ hết sức chu đáo

Khi giặc tan, Trương Sinh về nhà chỉ vì tin lời con trẻ mà nghi vợ hư hỏng nên chửimắng vợ thậm tệ, mặc cho lời phân trần của Vũ Nương, mặc cho lời biện bạch của

họ hàng làng xóm, Trương Sinh vẫn hồ đồ đánh đuổi Vũ Nương Đau đớn, tủi nhục,

Vũ Nương phải tìm đến cái chết trên bến Hoàng Giang

Câu chuyện đã thể hiện nỗi oan khúc tột cùng của Vũ Nương, nỗi oan ấy đã vượt rangoài phạm vi gia đình, là một trong muôn vàn oan khốc trong xã hội phong kiếnvùi dập con người, nhất là người phụ nữ Thân phận của người phụ nữ bị vùi dập, bị

sỉ nhục, bị đày đến bước đường cùng của cuộc đời, họ chỉ biết tìm đến cái chết đểbày tỏ tấm lòng trong sạch Điều này chứng tỏ xã hội phong kiến suy tàn đã sinh ranhững Trương Sinh đầu óc nam quyền, độc đoán, sống thiếu tình thương đối vớingười vợ hiền thục của mình, để rồi gây ra cái chết bi thương đầy oan trái cho VũNương Thân phận của Vũ Nương thật đáng thương và phẩm chất của nàng cũngthật đáng khâm phục Khi còn sống nàng là người vợ hiền dâu thảo, sống có nghĩatình Khi chết, tuy được các nàng tiên cứu sống ở thủy cung nguy nga, lộng lẫy,nhưng lúc nào nàng cũng nhớ đến quê hương bản quán của mình Là người nặngtình nghĩa, nàng đã ứa nước mắt khi nghe người cùng làng gợi nhắc đến quê hương,nhắc đến chồng con của mình Thế nhưng, Vũ Nương vẫn còn đó nỗi đau oan khúc,nàng muốn phục hồi danh dự: Nàng không trở về trần gian mặc dù Trương Sinh đãlập đàn giải oan và đã ân hận với việc làm nông nổi của mình Nàng không trở vềtrần gian đâu chỉ vì cái nghĩa với Linh Phi – người đã cứu nàng, mà điều chủ yếu ởđây là nàng chẳng còn gì để về Đàn giải oan chỉ là việc an ủi cho người bạc mệnhchứ không thể làm sống lại tình xưa nghĩa cũ Nỗi oan khuất được giải nhưng hạnhphúc đâu thể tìm lại được Sự dứt áo ra đi của nàng là thái độ phủ định trần gian vớicái xã hội bất công đương thời Đây cũng là thái độ đấu tranh đòi công lý của ngườiphụ nữ trong xã hội phong kiến suy tàn Dù cái chết là tấn bi kịch của người phụ nữ,nhưng họ thức tỉnh được tầng lớp phụ quyền, phong kiến Sự vĩnh viễn chọn cái

chết mà không trở lại trần thế của Vũ Nương đã làm cho Trương Sinh phải cắn rứt

ân hận vì lỗi lầm của mình Trương Sinh biết lỗi thì đã quá muộn màng

Qua câu chuyện về cuộc đời và số phận bi thảm của Vũ Nương, Nguyễn Dữ tố cáo

xã hội phong kiến đương thời đã chà đạp lên nhân phẩm của người phụ nữ, tố cáochiến tranh phi nghĩa đã làm vợ xa chồng, cha xa con, gia đình tan vỡ Nỗi đau của

Vũ Nương cũng là nỗi đau của biết bao người phụ nữ dưới chế độ phong kiến nhưnàng Kiều trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, người cung nữ trong Cung oán ngâmkhúc của Nguyễn Gia Thiều, người phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương và nhiều phụ

nữ khác nữa Phải chăng người phụ nữ trong xã hội phong kiến Việt Nam luôn bịchà đạp dù họ có tài năng và phẩm chất cao đẹp Bởi thế Nguyễn Dữ đã viết:

Đau đớn thay phận đàn bà Lời ràng bạc mệnh vẫn là lời chung.

