Mục tiêu: Học sinh hiểu được những đặc điểm cơ bản của đô thị hoá ở đới ôn hoà (Đô thị hoá phát triển cả về số lượng, chiều rộng, chiều sâu và chiều cao. Liên kết với nhau thành chùm đ[r]
Trang 1Ngày soạn:12/ 10/ 2019
Ngày dạy: 15/ 10/ 2019 Tiết 16
HOẠT ĐỘNG CÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI ÔN HOÀ
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Học sinh nắm được nền công nghiệp hiện đại của các nước ôn đới thể hiện
trong công nghiệp chế biến
- Biết và phân biệt được các cảnh quan công nghiệp phổ biến ở đới ôn hoà, khu
công nghiệp, trung tâm công nghiệp và vùng công nghiệp
+ Các nước ở đới ôn hòa đã phát thải một lượng khí thải rất lớn vào bầu khí
quyển Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng gây biến đổi khí hậu
2 Kỹ năng
- Rèn kỹ năng phân tích bố cục của một bức ảnh địa lý
- Kĩ năng sống:
+ Tư duy: tìm kiếm và sử lí thông tin qua bài viết, tranh ảnh về nền công nghiệp và
sự phân bố các sản phẩm công nghiệp và cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà
+ Giao tiếp: phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, hợp tác, giao tiếp khi làm việc nhóm
+ Tự nhận thức: tự tin khi trình bày 1 phút kết quả làm việc nhóm
3 Thái độ
Có ý thức xây dựng quê hương đất nước ngày càng tiên tiến hiện đại
4 Năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề Giao tiếp, hợp tác, tính toán, ngôn
ngữ, sử dụng CNTT
- Năng lực bộ môn: sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, mô hình, giải quyết vấn đề, tính toán, sử dụng CNTT, hợp tác, giao tiếp, ngôn ngữ
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
GV: - Bản đồ công nghiệp thế giới
- Lược độ H15.3 SGK
HS: - Tranh ảnh về cảnh quan ở các nước phát triển
- Tên cảng biển lớn ven đại dương
III Phương pháp
1 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề.
2 Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt và trả lời câu hỏi
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định lớp: 1p
2 Kiểm tra bài cũ 5p
? Nêu những biện pháp chính áp dụng trong sản xuất nông nghiệp ở đới ôn hoà.
- Xây dựng hệ thống thuỷ lợi hoàn chỉnh, xây dựng nhà kính, trồng cây chắn gió vên bờ ruộng, che phủ cây bằng tấm nhựa, lai tạo các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và chất lượng tốt
3 Bài mới:
Trang 2Công nghiệp là ngành kinh tế quan trọng bậc nhất ở đới ôn hoà Ở đây những dấu hiệu về công nghiệp và đô thị hoá luôn hiện ra trước mắt chúng ta với hệ thống giao thông các loại đan xen
Hoạt động 1: Nền công nghiệp hiện đại và
đa dạng
1 Mục tiêu: Học sinh nắm được nền công
nghiệp hiện đại của các nước ôn đới thể hiện
trong công nghiệp chế biến
2 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu
và giải quyết vấn đề
Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật trình bày 1 phút.
Kĩ thuật đặt và trả lời câu hỏi
3 Thời gian: 15 phút
4 Cách thức tiến hành
? Nghiên cứu tài liệu cho biết các nước ở
đới ôn hoà bước vào cuộc cách mạng công
nghiệp bắt đầu từ thời gian nào?
- Những năm 60 của thế kỷ 18 ( khởi đầu từ
châu âu-> bắc Mỹ-> châu á, thế giới)
? Từ khi tiến hành cuộc cách mạng đó đến
nay nền công nghiệp ở đới ôn hoà phát triển
như thế nào? (nền CN hiện đại có bề dày lịch
sử được trang bị máy móc thiết bị tiên tiến)
? Nền công nghiệp ở đới ôn hoà phát triển
mạnh ở những ngành nào? (CN khai khoáng
,CN chế biến)
? Em hiểu công nghiệp khai thác là gì? Kể
tên một số phân ngành của công nghiệp
khai thác?
