- Nhµ NguyÔn hoµn toµn mÊt quyÒn tù chñ cña mét v¬ng triÒu ®éc lËp,níc ta trë thµnh nöa thuéc ®Þa nöa phong kiÕn.. III.[r]
Trang 1Ngày soạn: Tiết 36
- Quá trình TD Pháp xâm lợc Việt Nam ( chiến sự ở Đà Nẵng & Gia Định)
- Phong trào kháng chiến của nhân dân ta trong những năm đầu TD Pháp tiến hànhxâm lợc, triều đình nhu nhợc, chống trả yếu ớt, nhng nhân dân ta quyết tâm khángchiến
3 Kĩ năng:
- Rèn luyện cho HS phơng pháp quan sát tranh ảnh,sử dụng bản đồ, các t liệu lịch
sử, văn học để minh hoạ, khắc sâu những nội dung cơ bản của bài
B Phơng pháp: Nêu vấn đề, giải thích,phân tích, thảo luận, đồ dùng trực quan.
C Chuẩn bị của GV&HS:
- Lợc đồ Đông Nam á, bản đồ chiến trờng Đà nẵng, Gia Định
- Đọc 1 số tài liệu tham khảo có liên quan đến bài học
- Tranh ảnh về trang bị vũ khí thời Nguyễn, quân lính thời Nguyễn
- Tìm hiểu bài mới: Dựa vào các câu hỏi SGK suy nghĩ & trả lời
- Tìm hiểu các tranh ảnh trong SG (hình 84.85)
- Tìm hiểu về Nguyễn Tri Phơng.
D Tiến hành lên lớp:
I ổn định lớp: (1’)
II KTBC:
III Bài mới: (41’)
Hoạt động của GV &HS: Nội dung bài học:
* Hoạt động 1: (20 )’
- Gv: Tình hình nhà Nguyễn nữa đầu thế
kỷ 19?
- Hs: Nhớ lại kiến thức học ở lớp 7:
nhà Nguyễn khủng hoảng, suy yếu
- Gv: Trong khi đó các nớc phơng Tây,
sau khi hoàn thành CMTS, đẩy mạnh
1 Chiến sự ở Đà Nẵng những năm 1858-1859:
a Nguyên nhân:
* Nguyên nhân sâu xa:
- Chủ nghĩa t bản phát triển, cần
Nửa cuối thế kỷ 19, sau khi Châu âu & Bắc Mĩ hoàn thành CMTS, đổ xô
đi chiếm phần còn lại của thế giới( châu á & châu Phi) Bởi chúng cần nhucầu về thị trờng & thuộc địa, các nớc nghèo trở thành nạn nhân, Việt Namcũng nằm trong xu thế chung đó Trớc tình hình đó nhân dân Việt nam đã làmgì, thái độ của nhà Nguyễn ra sao? Hôm nay chúng ta tìm hiểu nội dung củabài
Trang 2- Gv: Tại sao pháp xâm lợc Việt nam?
- Hs:CNTB phát triển mạnh cần có thị
trừơng, nguyên liệu,VN có vị trí đại lý
quan trọng giàu tài nguyên, chế độ phong
kiến suy yếu
- Gv:Vì sao Pháp chọn Đà Nẵng làm mục
tiêu tấn công vào nớc ta?
- Hs: Đà Nẵng gần Huế, có cảng nớc sâu,
hậu phơng giàu có, giáo dân đông, chiếm
Đà Nẵng kéo quân ra Huế buộc triều
đình đầu hàng, kết thúc chiến tranh(đánh
nhanh, thắng nhanh)
- Gv: Dùng bản đồ VN xác định vị trí Đà
Nẵng trên bản đồ, tầm quan trọng của Đà
Nẵng đối với Huế & khu vực biển Đông
Trình bày kế hoạch tấn công của Pháp &
cuộc chiến đấu của nhân dân ta dới sự
chỉ huy của Nguyễn tri Phơng
- Gv: Tình hình chiến sự ở Đà Nẵng diễn
ra nh thế nào?
- Gv: Bớc đầu quân pháp bị thất bại ra
sao?
- Hs: Quân dân ta chống trả quyết liệt,
trong 5 tháng Pháp chỉ chiếm bán đảo
Sơn Trà, kế hoạch thất bại
- Gv: Chuyển tiếp
* Hoạt động 2: (21 )’
- Gv: Vì sao thất bại ở Đà Nẵng, Pháp
chọn Gia Định làm mục tiêu tấn công?
- Hs: Chiếm vựa lúa, cắt nguồn lơng thực
của triều đình Huế Chiếm các cảng quan
trọng ở miền nam trớc Anh Chuẩn bị
chiếm Cao Miên dò đờng sang Trung
- Hs: Dựa vào SGK trả lời, gv bổ sung
- Gv: Trình bày tiếp chiến sự những năm
1860- 1862 Thái độ ,sách lợc sai lầm
của các tớng lĩnh để mất 3 tỉnh miền
Đông & Vĩnh Long vào tay Pháp
Hs: Dựa vào SGK trả lời, gv bổ sung
- Hs thảo luận: Em có nhận xét gì về thái
độ chống Pháp của triều đình Huế?
- Hs: Không kiên quyết chống xâm lợc ,
không nắm thời cơ,bỏ lỡ thời cơ giữ độc
lập
- Gv: Trong khi triều đình nhu nhợc, nhâ
dân nam Kỳ chống Pháp quyết liệt
Hs: Đọc nội dung hiệp ớc(Sgk trang
nguyên liệu, thị trờng
- Việt nam có vị trí quan trọng, giàutài nguyên
* Nguyên nhân trực tiếp:
- TD Pháp lấy cớ bảo vệ đạo Gia Tô
- Sự yếu đuối, bạc nhợc, chính sáchthủ cựu của triều đình Huế
b Diễn biến:
- 1/9/1858 Pháp tấn công Đà Nẵng,bắt đầu cuộc xâm lợc nớc ta
- Quân dân ta anh dũng chống trả làmthất bại kế hoạch “đánh nhanh ,thắngnhanh” của Pháp
2 Chiến sự ở Gia Định năm 1859:
- Tháng 2-1859 Pháp kéo quân vàoGia Định
- Triều đình không cơng quyết chốngPháp
- Nhân dân Gia Định tự động khángchiến
Trang 3- Hs: Thảo luận: Những nguyên nhân nào
khiến nhà Nguyễn ký hiệp ớc nhâm
Tuất? Đánh giá của em về hiệp ớc 1862?
