Đến với VQG PNKB, quý khách có thể tham quan động Phong Nha với dòng sông ngầm rất độc đáo, động Tiên Sơn với vô số nhũ đá đa sắc màu, hang Tối đầy bí ẩn và nguyên sơ xem sơ đồ các hang
Trang 1Chào mừng Quý khách đến với Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Vì sao VQG PNKB được UNESCO công nhận là Di sản
Thiên nhiên Thế giới?
Các quá trình kiến tạo địa chất xảy ra từ hàng trăm triệu năm
trước đã hình thành nên khu vực PNKB Những ngọn núi, các
hang động, sông ngầm chính là những minh chứng về lịch sử
hình thành và phát triển lâu dài của lớp vỏ Trái đất Đó cũng chính là tiêu chí để UNESCO công nhận VQG PNKB là Di sản
thiên nhiên thế giới vào năm 2003
“PNKB là khu vực có ý nghĩa quan trọng để nâng cao
hiểu biết về lịch sử phát triển địa chất, địa mạo
của lớp vỏ Trái đất”
Quý khách có thể tham quan những hang động nào khi đến VQG PNKB?
Đến với VQG PNKB, quý khách có thể tham quan động Phong Nha với dòng sông ngầm rất độc đáo, động Tiên Sơn với vô số nhũ đá
đa sắc màu, hang Tối đầy bí ẩn và nguyên sơ (xem sơ đồ các hang động ở Pa-nô 4) và động Thiên Đường kỳ vĩ.
Đa dạng sinh học
Không chỉ nổi tiếng bởi cảnh quan thiên nhiên, VQG PNKB còn là khu vực có tính đa dạng sinh học cao với những giá trị độc đáo khó tìm thấy
ở đâu khác trên thế giới Gần 2.700 loài thực vật và 1.200 loài động vật, trong đó có nhiều loài mới cho khoa học đã được phát hiện ở đây Ngoài ra, còn nhiều điều bí ẩn nữa đang chờ sự khám phá của quý khách
Hãy chung tay bảo vệ Di sản này cho các thế hệ mai sau!
Quý khách có biết?
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (VQG PNKB)
nổi tiếng bởi cảnh quan đá vôi rộng lớn với hệ thống
hang động kỳ vĩ Đến nay đã có 145 hang động được
thám hiểm, đo vẽ và chắc sẽ còn nhiều hang động nữa
đang chờ được khám phá
Với diện tích trên 85.000 ha, VQG PNKB là một phần
của khối núi đá vôi tương đối nguyên vẹn, kéo dài đến
tận Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia Hin Nậm
Nô (Lào) Dự kiến trong tương lai, VQG PNKB sẽ
được mở rộng lên khoảng 120.000 ha
Di sản Thiên nhiên Thế giới
Lào
Việt Nam
VQG PNKB là nơi:
Có hang động lớn nhất thế giới – hang Sơn Đoòng (được khám phá vào năm 2009):
cao 150 m, rộng 200 m và dài 7,6 km.
Có hang sông dài nhất Châu Á – hang Khe Ry, với độ dài 18,902 km
Khối đá vôi PNKB tính cả phần kéo dài sang Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia Hin Nậm Nô (Lào)
là khối karst cổ và rộng lớn nhất Đông Nam Á , với diện tích khoảng 200.000 ha
Trang 2Khu vực Karst Phong Nha - Kẻ Bàng
Sự độc đáo của khối đá vôi Phong Nha - Kẻ Bàng?
Những dãy núi đá vôi mà chúng ta thấy ngày nay phải mất hàng triệu năm để hình thành Thảm thực vật che phủ trên
bề mặt những dãy núi này là môi trường sống độc đáo và lý tưởng của nhiều loài động, thực vật
Kỳ lạ hơn, ngay cả những hang động trong lòng núi cũng là môi trường sống của nhiều loài động vật Trong số các loài động, thực vật tìm thấy ở đây có nhiều loài đặc hữu của Việt Nam và nhiều loài được xác định là đang có nguy cơ bị tuyệt chủng
Thiên nhiên đã phải mất hàng triệu triệu năm để hình thành nên các hang động, thạch nhũ, sông ngầm ở khu vực VQG PNKB.
Những tác động của chúng ta dù rất nhỏ cũng có thể làm hư hại chúng và làm chúng hầu như không có khả năng phục hồi!
