LOÉT dạ dày, tá TRÀNG (nội BỆNH lý)

Định nghĩaTổn thương mất chất đến lớp cơ niêm của dạ dày - tá tràng... O Khoâ ng loeùt Cơ chế tiền niêm mạc Cơ chế tại niêm mạc Cơ chế hậu niêm mạc Cơ chế tiền niêm mạc Cơ chế tại niêm

LOÉT DẠ DÀY – TÁ

TRÀNG

Định nghĩa

Tổn thương mất chất đến lớp cơ niêm

của dạ dày - tá tràng

Giải phẫu học dạ dày bình thường

Mô học dạ dày bình thường

CƠ CHẾ SINH BỆNH

O

Khoâ

ng loeùt

Cơ chế tiền niêm mạc

Cơ chế tại niêm mạc

Cơ chế hậu niêm mạc

Cơ chế tiền niêm mạc

Cơ chế tại niêm mạc

Cơ chế hậu niêm mạc

Cơ chế bảo vệ

1 Cơ chế trước niêm mạc:

• Chất nhầy

•

HCO3-2 Cơ chế tại niêm mạc

• Màng TB không cho acid loãng đi qua chỗ nối chặt

• Bơm ion ở màng đáy bên: Na+/ H+,

Na+/HCO3-• Quá trình phục hồi nhanh (Rapid Restitution process)

• Tái tạo (Regeneration)

3 Cơ chế hậu niêm mạc: dòng máu nuôi niêm mạc

• Cung cấp năng lượng và các chất cần thiết

• Mang H+ ra khỏi vùng bị tổn thương

Nguyên nhân

1 Nguyên nhân thường gặp

– Helicobacter pylori

– Kháng viêm không steroid (NSAIDs) – Loét do stress

Nguyên nhân

2 Nguyên nhân hiếm gặp

– Tăng tiết acid

• U tiết gastrin

• Tăng số lượng tế bào mast, Basophiles

• Tăng sản / tăng chức năng tế bào G ở hang vị

– Nhiễm trùng khác: Herpes simplex, CMV – Thiếu máu nuôi

– Do tia xạ

– Bệnh hiếm khác

Helicobacter pylori

• Xoắn khuẩn

• 3.5 m

• 4 – 7 chiên mao

VDD mạn hoạt động

VDD mạn

ưu thế hang

vị

Loét tá tràng

lớn

Diễn tiến của nhiễm H pylori

 Phần lớn diễn tiến thành viêm mạn tính

 Hầu hết không có triệu chứng lâm sàng

 15% tiến triển thành loét DD – TT,

K biểu mô tuyến và lymphoma dạ dày

 Viêm dạ dày: 60%

 Loét tá tràng: 90 – 95%

70%

 Ung thư dạ dày: 80%

VacA, CagA, BabA, SabA

Hút thuốc lá, ăn mặn, thức ăn ướp muối, đóng

hộp

Cơ chế sinh bệnh do NSAIDs

Ảnh hưởng nội

mạc Ngưng trệ 

thiếu máu

Độc tính trực

tiếp

LOE ÙT

CHỢT

Những ảnh hưởng trên niêm mạc (do thiếu

động bề mặt

 tăng sinh tb niêm

mạc

LÀNH (tự nhiên / do điều trị)

TRIỆU CHỨNG

– Có thể nhẹ, âm ỉ, chịu đựng được

– Có trường hợp đau dữ dội không chịu nổi

1 Đau bụng

A- Hỏi bệnh

1 Đau bụng

A- Hỏi bệnh

• Tính chất

– Cảm giác nóng rát

– Cồn cào như xấu tính đói

– Thường có tính chất chu kỳ

• Hướng lan: có thể lan ra sau lưng

• Yếu tố giúp giảm đau

– Thức ăn: ăn có thể làm giảm đau (loét TT) hoặc

làm đau tăng thêm (loét DD)

– Các thuốc “tráng niêm mạc” – Antacid

– Nôn

1 Đau bụng

A- Hỏi bệnh

2 Các triệu chứng khác

– Đầy bụng

– Ợ chua

– Ói

3 Triệu chứng của biến chứng:

– XHTH: Ói ra máu / đi cầu ra máu

– Thủng tạng rỗng: Đau đột ngột, dữ dội vùng thượng

vị lan ra khắp bụng

– Hẹp môn vị: ăn chậm tiêu, nôn đồ ăn cũ, sụt cân

A- Hỏi bệnh

4 Tiền sử gợi ý loét DD – TT

– Bị triệu chứng tương tự tái đi tái lại nhiều lần.