"Phận đàn bà" trong xã hội phong kiến cũ đau đớn, bạc mệnh, tủi nhục không kểxiết Lễ giáo phong kiến khắt khe như sợi giây oan nghiệt trói chặt người phụ nữ

Và cũng như Vũ Nương, người phụ nữ trong xã hội suy tàn ngày ấy luôn tìm đến cáichết để bảo vệ nhân phẩm của mình

Bằng bút pháp kể chuyện, tình tiết lúc chân thật đời thường, lúc hoang đường kì ảo,Nguyễn Dữ đã xây đựng hình tượng nhân vật điển hình cho thân phận người phụ nữngày xưa Họ thật đẹp, thật lí tưởng nhưng xã hội không cho họ hạnh phúc Tácphẩm của ông vừa đề cao giá trị người phụ nữ lại vừa hạ thấp giá trị của xã hộiphong kiến đương thời

Câu 6: Ý nghĩa của chi tiết cái bóng

Cái bóng của nàng Vũ Nương in trên vách tường quà ánh đèn dầu chính là chỉ tiếttạo nên thắt nút, sự mâu thuẫn bắt đầu xảy ra Là một người vợ có chồng ra chiếntrận bao năm không chút tin tức, nàng thui thủi một mình chăm mẹ già con côi.Cuộc sống xa chồng đã vất vả khó khăn lại thiếu thốn tình cảm chắc chắn càng mệtmỏi, nhưng không vì thế mà nàng bận lòng, vẫn một mực chung thủy, son sắt Hiểuđược nỗi mong nhớ cha của đứa con thơ khi sinh ra chưa một lần gặp bố, nàng đãnói dối con mình rằng chiếc bóng trên tường kia chính là cha con đó, người vẫnluôn đồng hành và dõi theo mẹ con ta Sợ con buồn tủi và thiếu thốn tình cảm củacha mà nàng đã nói dối Đản, đó là lời nói dối ngọt ngào hằng mong điều tốt đẹpkhông có gì là xấu xa cả Đối với bé Đản, chiếc bóng ấy là hiện thân của cha mình,

là điều có thể khoả lấp nỗi mong chờ trong em Vì mới vừa lên ba còn thơ ngây,chưa biết quá nhiều điều nên em tin vào lời mẹ Trong suy nghĩ non nớt của mình,

em luôn tin mình có một người cha đêm nào cũng đến với mẹ con mình Người cha

ấy luôn quấn quýt bên mẹ, mẹ đi cũng đi, mẹ ngồi cũng ngồi, luôn im lặng mà chưabao giờ bế Đản Cậu bé ấy thật thà kể lại cho Trương Sinh nghề về câu chuyệnngười đàn ông đêm đến cùng mẹ, đó là lời nói vô tư của một đứa trẻ Nhưng chínhcâu chuyện về người cha khác từ bé Đản đã làm nảy ra trong Trương Sinh mối nghingờ không dứt, bản tính ghen tuông cùng sự nóng nảy của hắn khiến cho Vũ nươngphải đau khổ vô cùng Từ cái bóng ấy mà Trương Sinh cho rằng vợ mình khôngchung thủy, hắn mắng nhiếc chửi rủa, đánh đập nàng mặc cho hàng xóm can ngăn.Hắn đã nhẫn tâm đuổi người phụ nữ đầu ấp tay kề, người đã chăm sóc mẹ già lúc

ốm đau, chăm con khi non thơ, bé bỏng ra khỏi nhà Đường cùng, nàng buộc phải

gieo mình xuống sông Hoàng Giang để chứng minh cho sự trong sạch, thủy chungcủa mình.