-Hs: + Nhà Nguyễn nhợng bộ Pháp để
bảo vệ quyền lợi giai cấp & dòng họ,
rảnh tay phía nam để đối phó với phong
trào nông dân ở phía Bắc
+ Hiệp ớc đã vi phạm chủ quyền
nớc ta
+ Nhà Nguyễn phải chịu trách
nhiệm về việc để mất 1 phần lãnh thổ vào
- 5/6/1862 triều đình Huế ký hiệp ớcNhâm Tuất, nhợng bộ cho Pháp nhiềuquyền lợi
C Chuẩn bị của GV&HS:
D Tiến trình giờ dạy
I ổn định tổ chức :(1 )’
II Kiểm tra bài cũ: (5 )’
* Câu hỏi: Nguyên nhân thực dân Pháp XL Việt Nam?
* Đáp án: * Nguyên nhân sâu xa:
- Chủ nghĩa t bản phát triển, cần nguyên liệu, thị trờng
- Việt nam có vị trí quan trọng, giàu tài nguyên
* Nguyên nhân trực tiếp:
- TD Pháp lấy cớ bảo vệ đạo Gia Tô
- Sự yếu đuối, bạc nhợc, chính sách thủ cựu của triều đình Huế
III Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Hoạt động của trò
Trang 4GV: Thái độ của ND ta khi TD Pháp XL
Đà Nẵng?
HS: trả lời, gv: căm phẫn
GV: Sau khi thất bại Đà Nẵng,TD Pháp
kéo vào Gia Định phong trào kháng
chiến ở Gia Định diễn ra nh thế nào?
GV: Sau KN Trơng Định thất bại PT k/c
ở Nam Bộ phát triển nh thế nào?
HS: trả lời, gv:kl
*Hoạt động 2 :(17 ): Kháng chiến lan’
rộng ra 3 tỉnh miền Tây Nam Kì.
GV: Tình hình nớc ta sau điều ớc
5.6.1862?
HS: trả lời, gv:kl
GV: Tại sao TD Pháp chiếm 3 tỉnh miền
Tây Nam nhanh chóng và rễ ràng nh
- Cuộc k/n của Trơng Định đã làm cho
địch "Thất điên, bát đảo” quần chúngtôn ông là Bình Tây Đại Nguyên Soái
2 Kháng chiến lan rộng ra 3 tỉnh miền Tây Nam Kì.
- Từ 20.6 - > 24.6.1867 TD Phápchiếm 3 tỉnh mền Tây Nam kỳ: VĩnhLong, An Giang, Hà Tiên không tốn 1viên đạn nào
- Nhân dân Nam Kì nổi lên chốngPháp ở nhiều nơi
- Dùng ngòi bút để đấu tranh: Nguyễn
Trang 5Ngày soạn: 07/02/2012
Ngày dạy : 10/02/2012
Tiết 38 Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc (1873-1884)
A Mục tiêu bài học:
- Giáo dục Hs trân trọng & tôn kính vị anh hùng của dân tộc
- Căm ghét bọn TD Pháp tham lam, tàn bạo & những hành động nhu nhợc của triều
B Phơng pháp: - Nêu vấn đề, phân tích, giải thích, thảo luận nhóm
C Chuẩn bị của GV &HS:
II Kiểm tra bài cũ: (5 )’
? Hãy trình bày tóm tắt cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta ở Nam kỳ từ1858-1875?
* Đáp án:
- Tại Đà Nẵng nhiều toán nghĩa binh kết hợp với quân đội triều đình đánh Pháp
- ở Gia Định PTK/C ngày càng sôi nổi điển hình là cuộc khởi nghĩa của NguyễnTrung Trực: Đốt cháy tàu ét-Pê-Răng của Pháp(10/12/1861)
- Cuộc k/n của Trơng Định đã làm cho địch "Thất điên, bát đảo” quần chúng tôn
ông là Bình Tây Đại Nguyên Soái
- Từ 20.6 - > 24.6.1867 TD Pháp chiếm 3 tỉnh mền Tây Nam kỳ: Vĩnh Long, AnGiang, Hà Tiên không tốn 1 viên đạn nào
- Nhân dân Nam Kì nổi lên chống Pháp ở nhiều nơi
- Dùng ngòi bút để đấu tranh: Nguyễn Đình Chiểu
=> PT tiếp tục phát triển -> 1875
III Bài mới: (35 )’
Sau khi TD Pháp chiếm đợc lục tỉnh Nam Kỳ (1867), phong trào kháng chiến của nhân dân Nam Kỳ tiếp tục lên mạnh & tình hình Pháp có nhiều khó khán.TD Pháp phải tìm cách đối phó với phong trào kháng chiến ở Nam Kỳ, đến năm 1873 tình hình Nam Kỳ đã ổn định hơn TD Pháp đã mở rộng xâm lợc Bắc Kỳ
Trang 6lần thứ nhất(1873)& buộc triều đình Huế đầu hàng 1884 Hôm nay chúng ta tìm hiểu nội dung bài học.
Hoạt đông của GV &HS: Nội dung bài học:
* Hoạt động 1: (10 )’
-Gv:Gọi hs đọc mục 1 sgk & hỏi: sau
khi chiếm 3 tỉnh miền đông Nam kỳ
-Gv: Treo bản đồ, giới thiệu các cuộc
khởi nghĩa của nhân dân
Hoạt động 2:
* Hoạt động 2: (15 )’
-Gv: Tại sao đến năm 1873 Pháp mới
triển khai kế hoạch đánh chiếm Bắc
-Gv: Nói thêm về vụ Giăng Đuy Puy
-Gv: Sử dụng bản đồ trình bày diễn
biến,bảng phụ tơng quan lực lợng giữa
ta &Pháp (SGV trang 173).Minh hoạ 1
vài nét về cha con Nguyễn tri Phơng
-Gv: Tại sao quân triều đình ở Hà Nội
hỏi:Em có nhận xét gì về thái độ của
triều Nguyễn & thái độ của nhân dân ta
khi Pháp đánh Hà Nội?