Khối núi Phong Nha-Kẻ Bàng cấu tạo chủ yếu từ đá
vôi - loại đá hình thành dưới đáy biển cách ngày nay
khoảng 465 - 250 triệu năm Khoảng 250 - 230 triệu
năm trước, do các vận động kiến tạo, các lớp đá vôi
được nâng lên khỏi nước biển, phơi mình dưới mưa
nắng theo thời gian để hình thành những ngọn núi,
hang động, sông ngầm kỳ vĩ ngày nay
Bề mặt Trái đất gồm nhiều mảng kiến tạo trôi nổi trên lớp vật
chất nóng chảy bên dưới chúng Những mảng kiến tạo này dịch
chuyển rất chậm, chậm đến nỗi ta không thể nhận biết Khi chúng
va chạm với nhau, một số phần của Trái đất được nâng lên và một
số phần lại chìm xuống
‘Karst’ là gì?
Karst (tiếng Việt đọc là cát-stơ) là một địa danh nằm trên một cao nguyên đá vôi ở Slô-vê-nia Ngày nay thuật ngữ này được sử dụng trên toàn thế giới để nói về các vùng đá vôi nơi có hang động,
sông ngầm, thạch nhũ, phễu hoặc hố sụt karst Đó chính là sản phẩm tự nhiên của quá trình tương tác giữa đá vôi và nước (chủ yếu là nước mưa)
Đá vôi
Đá vôi là loại đá đặc biệt: Chúng hình thành trong nước
biển nhưng khi nhô lên khỏi nước biển và tiếp xúc với không khí, nước mưa thì chúng lại bị hòa tan, bào mòn
Sự hòa tan hay bào mòn đá vôi chủ yếu là do quá trình hóa học nhưng góp phần hình thành nên các hang động còn có cả quá trình cơ học, tức là các hiện tượng sập, lở (xem pa-nô tiếp theo)
Động khô
Động nước
Nhũ đá
Măng đá
Sông ngầm
Vết nứt dọc
Vết nứt ngang
Cột đá
Quý khách có biết?
Một gốc núi đá vôi ở PNKB
Một dạng karst
Tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, quý khách có thể thấy một phần của
Trái đất đã từng nằm sâu dưới lòng đại dương cách đây hàng triệu triệu năm
Trang 3Hang động được hình thành như thế nào?
Hàng triệu năm về trước, do hoạt động kiến tạo của lớp
vỏ Trái đất, các lớp đá vôi dưới đáy biển đã được nâng lên
Trong điều kiện lục địa, thậm chí kể cả hiện tại, chúng tiếp
tục bị chuyển dịch, uốn nếp, vò nhàu, dập vỡ, tạo thành các
khe nứt
Nước mưa có tính axít (do hấp thụ khí các-bon-nic từ
không khí) khi chảy qua các khe nứt này sẽ dần hòa tan
đá vôi, mở rộng dần chúng ra và cùng với các quá trình sập đổ cơ học sau đó hình thành nên các hang động
như ngày nay
Tại sao Phong Nha - Kẻ Bàng được mệnh danh
là “Vương quốc của hang động”?
VQG PNKB nằm trong vùng có lượng mưa lớn,
bình quân 2000 – 2500 mm/năm
Lượng mưa cùng với khối núi đá vôi rộng lớn là
những điều kiện lý tưởng để hình thành nên hệ
thống hang động kỳ vĩ ở khu vực này.
Nơi được mệnh danh là “Vương quốc của Hang động”
Những loài động vật lấy hang động làm nơi sinh sống sẽ không thể sống khi
ra khỏi hang Hang động chính là mái nhà che chắn của chúng!
Có sự sống trong hang động hay không?
Có thể quý khách cho rằng, hang động là nơi tối tăm và lạnh lẽo nên chắc không có sự sống Thực ra có rất nhiều loài
động vật không ưa ánh sáng lại chọn hang động để sinh sống
và chúng được gọi là động vật sống trong hang động
Đó là những loài động vật rất đặc biệt:
• Một số không có mắt do thị giác không có tác dụng trong
môi trường hoàn toàn không có ánh sáng
• Một số loài có xúc tu rất dài giúp chúng xác định tốt
phương hướng và phát hiện con mồi
• Nhiều loài dơi và một số loài chim sống trong hang động
định vị phương hướng bằng âm thanh
Nhũ đá
Một loài bọ cạp không có mắt với cơ thể trong suốt
đã được phát hiện ở động Tiên Sơn vào năm 2010 và được đặt tên là Bọ cạp Việt (Vietbocap canhi sp.n.)