Cái bóng cũng chính là chi tiết mở nút, chứng minh sự oan khiên của nàng VũNương Trong đêm, khi ngồi cùng bé Đản, cái bóng xuất hiện, bé Đản gọi tiếng

"cha" như những lần ngồi cùng mẹ, bây giờ hắn mới hiểu được lỗi lầm của mình vànhận ra sự đau đớn của vợ Chính chiếc bóng đã hoá giải báo nỗi nghi ngờ trongTrương Sinh để chàng nhận ra lỗi lầm của mình, mặc dù đó là lời hối hận muộnmàng

Một chi tiết tưởng chừng như bình thường đơn giản nhưng lại góp phần tạo nên sứchấp dẫn cho câu chuyện, hình thành nên tư tưởng cho tác phẩm Chi tiết chiếc bóng

đã góp phần vạch trần chế độ phong kiến nhiều bất công tàn bạo, khi mà chế độ phụ

hệ lên ngôi, sự nhẫn tâm đã đẩy người phụ nữ trở nên khốn khổ đến đường cùng

Câu 7: Ý nghĩa của các chi tiết kì ảo

Trong tác phẩm, tác giả xây dựng 3 chi tiết kì ảo Thứ nhất là Phan Lang đêm nằm mộng thấy có người xin chàng thả rùa xanh mà chàng vừa bắt được (Linh phi hóa thân) Chi tiết thứ hai, Vũ Nương

và Phan lang được Linh Phi cứu sống và cho ở nơi động rùa dưới thủy cung Sau đó, Phan Lang được hồi sinh và trở về trần gian Thứ ba, linh hòn Vũ Nương trở về trên bến sông khi Trương Sinh lậpđàn giải oan, nàng nói vài lời tỏ minh rồi từ từ biến mất trong

sương khói mịt mờ

Tuyến truyện về Phan Lang với các chi tiết về Linh phi, thuỷ cung,cuộc gặp gỡ của Phan Lang và Vũ Nương, hình ảnh Vũ Nương đikiệu hoa hiện về trên bến Hoàng Giang… là những sáng tạo củaNguyễn Dữ so với cốt truyện dân gian Vợ chàng Trương

Trước hết, những chi tiết này đã phủ lên câu chuyện một lớp sương mờ hư ảo, kì quái, đậm chất dân gian, làm cho câu chuyện trở nên lung linh kì ảo, tạo nên sự tò mò, hấp dẫn, lôi cuốn cho người đọc Cách kết cấu này cũng phức tạp và hấp

dẫn hơn cách kết cấu của truyện cổ tích

Các chi tiết kì ảo có vai trò thúc đẩy kết cấu truyện phát

triển, giúp nhà văn triển khai được câu chuyện và đạt được mục đích nghệ thuật của mình Việc nhờ có phép màu của Linh

Phi mà Vũ Nương và Phan Lang được cứu sống để tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ sự đó Phan Lang có thể trở về báo cho Trương Sinh biết sự việc, Vũ Nương có thể trở về giải oan trên bến sông

Các chi tiết kì ảo góp phần hoàn thiện tính cách và nhân

phẩm của nhân vật Vũ Nương trở về trực tiếp nói lời từ biệt cuối

cùng Nàng hãy còn lưu luyến trần gian nhưng nàng không trở về được nữa vì thế gian này đâu còn chỗ nào để người hiền lành, thủy

chung và đức hạnh như nàng dung thân được nữa Trương Sinh vì thế mà cũng tỏ ra là người biết hối lỗi, khát khao hạnh phúc trong muộn màng.

Các chi tiết kì ảo làm tăng thêm giá trị hiện thực và nhân đạo cho tác phẩm Đó là tiếng nói bênh vực con người, là minh chứng cho đạo lý ở hiền gặp lành của nhân gian Hình

ảnh thuỷ cung nguy nga tráng lệ tượng trưng cho một thế giớituyệt mĩ, hạnh phúc mà người phụ nữ nết na, giàu phẩm hạnhđược sống xứng đáng Chi tiết này thể hiện ước mơ thầm kín của