-Hs:Triều Nguyễn cầm chừng,thiên về
thơng thuyết.Nhân dân kiên quyết
chống giặc
-Gv:Em hãy trình bày phong trào kháng
chiến của nhân dân Hà Nội 1873?
I Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kỳ lần thứ nhất Cuộc k/c ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kỳ.
1 Tình hình Việt Nam trớc khi Pháp
- Pháp mở rộng xâm lợc bắc Kỳ, chiếmcác tỉnh Hải Dơng, Ninh Bình, HngYên, Phủ Lý
3 Kháng chiến ở Hà Nội & các tỉnh
đồng bằng Bắc kỳ (1873-1874)
Trang 7-Hs:Trả lời.
-Gv: Phong trào kháng chiến ở các tỉnh
Bắc kỳ trong thời gian này diễn ra nh
thế nào?
-Hs: Quân pháp bị đánh khắp nơi,Thái
bình có phong trào của cha con Nguyễn
Mậu Kiến, Nam Định có phong trào
của Phạm Văn Nghị
-Gv:giải thích thêm (STK trang128)
-Gv:Treo lợc đồ, trình bày diễn biến
trận Cầu Giấy, minh hoạ quân cờ đen
của Lu Vĩnh Phúc, quân đội triều đình
-Hs:Ta mất thêm 3 tỉnh Nam Kỳ, triều
đình Huế 1 lần nữa phạm sai lầm
-Gv:Phân tích hiệp ớc
-Gv:Vì sao triều Nguyễn ký hiệp ớc
1874? Hậu quả? (thảo luận)
-Hs:Xuất phát từ ý thức bảo vệ quyền
lợi giai cấp & dòng họ,triều đình Huế
trợt dài trên con đờng đầu hàng hoàn
IV Củng cố bài học: (3 )’
- Tại sao Pháp đánh Bắc Kỳ năm 1873?
- Tại sao quân triều đình ở Hà Nội đông hơn Pháp nhng bị thua?
- Phong trào kháng chiến của nhân dân miền Bắc nh thế nào?
V Hớng dẫn VN: (1 )’
- Học bài cũ, hoàn thành các bài tập
- Tìm hiểu phần tiếp theo của bài,suy nghĩ & trả lời các câu hỏi:
+ Tại sao đến năm 1882 pháp lại đánh chiếm Bắc Kỳ?
Trang 8A Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: Giúp Hs nắm đợc:
- Tại sao năm 1882, TDPháp lại tiến đánh Bắc Kỳ lần thứ 2
- Nội dung của hiệp ớc Hác Măng 1883 & hiệp ớc Pa-Tơ-Nốt 1884
- Trong quá trình Td Pháp xâm lợc VN, nhân dân kiên quyết kháng chiến tới cùng, triều đình mang nặng t tởng “chủ hoà” không vận động tổ chức nhân dân kháng chiến nên nớc ta đã rơi vào tay Pháp
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ, tờng thuật các trận đánh bằng bản đồ
B Phơng pháp:Nêu vấn đề, phân tích, giải thích, thảo luận nhóm
C Chuẩn bị của GV &HS:
- Bài soạn, SGK, SGV, SBT
- Tìm hiểu phần tiếp theo của bài,suy nghĩ & trả lời các câu hỏi:
+ Tại sao đến năm 1882 pháp lại đánh chiếm Bắc Kỳ?
- Quá trình đánh chiếm Bắc Kỳ Của TD Pháp nh thế nào?
- ý nghĩa của trận Cầu Giấy
* Đáp án: - Muốn bành trớng thế lực nhảy vào Tây Nam Trung Quốc.
- Cuối năm 1872, Pháp chuẩn bị chiếm Bắc kỳ
III Bài mới: (35 )’
Sau hiệp ớc Giáp Tuất 1874, phong trào kháng chiến của quần chúng lênmạnh, họ quyết đánh cả TD Pháp & triều đình đầu hàng, triều đình Huế rất lúngtúng để ổn định tình hình trong nớc.Tình hình nớc Pháp & quốc tế có nhiều thay
đổi,thúc đảy Pháp cần phải nhanh chónghơn chiếm lấy Bắc Kỳ & toàn quốc.Chonên TD Pháp đã tiến đánh Bắc kỳ lần thứ 2 & đánh Thuận An, buộc triều đình Huế
đầu hàng Hôm nay chúng ta tìm hiểu về vấn đề này
Hoạt động của GV &HS: Nội dung bài học:
-Hs:Cả nớc phản đối mạnh mẽ,nhiều cuộc khởi
nghĩa bùng nổ, kinh tế suy kiệt, cải cách Duy
a.Hoàn cảnh:
* Trong nớc:
- Nhân dân phản đối, nhiềucuộc khởi nghĩa nổ ra
- Kinh tế suy sụp
Trang 9-Gv: Em biết gì về tình hình nớc Pháp đầu thập
kỷ 80?
-Hs: Nớc Pháp đang chuyển sang CNĐQ nhu
cầu xâm chiếm thuộc địa là tất yếu
-Gv:Pháp lấy cớ gì để đa quân ra Bắc lần thứ 2?
-Gv:Dùng bản đồ để minh hoạ
-Gv: Tình hình chiến sự ở Hà Nội nh thế nào?
-Gv: Sử dụng kênh hình chân dung Hoàng
Diệu
-Gv: Sau khi thành Hà Nội thất thủ ,thái độ của
triều đình Huế ra sao?
-Hs:Triều đình rất lúng túng, vội vàng cầu cứu
nhà Thanh, cử ngời ra Hà Nội thơng thuyết với
Pháp, rút quân lên miền núi
-Gv:Hậu quả của thái độ lúng túng đó?
-Hs:Quân Thanh ào ạt vào nớc ta,Pháp nhanh
chóng chiếm Hòn Gai,Nam Định& 1số nơi
-Gv:Phong trào kháng chiến của nhân dân các
tỉnh phối hợp với quân đội triều đình đánh Pháp
nh thế nào?
