Bài 21: Ôn tập chương IV

Tæ chøc chÆt, luyÖn tËp vâ nghÖ h»ng n¨m.. a..[r]

TiÕt 45

Bµi 21

¤n tËp ch ¬ng IV

ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ (THẾ KỈ XV - ĐẦU THẾ KỈ XVI)

Đây là cuộc kháng

chiến đơn lẻ, không có

sự tham gia của nhân

dân, nhà Hồ ch a biết

dựa vào dân để làm

nên sức mạnh chiến

thắng kẻ thù Đất n ớc

rơI vào tay giặc Minh

nh ng cuộc khởi nghĩa

của quý tộc Trần vẫn

còn tiếp diễn.

Đây là cuộc khởi nghĩa của Lê Lợi, cuộc khởi nghĩa b ớc

đầu vô cùng gian nan vất vả nếm mật nằm gai song nghĩa quân đ ợc nhân dânn ủng hộ đẫ đánh đuổi quân thù ra khỏi bờ cõi, đất n ớc hoàn toàn độc lập.

Đây là thời kì ổn định

và phát triển của đất n

ớc (đặc biệt là thời Lê Thánh Tông) Thời kì

này đã để lại cho dân tộc những thành tựu

đáng ghi nhớ.

• So s¸nh thêi Lª s¬ víi thêi Lý TrÇn trªn c¸c lÜnh vùc: – TrÇn trªn c¸c lÜnh vùc:

1 Bé m¸y nhµ n íc

2 §Æc ®iÓm nhµ n íc

3 LuËt ph¸p

4 Kinh tÕ

5 X· héi

6 V¨n ho¸, gi¸o dôc, khoa häc, nghÖ thuËt

TháI th ợng hoàng

vua

đại thần

Các chức quan Các cơ quan

Quốc Sử viện

TháI Y Viện

Tôn Nhân phủ

Hà

đê Sứ

Khuyến Nông Sứ

Đồn

điền Sứ

12 Lộ

(Chánh phó An phủ sứ)

phủ

(Tri phủ)

Châu, huyện

(Tri châu, tri huyện)

Xã

(Xã quan)

- So sánh bộ máy nhà n ớc:

1 Bộ mỏy nhà nước thời Lờ sơ tổ chức hoàn chỉnh và chặt chẽ hơn thời Lý – Trần thể hiện ở những điểm sau:

- Triều đình:

+ Quyền lực Vua ngày càng củng cố, tăng c ờng tính tập quyền

+ Cơ quan và chức vụ giúp Vua sắp xếp quy củ và bổ sung đầy đủ không căn cứ là phải ng ời trong họ

- Đơn vị hành chính:

+ Tổ chức chặt chẽ, mở rộng hơn, đặc biệt là cấp thừa tuyên và cấp xã + Chia n ơc làm 13 đạo

- Cách đào tạo và tuyển chọn nhân tài:

+ Mở rộng thi cử, chon nhân tài công bằng

+ Nhà n ớc lấy ph ơng thức học tập, thi cử làm nguyên tắc để tuyển

dụng, bổ nhiệm quan lại

2 Đặc điểm nhà n ớc

- Tổ chức theo chế độ quân

chủ tập quyền (vua nắm mọi

quyền hành) nh ng không sát

bằng thời Lê sơ.

=> Nhà n ớc quân chủ quý

tộc.

- Vua là ng ời trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả trong chỉ huy quân

đội

=> Nhà n ớc quân chủ quan liêu chuyên chế.

3 Luật pháp

- Giống

nhau

- Khác

nhau

+ Pháp luật bảo vệ vua và các quan đại thần + Cấm giết mổ trâu bò

+ Đơn giản ch a chặt chẽ

+ Bảo vệ quyền t hữu

+ Ch a bảo vệ quyền lợi của phụ nữ

+ Bảo vệ quyền lợi quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế + Giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc

+ Bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ, hạn chế nô tì

4 Kinh tế (Về nhà)

- Giống

nhau

- Khác

nhau

+ Nông nghiệp: thực hiện khai hoang để mở rộng diện tích trồng trọt, chăm lo đắp đê phòng lũ lụt, đào vét kênh m ơng đ a

n ớc vào ruộng, cấm giết hại trâu bò để bảo vệ sức kéo

+ Thủ công nghiệp: Phát triển nghề thủ công cổ truyền + Th ơng nghiệp: Mở chợ, mở cửa biển buôn bán với ng ời n ớc ngoài

+ Nông nghiệp: Cày ruộng tịch điền (thời Lý), thời

Trần thì cho v ơng hầu công chúa lập điền trang + Thủ công nghiệp: Thời

Lý vua dạy cung nữ dệt gấm vóc

+ Nông nghiệp: Đặt một số chức quan chuyên về nông nghiệp, cho vợi lính về quê cày ruộng sau

chiến tranh, thực hiện phép quân

điền

+ Thủ công nghiệp: Có các làng thủ công, ph ờng thủ công, các x ởng do nhà n ớc quản lý gọi là cục bách tác