Nguyễn Dữ trong việc “tích thiện phùng thiện”: Vũ Nương ở

hiển, chịu đau khổ tủi nhục nhưng rồi sẽ được đền đáp xứng đáng.Chi tiết này cũng giúp hoàn thiện tính cách của Vũ Nương, làmhoàn chỉnh thêm nét đẹp vốn có của nàng: nặng tình, nặng nghĩa,quan tầm đến chồng con, phẩn mộ tổ tiên, khao khát được phụchồi danh dự

Cách kết thúc truyện (Vũ Nương hiện về đẹp lộng lẫy, huyền ảo rồi

biến mất) thể hiện ước mơ về công bằng của người phụ nữ

và cũng là của chính tác giả: Vũ Nương được giải oan, sống

trong nhung lụa giàu có và được bất tử nơi thuỷ cung

Chi tiết kì ảo cuối truyện làm cho người đọc nghĩ về một cái kết cóhậu nhưng thực ra nó ẩn chứa bi kịch bên trong Vũ Nương trở về

mà vẫn xa cách c giữa dòng bởi nàng và chồng con vẫn âm dươngchia hai đôi ngả, hạnh phúc vĩnh viễn rời xa Hạnh phúc gia đình,thiên chức làm mẹ của Vũ Nương đã mã mãi bị tước đoạt Tác giảđưa người đọc vào giấc chiêm bao rồi lại kéo chúng ta sực tỉnh giấc

mơ để trở vê’ cõi thực, rằng Vũ Nương không thể trở về hưởnghạnh phúc nơi dương gian được nữa Sự ân hận muộn màng củangười chồng hay đàn tràng giải oan đều không cứu vãn được hạnhphúc cho người phụ nữ Đây là lời cảnh tỉnh của tác giả Nó để lại

dư vị ngậm ngùi trong lòng người đọc và là bài học thấm thìa vềgiữ gìn hạnh phúc gia đình

Nguyễn Dữ đã sáng tạo các yếu tố kì ảo để giải oan cho Vũ Nương,thể hiện ước mơ công bằng cho người bất hạnh, đồng thời làmhoàn thiện thêm vẻ đẹp trong nhân cách của Vũ Nương

Các chi tiết này cũng tăng thêm tính chất bi thương cho câu chuyện: Vũ Nương chỉ có thể được giải oan chứ không thể trở về

sống hạnh phúc với chổng, nàng cũng mãi mãi không thể gặp con.Nàng chỉ có thể tìm thấy hạnh phúc ở thế giới bên kia chứ không

có trong đời thực Cách kết thúc truyện đã phơi bày hiện thực vàthể hiện nỗi xót xa, đau đớn của Nguyễn Dữ khi hiểu được bi kịchcủa những người phụ nữ trong xã hội phong kiến Chế độ namquyền, thói hồ đồ của người chổng trong gia đình, chiến tranh phinghĩa của các tập đoàn phong kiến… đã gây ra bi kịch cho ngườiphụ nữ

Tuy có những phẩm chất tâm hồn đáng quý nhưng Vũ Nương đãphải chịu một số phận cay đắng,oan nghiệt Nghịch lí ấy tự nó đã

là tiếng nói tố cáo xã hội phong kiến bất công phi lí đương thời chàđạp lên nhan phẩm và hạnh phúc của con người

Xây dựng hình tượng Vũ Nương, một mặt nhà văn ngợi ca nhữngphẩm chất tâm hồn đáng quý của người phụ nữ, mặt khác thể hiệnthái độ cảm thông thương xót cho số phận bất hạnh của họ và cựclực lên án xã hội phong kiến đương thời bất công, phi lí chà đạp, rẻrúng con người đặc biệt là người phụ nữ

Các chi tiết kì ảo không những đã phủ một lớp mờ lên câu chuyện,giúp cho nhà văn dễ dàng thể hiện nội dung mà còn thể hiện sâusắc tấm lòng yêu thương con người, bệnh vực thân phận người phụ

nữ và mong muốn họ có được một cuộc sống tốt đẹp của nhà văn.Bởi thế, Chuyện người con gái Nam Xương giống như một sự phảnkháng của nhà văn đối với thực tại xã hội đương thời