-Hs:Dựa vào sgk trả lời
-Gv:Dùng bản đồ minh hoạ & nói thêm (stk
-Hs:Pháp hoang mang, nhân dân phấn khởi
-Gv:Yêu cầu Hs thảo luận:cuộc chiến đấu bảo
vệ Hà Nội 1882 có gì khác so với năm 1873?
-Hs:1 nhóm trình bày các nhóm khác bổ sung,
gv hoàn chỉnh: Tăng cờng phòng thủ, phối hợp
chặt chẽ trong ngoài, 1 số ngời chủ trơng đánh
-Gv:Tại sao TD Pháp không nhợng bộ triều
đình sau khi Ri-Vi-e chết?
-Hs:Vì tham vọng của chúng quyết xâm chiếm
toàn bộ nớc ta,triều đình Huế nhu nhợc,yếu hèn
Pháp càng đánh mạnh hơn
-Gv:Giải thích thêm(stk trang 140)
* Hoạt động 3: (12 )’
-Gv:Yêu cầu Hs đọc mục 3 Sgk & dùng bản đồ
kinh thành Huế giới thiệu địa danh Thuận An &
Huế,sau đó đặt câu hỏi:Pháp tấn công Thuận
- Triều đình khớc từ cải cáchduy tân
- Giặc cớp ở khắp nơi, tình hìnhrối loạn
- 25/4/1882 Ri-Vi- e gửi tối hậu
th cho Hoàng Diệu
- Tra 25-4-1882 thành Hà Nộithất thủ, Hoàng Diệu tự vẫn
2 Nhân dân Bắc kỳ tiếp tục kháng chiến:
đổ(1884).
Trang 10An nh thế nào? Thái độ của triều đình Huế?
Hs:hoảng hốt xin đình chién, chấp nhận hiệp
lại,chúng chiếm Thái Nguyên,Bắc ninh, Hng
Hoá ,Tuyên Quang.Quân Thanh chống cự yếu
ớt rồi rút quân
-Gv:Tại sao hiệp ớc Pa Tơ Nốt đợc ký kết?
-Gv:Hớng dẫn hs trả lời
-Gv:Nội dung điều ớc Pa Tơ Nốt?
-Hs: Dựa vào SGKtrả lời
- Chiều 18/8/1883Pháp tấn côngThuận An
- Triều đình hoảng hốt xin đìnhchiến & chấp nhận kí điều ớcHác Măng (25/8/1883)
- Học bài cũ, hoàn thành các bài tập sbt
- Chuẩn bị bài mới, suy nghĩ trả lời các câu hỏi SGK, quan sát các lợc đồ SGK
- Tìm hiểu phong trào qua bảo tàng,các di tích lịch sử ở địa phơng, những mẩu chuyện lịch sử
- Giáo dục Hs lòng yêu nớc, tự hào dân tộc
- Trân trọng & biết ơn nhữngvăn thân sĩ phu yêu nớc đã hy sinh cho độc lập dân tộc
3 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ, tờng thuật các trận đánh bằng bản đồ
- Biết chọn những t liệu lịch sử để tờng thuật những cuộc khởi nghĩa & sự kiện tiêu biểu
B Phơng pháp: Nêu vấn đề, phân tích, giải thích, thảo luận nhóm
C Chuẩn bị của GV &HS:
* Chuẩn bị của GV:
Trang 11- Bài soạn, SGK, SGV, SBT.
- Lợc đồ vụ biến kinh thành Huế
- Chân dung Vua Hàm Nghi,Tôn Thất Thuyết
* Chuẩn bị của HS:
- Chuẩn bị bài mới, suy nghĩ trả lời các câu hỏi SGK, quan sát các lợc đồ SGK
- Tìm hiểu phong trào qua bảo tàng,các di tích lịch sử ở địa phơng,những mẫu chuyện lịch sử
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định lớp:
II Kiểm tra bài cũ:
Nêu nội dung chính của Hiệp ớc Hác-măng? Nhận xét vai trò của nhà Nguyễn sau Hiệp ớc này?
* Yêu cầu TL:
- HS nêu những nội dung chính của Hiệp ớc
- Nhà Nguyễn hoàn toàn mất quyền tự chủ của một vơng triều độc lập,nớc ta trở thành nửa thuộc địa nửa phong kiến
III Bài mới:
Sau 2 hiệp ớc Hác Măng & Pa Tơ Nốt, phạm vi cai trị của triều đình nhàNguyễn chỉ còn lại ở Trung Kỳ.Nhng phái chủ chiến trong triều đình Huế quyếttâm giành lại chủ quyền dựa vào quần chúng nhân dân.Và cuộc tấn công đêm 4rạng ngày 5 tháng 7 /1885 mở đầu cho phong trào kháng Pháp sôi nổi cuối thế kỷ
19 Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về phong trào kháng Pháp đó & sự bùng nổcủa phong trào Cần Vơng
Hoạt động của GV &HS: Nội dung bài học:
Hoạt động 1:
-Gv: Với hiệp ớc Hác Măng triều đình
Huế hầu nh không còn vai trò chính trị
của mình
-Hs:Thảo luận:Tại sao vẫn còn cuộc
phản công của phái chủ chiến?
(Không phải toàn bộ triều đình đầu
hàng, triều đình chia làm 2 phe:chủ hoà
& chủ chiến.Phái chủ chiến do Tôn
Thất thuyết cầm đầu.)
-Gv: Phái chủ chiến chiếm số đông hay
-Gv:Nói thêm về việcTôn Thất Thuyết
chuẩn bị cơ sở về vật chất, binh
khí ông phế bỏ các vua thân Pháp, đa
Hàm Nghi còn nhỏ tuổi lên để dễ điều
khiển
- Gv: Thái độ của Pháp trớc hành động
của phe chủ chiến?
- Hs: Pháp tức giận,quyết tâm tiêu diệt
bằng đợc phe chủ chiến
- Gv: Lấy cớ triều đình đa Hàm Nghi
lên ngôi mà không hỏi ý kiến, Pháp
cho quân vào đóng ở đồn Mang Cá,
Toà Khâm sứ, định bắt cóc Tôn Thất
I Cuộc phản công của phái chủ chiến tại kinh thành Huế.Vua Hàm Nghi ra chiếu Cần vơng:
1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế tháng 7/1885:
Trang 12thuyết, việc không thành.
