Ông có nhiều tác phẩm giá trị về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Dư địa chí,… => Ông là nhà chính trị, quân sự tài ba, anh hùng dân tộc, danh nh
Trang 2KIỂM TRA BÀI CŨ
? Em hãy nêu tóm tắt tiểu sử và những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt?
Đáp án:
- Tiểu sử: Nguyễn Trãi (1380-1442) là con của Nguyễn Phi Khanh Hai cha con ông đều làm quan dưới thời nhà Hồ Khi nhà Hồ thất bại, ông đã theo Lê Lợi khởi nghĩa Ông học rộng, tài cao, có lòng yêu nước thương dân hết mực
- Cống hiến: Ông có nhiều cống hiến to lớn trong công việc tổ chức và lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn Ông có nhiều tác phẩm giá trị về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Dư địa chí,…
=> Ông là nhà chính trị, quân sự tài ba, anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới…
Trang 3bµi 21 «n tËp ch ¬ng iv
TRUNG ƯƠNG
VUA VÀ THÁITHƯỢNGHOÀNG
ĐẠI THẦNVĂN ĐẠI THẦN VÕ
ĐỊA PHƯƠNG LỘ CHÁNH PHÓ TỔNG
PHỦ TRI PHỦ
CHÂU, HUYỆN TRI CHÂU, TRI HUYỆN
XÃ
XÃ QUAN
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ –
TRẦN
TRUNG ƯƠNG
VUA
CÁC QUAN ĐẠI THẦN
CÁC CƠQUAN CHUYÊNMÔN
Bộ binh
Bộ lại
Bộ hộ
Bộ công
Bộ lễ
Bộ hình
Hàn lâm viện
Quốc
sử viện
Ngự
sử đài ĐỊA
PHƯƠNG ĐẠO
(Đô ti, Hiến ti, Thừa ti)
PHỦ
Tri phủ
HUYỆN
Tri huyện
XÃ
Xã trưởng
CHÂU
Tri châu
BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ
Trang 41 Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông có tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước thời Lý – Trần ở những điểm nào? (Về triều đình, các đơn vị hành chính, cách đào tạo, tuyển chọn bổ dụng quan lại)
Đáp án:
* Triều đình:
- Đứng đầu là vua nắm mọi quyền hành.
- Giúp vua có các quan đại thần.
- Ở triều đình có 6 bộ và một số cơ quan chuyên môn.
- Hệ thống thanh tra giám sát hoạt động của quan lại được tăng cường từ trung ương đến tận đơn vị xã.
* Các đơn vị hành chính;
- Các đơn vị hành chính được tổ chức chặt chẽ, đặc biệt là cấp thừa tuyên và
cấp xã.
- Chia nước làm 13 đạo, dưới đạo là phủ, châu, huyện, xã.
* Cách đào tạo, tuyển dụng nhân tài:
- Mở rộng thi cử, chọn nhân tài công bằng.
- Nhà nước thời Lê Thánh Tông lấy phương thức học tập, thi cử làm nguyên
tắc lựa chọn, bổ dụng quan lại.
Trang 52 Nhà nước thời Lê Sơ và nhà nước thời Lý – Trần có đặc
điểm gì khác nhau?
- Nhà nước t/c theo chế độ quân
chủ tập quyền (vua nắm mọi
quyền hành) nhưng không sát
bằng thời Lê
- Nhà nước quân chủ quý tộc
Nhà nước thời Lý-Trần Nhà nước thời Lê sơ
- Vua là người trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả trong chỉ huy quân đội.
- Nhà nước quân chủ quan liêu chuyên chế
Trang 63 Luật pháp thời Lê sơ có điểm gì giống và khác luật pháp thời Lý – Trần?
* Giống:
- pháp luật bảo vệ quyền lợi của vua và các quan đại thần.
- Cấm giết mổ trâu, bò
* Khác:
Thời Lý- Trần Thời Lê Sơ
- bảo vệ quyền lợi tư hữu
- chưa bảo vệ quyền lợi của phụ nữ - bảo vệ quyền lợi của quốc gia, khuyến khích
phát triển kinh tế
- giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ.
- hạn chế phát triển nô tì
- pháp luật thời Lê sơ đầy đủ, hoàn chỉnh hơn thể hiện ở bộ luật Hồng Đức
Trang 74 T×nh h×nh kinh tÕ thêi Lª S¬ cã g× gièng vµ
kh¸c thêi Lý - TrÇn?