Quý khách có biết?
Măng đá
Cột đá Giọt nước có
chứa can-xi các-bô-nát
Thạch nhũ trong động Phong Nha
Thạch nhũ do đâu mà có?
Thạch nhũ trong các hang động được hình thành từ những giọt nước có chứa khoáng chất can-xít (can-xi các-bô-nát) sau khi chảy qua các khe nứt trong đá vôi Từ trần hang, những
giọt nước này di chuyển xuống dưới theo trọng lực Nếu tốc
độ di chuyển chậm hơn tốc độ nước bay hơi thì chúng sẽ để lại một lớp mỏng khoáng chất can-xít kết tủa Theo thời gian, lớp khoáng chất này sẽ tích tụ dần từ trên xuống tạo thành các
“nhũ đá”
Nước rơi xuống nền hang có thể tiếp tục chảy đi hoặc đọng lại tại chỗ Nếu tốc độ nước bay hơi nhanh hơn tốc độ nước chảy đi thì ở đó khoáng chất can xít lại tích tụ, cao và lớn dần
lên thành các “măng đá” Cứ như thế qua hàng triệu năm, từ
vô vàn những giọt nước nhỏ đã dần dần tạo nên những khối thạch nhũ đồ sộ, muôn hình vạn trạng trong các hang động
Dơi Ma Nam
(Megaderma Spasma)
Trang 4Những hang động nổi tiếng ở Phong Nha - Kẻ Bàng
Hang động sẽ mất đi vẻ đẹp tự nhiên của nó và những sinh vật sống trong đó cũng có thể bị chết nếu như Quý khách không tuân thủ những quy tắc nói trên!
Động Phong Nha
Không chỉ được biết đến bởi có dòng sông ngầm bí ẩn và
hệ thống thạch nhũ kỳ ảo, động Phong Nha còn là một
di tích lịch sử quan trọng thuộc Hệ thống đường mòn Hồ
Chí Minh, là nơi cất giấu vũ khí, trang thiết bị của bộ đội
ta trong những năm chiến tranh chống Mỹ cứu nước
Đến thăm động Phong Nha, quý khách còn có thể thấy
vết tích chiến tranh vẫn hiện hữu trên vách đá ngay lối
vào cửa động.
Động Tiên Sơn
Động Tiên Sơn là hang khô, nằm phía trên và cách cửa động Phong Nha khoảng 200 m Hang động này có vô số nhũ đá, măng đá và cột đá tuyệt đẹp Hàng triệu năm
trước có dòng sông ngầm đã từng chảy qua động Tiên Sơn Theo thời gian, quá trình kiến tạo đã làm nâng cả khối đá vôi lên để bây giờ động Tiên Sơn trở thành động khô nằm lưng chừng vách núi.
Hang Tối
Hang Tối nằm cách động Phong Nha khoảng 5 km về phía Tây, ẩn mình bên bờ sông Chày Cửa hang nhỏ với những vách đá dựng đứng và bị nhiều khóm cây che khuất
Xung quanh cửa hang là nơi trú ẩn của loài Voọc Hà Tĩnh, một loài linh trưởng quý hiếm và đặc hữu của khu vực
Trung Trường Sơn Nếu may mắn, quý khách có thể nhìn thấy chúng vào mỗi sáng sớm hoặc lúc chiều tà
*
*
*
*
*
*
Trung tâm Du lịch Văn hóa và Sinh thái, thôn Phong Nha
Trụ sở Vườn quốc gia
Động Phong Nha
Động Tiên Sơn Hang Tối
Vườn quốc gia
Phong Nha - Kẻ Bàng
Ký tự xưa của người Chăm trong hang Bi Kí
Những điều nên nhớ khi tham quan các hang động:
• Không hút thuốc, tiểu tiện,
xả rác hay khạc nhổ trong hang động;
• Không ăn và để lại thức ăn
thừa trong hang động;
• Không để lại tiền và các vật
dụng khác trong hang động;
• Không đi chệch khỏi lối đi
được quy định;
• Không sờ, bẻ, hay gõ lên
các măng đá, nhũ đá;
• Suỵt!!! Hãy giữ yên lặng
Đừng làm ồn trong hang động.