Bài 21. Ôn tập chương IV

Bài 21. Ôn tập chương IV tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kin...

cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt?

- Tiểu sử: Nguyễn Trãi (1380-1442) là con của Nguyễn Phi

Khanh Hai cha con ông đều làm quan dưới thời nhà Hồ Khi nhà Hồ thất bại, ông đã theo Lê Lợi khởi nghĩa Ông học

rộng, tài cao, có lòng yêu nước thương dân hết mực

- Cống hiến: Ông có nhiều cống hiến to lớn trong công việc

tổ chức và lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn Ông có nhiều tác

phẩm giá trị về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung

từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Dư địa chí,…

=> Ông là nhà chính trị, quân sự tài ba, anh hùng dân

tộc, danh nhân văn hóa thế giới…

Đáp án:

VUA VÀ THÁI THƯỢNG HOÀNG

ĐẠI THẦN VĂN ĐẠI THẦN VÕ

ĐỊA PHƯƠNG

LỘ CHÁNH PHÓ TỔNG

PHỦ TRI PHỦ

CHÂU, HUYỆN TRI CHÂU, TRI HUYỆN

XÃ

XÃ QUAN

BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÝ – TRẦN

VUA

CÁC QUAN ĐẠI THẦN

CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN

Bộ binh

Bộ lại

Bộ hộ

Bộ công

Bộ lễ

Bộ hình

Hàn lâm viện

Quốc

sử viện

Ngự

sử đài ĐỊA PHƯƠNG

ĐẠO

(Đô ti, Hiến ti, Thừa ti)

PHỦ

Tri phủ

HUYỆN

Tri huyện

XÃ

Xã trưởng

CHÂU

Tri châu

BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ

1 Bộ máy nhà nước thời vua Lê Thánh Tông có tổ chức hoàn chỉnh, chặt chẽ hơn bộ máy nhà nước thời Lý – Trần ở những điểm nào? (Về triều đình, các đơn vị hành chính, cách đào tạo, tuyển chọn bổ dụng quan lại)

Đáp án:

* Triều đình:

- Đứng đầu là vua nắm mọi quyền hành

- Giúp vua có các quan đại thần

- Ở triều đình có 6 bộ và một số cơ quan chuyên môn

- Hệ thống thanh tra giám sát hoạt động của quan lại được tăng cường từ trung ương đến tận đơn vị xã

* Các đơn vị hành chính;

- Các đơn vị hành chính được tổ chức chặt chẽ, đặc biệt là cấp thừa tuyên và cấp xã

- Chia nước làm 13 đạo, dưới đạo là phủ, châu, huyện, xã

* Cách đào tạo, tuyển dụng nhân tài:

- Mở rộng thi cử, chọn nhân tài công bằng

- Nhà nước thời Lê Thánh Tông lấy phương thức học tập, thi cử làm nguyên tắc lựa

chọn, bổ dụng quan lại

2 Nhà nước thời Lê Sơ và nhà nước thời Lý – Trần có đặc điểm

gì khác nhau?

- Nhà nước t/c theo chế độ

quân chủ tập quyền (vua nắm

mọi quyền hành) nhưng không

sát bằng thời Lê

- Nhà nước quân chủ quý tộc

- Vua là người trực tiếp nắm mọi quyền hành, kể cả trong chỉ huy quân đội.

- Nhà nước quân chủ quan liêu chuyên chế

3 Luật pháp thời Lê sơ có điểm gì giống và khác luật pháp thời Lý – Trần?

* Giống:

- pháp luật bảo vệ quyền lợi của vua và các quan đại thần.

- Cấm giết mổ trâu, bò

* Khác:

Thời Lý- Trần Thời Lê Sơ

- bảo vệ quyền lợi tư hữu

- chưa bảo vệ quyền lợi của phụ nữ

- bảo vệ quyền lợi của quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế

- giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc

- bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ.