* Giống:
- Nông nghiệp:
+ Thực hiện chính sách khai hoang để mở rộng trồng trọt
+ chăm lo đắp đê phòng lụt, đào vét kênh mương đưa nước vào đồng ruộng + cấm giết hại trâu, bò để bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp
- Thủ công nghiệp: phát triển nghề thủ công cổ truyền
- Thương nghiệp: mở chợ, mở cửa biển buôn bán với người nước ngoài.
* Khác:
- Nông nghiệp
+ Thời Lý tổ chức cày ruộng
tịch điền
+ Thời Trần vua cho vương
hầu, công chúa, phò mã lập
điền trang
- Thủ công nghiệp
+ Thời Lý vua dạy cung nữ
dệt gấm vóc
- Nông nghiệp + đặt 1 số chức quan chuyên về nông nghiệp + có 25 vạn lính về quê cày ruộng sau chiến tranh + Thực hiện phép quân điền
- Thủ công nghiệp + có các làng thủ công, phường thủ công + các xưởng do nhà nước quản lí, gọi là cục bách tác.
- Thương nghiệp: khuyến khích lập chợ mới và họp chợ.
-> Thời Lê Sơ kinh tế phát triển mạnh mẽ hơn
Trang 85 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã
nh÷ng giai cÊp, tÇng líp nµo? Cã g× kh¸c
nhau?
Vua – Vương
hầu – Quý tộc
Quan lại
Địa chủ
Thợ thủ công
Thương nhân
Nông dân
Tá điền
Nông nô
Nô tì
Xã hội thời Trần
Xã hội
Giai cấp Tầng lớp
Địa chủ phong kiến
Nông dân chủ Địa
phong kiến
Địa chủ phong kiến
Địa chủ phong kiến
Vua Quan Địa
chủ
Trang 95 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã
nh÷ng giai cÊp, tÇng líp nµo? Cã g× kh¸c nhau? * Giong:
- vua, vương hầu, quý tộc, quan lại địa chủ
- Nông dân, thương nhân, thợ thủ công, nô tì
* Khac:
- Thời Lý- Trần: tầng lớp vương hầu, quý tộc rất đông đảo, nắm mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông.
- Thời Lê Sơ số lượng nô tì giảm dần và được giải phóng cuối thời Lê Tầng lớp địa chủ rất phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô hoặc bức dân tự do làm
nô tì.
Trang 106 Văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật thời
Lê Sơ đã đạt đ ợc những thành tựu nào? Có gì
- GD thời Lờ Sơ phỏt triển mạnh do sự quan tõm
của nhà nước và nhà nước đó cú những chủ
trương, biện phỏp tớch cực để phỏt triển GD như:
tổ chức thi cử 3 năm một lần (nhà Trần 7 năm
một lần).
- Thời Lý- Trần muốn được bổ nhiệm làm quan
thỡ trước hết phải xuất thõn từ đẳng cấp quý tộc.
- Thời Lờ Sơ, đa số dõn đều cú thể đI học và cho
phộp người nào cú học đều được dự thi và thi đỗ
đều được bổ nhiệm làm quan và được vinh quy
bỏi tổ.
- Thời Lý- trần, đạo phật rất được trọng dụng.
- Thời Lờ Sơ, Nho giỏo chiếm vị trớ độc tụn chi
phối trờn lĩnh vực văn húa, tư tưởng
- Tỡnh hỡnh giỏo dục, văn húa, khoa học thời Lờ
Sơ cũng đạt được những thành tựu mới.
Trang 11- LËp b¶ng thèng kª c¸c bËc danh nh©n v¨n hãa xuÊt s¾c cña d©n téc ë thÕ kØ XV:
1 Nguyễn Trãi
(1380-1442)
2 Lê Thánh Tông
(1442-1497)
- Ông có nhiều cống hiến to lớn trong công việc tổ
chức và lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn Ông có nhiều tác phẩm giá trị về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Dư địa chí,…
- Là vị vua anh minh, một tài năng xuất sắc trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự và có nhiều tác phẩm thơ văn có giá trị.
Trang 12Về nhà:
+Ôn bài thật kĩ;
+Làm thêm bài tập;
+Chuẩn bị làm kiểm tra 1 tiết.