- Là ngành CN lấy trực tiếp các nguyên liệu,
năng lượng từ thiên nhiên để cung cấp cho các
ngành CN chế biến:
+ Than dẫn đầu Thế giới: Trung Quốc , Mĩ
+ CN thuỷ năng : Canađa, Hoa kì
+ Khai thác nguyên tử: Hoa Kì
? Công nghiệp chế biến là gì? Kể tên một số
phân ngành của công nghiệp chế biến?
- Là ngành CN biến đổi các nguyên liệu thành
các sản phẩm tiêu dùng trực tiếp hay cho các
1 Nền công nghiệp hiện đại
có cơ cấu đa dạng
- Nền công nghiệp hiện đại phát triển cao:
+ Chiếm ¾ tổng sản phẩm công nghiệp TG
+ Được trang bị nhiều máy móc thiết bị tiên tiến
+ Có nhiều nước công nghiệp phát triển hàng đầu TG
- Cơ cấu ngành đa dạng:
+ CN khai thác khoáng sản
+ CN chế biến:
* Ngành CN truyền thống:
luyện kim, cơ khí, hoá chất,
Trang 3ngành CN khác (CN chế biến thiết bị máy
móc )
? Lên bảng xác định trên lược đồ những
khu vực tập trung tài nguyên khoáng sản và
công nghiệp khai thác?
- CN khai thác chỉ phát triển ở những nơi có
nhiều khoáng sản, nhiều rừng hay có nguồn
thuỷ điện dồi dào, phần lớn nhập khoáng sản
từ các nước đới nóng
? Tại sao nói ngành CN chế biến ở đới ôn
hoà là thế mạnh và đa dạng?
+ Thế mạnh: có các ngành truyền thống phát
triển từ rất sớm như luyện kim, cơ khí
+ Đa dạng: sx nhiều sản phẩm từ nhiên liệu
đến các sản phẩm dùng hàng ngày: máy móc
từ đơn giản đến tinh vi, tự động hoá, đòi hỏi trí
tuệ cao như điện tử, hàng không vũ trụ)
? Kể tên một số nước có ngành công nghiệp
phát triển ở đới ôn hoà? (có thể liên hệ nhữg
sản phẩm nào của nhữg nước đó được sử dụng
trong gia đình
- Các nước có nền công ngiệp phát triển hàng
đầu: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Đức, Nga, Anh, Pháp
Hoạt động 2: Tìm hiểu cảnh quan công
nghiêp
1 Mục tiêu: Biết và phân biệt được các cảnh
quan công nghiệp phổ biến ở đới ôn hoà, khu
công nghiệp, trung tâm công nghiệp và vùng
công nghiệp Các nước ở đới ôn hòa đã phát
thải một lượng khí thải rất lớn vào bầu khí
quyển Đây là một trong những nguyên nhân
quan trọng gây biến đổi khí hậu
2 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu
và giải quyết vấn đề
Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật trình bày 1 phút.
Kĩ thuật đặt và trả lời câu hỏi
3 Thời gian: 20 phút
4 Cách thức tiến hành
Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà biểu
hiện như thế nào? Việc phát triển ngành
công nghiệp có ảnh hưởng gì tới tài nguyên
và MT?
- Cảnh quan công nghiệp: các nhà máy, công
xưởng, hầm mỏ… được nối với nhau bằng các
sản xuất hàng tiêu dùng…
* ngành hiện đại công nghệ cao: điện tử, hàng không vũ trụ
2 Cảnh quan công nghiệp
Trang 4tuyến đường giao thông chằng chịt là niềm tự
hào của các quốc gia trong đới ôn hoà
? Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà
được bố trí ntn?