Bài 5: Ôn tập văn bản: Hoàng Lê nhất

– Hai tác giả chính:

+ Ngô Thì Chí (1753-1788), em ruột Ngô Thì Nhậm, làm quan dưới thời LêChiêu Thống, tuyệt đối trung thành với nhà Lê, từng chạy theo Lê Chiêu Tống

khi Nguyễn Huệ sai Vũ Văn Nhậm ra Bắc diệt Nguyễn Hữu Chỉnh.Dâng “Trung

hưng sách” bàn kế khôi phục nhà Lê.Sau đó, được Lê Chiêu Thống cử đi Lạng

Sơn chiêu tập những kẻ lưu vong lập nghĩa binh chống lại Tây Sơn Trên đường

đi, ông bị bệnh mất tại Bắc Ninh.Nhiều tài liệu nói, ông viết 7 hồi đầu của tácphẩm

+ Ngô Thì Du (1772-1840) anh em chú bác ruột với Ngô Thì Chí,học giỏi nhưngkhông đỗ đạt Dưới triều Tây Sơn, ông sống ẩn ở Hà Nam.Thời nhà Nguyễn ônglàm quan đến năm 1827 thì về nghỉ Ông là tác giả của 7 hồi tiếp theo

– Ba hồi cuối có thể do 1 người khác viết đầu thời Nguyễn

2.Tác phẩm:

– “Chí” là thể văn ghi chép sự vật, sự việc.

– Trong văn học Việt Nam thời trung đại, “Hoàng lê nhất thống chí” là một tác

phẩm văn xuôi chữ Hán có quy mô lớn nhất và đạt được những thành công xuấtsắc cả về nội dung cũng như nghệ thuật

– Với nội dung viết về những sự kiện lịch sử diễn ra trong khoảng ba mươi nămcuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX (cuối Lê đầu Nguyễn), tác phẩm chịu ảnhhưởng lối viết tiểu thuyết chương hồi của Trung Quốc cũng như quan niệm văn

sử bất phân – nét đặc thù của văn học trung đại Việt Nam

– Nếu xét về tính chân thực lịch sử, tác phẩm có thể được xếp vào loại kí sự lịch

sử Nhưng xét về hình thức kết cấu, nghệ thuật khắc họa nhân vật, cách miêu tả,

tự sự… thì tác phẩm lại mang đậm chất tiểu thuyết Có lẽ vì thế mà “Hoàng Lê

nhất thống chí” được xếp vào loại tiểu thuyết lịch sử.

– Tác phẩm gồm có tất cả 17 hồi, trên đây trích phần lớn hồi thứ mười bốn, viết

về sự kiện vua Quang Trung đại phá quân Thanh

+ Đoạn 1:(từ đầu đến “hôm ấy nhằm vào ngày 25 tháng chạp năm Mậu Thân

(1788)): Được tin báo quân Thanh chiếm Thăng Long, Bắc Bình Vương Nguyễn

Huệ lên ngôi hoàng đế và thân chinh cầm quân dẹp giặc

+ Đoạn 2( tiếp đến “rồi kéo vào thành”) : Cuộc hành quân thần tốc và chiến

thắng lẫy lừng của vua Quang Trung

+ Đoạn 3: Đoạn còn lại : Sự đại bại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đátcủa vua tôi Lê Chiêu Thống

4.Tóm tắt hồi thứ 14:

– Nguyễn Huệ nghe tin quân Thanh đến Thăng Long giận lắm liền họp các tướng

sĩ định thân chinh cầm quân đi ngay Tướng sĩ xin Bắc Bình Vương lên ngôi đểlàm yên lòng người.Nguyễn Huệ cho đắp đàn trên núi tế cáo trời đất lên ngôiHoàng đế lấy niên hiệu là Quang Trung Ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân hạlệnh xuất quân