- hạn chế phát triển nô tì

- pháp luật thời Lê sơ đầy đủ, hoàn chỉnh hơn thể hiện ở bộ luật Hồng Đức

4 T×nh h×nh kinh tÕ thêi Lª S¬ cã g× gièng vµ kh¸c thêi Lý - TrÇn?

* Giống:

- Nông nghiệp:

+ Thực hiện chính sách khai hoang để mở rộng trồng trọt

+ chăm lo đắp đê phòng lụt, đào vét kênh mương đưa nước vào đồng ruộng

+ cấm giết hại trâu, bò để bảo vệ sức kéo cho nông nghiệp

- Thủ công nghiệp: phát triển nghề thủ công cổ truyền

- Thương nghiệp: mở chợ, mở cửa biển buôn bán với người nước ngoài

* Khác:

Thời Lý- Trần Thời Lê Sơ

- Nông nghiệp

+ Thời Lý tổ chức cày ruộng tịch

điền

+ Thời Trần vua cho vương hầu,

công chúa, phò mã lập điền trang

- Thủ công nghiệp

+ Thời Lý vua dạy cung nữ dệt

gấm vóc

- Nông nghiệp + đặt 1 số chức quan chuyên về nông nghiệp + có 25 vạn lính về quê cày ruộng sau chiến tranh + Thực hiện phép quân điền

- Thủ công nghiệp + có các làng thủ công, phường thủ công + các xưởng do nhà nước quản lí, gọi là cục bách tác

- Thương nghiệp: khuyến khích lập chợ mới và họp chợ

-> Thời Lê Sơ kt phát triển mạnh mẽ hơn

5 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã nh÷ng giai cÊp, tÇng

líp nµo? Cã g× kh¸c nhau?

Vua – Vương

hầu – Quý tộc

Quan lại

Địa chủ

Thợ thủ công

Thương nhân

Nông dân

Tá điền

Nông nô

Nô tì

Xã hội thời Trần

Xã hội

Giai cấp Tầng lớp

Địa chủ phong kiến

Nông dân Địa chủ phong

kiến

Địa chủ phong kiến

Địa chủ phong kiến

Vua Quan Địa chủ

5 X· héi thêi Lý –TrÇn vµ thêi Lª S¬ cã nh÷ng giai cÊp, tÇng líp nµo? Cã g× kh¸c nhau?

* Gièng:

- vua, vương hầu, quý tộc, quan lại địa chủ

- Nông dân, thương nhân, thợ thủ công, nô tì

* Kh¸c:

- Thời Lý- Trần: tầng lớp vương hầu, quý tộc rất đông đảo, nắm mọi quyền lực, tầng lớp nông nô, nô tì chiếm số đông

- Thời Lê Sơ số lượng nô tì giảm dần và được giải phóng cuối thời Lê Tầng lớp địa chủ rất phát triển do pháp luật nhà Lê hạn chế nghiêm ngặt việc bán mình làm nô hoặc bức dân tự do làm nô tì

6 Văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật thời Lê Sơ đã đạt đ ợc những thành tựu nào? Có gì khác thời Lý Trần? – Trần?

- GD thời Lờ Sơ phỏt triển mạnh do sự quan tõm của

nhà nước và nhà nước đó cú những chủ trương, biện

phỏp tớch cực để phỏt triển GD như: tổ chức thi cử 3

năm một lần (nhà Trần 7 năm một lần).

- Thời Lý- Trần muốn được bổ nhiệm làm quan thỡ

trước hết phải xuất thõn từ đẳng cấp quý tộc.

- Thời Lờ Sơ, đa số dõn đều cú thể đI học và cho phộp người nào cú học đều được dự thi và thi đỗ đều được bổ nhiệm làm quan và được vinh quy bỏi tổ.

- Thời Lý- trần, đạo phật rất được trọng dụng.

- Thời Lờ Sơ, Nho giỏo chiếm vị trớ độc tụn chi phối

trờn lĩnh vực văn húa, tư tưởng

- Tỡnh hỡnh giỏo dục, văn húa, khoa học thời Lờ Sơ

cũng đạt được những thành tựu mới.

Tªn C«ng lao

1 Nguyễn Trãi

(1380-1442)

2 Lê Thánh Tông

(1442-1497)

- Ông có nhiều cống hiến to lớn trong công việc tổ chức và lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn Ông có nhiều tác phẩm giá trị về văn học, sử học, địa lí học như Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Dư địa chí,…

- Là vị vua anh minh, một tài năng xuất sắc trên

nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, quân sự và có nhiều tác phẩm thơ văn có giá trị.

Tªn C«ng lao

3 Ngô Sĩ Liên

(Thế kỉ XV)

4 Lương Thế Vinh

(1442-?)

- Là nhà sử học nổi tiếng, ông từng đảm nhiệm các chức vụ quan trọng của triều đình như Hàn lâm viện, Phó Đô Ngự sử,…Ông là 1 trong những tác giả bộ Đại Việt sử kí toàn thư.

- Ông là nhà toàn học nổi tiếng nước ta thời Lê Sơ Ông đã nghiên cứu ra công trình Đại thành toán pháp, Thiền môn giáo khoa.