+ Nhà máy công xưởng, hầm mỏ được nối với
nhau = các tuyến đường giao thông
+ khu CN: khu tập trung chế biến liên kết các
nhà máy xí nghiệp có liên quan lại với nhau để
dễ dàng hợp tác với nhau trong qúa trình Sx,
giảm chi phí vận chuyển
+ Trung tâm CN: là các t/p CN, thường có
nhiều ngành sản phẩm đa dạng
+ Vùng CN: nhiều trung tâm Cn tập trung trên
một lãnh thổ tạo nên vùng CN, các vùng CN
lớn: vùng ĐBắc hoa Kỳ, vùng Rua(đức) phía
bắc Pháp, trung tâm nước Anh, đông bắc
Trung quốc, NB)
GV chốt KT
? Việc phát triển ngành công nghiệp có ảnh
hưởng gì tới tài nguyên và MT ?
- Cảnh quan công nghiệp: các nhà máy, công
xưởng, hầm mỏ… được nối với nhau bằng các
tuyến đường giao thông chằng chịt là niềm tự
hào của các quốc gia trong đới ôn hoà Tuy
nhiên, các chất thải công nghiệp lại là nguồn
gây ô nhiễm MT Các nước ở đới ôn hoà đã
phát thải một lượng khí thải rất lớn vào bầu
khí quyển Đây là một trong những nguyên
nhân quan trọng gây BĐKH
? Quan sát H15.1 và 15.2 nêu ND bức ảnh?
- H15.1: 1 Khu CN hoá dầu của Bắc Mỹ với
nhiều nhà máy kho hàng san sát nhau, với các
đường cao tốc rộng lớn để vận chuyển nguyên
liệu hàng hoá
- H15.2: Các nhà máy nằm giữa cánh đồng cây
xanh
? Trong 2 khu công nghiệp đó khu nào có
khả năng gây ô nhiễm nhiều cho không
khí? Vì sao?
? Xu thế ngày nay trên TG sẽ XD các khu
CN theo kiểu nào? (khu CN xanh vì KT chỉ
phát triển bền vững khi đi đôi với việc bảo vệ
môi trường
- Cảnh quan công nghiệp phổ biến: nhà máy khu CN trung tâm CN –> vùng CN
Niềm tự hào của các nước đới ôn hoà
- Ảnh hưởng của mức độ tập trung CN:
+ Tích cực: dễ quy hoạch khai thác cơ sở hạ tầng có hiệu quả Tạo điều kiện hợp tác giữa các cơ sở, giảm chi phí vận chuyển, hạ giá thành + Tiêu cực: làm tăng nguy cơ gây ô nhiễm môi trường
Trang 5? Đối với mỗi quốc gia cảnh quan công
nghiệp có vai trò quan trọng ntn?
? So sánh với đới nóng? Cảnh quan công
nghiệp ở đới nóng có gì khác so với đới ôn
hoà?
4 Củng cố 3p
1 Hãy tìm những từ thích hợp điền vào………ý thích hợp để các câu dưới đây trở thành những câu đúng và đầy đủ
a Đới ôn hoà………….cách đây………
b 3/4 ……… công nghiệp……… do đới ôn hoà cung cấp c Công nghiệp chế biến………của nhiều nước trong đới ôn hoà 2 Hướng dẫn HS làm bài tập 3 SGK ND của H15.4: bên phải góc dưới là bờ sông, dòng sông phía bên trên bức ảnh: đồng ruộng, dân cư ND chính giữa: toàn cảnh cảng sông Duyxbua có các kho bãi Tính hợp lý: hướng gió, hướng dòng chảy so với khu dân cư, tại sao khu dân cư bố trí tại vị trí đó? > tránh hướng gió đưa khí thải, nước thải sông qua khu dân cư không bị ô nhiễm do cảng đem lại 5 Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà 1p - Học và trả lời bài theo câu hỏi SGK - Làmbài tập số 3 SGK, làm bài tập trong tập bản đồ thực hành - Chuẩn bị trước bài mới “ Đô thị hoá ở đới ôn hoà” - Sưu tầm ảnh về người thất nghiệp ở các khu dân nghèo ở các nước phát triển V Rút kinh nghiệm
Trang 6
Ngày dạy: 17/ 10/ 2019 Tiết 17
ĐÔ THỊ HOÁ Ở ĐỚI ÔN HOÀ
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Học sinh hiểu được những đặc điểm cơ bản của đô thị hoá ở đới ôn hoà (Đô thị hoá phát triển cả về số lượng, chiều rộng, chiều sâu và chiều cao Liên kết với nhau thành chùm đô thị hoặc các siêu đô thị phát triển theo quy hoạch)