-Đến Nghệ An, Quang Trung cho tuyển thêm hơn 1 vạn lính mở cuộc duyệt binh.Đến Tam Điệp mở tiệc khao quân, chia quân sĩ làm 5 đạo Đúng tối 30 tết lập tứclên đường

-Trên đường tiến quân ra Bắc, những toán quân Thanh do thám bị bắt sống Ngày

03 tháng giêng năm Kỉ Dậu, đồn Hà Hồi bị hạ Mờ sáng ngày 05 tiến đánh đồnNgọc Hồi Quân Thanh đại bại Thái thú Sầm Nghi Đống thắt cổ tự vẫn Tôn SĩNghị hoảng hốt cuống cuồng chạy mất mật Quân Thanh tranh nhau qua cầu tháochạy rơi xuống nước nhiều không kể xiết Vua tôi Lê Chiêu Thống dìu dắt nhauchạy trốn sang đất Bắc

5 Hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ :

a Con người hành động với tính cách mạnh mẽ, quyết đoán:

* Trong mọi tình huống, Nguyễn Huệ luôn thể hiện là con người hành động vớitính cách mạnh mẽ, quyết đoán Ông luôn xông xáo, giải quyết nhanh gọn và cóchủ đích Điều đó thể hiện qua từng thái độ, từng hành động của nhân vật:

– Nhận được tin giặc chiếm Thăng Long thì “giận lắm”,”định thân chinh cầm

quân đi ngay”.

– Chỉ trong vòng hơn một tháng, Nguyễn Huệ đã làm rất nhiều việc lớn:

+ Tế cáo trời đất, lên ngôi hoàng đế để “chính vị hiệu”,”giữ lấy lòng người”.

+ Tự mình “đốc suất đạo binh” ra Bắc.

+ Tìm gặp người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp để hỏi kế sách

+ Tuyển mộ quân sĩ và “mở cuộc duyệt binh lớn” ở Nghệ An, phủ dụ tướng sĩ.

b Con người có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén trước thời cuộc:

– Sáng suốt trong việc phân tích tình hình thời cuộc, thế tương quan giữa ta vàđịch Trong lời phủ dụ quân sĩ ở Nghệ An:

+ Nguyễn Huệ đã khẳng định chủ quyền của dân tộc(“đất nào sao ấy, đều đã

phân biệt rõ ràng”) và lên án hành động xâm lăng phi nghĩa, trái đạo trời của

quân Thanh, nêu bật dã tâm của chúng(“bụng dạ ắt khác…cướp bóc nước ta, giết

hại nhân dân, vơ vét của cải”)

+ Nhắc lại truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta

+ Kêu gọi quân lính đồng tâm hiệp lực, ra kỉ luật nghiêm

=> Lời phủ dụ có thể xem như một bài hịch ngắn gọn mà ý tứ phong phú, sâu xa,

nó tác động, kích thích lòng yêu nước, ý chí quật cường của dân tộc

– Sáng suốt trong việc xét đoán và dùng người: Thể hiện qua cách xử trí vừa có

lí vừa có tình với các tướng sĩ tại Tam Điệp.Ông rất hiểu tướng sĩ, hiểu tường tậnnăng lực của bề tôi, khen chê đúng người đúng việc

c Con người có ý chí quết thắng và tầm nhìn xa trông rộng:

– Mới khởi binh, chưa lấy được tấc đất nào, vậy mà Quang Trung đã tuyên bố

chắc nịch “phương lược tiến đánh đã có sẵn”, “Chẳng qua mươi ngay có thể

đuổi được người Thanh”.