- Gv: trớc thái độ của Pháp Tôn Thất
Thuyết xử trí ra sao? Vì sao ông làm
thế?
- Hs: Tôn Thất Thuyết quyết định tấn
công trớc để giành thế chủ động trong
cuộc chống pháp
- Gv: Dùng lợc đồ giới thiệu kinh thành
Huế, đồn Mang Cá, Toà Khâm sứ.ở vị
thí đó thì kinh thành Huế bất lợi
-Gv: trình bày diễn biến cuộc phản
công trên lợc đồ.Sau khi thất bại,Tôn
Thất Thuyết đa vua Hàm Nghi ra khỏi
kinh thành Pháp chiếm kinh thành cớp
bóc, giết hại dân thờng rất dã man
- Hs: Thảo luận: Tại sao cuộc phản
công diễn ra quyết liệt nhng thất bại?
(Mặc dù chủ động tấn công ,nhng quân
ta cha chuẩn bị kĩ càng,cha sẵn sàng để
chiến đấu Pháp có vũ khí, quân lính
mạnh, u thế hơn hẵn
- Gv: Sau cuộc phản công thất bại, phe
chủ chiến có tiếp tục chống chống
V-ơng để trình bày sơ lợc diễn biến của
phong trào từ khi bị thất bại ở Huế đến
khi vua Hàm Nghi bị bắt
- Gv: Cho Hs xem chân dung vua Hàm
Nghi & Tôn Thất Thuyết,nói thêm về 2
nhân vật này& đặt câu hỏi: nguyên
nhân nào dẫn đến phong trào Càn
V-ơng?
- Hs: dựa vào SGKtrả lời
- Gv: Nói thêm về căn cứ Tân Sở ( xã
Cam Chính- Cam Lộ-Quảng Trị)
- Gv: Đọc cho Hs nghe 1 đoạn trong
chiếu Cần Vơng Hs xem đoạn cuối
trên màn hình
- Gv: Mục đích, tác dụng, ý nghĩa của
chiếu Cần Vơng?
- Hs: + Kêu gọi văn thân, sĩ phu cùng
nhân dân giúp vua cứu nớc
+ Chiếu Cần Vơng ban ra 1
phong trào đấu tranh vũ trang bùng nổ
khắp cả nớc làm cho TD Pháp rất lo sợ
& phải đối phó trong nhiều năm
- Gv: Vì sao hành động của vua Hàm
Nghi đợc đánh giá là hành động yêu
n-ớc?
- Hs: Trong bối cảnh quan lại triều đình
đã đầu hàng 1 ông vua trẻ dám từ bỏ
vinh hoa, phú quý, chịu đựng gian khổ
để đánh giặc nên đợc đánh giá cao
b Diễn biến:
- Đêm ngày 4 rạng ngày 5/7/1885, cuộcphản công bùng nổ & phe chủ chiếnthất bại
2 Phong trào Cần Vơng bùng nổ & lan rộng:
Trang 13- Gv: Em hãy trình bày diễn biến
phong trào Cần Vơng?
- Hs: Trình bày(2 giai đoạn)
- Gv:Tại sao phong trào chỉ nổ ra Bắc
Trung Kỳ mà không thấy nổ ra ở Nam
nào thâm gia phong trào?
- Hs: Văn thân, sĩ phu lãnh đạo, quần
bội của Trơng Quang Ngọc Khi bị bắt
Hàm Nghi vẫn tỏ ra rất khẳng khái Sau
khi vua bị bắt phong trào vãn tiếp tục
phát triển
*Chia làm 2 giai đoạn:
- Giai đoạn 1(1885-1888):Khởi nghĩa
nổ ra khắp Bắc, Trung Kỳ: từ ThanhHoá đến Ninh Bình
+ Điển hình: Mai Xuân Thởng, NguyễnXuân Ôn, Lê Trung Đình
+ Phong trào đã đợc đông đảo quầnchúng ủng hộ
+ Năm 1888 vua Hàm Nghi bị bắt bị
đày sang An Giê Ri
IV Củng cố bài học:
- Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cần Vơng?
- Giải ô chữ ( Gv chuẩn bị ở bảng phụ)
V Hớng dẫn VN:
- Học bài cũ, hoàn thành các bài tập (SBT)
- Tìm hiểu phần 2 của bài, đọc trớc các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần
- Mỗi cuộc khởi nghĩa có những đặc điểm riêng, nhng tất cả các cuộc khởi nghĩa này đều do văn thân, sĩ phu yêu nớc lảnh đạo
- Tất cả các cuộc khởi nghĩa đều thất bại, nguyên nhân cơ bản là: ngọn cờ Cần
V-ơng, hệ t tởng phong kiến không đáp ứng đầy đủ, triệtg để yêu cầu khách quan của
Trang 14lịch sử & nguyện vọng của quần chúng, đó là sau khi cách mạng thành công, họ muốn xây dựng 1 xã hội tốt đẹp hơn, nhân dân đợc ấm no, hạnh phúc.
2 T tởng:
- Giáo dục Hs truyền thống yêu nớc, đánh giặc của dân tộc
- Trân trọng & kính yêu những anh hùng dân tộc hy sinh vì nghĩa lớn
3 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ, tờng thuật các trận đánh bằng bản đồ
- Biết chọn những t liệu lịch sử để tờng thuật những cuộc khởi nghĩa & sự kiện tiêu biểu
- Phân tích, tổng hợp, đánh giá các sự kiện lịch sử
B Phơng pháp: Nêu vấn đề, phân tích, giải thích, thảo luận nhóm
C Chuẩn bị của GV &HS:
* Chuẩn bị của GV:
- Bài soạn, SGK, SGV, SBT
- Đọc 1 số tài liệu có liên quan đến bài
- Bản đồ phong trào Cần Vơng cuối thế kỷ 19 & bản đồ các cuộc khởi nghĩa Ba
- Học bài cũ, hoàn thành các bài tập (SBT)
- Tìm hiểu phần 2 của bài, đọc trớc các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần
V-ơng
- Tìm hiểu các nhân vật trong bài, quan sát lợc đồ trong SGK
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định lớp:
II Kiểm tra bài cũ:
Trình bày nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa của phong trào Cần Vơng 1888?