- Nắm được các vấn đề nảy sinh trong quá trình đô thị hoá ở các nước phát triển
- Sự phát triển nhanh các đô thị lớn đã làm nảy sinh nhiều vấn đề môi trường, như tăng lượng khí thải tà các phương tiện giao thông, rác thải, khí thải trong sinh hoạt
và sản xuất
- Hiện tượng khói bụi tạo thành lớp sương mù bao phủ bầu trời diễn ra khá phổ
biến ở các đô thị đới ôn hòa
2 Kỹ năng
+ Hướng dẫn học sinh làm quen với các sơ đồ lát cắt qua các đô thị và biết cách
đọc lát cắt đô thị
+ Kĩ năng sống:
- Tư duy: tìm kiếm và sử lí thông tin qua bài viết, tranh ảnh về đô thị hoá và các
vấn đề của đô thị ở đới ôn hoà
- Giao tiếp: phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng, hợp tác, giao tiếp khi làm việc nhóm
- Tự nhận thức: tự tin khi trình bày 1 phút kết quả làm việc nhóm
3.Thái độ: Có ý thức giữ gìn môi trường chung.
4 Năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề Giao tiếp, hợp tác, tính toán, ngôn
ngữ, sử dụng CNTT
- Năng lực bộ môn: sử dụng tranh ảnh, hình vẽ, mô hình, giải quyết vấn đề, tính toán, sử dụng CNTT, hợp tác, giao tiếp, ngôn ngữ
II Chuẩn bị của GV và HS
1 GV: - Ảnh đô thị lớn ở các nước phát triển
- Bản đồ dân số thế giới
2 HS: Ảnh về người thất nghiệp ở các khu dân nghèo ở các nước phát triển
III Phương pháp
1 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề Làm việc nhóm
2 Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật đặt và trả lời câu hỏi Kĩ thuật trình bày 1 phút Kĩ
thuật chia nhóm; giao nhiệm vụ
IV Tiến trình giờ dạy- giáo dục
1 Ổn định lớp: KTSS 1p
2 Kiểm tra bài cũ 5p
? Nền công nghiệp ở đới ôn hoà có đặc điểm gì?
Trang 7- Đới ôn hoà là nơi có nền công nghiệp phát triển sớm và được trang bị nhiều máy móc thiết bị tiên tiến
- Cơ cấu công nghiệp gồm hai nhóm ngành chính: công nghiệp khai thác và công nghiệp chế biến trong đó ngành công nghiệp chế biến chiếm ưu thế
- 3/4 sản lượng công nghiệp thế giới do đới ôn hoà cung cấp
? Với đặc điểm như vậy có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường?
- Là nơi tập trung nhiều nguồn gây ô nhiễm các môi trường đất, nước, không khí
3 Bài mới
* Ở đới nóng quá trình đô thị hoá diễn ra nhanh chóng một cách tự phát có tác
động lớn đến đời sống kinh tế xã hội Nền kinh tế ở đới ôn hoà phát triển mạnh và
có kế hoạch hơn thì ở đây như thế nào? chúng ta cùng tìm hiểu:
Hoạt động1: Tìm hiểu quá trình đô thị hoá
1 Mục tiêu: Học sinh hiểu được những đặc điểm
cơ bản của đô thị hoá ở đới ôn hoà (Đô thị hoá
phát triển cả về số lượng, chiều rộng, chiều sâu và
chiều cao Liên kết với nhau thành chùm đô thị
hoặc các siêu đô thị phát triển theo quy hoạch)
2 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu và
giải quyết vấn đề Hoạt động nhóm
Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật trình bày 1 phút Kĩ
thuật đặt và trả lời câu hỏi Kĩ thuật chia nhóm;
giao nhiệm vụ
3 Thời gian: 20 phút
4 Cách thức tiến hành
GV: Hướng dẫn HS đọc “ Sự phát triển….nhất
trên thế giới”
? Em có nhận xét gì về tỷ lệ dân số đô thị ở đới
ôn hoà?