– Biết trước kẻ thù “lớn gấp mười nước mình”, bị thua một trận “ắt lấy làm thẹn

mà lo mưu báo thù” khiến việc binh đao không bao giờ dứt nên Nguyễn Huệ còn

tính sẵn cả kế hoạch ngoại giao sau chiến thắng để có thời gian “yên ổn mà nuôi

dưỡng lực lượng”, làm cho nước giàu quân mạnh.

d Con người có tài dụng binh như thần:

– Cuộc hành quân thần tốc của nghĩa quân Tây Sơn do vua Quang Trung chỉ huy:

Ngày 25 tháng Chạp xuất quân từ Phú Xuân(Huế),ngày 29 đã tới Nghệ An, vượtkhoảng 350km qua núi, qua đèo Đến Nghệ An, vừa tuyển quân, tổ chức đội ngũ,vừa duyệt binh, chỉ trong vòng một ngày Hôm sau, tiến quân ra Tam Điệp(cách

khoảng 150km) Và đêm 30 tháng Chạp đã “lập tức lên đường”, tiến quân ra

Thăng Long Mà tất cả đều là đi bộ Có sách còn nói vua Quang Trung sử dụng cảbiện pháp dùng võng khiêng, cứ hai người khiêng thì một người được nằm nghỉ,luân phiên nhau suốt đêm ngày Từ Tam Điệp ra Thăng Long (khoảng hơn150km), vừa hành quân, vừa đánh giặc mà vua Quang Trung định kế hoạch chỉtrong vòng 7 ngày, mồng 7 tháng Giêng sẽ vào ăn Tết ở Thăng Long Trên thực

tế, đã thực hiện kế hoạch sớm hai ngày: trưa mồng 5 đã vào Thăng Long

– Hành quân xa liên tục như vậy, thường quân đội sẽ mệt mỏi,rã rời, nhưng nghĩa

binh Tây Sơn “cơ nào đội ấy vẫn chỉnh tề”,”từ quân đến tướng, hết thảy cả năm

đạo quân đều vâng mệnh lệnh, một lòng một chí quyết chiến quyết thắng” Đó là

nhờ tài năng quân sự lỗi lạc ở người cầm quân: hơn một vạn quân mới tuyển đặt

ở trung quân, còn quân tinh nhuệ từ đất Thuận Quảng ra thì bao bọc ở bốn doanhtiền, hậu, tả, hữu

– Tổ chức các trận đánh hợp lí, ít hao tổn binh lực:

+ Trận Hà Hồi …không cần đánh

+ Trận Ngọc Hồi…được thành

e Hình ảnh vị anh hùng lẫm liệt trong chiến trận:

– Là một tổng chỉ huy chiến dịch thực sự: thân chinh cầm quân ra trận, vừa hoạchđịnh chiến lược, sách lược, vừa trực tiếp tổ chức quân sĩ, bài binh bố trận, vừa tựmình thống lĩnh một mũi tiến công, cưỡi voi đi đốc thúc, xông pha nơi trận tiền

– Hình ảnh người thủ lĩnh ấy đã làm quân sĩ nức lòng, tạo niềm tin quyết chiếnquyết thắng, đồng thời khiến kẻ thù kinh hồn bạt vía, rơi vào cảnh đại bại nhanhchóng

– Ngòi bút trần thuật như thần làm hình ảnh vị vua xung trận giữa làn đạn, cưỡivoi tả đột hữu xung, áo bào đỏ đã sạm đen khói súng thực là lẫm liệt

6.Chân dung bọn cướp nước và bán nước:

– Đối lập với hình ảnh nghĩa quân Tây Sơn là chân dung của kẻ thù xâm lược

Kéo quân vào Thăng Long rất dễ dàng, như “đi trên đất bằng”, quân Thanh đã

quá chủ quan, cho là vô sự, không đề phòng gì Lính thì rời doanh trại để đi kiếmcủi, buôn bán ở chợ;tướng thì suốt ngày lo yến tiệc, cờ bạc Vì vậy, khi bị quânTây Sơn tiến công bất ngờ đúng vào thời điểm Tết Âm lịch, quân Thanh ở các

thành đã không kịp trở tay, “rụng rời sợ hãi”,chống không nổi “bỏ chạy toán

loạn,giày xéo lên nhau mà chết”,”thây chất đầy đồng, máu chảy thành suối” đến

nỗi nước sông Nhị Hà vì thế mà tắc nghẽn không chảy được nữa Nhục nhã nhất

là hình ảnh Tôn Sĩ Nghị “sợ mất mật, ngựa không kịp đóng yên, người không kịp

mặc áo giáp, dẫn bọn lính kị mã của mình chuồn trước qua cầu phao, rồi nhằm hướng bắc mà chạy”…

