Thư viện điện tử Ngữ văn 8: Nói quá

Cách nói phóng đại.. Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối. Cày đồng đang buổi ban trưa Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày. Ai ơi bưng bát cơm đầy,.. Dẻo[r]

Trang 2

4 Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng

Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.

KIỂM TRA BÀI CŨ Xác định các biện pháp tu từ trong mỗi trường hợp sau!

1 Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

2 Chú bé vùng dậy vươn vai một cái bỗng biến thành một tráng sĩ mình cao hơn trượng, oai phong, lẫm liệt.

3 Tiếng suối trong như tiếng hát xa

mặt trời trong lăng

tu tõ vÒ tõ?

Trang 3

Ng÷ v¨n 8 - TiÕt 35

Bµi 9

Trang 4

Tiết 35: Núi quỏ

I/ Nói quá và tác dụng

của nói quá

VD 1: Kinh nghiệm về thời

gian theo mùa: đêm

tháng 5 và ngày tháng 10

rất ngắn

Kinh nghiệm đó

đ ợc diễn tả qua hình ảnh nào?

Em có nhận xét gì về cách nói đó của tác giả dân gian? Tác

dụng?

 Nói quá lên sự thật

=>Tác dụng:

- Phóng đại tính chất của

hiện t ợng thiên nhiên

-Tạo ấn t ợng, thu hút sự

chú ý

Trang 5

của nói quá

1/ tìm hiểu ví dụ:

1 Đờm thỏng năm chưa nằm đó sỏng Ngày thỏng mười chưa cười đó tối.

( Tục ngữ)

2 Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hụi thỏnh thút như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bỏt cơm đầy, Dẻo thơm một hạt, đắng cay muụn phần.

( Ca dao)

gian theo mùa: đêm tháng 5

và ngày tháng 10 rất ngắn.

=> Nói quá lên sự thật

=>Tác dụng:- Phóng đại tính

chất của hiện t ợng thiên nhiên

-Tạo ấn t ợng, thu hút sự chú ý.

Đọc câu ca dao Câu ca dao giúp em hiểu gì về ng ời lao

Trang 6

của nói quá

( Tục ngữ)

( Ca dao)

3 Con đường mũn chạy thẳng đến tận chõn trời.

chia với ng ời nông dân

Đọc ví dụ 3 Nói “ Con

đ ờng chân trời” có quá sự thật không?

Cách nói nh vậy có tác dụng gì?

VD 3: Phóng đại quy mô

của sự vật- con đ ờng

Trang 7

Ai ơi bưng bỏt cơm đầy,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muụn phần.

a.- Đờm thỏng năm rất ngắn.

- Ngày thỏng mười rất ngắn.

b - Mồ hụi rơi rất nhiều.

c - Con đường rất dài.

1 Đờm thỏng năm chưa nằm đó sỏng

Ngày thỏng mười chưa cười đó tối.

đại, cách nói nào hay hơn? Vì sao?

Hãy diễn đạt nội dung của các ví dụ trên bằng cách nói bình th ờng!

Trang 8

của nói quá

( Tục ngữ)

( Ca dao)

VD 3: Phóng đại quy mô của

sự vật- con đ ờng.

Từ việc tìm hiểu các ngữ liệu trên,

em hiểu thế nào là

nói quá? Nói quá

có tác dụng gì?

2/ Ghi nhớ: SGK trang102

**Lưuưý: 1.Nói quá còn đ ợc gọi là thậm x

ng, c ờng điệu, khoa tr ơng.

2.Phạm vi sử dụng:- Trong văn ch ơng.

- Trong cuộc sống

Hãy tìm một số tr ờng hợp nói quá th ờng dùng trong sinh hoạt hàng ngày?( Mục đích: giúp HS vận dụng cách nói quá để tăng thêm tính biểu cảm trong lời

nói hàng ngày.)

VD:

- Tóc tai cậu ấy tốt nh rừng

- Gặp ng ời nghiện ma tuý tớ sợ

hết cả hồn

Trang 9

của nói quá

VD 3: Phóng đại quy mô của

sự vật- con đ ờng.

2/ Ghi nhớ: SGK trang102

**Lưuưý: 1.Nói quá còn đ ợc gọi là thậm x ng,

c ờng điệu, khoa tr ơng.

Trang 10

Bµi tËp 6: Đọc câu chuyện sau: QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

Hai anh chàng cùng đi qua một khu vườn trồng bí, anh A thấy quả bí to vội kêu lên : - Chà quả bí to thật!

Anh B cười mà bảo rằng: - Thế thì lấy gì làm to! Tôi đã từng thấy quả bí to hơn nhiều Có một lần tôi trông thấy quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa!

Anh A nói ngay: - Thế thì lấy gì làm lạ! Tôi còn nhớ có một lÇn tôi còn trông thấy cái nồi to bằng cả cái đình làng ta!

Anh B ngạc nhiên hỏi: - Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh A giải thích: - Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói

Trang 12

Bài 6: Đọc câu chuyện sau: QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

Hai anh chàng cùng đi qua một khu vườn trồng bí, anh A thấy quả bí to vội kêu lên : - Chà quả bí to thật!

Anh B cười mà bảo rằng: - Thế thì lấy gì làm to! Tôi đã từng thấy quả bí to hơn nhiều Có một lần tôi trông thấy quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa!

Anh A nói ngay: - Thế thì lấy gì làm lạ! Tôi còn nhớ có một lÇn tôi còn trông thấy cái nồi to bằng cả cái đình làng ta!

Anh B ngạc nhiên hỏi: - Cái nồi ấy dùng để làm gì mà to vậy?