- HS: Tỷ lệ dân đô thị rất cao chiếm 75% dân số
? Nguyên nhân vì sao làm cho dân số đô thị ở
đới ôn hoà cao như vậy?
- HS: Các ngành công nghiệp và dịch vụ phát
triển mạnh
- GV: Gần đây còn là nơi tập trung nhiều đô thị
nhất trên thế giới
- GV: Tốc độ đô thị hoá ở đới ôn hoà rất cao
? Em hãy lấy số liệu cụ thể đế chứng minh tỷ lệ
dân đô thị ở đới ôn hoà rất cao? Tốc độ đô thị
hoá nhanh?
- HS: Nhiều đô thị phát triển nhanh chóng trở
thành các siêu đô thị, thành phố Niu Oóc có 21
triệu người chiếm gần 10% dân đô thị ở đới ôn
hoà Tô ky ô có hơn 27 triệu người, chiếm 27% số
dân đô thị nước Nhật
? Hình thức phân bố của đô thị ở đới ôn hoà có
1 Đô thị hoá ở mức cao
- Đới ôn hoà tập trung nhiều đô thị nhất thế giới
Tỷ lệ dân đô thị cao, chiếm 75% dân số
- Các đô thị ở đới ôn hoà
mở rộng, kết nối với nhau thành chuỗi đô thị, chùm
Trang 8đặc điểm gì?
- GV: Hướng dẫn HS quan sát H 16.1 và H 16.2
SGK
? Ở đới ôn hoà có những loại đô thị nào? Trình
độ phát triển của những đô thị ở đới ôn hoà
như thế nào?
- HS: Có hai dạng đô thị: Đô thị hiện đại và đô thị
cổ Các đô thị đều phát triển theo quy hoạch
? Dựa H16.1 H16.2 so sánh khác nghĩa thế nào
là đô thị cổ, đô thị mới hiện đại? (Nhà thờ, tòa
lâu đài, chùa, thánh đường, đường lát đá … đô
thị cổ Nhà pêtông sắt thép, kính, tòa nhà chọc
trời, có trung tâm thương mại… Đô thị hiện
đại)
HĐ2: Tìm hiểu các vấn đề của đô thị
1 Mục tiêu: Nắm được các vấn đề nảy sinh trong
quá trình đô thị hoá ở các nước phát triển
2 Phương pháp dạy học: Phương pháp nêu và
giải quyết vấn đề Hoạt động nhóm
Kĩ thuật dạy học: Kĩ thuật trình bày 1 phút Kĩ
thuật đặt và trả lời câu hỏi Kĩ thuật chia nhóm;
giao nhiệm vụ
3 Thời gian:15 phút
4 Cách thức tiến hành
? Các vấn đề đô thị hoá ở đới ôn hoà gây nên
những hậu quả gì ?
- Sự phát triển nhanh các đô thị lớn đã làm nảy
sinh nhiều vấn đề về MT như tăng lượng khí thải
từ các phương tiện giao thông, rác thải, khí thải
trong sinh hoạt và sản xuất - Hiện tượng khói bụi
tạo thành lớp sương mù bao phủ bầu trời diễn ra
khá phổ biến ở các đô thị đới ôn hoà
? Tại sao nói lối sống đô thị hoá trở thành phổ
biến ở đới ôn hoà?