1885-* Yêu cầu TL:
- Nguyên nhân:
+ Cuộc phản công của phái chủ chiến bị thất bại
+ Ngày 13/7/1885 vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vơng
- Diễn biến: Chia làm 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn 1885-1888
+ Giai đoạn 1888-1889
- ý nghĩa: Phong trào cần Vơng nổ ra nó thể hiện tinh thần yêu nớc ý chí đấu tranh bất khuất kiên cờng của dân tộc tiêu biểu cho cuộc tự vệ của dân tộc
III Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Sau cuộc phản công ở kinh thành Huế thất bại, Tôn Thất Thuyết phò vua Hàm Nghi ra căn cứ Tân Sở (Quảng Trị) Tại đây vua Hàm nghi đã xuống chiếu Cần V-
ơng, kêu gọi các văn thân, sĩ phu yêu nớc đứng lên giúp vua cứu nớc Phong trào Cần Vơng bùng nổ & lan rộng.ấn tợng sâu sắc nhất là phong trào triển rộng lớn ở Bắc Kỳ & Trung Kỳ với nhiều cuộc khởi nghĩa lớn, nhỏ.Hôm nay chúng ta cùng
tìm hiểu 1 số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào.
Hoạt động của GV &HS: Nội dung bài học:
Hoạt động 1: ( Giới thiệu qua)
- Gv: Yêu cầu HS đọc mục 1 SGK 7
hỏi: Cuộc khởi Ba Đình do ai lãnh đạo?
Trang 15- Hs: Gồm có ngời Kinh, Mờng, Thái.
- Gv: Dùng lợc đồ giới thiệu công sự
phòng thủ Ba Đình
- Gv: Cứ điểm Ba Đình có điểm gì nổi
bật?
- Hs: dựa vào lợc đồ trả lời
- Hs: Thảo luận: Điểm mạnh & điểm
yếu của căn cứ Ba Đình?
-1nhóm trình bày, các nhóm khác bổ
sung, Gv nhấn mạnh:
+Mạnh: Phòng thủ kiên cố:luỹ tre,hầm
chông, bao bọc bởi sông đồng lúa
- Hs: Chiến đấu dũng cảm, với lực lợng
chênh lệch Sau đó TD Pháp phải huy
động lực lợng tấn công quy mô mới dập
tắt đợc cuộc khởi nghĩa
- Gv: Cuộc khởi nghĩa thất bại nhng đã
để lại tấm gơng sáng về tinh thần chiến
đấu kiên cờng Ngày nay quảng trờng
Ba Đình(Hà Nội) lấy tên từ cuộc khởi
nghĩa này
Hoạt động 2: ( Giới thiệu qua)
- Hs: Đọc đoạn đầu SGK trang 128 &
Hỏi ai lãnh đạo cuộc khởi nghĩa?Ông là
mặt đất nh căn cứ Ba Đình, mà dựa vào
địa thế hiểm trở của vùng đầm lầy, lau
sậy um tùm để xây dựng căn cứ
-Gv: Đánh nh thế nào gọi là đánh du
kích?
-Hs: Đánh nhỏ, nhanh gọn, bất ngờ
-Gv:Trình bày diễn biến cuộc khởi
nghĩa trên bản đồ
-Gv:Với cách đánh đó nghĩa quân đã
làm đợc gì?
-Hs:Lấy ít đánh nhiều, lấy yếu đánh
mạnh, tận dụng đợc địa bàn, kéo dài
thời gian, gây cho địch nhiều tổn thất
-Hs:Thảo luận:Nêu những điểm khác
nhau giữa 2 cuộc khởi nghĩa Ba Đình,
+ Kết quả: Thất bại.
2 Khởi nghĩa Bãi Sậy(1883-1892):
*Lãnh đạo: Nguyễn Thiện Thuật.
* Căn cứ: Khoái Châu,Mĩ Hoà,Văn
Giang( Hng Yên)
* Diễn biến:
-1883-1889 chiến đấu ác liệt
-1889-1892 duy trì cuộc khởi nghĩa
* Kết quả: Thất bại.
Trang 16(K/n Ba Đình địa thế hiểm yếu,phòng
thủ là chủ yếu,khi bị bao vây tấn công
dễ bị cô lập K/n Bãi Sậyđịa bàn rộng
lớn, khắp các tỉnh, nghĩa quân dựa vào
- Gv: Minh hoạ thêm: Phan đình Phùng
đã từng thi đỗ tiến sĩ, ông phản đối việc
phế lập trong triều nên bị cách chức
- Gv: Dùng lợc đồ mô tả căn cứ Hơng
Khê
- Gv: căn cứ Hơng Khê có điểm gì
mạnh hơn so với Ba Đình, Bãi Sậy?
- Hs: Địa bàn rừng núi hiểm trở, rộng
lớn,có thể ra bắc, vào nam,dể dàng cho
tiếp ứng,có đại bản doanh Lực lợng của
nghĩa quân đông, có chỉ huy tài giỏi
- Gv: Dùng lợc dồ tờng thuật diễn biến
của cuộc khởi nghĩa & cách đánh của
- Gv: Nói thêm về trận đánh của nghĩa
quân ở Vụ Quang
- Gv: gợi ý Hs tìm hiểu về quy mô, tính
chất ác liệt,thời gian, ngời lảnh đạo
cuộc khởi nghĩa Hơng Khê
- Gv: Tại sao khởi nghĩa HơngKhê thất
& cắt đứt mọi mối liên hệ
- Gv: Cuộc khởi nghĩa Hơng Khê có ý
nghĩa nh thế nào?
-Hs:Trả lời,gv kết luận: khởi nghĩa
H-ơng Khê là bớc phát triển cao nhất của
-1889-1896 chiến đấu ác liệt
* Kết quả: Thất bại.