Anh A giải thích: - Cái nồi ấy dùng để luộc quả bí anh vừa nói

Trang 13

Tiết 35: Nói quá

I/ Nãi qu¸ vµ t¸c dông

cña nãi qu¸

sở có thực.

Có tác dụng nhấn mạnh, gây

ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

Phóng đại về mức độ, quy

mô, tính chất của sự việc trên

cơ sở không có thực.

Trang 14

Bài tập 1: Tỡm biện phỏp núi quỏ và ý nghĩa của chỳng trong cỏc

b) Anh cứ yờn tõm, vết thương chỉ sướt da thụi Từ sỏng đến giờ em

cú thể đi lờn đến tận trời được (Nguyễn Minh Chõu)

vếtưthươngưchẳngưcóưnghĩaưlíưgì,ưkhôngưphảiưbậnưtâm,ưsứcư

khoẻưrấtưtốt…

c)(…) Cỏi cụ bỏ thột ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi

nước ( Nam Cao)

ưưưưưưưưưưưưưưưưưưưkẻưcóưquyềnưsinhưquyềnưsátưđốiưvớiưngườiưkhác.

II/ Luyện tập:

Trang 15

Bài tậpư2 : Điền cỏc thành ngữ sau đõy vào chỗ trống/ /

để tạo thành biện phỏp tu từ núi quỏ: Bầm gan tớm ruột; Chú ăn đỏ gà ăn sỏi; Nở từng khỳc ruột; Ruột để ngoài da; Vắt chõn lờn cổ mà chạy.

a Ở nơi thế này, cỏ khụng mọc

nổi nữa là trồng rau trồng cà.

b Nhỡn thấy tội ỏc của giặc ai ai cũng

c Cụ Nam tớnh tỡnh sởi lởi,

d Lời khen của cụ giỏo làm cho nú

e Bọn giặc hoảng hồn mà chạy.

chú ăn đỏ gà ăn sỏi

bầm gan tớm ruột ruột để ngoài da.

nở từng khỳc ruột vắt chõn lờn cổ

GV h ớng dẫn HS trình tự các b ớc để

điền đ ợc thành ngữ phù hợp với ngữ cảnh

HS làm xong phải rút ra đ ợc ph ơng pháp

làm kiểu bài

Trang 16

Bài tập 3:

Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây:

Nghiêng n ớc nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

* Nàng công chúa có vẻ đẹp nghiêng n ớc nghiêng thành

* Đoàn kết là sức mạnh dời non lấp biển

*Công việc lấp biển vá trời là công việc của nhiều ng ời,

nhiều thế hệ mới có thể làm xong.

* Những chiến sĩ mình đồng da sắt đã chiến thắng.

* Mình nghĩ nát óc mà vẫn ch a giải đ ợc bài toán này.

GV có thể lựa chọn 1 trong 2 cách tiến hành sau:

Trang 19

Nhanh như sóc Phi như bay

Trang 20

chËm nh rïa t ¬i nh hoa

Trang 21

II/ Luyện tập: Bài tập bổ sung 2

• Phân tích hiệu quả của các tr ờng hợp sau đây do phép

nói quá mang lại:

1 Ng ời say r ợu mà đi xe máy thì tính mạng ngàn cân treo sợi tóc

2 Ng ời sao một hẹn thì nên

Ng ời sao chín hẹn thì quên cả m ời.

( Ca dao)

 Sử dụng “ ngàn cân treo sợi tóc” là cách nói hình ảnh phi thực

tế để giúp ng ời đọc, ng ời nghe nhận thức mức độ nguy hiểm một

cách cụ thể nhất

 Hẹn chín mà quên m ời là hoàn toàn không có trong thực tế Chính

cách nói phóng đại quá sự thật này đã nhấn mạnh thái độ trách móc đối

với sự “ quên” của ng ời hẹn.

GV h ớng dẫn HS trình tự các b ớc

làm dạng bài

Trang 23

Trang 24

Tình huống 1:

Nam đỏ mặt quay sang nói với mẹ:

” Mẹ nói như xiếc ấy.”

Trong giờ sinh hoạt, bạn Sơn đứng lên có ý kiến:

“ Một số bạn lớp mình,ăn như rồng cuốn, uống

như rồng leo nhưng khi làm thì như mèo mửa.”

? Theo em, bạn Nam và bạn Sơn vận dụng cách nói quá vào trong giao tiếp như vậy có được

không? Tại sao ?

Bài tập củng cố 3

Trang 25

Các yêu cầu về kĩ năng khi học biện pháp

tu từ nói quá:

* Hiểu được bản chất của nói quá

* Sử dụng nói quá trong giao tiếp và sáng tạo thơ

văn có hiệu quả.

* Phân tích được tác dụng biểu cảm của biện pháp

nghệ thuật nói quá trong các ngữ cảnh, văn cảnh.

Trang 26

b) Bác Dương thôi đã thôi rồi Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

(Nguyễn Khuyến)

Trong hai trường hợp sau, trường hợp nào sử dụng

biện pháp tu từ nói quá ?

Cỏ non xanh tận chân trời

Cành lê trắng điểm một vài bông

Trang 27

• Hướng dẫn học ở nhà.

* Học thuộc phần ghi nhớ.

* Xem lại các ví dụ đã phân tích.

* Làm và bổ sung bài tập từ 1 đến 4.

* Làm tiếp bài tập 5 vào vở.

* Sưu tầm một số câu ca dao và thơ văn có sử dụng phép nói quá

* Chuẩn bị cho tiết 40 “ Nói giảm nói tránh”

Trang 29

4/ Chắc chắn thiết kế này còn nhiều khiếm khuyết, rất mong đ ợc sự góp

ý của các bạn đồng nghiệp Xin chân thành cảm ơn!

Định dạng
Số trang	29
Dung lượng	1,72 MB