Giáo án chuyên đề Vật lý 9

Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây... đi ra cực dư[r]

GV thực hiện: Kiều Thị Tâm.

QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ

MÔN VẬT LÍ 9A3

TRƯỜNG THCS VIỆT HƯNG

24

1/ Để xác định chiều của đường sức từ của ống dây có

dòng điện chạy qua, người ta dùng quy tắc nào?

A Quy t¾c n¾m tay ph¶i C Quy t¾c bµn tay ph¶i.

B Quy t¾c n¾m tay tr¸i D Quy t¾c bµn tay tr¸i.

2/ Hãy phát biểu nội dung quy tắc đó?

Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay

hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây

thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ

trong lòng ống dây.

Hãy chọn các mệnh đề bên trái ghép với các mệnh đề bên phải để đ ợc câu có nội dung đúng.

dõy dẫn và cỏc thiết bị điện đến cực õm của nguồn điện

vào ở cực nam.

3/ Hai nam chõm đặt gần

4/ Hai nam chõm đặt gần

1/ Chiều của lực điện từ phụ thuộc vào những yếu

tố nào?

A Quy tắc bàn tay trái B Quy tắc nắm tay phải

C Chiều của dòng điện D Chiều của đường sức từ 2/ Hãy phát biểu nội dung quy tắc bàn tay trái?

Đặt bàn tay trái sao cho các đường sức từ hướng vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay đến ngón tay giữa

hướng theo chiều dòng điện thì ngón tay cái choãi ra 90

độ chỉ chiều của lực điện từ.

BẠN ĐÃ NHẬN ĐƯỢC MỘT PHẦN THƯỞNG.

32

THẢO LUẬN NHÓM LỚN

a) Có hiện tượng gì xảy

ra với thanh nam châm?

b) Đổi chiều dòng điện

chạy qua các vòng dây,

hiện tượng sẽ xảy ra

như thế nào?

BÀI 1: Treo thanh nam

châm gần ống dây (hình

bên) Đóng mạch điện

S N N

K +

Đóng mạch điện

- Dòng điện chạy trong cuộn dây dẫn

- Các đường sức từ trong cuộn dây xuất hiện Có chiều như hình vẽ

- Đầu B của ống dây là từ cực Bắc, đầu A của ống dây là từ cực Nam

- Do vậy từ cực Bắc (N) của ống dây hút từ cực Nam (S) của nam châm nên nam châm bị ống dây dẫn hút vào

N

S

a) Thì

BÀI 1:

a Nam châm bị ống

dây dẫn hút vào.

K +

S

S N N

b) Khi đổi chiều dòng điện thì

- Các đường sức từ trong lòng ống đổi chiều

Cực Nam của ống dây dẫn đẩy cực Nam của nam châm ra xa và đồng thời hút từ cực Bắc của nam châm lại gần ống dây

- Nên các từ cực của ống dây thay đổi đầu A là cực Bắc; đầu B là cực Nam

Do vậy:

- Dòng điện đổi chiều

BÀI 1:

a Nam châm bị ống

dây dẫn hút vào

b Lúc đầu nam

châm bị đẩy ra, sau

đó nó xoay đi và khi

cực Bắc của nam

châm hướng về đầu

B của ống dây thì

nam châm bị hút

vào ống dây.

C¸c em quan s¸t thÝ nghiÖm m« pháng

+

-S N

C¸c em quan s¸t thÝ nghiÖm m« pháng

+

-S N

* Các bước giải bài tập vận dụng quy tắc nắm tay phải

Bước 1: Đọc kĩ đề bài Tóm tắt.

Bước 3: Vận dụng quy tắc nắm tay phải để xác định chiều đường sức từ bên trong hay bên ngoài ống dây khi biết

chiều dòng điện và ngược lại.

Bước 4: Rút ra kết luận của bài toán

Bước 2: Biểu diễn các đường sức từ bên trong và bên

ngoài của ống dây có dòng điện

Nêu các bước giải bài tập vận dụng quy tắc nắm tay phải?

BÀI 2: Hãy xác định

chiều của lực điện từ,

chiều của dòng điện,

chiều đường sức từ và

tên từ cực trong các

trường hợp sau.

Ký hiệu:

S

N



a)

b)

F 

c)

.

Chỉ chiều dòng điện có

phương vuông góc với mặt

phẳng trang giấy và chiều đi

từ phía sau ra phía trước



Chỉ chiều dòng điện có

phương vuông góc với mặt

phẳng trang giấy và chiều đi từ

phía trước ra phía sau



N



a)

F 

BÀI 2:

- Các đường sức từ đi từ cực bắc đến cực nam của nam châm

- Lực điện từ tác dụng lên dây dẫn có dòng điện chạy qua được xác định như hình vẽ

chiều của dòng điện chạy trong dây dẫn ở (hình b).

Chiều của đường sức từ (hình c)

F 



F 

b)

c)

.

Bước 2: Xác định chiều của dòng điện chạy qua dây dẫn

* Các bước giải bài tập vận dụng quy tắc bàn tay trái

Bước 1: Vẽ và xác định chiều đường sức từ của nam châm

Bước 3: Đặt bàn tay trái theo đúng quy tắc

Bước 4: Rút ra kết luận của bài toán

Nêu các bước giải bài tập vận dụng quy tắc bàn tay trái?

BÀI 3: Cho khung dây dẫn ABCD (có

thể quay quanh trục OO’) có dòng

điện chạy qua đặt trong từ trường,

chiều của dòng điện và tên các cực

của nam châm như hình vẽ

a) Hãy vẽ lực tác dụng lên đoạn dây

dẫn AB và lực tác dụng lên đoạn dây

CD ?

1

F 

2

D A

O

O’

b) Cặp lực , làm cho khung dây

F 

2

F 

c) Để khung dây ABCD quay theo

chiều ngược lại thì phải làm thế nào?

N

D A

B C

1

F

2

F

1

F



2

F



b)Cặp lực , làm cho khung dây

F



2

F

c) Để cho khung dây ABCD quay theo

chiều ngược lại thì:

' 1

F 

' 2

F



- Đổi chiều của dòng điện chạy trong

khung dây ABCD

- Đổi chiều của đường sức từ

hoặc

S

N

D A

B C

1

F

2

F

N S

1

F'

2

F'



O

O’

- Dòng điện đi từ A đến B, C đến D

- Đường sức từ đi từ cực N đến cực S

- Lực tác dụng lên dây AB

- Lực tác dụng lên dây CD

BÀI 3:

- BTVN: 13.1; 13.3; 13.5; 13.6 (SBT)

- Đọc và nghiên cứu trước bài: Hiện tượng cảm

ứng điện từ

-Tổ 4: Chuẩn bị báo cáo tìm hiểu về cấu tạo và hoạt động của Đinamô trình bày trên máy.

- Tổ 1: Chuẩn bị về ứng dụng của dòng điện cảm

ứng trong thực tế.

- Các tổ chuẩn bị bảng phụ và bút dạ.