– Đã có lần được xác định chẩn đoán loét dạ dày – tá

tràng qua thăm khám, nội soi dạ dày

– Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs)

A- Hỏi bệnh

– Da niêm xanh: gợi ý có XHTH

– Sờ được khối u thượng vị / hạch thượng đòn: gợi ý

ung thư

– Dấu óc ách (+) khi đã ngưng ăn > 5giờ: gợi ý hẹp

môn vị

C- Thăm dò cận lâm sàng

1 Nội soi tiêu hóa trên

C- Thăm dò cận lâm sàng

1 Nội soi tiêu hóa trên

C- Thăm dò cận lâm sàng

1 Nội soi tiêu hóa trên

C- Thăm dò cận lâm sàng

1 Nội soi tiêu hóa trên

C- Thăm dò cận lâm sàng

2 Quang vị

•Mới khởi phát ở tuổi > 35

•Không đáp ứng với điều trị thử (2-4 tuần)

•Tái phát sau khi ổn định với điều trị thử

* Mức độ chính xác của nội soi & quang vị đều tùy thuộc rất nhiều

vào kinh nghiệm của người nhận định kết quả

CHẨN ĐOÁN

CHẨN ĐOÁN

I Chẩn đoán xác định

1 Chẩn đoán xác định

• Lâm sàng (1/3 trường hợp không có TC: “loét câm)

• Cận lâm sàng (nội soi tiêu hóa trên / quang vị)

2 Chẩn đoán phân biệt

II Chẩn đoán nguyên nhân

CHẨN ĐOÁN

I Chẩn đoán xác định

1 Chẩn đoán xác định

• Lâm sàng (1/3 trường hợp không có TC: “loét câm)

• Cận lâm sàng (nội soi tiêu hóa trên / quang vị)

2 Chẩn đoán phân biệt

II Chẩn đoán nguyên nhân

Chẩn đoán phân biệt

– Ung thư dạ dày

– Rối loạn tiêu hóa không loét

– Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản

– Sỏi mật

– Viêm tụy, u tụy

– Hội chứng ruột kích thích

– Viêm loét đại tràng, k đại tràng

• Mạch máu: Thiếu máu mạc treo

• Thiếu máu (mới xuất hiện)

• Ói ra máu / tiêu phân đen

• U bụng

• Tiền sử gia đình UT dạ dày / thực quản

• Sử dụng NSAIDs kéo dài

• Mới khởi phát > 40 tuổi

K THỰC QUẢN

K DẠ DÀY

LOÉT DẠ DÀY

CHẨN ĐOÁN

I Chẩn đoán xác định

1 Chẩn đoán xác định

• Lâm sàng (1/3 trường hợp không có TC: “loét câm)

• Cận lâm sàng (nội soi tiêu hóa trên / quang vị)

2 Chẩn đoán phân biệt

II Chẩn đoán nguyên nhân

XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN H pylori (1)

Nhóm xét nghiệm xâm lấn

Cơ sở thử nghiệm urease

XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN H pylori (2)

Nhóm XN không xâm lấn

XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN H pylori (3)

Giá trị chẩn đoán

 Ngưng KS, Bismuth ≥ 4 tuần, thuốc PPI ≥ 2 tuần

trước

khi tiến hành xét nghiệm kiểm tra Hp.

 Xét nghiệm có thể dùng để KT hiệu quả

điều trị Hp:

tuần

dùng để kiểm tra hiệu quả điều trị tiệt trừ.

XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN H pylori (4)

Các điểm lưu ý

Lưu ý khi đứng trước một trường hợp loét DD - TT

Nguyên nhân

- Hp, NSAIDs/ASA hay cả hai

- XN chẩn đoán Hp có thể âm tính giả

- Hỏi kỹ tiền sử dùng thuốc của người bệnh

- Không phải hai tác nhân trên

Loét dạ dày:

- Cần phải được loại trừ loét ác tính (UT dạng loét)

- Luôn luôn cần kiểm tra bằng nội soi sau điều trị

BIẾN CHỨNG

Biến chứng