- HS: Vì ở đới ôn hoà có nhiều đô thị 75% dân số
ở đây sống trong các đô thị
THẢO LUẬN NHÓM
- GV: Hướng dẫn HS đọc “ Sự mở rộng…….trình
độ kỹ thuật”
- GV: Hướng dẫn HS quan sát H 16.3 và H 16.4
SGK
đô thị
- Sự phát triển của các đô thị được tiến hành theo quy hoạch vươn theo cả chiều sâu và chiều cao
- Lối sống đô thị trở thành phổ biến trong phần lớn dân cư
2 Các vấn đề của đô thị
a Thực trạng
- Ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông
- Thiếu chỗ ở và công
Trang 9? Sự mở rộng và phát triển nhanh của các đô
thị nảy sinh những vấn đề gì?
- HS: Ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông,
thiếu chỗ ở
? Để giải quyết những vấn đề đó, các nước đới
ôn hoà đã tiến hành thực hiện những biện
pháp nào?
Cho HS quan xác H16.2 và H16.3 H16.4 để rút
ra kết luận và liên hệ với VN
+ VN khi tiến hành đô thị hóa cần chú ý đến
những vấn đề gì? (có kế hoạch quy hoạch, giải
quyết vấn đề môi trường ; xd nhà máy, xí nghiệp
xa khu dân cư… Đô thị hóa nông thôn giảm sức
ép
trình công cộng
- Thất nghiệp
- Diện tích canh tác thu hẹp
b Giải pháp
- Quy hoạch đô thị – “ Phi tập trung”
+ XD nhiều TP vệ tinh + Chuyển dịch hoạt động
CN, DV tới các vùng mới + Đô thị hoá nông thôn
4 Củng cố 3p
PHIẾU HỌC TẬP
Hãy lựa chọn phương án trả lời đúng
1 Sự đô thị hoá ở mức độ cao ở đới ôn hoà là do:
a Sức ép về dân số
b Sự dân cư tự do của người dân từ nông thôn ra thành thị
c Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp và dịch vụ
d Sự chênh lệch về mức sống giữa nông thôn và thành thị
2 Đới ôn hoà có tỉ lệ dân đô thị cao
a 100% dân cư sinh sống ở đô thị
b 60% dân cư sinh sống ở đô thị
c Trên 80% dân cư sinh sống ở đô thị
d Trên 75 % dân cư sinh sống ở đô thị.
3 Đô thị hoá ở đới ôn hoà khác biệt với đô thị hoá ở đới nóng ở chỗ:
a Các đô thị của đới ôn hoà phát triển theo quy hoạch.
b Sự đô thị hoá ở đới ôn hoà phát triển nhanh do sự gia tăng dân số
c Tốc độ đô thị hoá ở đới ôn hoà mạnh là do sự di cư tự do của người dân ra nông thôn ra thành thị
d Sự đô thị hoá nhanh ở đới ôn hoà do sự chênh lệch về mức sống giữa thành thị
và nông thôn
4 Sự phát triển, mở rộng quá nhanh của các đô thị:
a Tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế xã hội
b Giảm mức độ chênh lệch giữa nông thôn và thành thị
c Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân
d Làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội như ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông trong giờ cao điểm
5 Nhiều nước đã giải quyết những vấn đề xã hội trong các đô thị bằng cách quy hoạch lại đô thị theo hướng “phi tập trung”:
a Xây dựng nhiều thành phố vệ tinh
b Chuyển dịch các hoạt động công nghiệp, dịch vụ đến các vùng mới
Trang 10c Đẩy mạnh đô thị hoá nông thôn
d Kết hợp các biện pháp trên
? Em hãy đánh giá về trình độ phát triển của các đô thị ở đới ôn hoà?
? Nêu những vấn đề xã hội nảy sinh khi các đô thị phát triển quá nhanh và hướng giải quyết?
5 Hướng dẫn học sinh học và làm bài ở nhà 1p
- Học và trả lời bài theo câu hỏi SGK
- Làm bài tập trong tập bản đồ
- Chuẩn bị trước bài 17 “Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà”
V Rút kinh nghiệm
………
………
………