IV Củng cố bài học:
- Trong các cuộc khởi nghĩa Ba Đình,Bãi Sậy,Hơng Khê cuộc khởi nghĩa nào là
điễn hình nhất trong phong trào Cần Vơng? Vì sao?
- Nguyên nhân nào làm cho các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vơng thất bại?
V Hớng dẫn,dặn dò:
- Học bài cũ, hoàn thành các bài tập SBT
-Lập bảng niên biểu về các cuộc khởi nghĩa lớn trong phong trào Cần Vơng:Tên k/n Thời gian Lãnh đạo Địa bàn hoạt
động N/nhânthất bại
Trang 17- Tìm hiểu bài mới:Đọc bài suy nghĩ trả lời các câu hỏi SGK.
- Quan sát lợc đồ, tìm hiểu về Hoàng Hoa Thám
- Tìm hiểu các tài liệu về cuộc khởi nghĩa Yên Thế
Khởi nghĩa Yên Thế & phong trào chống Pháp
Của đồng bào miền núi cuối thế kỷ 19.
A Mục tiêu bài hoc:
1 Kiến thức: Giúp Hs nắm đợc:
- Một loại hình đấu tranh của nhân dân ta cuối thế kỷ 19 là phong trào tự vệ vũ trang kháng của quần chúng mà điễn hình là cuộc khởi nghĩa Yên Thế, đó là cuộc khởi nghĩa có thanh thế nhất( tồn tại 30 năm) TD Pháp phải 2 lần hoà hoãn với Hoàng Hoa Thám
- Nguyên nhân bùng nổ, diễn biến & nguyên nhân tồn tại lâu dài của cuộc khởi nghĩa Yên Thế
2 T tởng:
- Giáo dục Hs lòng biết ơn những anh hùng dân tộc
- Nhận thấy rõ khả năng cách mạng to lớn, có hiệu quả của nông dân Việt nam
- Sự hạn chế của phong trào nông dân trong khi tiến hành đấu tranh giai cấp & dân tộc, phong trào nông dân muốn thành công phải có giai cấp tiến trong cách mạng Việt Nam lãnh đạo
3 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng dùng t liệu & sử dụng bản đồ miêu tả các sự kiện lịch sử
- Đối chiếu,so sánh, phân tích, tổng hợp các sự kiện lịch sử & nhân vật lịch sử
B Phơng pháp: Nêu vấn đề, phân tích, giải thích, thảo luận nhóm
C Chuẩn bị của GV &HS:
* Chuẩn bị của GV:
- Bài soạn, SGK, SGV, SBT
- Đọc 1 số tài liệu về cuộc khởi nghĩa Yên Thế
- Bản đồ hành chính VN cuối thế kỷ 19, bản đồ cuộc khỉ nghĩa Yên Thế
- Tranh ảnh về các thủ lĩnh phong trào nông dân Yên Thế & các dân tộc thiểu số chống Pháp
* Chuẩn bị của HS:
- Học bài cũ,hoàn thành các bài tập SBT
- Tìm hiểu bài mới: Đọc bài suy nghĩ trả lời các câu hỏi SGK
- Quan sát lợc đồ, tìm hiểu về Hoàng Hoa Thám
- Tìm hiểu các tài liệu về cuộc khởi nghĩa Yên Thế
D Tiến trình lên lớp:
I ổn định lớp:
II Kiểm tra bài cũ:
- Nêu kết quả chung của các phong trào Cần vơng ? Nguyên nhân thất bại của phong trào Cần vơng?
* Yêu cầu TL:
+ Kết quả: các phong trào lần lợt bị thất bại
+ Nguyên nhân:
- Cuộc khởi nghĩa cha triệt để
- Thiếu đờng lối kháng chiến, cha có sự liên kết chặt chẽ
Trang 18- Cha liên kết đợc quần chúng nhân dân.
III Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
Cùng với phong trào Cần vơng cuối thế kỷ 19, phong trào tự vệ vũ trang của nhândân ta cuối thế kỷ 19 đã gây cho Pháp không ít khó khăn, điễn hình nhất là cuộckhởi nghĩa Yên Thế & phong trào đấu tranh của các dân tộc miền núi.Tiết hôm naychúng ta tìm hiểu
Hoạt động của GV &HS: Nội dung bài học:
Hoạt động 1:
- Gv: Dùng lợc đồ xác định vị trí Yên
Thế:giới thiệu địa hình, phong thổ, vị
trí, con ngời của vùng đất này
- Gv: nói thêm từ Yên Thế có thể đi
xuống Tam Đảo, Thái Nguyên, Phúc
Yên, Vĩnh Yên
-Gv:Vì sao nổ ra cuộc khởi nghĩa Yên
Thế?
-Hs:Do nhân dân căm ghét bọn thực
dân phong kiến.Họ gan góc,dũng cảm
& yêu tự do Khởi nghĩa bắt đầu khi
Pháp bình định Yên Thế
-Gv:Giới thiệu Hoàng Hoa Thám
-Gv:Em hãy trình bày diễn biến của
cuộc khởi nghĩa Yên Thế?(bản đồ)
-Gv:Giải thích thêm
-Gv:Tại sao cuộc khởi nghĩa Yên Thế
tồn tại gần 30 năm?
-Hs:Phong trào phần nào kết hợp đợc
yêu cầu độc lập dân tộc với nguyện
vọng dân chủ,bớc đầu giải quyết vấn đề
ruộng đất cho nông dân
-Hs: Thảo luận nhận xét về khởi nghĩa
Yên Thế:Thời gian, tính chất, nguyên
nhân thất bại
-Gv chốt lại: tồn tại lâu hơn các cuộc
khởi nghĩa Cần Vơng, k/n xuất phát từ
lòng yêu nớc, yêu quê hơng,bảo vệ
cuộc sống tự do, thất bại vì chỉ bó hẹp
trong 1 địa phơng, lực lợng chênh lệch,
cha có sự lãnh đạo của giai cấp tiên
tiến, bế tắc về đờng lối, thể hiện tính
truyền thống đấu tranh bất khuất của
đồng bào dân tộc miền núi
-Gv:Vì sao phong trào ở miền núi nổ ra
muộn hơn so với miền xuôi?
-Hs:Pháp bình định muộn hơn
-Gv:Nêu các phong trò tiêu biểu ở từng
địa phơng?
-Hs:Dựa vào SGK trả lời
-Hs:thảo luận:kết quả ,ý nghĩa, nguyên
- Giai đoạn 1893-1897: chiến đấu, xây
dựng cơ sở dới sự chỉ huy của Đề Thám.(2 lần giảng hoà)
- Giai đoạn 1898-1908: Khai khẩn đồn
điền, chuẩn bị lực lợng,liên hệ 1 số nhà yêu nớc
- Giai đoạn 1909-191: Pháp tấn công
phong trào suy yếu rồi tan rã
*Kết quả: Thất bại.
+Tây nguyên: Nhân dân sẵn sàng chiến
đấu Nơ trang G, Ama Con
+Tây Bắc: Nguyễn Văn Giáp, Đèo văn Trì
+ Đông bắc: phong trào của ngời Dao
- Kết quả: Thất bại.
- ý nghĩa: làm chậm quá trình xâm lợc
Trang 19+ý nghĩa: làm chậm quá trình xâm lợc
& bình định của Pháp
+Nguyên nhân:Thiếu tổ chứclảnh
đạo,bế tắc về đờng lối,trình độ tháp, đời
sống khó khăn nên dễ bị mua chuộc,
- Học bài cũ,hoàn thành các bài tập SBT
- Bài tập:Nhận xét chung về phong trào yêu nớc, chống pháp cuối thế kỷ 19-đầu 20?
- Suy nghĩ trả lời các câu hỏi SGK
- Tìm hiểu về các nhân vật: Phan thanh Giản,Nguyễn TrờngTộ, Nguyễn LộTrạch
- Cải cách của Nguyễn Trờng Tộ, Nguyễn lộ Trạch
A Mục tiêu bài học.
- Phơng pháp: Gợi mở, nêu vấn đề
D.Tiến trình giờ dạy.
I ổn định tổ chức : Kiểm tra sĩ số.
II Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút.
Trình bày nguyên nhân, kết quả và ý nghĩa của khởi nghĩa Yên Thế?Theo
em tại sao khởi nghĩa Yên Thế bị thất bại?
-Cổ vũ tinh thần chiến đấu của nhân dân
+ Khởi nghĩa Yên Thế thất bại vì:((4đ)
Trang 20- Chasự liên kết chặt chẽ,lợng lực non yếu,cha có đờng lối đánh Pháp.
- Cha có sự liên kết chặt chẽ với nhân dân
III Bài mới.
Tiết học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về chơng trình lịch sử địa phơng Quảng Ninh trong thời kì phong kiến chống giặc ngoại xâm ntn? Đó là nội dung bài học hôm nay
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 1:
Giáo viên cho học sinh đọc mục 1 SGK/14
? Nhắc lại âm mu xâm lợc Đại Việt của quân Mông –
Nguyên
HS:( HS trả lời)
GV: Quân Nguyên Mông TK XIII hung hãn mạnh mẽ đã
thôn tính nhiều quốc gia trên thế giới và trở thành một đế
chế hung mạnh bậc nhất lúc bấy giờ
? Trớc âm mu xâm lợc của nhà Nguyên, quân ta đã làm gì?
HS: +Chuẩn bị lực lợng sẵn sàng đối phó và đấu tranh chống
quân xâm lợc
GV: Năm 1287 quân ta dới dự chỉ huy của Trần Quốc Tuấn
đã chọn vùng của biển Đông Bắc làm trận địa mai phục
quân xâm lợc
GV Chỉ bản đồ cho học sinh quan sát
Hoạt động 2.
GV: Cho học sinh theo dõi mục 2 SGK/14-15
Tờng thuật diễn biến cho học sinh nghe
Yêu cầu HS nhắc lại kiến thức đã học lớp 7
Năm 1287 thuỷ quân do Ô Mã Nhi chỉ huy tấn công vào nớc
ta, chờ quân địch vợt qua trận địa mai phục, quân ta lao ra
chặn đánh-> tiêu diệt hàng vận quân giặc
Năm 1287 đoàn quân lơng do Trơng Văn Hổ cầm đầu đến
cửa lục bị quân ta tiêu diệt, phục kích tiêu diệt toàn bộ quân
giặc, và toàn bộ lơng thực vũ khí
Hoạt động 3.
Cho học sinh theo dõi mục 3 SGK/15
GV giới thiệu cho học sinh
HS trình bày diễn biến kết hợp với kiến thức lịch sử đã học ở
2 Chiến thắng Vân Đồn - Cửa Lục.
Trang 21A Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: Hs cần nắm đợc: Những kiến thức cơ bản có tính khái quát, trọng
tâm của lịch sử VN từ năm 1858 đến cuối thế kỷ 19
2 T tởng: Giúp HS khắc sâu kiến thức cơ bản, nhận thức đợc quá trình phát triển
của lịch sử
3 Kĩ năng:
- Bồi dỡng kĩ năng sử dụng bản đồ để hiểu lịch sử
- Biết cách khai thác t liệu, tranh ảnh lịch sử để nhận biết bản chất của sự kiện lịch
sử, có đánh giá đúng các nhân vật lịch sử
- Rèn cho HS ý thức tự học, tự rèn, độc lập, sáng tạo, phát huy tính tự chủ trong họctập
B Phơng pháp: đồ dùng trực quan, trắc nghiệm, tự luận
C Chuẩn bị của GV&HS:
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Cho HS khái quát hoá những kiến thức cơ bản
của chơng trình
? Quá trình thực dân Pháp xâm lợc nớc ta diễn
ra nh thế nào?
HS: + Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858-1859
+ Chiến sự ở Gia Định diễn ra nh thế nào
+ Thái độ của triều đình nhà Nguyễn khi thực
+ Phong trào kháng chiến của nhân dân ba tỉnh
miền tây Nam Kì
+ Nội dung của Hiệp ớc Nhâm Tuất 1862
2 Phong trào kháng chiến của nhân dân các tỉnh Nam Kì chống Pháp diễn ra nh thế nào?
3 Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất diễn ra
nh thế nào?