5 X hội. ã

- Khác

nhau

- Xã hội có các giai cấp, tầng lớp sau:

+ Giai cấp thống trị: Vua V ơng hầu Quý tộc Quan l– Trần trên các lĩnh vực: – Trần trên các lĩnh vực: – Trần trên các lĩnh vực: ại địa chủ + Giai cấp bị trị: Nông dân – Th ơng nhân, thợ thủ công – nô tì

+ Tầng lớp quý tộc v

ơng hầu rất đông

đảo, nắm mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông

+ Số l ợng nô tì giảm dần và đ ợc giải phóng cuối thời Lê Tầng lớp

địa chủ phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô tì hoặc bức dân

tự do làm nô tì

6 V¨n ho¸, gi¸o dôc, khoa häc, nghÖ thuËt

(Về tự so sánh)

Nội dung

Thêi Lª s¬ cã nhiÒu thµnh tùu lín so víi thêi Lý TrÇn

Giáo dục,

thi cử

- Nhiều hạn chế 7 năm mới tổ chức thi 1 lần, muốn làm quan phải xuất thân đẳng cấp quý tộc.

- Rất phát triển, thi cử mở rộng 3 năm thi 1 lần ai cũng

có thể đi học và đi thi, đỗ đạt thì được bổ nhiệm làm quan

và được vinh quy bái tổ.

Văn học

- Văn học chữ Hán và chữ Nôm phong phú đa dạng.

- Đạo phật được trọng dụng

-Văn học chữ Hán, chữ Nôm đều phát triển.

- Nho học phát triển mạnh chiếm vị trí quan trọng.

Khoa học,

nghệ thuật

- Nhiều công trình kiến trúc mới có giá trị.

- Nghệ thuật có phong cách tỉ mĩ, độc đáo chủ yếu hình rồng, phượng, trang trí cung đình …

- Khoa học mở rộng nhiều ngành và có giá trị lớn

- Nghệ thuật: Phong cách khối

đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện, biểu hiện rõ rệt và đặc sắc ở các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh.

Mở rộng:

Các đời vua triều Lê sơ đã trải qua:

1 Lê Thái Tổ (1428 - 1433)

2 Lê Thái tông (1434 - 1442)

3 Lê Nhân Tông (1443 - 1459)

4 Lê Thánh Tông (1460 - 1497)

5 Lê Hiến Tông (1497 - 1504)

6 Lê Túc Tông (1504)

7 Lê Uy Mục (1505 - 1509)

8 Lê Tương Dực (1510 - 1516)

9 Lê Chiêu Tông (1516 – 1522)

10 Lê cung Hoàng (1522 - 1527)

Chuyên mục: hỏi - đáp lịch sử

Câu 1: Sơ đồ bộ máy nhà n ớc1, 2, 3 d ới đây t ơng ứng với triều

đại nào?

Câu 3 : Điểm giống nhau giữa tổ chức quân đội thời Lê sơ so

với thời Lý - Trần:

Câu 2: So với tổ chức nhà n ớc thời Trần, tổ chức nhà n

ớc thời Lê sơ tập quyền hơn, chặt chẽ, hoàn chỉnh hơn?

a Đúng b Sai

c Có quân đội của các v ơng hầu, quý tộc

e Vua trực tiếp chỉ huy quân đội

d Có năng lực chiến đấu bảo vệ lãnh thổ

b Tổ chức chặt, luyện tập võ nghệ hằng năm

a Ngụ binh nông

Câu 4 : Sắp xếp nội dung ở cột A với cột B cho phù hợp

Câu 5 : Điểm tiến bộ trong luật pháp thời Lê sơ?

a Bảo vệ quyền lợi Vua và giai cấp thống trị.

b Bảo vệ quyền lợi phụ nữ, đề cập vấn đề bình đẳng

nam nữ.

c Bảo vệ sản xuất nông nghiệp, trật tự xã hội

1 Triều Trần a Hình th

3 Triều Lê sơ c Quốc triều hình luật

Câu 6: Tổ chức bộ máy chính quyền và pháp luật thời Lê

sơ đ ợc hoàn chỉnh nhất, chặt chẽ nhất, đầy đủ và tiến bộ nhất ở thời vua nào?

a Lê Thái Tổ

b Lê Thái Tông

c Lê Nhân Tông

d Lê Thánh Tông

Câu 7

Em có nhận xét gì về tinh thần chiến đấu của nghĩa quân Lam Sơn trong những năm 1418 – 1423?