– Số phận những kẻ bán nước là Lê Chiêu Thống và những kẻ bề tôi của hắncũng không kém phần thảm hại Vì mưu lợi ích riêng của dòng họ, vua Lê Chiêu

Thống đã làm cái trò bỉ ổi “cõng rắn cắn gà nhà”, “rước voi giày mả tổ”, cúi

đầu chịu đựng nỗi nhục của kẻ đi cầu cạnh, van xin Để rồi khi quân Thanh tan rã,

cả bọn vội vã chạy bán sống, bán chết, chịu đói, chịu nhục, chỉ biết “nhìn nhau

than thở, oán giận chảy nước mắt”.

=> Có thể thấy rõ chất hiện thực trong bức tranh miêu tả của các tác giả Dù lànhững kẻ tôi trung với nhà Lê, và trong cách miêu tả cảnh khốn quẫn của vua LêChiêu Thống, các tác giả vẫn thể hiện sự ngậm ngùi,thương cảm, nhưng quanđiểm tôn trọng lịch sử và ý thức dân tộc của những trí thức đã giúp họ phản ánh

đúng diễn biến lịch sử, làm nổi bật hành động “cõng rắn cắn gà nhà” của ông

vua phản nước Lê Chiêu Thống cũng như tô đậm chiến công lẫy lừng của ngườianh hùng áo vải Nguyễn Huệ và nghĩa quân Tây Sơn.Đó chính là một trongnhững yếu tố tạo nên giá trị tác phẩm

7 Ngòi bút của tác giả khi miêu tả hai cuộc tháo chạy (một của quân tướng nhà Thanh và một của vua tôi Lê Chiêu Thống) có gì khác biệt? Hãy giải thích vì sao có sự khác biệt đó.

=> Trả lời:

– Tất cả đều tả thực, với những chi tiết cụ thể, nhưng âm hưởng lại khác nhau:

+ Đoạn văn trên nhịp điệu nhanh, mạnh, hối hả, ngòi bút miêu tả khách quannhưng vẫn hả hê sung sướng của người thắng trận trước sự thảm bại của lũ cướpnước

+ Đoạn văn dưới nhịp điệu chậm hơn, miêu tả tỉ mỉ giọt nước mắt của người thổhào, nước mắt tủi hổ của vua tôi nhà Lê… Âm hưởng có phần ngậm ngùi, chuaxót

– Vì các tác giả đều là những cựu thần của nhà Lê, nên không thể không có sựthương xót, ngậm ngùi cho tình cảnh của vua tôi Lê Chiêu Thống.Đấy là điều tạonên sự khác biệt trong thái độ và cách miêu tả hai cuộc tháochạy

8 Tổng kết:

a.Nội dung:

– Với quan điểm lịch sử đúng đắn và niềm tự hào dân tộc, các tác giả “Hoàng lê

nhất thống chí” đã tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng dân tộc Nguyễn

Huệ qua chiến công thần tốc đại phá quân Thanh, sự thảm bại của quân tướng nhàThanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống

– Hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ được khắc họa khá đậm nét, có tính cáchquả cảm, mạnh mẽ, có trí tuệ sáng suốt, có tài dụng binh như thần, là người có tổchức và là linh hồn của những chiến công vĩ đại

– Một sự mâu thuẫn: Nhan đề mang ý nghĩa ca ngợi nhà Lê,nhưng nội dung tácphẩm lại vạch rõ sự thối nát, mục ruỗng của triều đình nhà Lê, và ca ngợi ngườianh hùng áo vải Tây Sơn Nguyễn Huệ

II Luyện tập: